I SA/Rz 320/21

I SA/Rz 320/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-07-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Surmacz /przewodniczący/
Jarosław Szaro
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 2592/21 - Wyrok NSA z 2025-01-29
I FSK 259/21 - Wyrok NSA z 2021-04-07
I SA/Po 212/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2020-07-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 162 § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2021 r. spraw ze skarg "A" s.c. J. C., G. P. z siedzibą w R. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z dnia [...] lutego 2021 r. – nr [...], – nr [...], – nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem skarg są postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2021r. nr [...], [...] i [...], utrzymujące w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS/organ odwoławczy) z dnia [...] września 2020r. nr [...], nr [...] i nr [....] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Z uzasadnienia postanowień i akt sprawy wynika, że decyzjami z dnia [...] sierpnia 2019r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego określił P.H.U "A" spółka cywilna w [.] (dalej: Podatnik/ Spółka/Skarżąca) zobowiązanie w podatku akcyzowym za luty, czerwiec i lipiec 2008 r. Od ww. decyzji Spółka złożyła odwołania, które zawierały 6 nieponumerowanych kart, nieopatrzonych podpisem, a z ich treści wynikało, że istnieją dalsze części odwołań, nieprzedłożone organowi. Natomiast przedłożone części odwołań nie zawierały zarzutów przeciwko decyzji organu I instancji, lecz tylko ogólnie sformułowany wniosek o ponowną analizę jej treści.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniami z dnia [...] października 2019r. wezwał Podatnika do usunięcia braków formalnych odwołania w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia ww. postanowień, przez złożenie w każdej ze spraw kompletnego odwołania, zawierającego czytelny podpis osoby/osób umocowanych do reprezentacji podmiotu wraz z dokumentem potwierdzającym umocowanie do złożenia stosownego podpisu w imieniu wszystkich wspólników, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia.
Postanowienia doręczono Spółce w dniu 4 listopada 2019 r., lecz wyznaczony termin minął bezskutecznie z dniem 12 listopada 2019r., w związku z czym DIAS postanowieniami z dnia [...] listopada 2019r. pozostawił odwołania bez rozpatrzenia.
W dniu 26 listopada 2019 r. do DIAS wpłynęło pismo z dnia 22 listopada 2019 r. podpisane przez M. M. – córkę J. C., skierowane do wszystkich organów skarbowych, przed którymi ewentualnie mogłyby toczyć się jakiekolwiek postępowania wobec J. C., informujące o złym stanie zdrowia J. C. Do pisma załączono kopię zaświadczenia lekarskiego, stwierdzającego jego niezdolność do pracy od dnia 15 listopada 2019 r.
W dniu 1 czerwca 2020r. wspólnicy Spółki J.C. i G.P. - złożyli wnioski o przywrócenie terminu wyznaczonego postanowieniem z dnia 16 października 2019r., motywując uchybienie złym stanem zdrowia J. C., który był upoważniony do składania podpisów w imieniu wszystkich wspólników. Do wniosków dołączono dokumentację medyczną oraz kompletne odwołania podpisane przez ww. wspólników.
Postanowieniami z dnia [...] września 2020r. DIAS odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych odwołania. W ocenie organu nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu wynikające z art. 162 Ordynacji podatkowej, bo Podatnik nie dochował 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a poza tym nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Po rozpatrzeniu zażaleń na ww. postanowienia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał je w mocy.
W skargach na powyższe postanowienia Spółka zarzuciła naruszenie art. 58 k.p.a. przez jego niezastosowanie, pomimo że uchybienie terminu nie nastąpiło z winy strony oraz przepisów szczegółowo wskazanych - z podaniem sposobu i skutków naruszenia - w uzasadnieniu wniesionej skargi. Wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu podniesiono, że z to powodu choroby J. C. nie uzupełniono braków formalnych odwołania we wskazanym terminie. Jednak mimo skierowanej w dniu 22 listopada 2019r przez jego córkę M. M. informacji do wszystkich organów skarbowych, przed którymi ewentualnie mogłyby toczyć się jakiekolwiek postępowania wobec J. C., o bardzo złym stanie zdrowia ojca i braku jakiejkolwiek możliwości uczestniczenia przez niego w toczących się ewentualnie postępowaniach administracyjnych i pomimo dołączenia kopii zaświadczenia lekarskiego z dnia 15.11.2019 r. wystawionego dla J. C., stwierdzającego jego niezdolność do pracy od dnia 15.11.2019 r., odstąpiono od dalszych czynności procesowych związanych z kwestią wyjaśnienia umocowania M. M. do składania oświadczeń w imieniu Spółki.
W konsekwencji, wobec uznania, że strona nie usunęła braków formalnych odwołań, DIAS pozostawił je bez rozpatrzenia - powołując się na zapis art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, a ponadto powyższe postanowienia - wbrew twierdzeniu DIAS - nie zostały doręczone stronie.
Skarżąca podniosła, że stan zdrowia J. C., stanowiący podstawę wniosków o przywrócenie terminu, w tym m.in. choroba powodująca jego długotrwałe przebywanie w szpitalu psychiatrycznym, w okresie, w którym należało zastosować się do wezwania organu o uzupełnienie braków odwołań, został obszernie udokumentowany załączoną dokumentacją lekarską.
Zarzuciła też, że zawarte równocześnie w treści wniosków zażalenia na postanowienia DIAS z dnia [...] listopada 2019 r., w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania - łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia - zostały całkowicie pominięte w postanowieniu DIAS z dnia [...] września 2020 r.
Zdaniem Skarżącej organ nie wykonał żadnych dowodowych ustaleń, nie przeprowadził analizy przedłożonej dokumentacji lekarskiej i nie dokonał oceny konsekwencji jakie stan zdrowia powodował dla zdolności J. C. i G. P. do uczestniczenia w toczącym się postępowaniu podatkowym, a zwłaszcza możliwości i zdolności do uzupełnienia braków formalnych wniesionych odwołań. Organ całkowicie pominął istotę sprawy, która polegała na tym, że skoro z przedstawionej dokumentacji lekarskiej jednoznacznie wynikało, iż J. C. przebywał w ciągłym leczeniu (...), to najbardziej ogólna wiedza wynikająca z doświadczenia życiowego musi prowadzić do wniosku, że tego rodzaju choroby i schorzenia powstały znacznie przed datą 4 listopada 2019r. W konsekwencji zaś ustalenie to powinno bezwzględnie prowadzić do wniosku, że J. C. w wystarczającym stopniu nie tylko "uprawdopodobnił", ale wręcz udowodnił brak zawinienia w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych odwołania i że nie uchybił 7 - dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia tych braków.
Za rażąco wadliwy, sprzeczny z prawem i zasadami doświadczenia życiowego uznała Skarżąca sposób argumentowania przez DIAS w zakresie uchybienia 7- dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Istotą sprawy było to czy ze względu na stan zdrowia, J. C. był w stanie w dniu 4 listopada 2019 r., a także w okresie przed tą datą i po niej (DIAS powinien to ustalić ) w sposób świadomy i rozumny powziąć wiadomość o obowiązku (i terminie jego wykonania oraz konsekwencjach nie wykonania lub niewykonania w terminie) oraz w taki sam sposób warunki zakreślone tym wezwaniem wypełnić.
W ocenie Skarżącej zawartość treściowa dokumentacji lekarskiej dotyczącej stanu zdrowia J. C. jednoznacznie wykluczała przyjęcie takiej możliwości tak wobec J. C., jak i G. P..
W odpowiedziach na skargi DIAS wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje i postanowienia administracyjne, przy czym w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skargi są niezasadne.
Przede wszystkim za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia art.58 k.p.a., ponieważ postępowania w niniejszych sprawach toczyły się wg zasad określonych w Ordynacji podatkowej, a kodeks postępowania administracyjnego nie miał zastosowania.
Podstawę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowiły m.in. przepisy art. 162 i 163 Ordynacji podatkowej, ponieważ organ rozstrzygał w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych odwołania w sprawach zobowiązań podatkowych. Niesporne jest samo uchybienie terminu, ponieważ 7-dniowy termin do usunięcia braków formalnych odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 12 listopada 2019r., a braki zostały usunięte dopiero w dniu 1 czerwca 2020r. Jako przeszkodę w terminowym uzupełnieniu braków odwołań wspólnicy Spółki wskazali chorobę [...] i poważną chorobę [...] J.C., przedkładając dokumentację medyczną dotyczącą obu wspólników.
Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art.162 § 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.
Jak słusznie wskazał organ, obowiązek przywrócenia przez właściwy organ uchybionego terminu uzależniony jest uprzednim kumulatywnym spełnieniem przez zainteresowanego określonych ww. przepisami przesłanek, do których należą:
- złożenie wniosku o przywrócenie terminu,
- zachowanie 7- dniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,
- dopełnienie czynności, dla której był określony termin,
- uprawdopodobnienie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy.
Pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, Sąd podziela stanowisko DIAS, że Skarżąca nie wykazała dochowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku, a także nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.
Orzekający organ błędnie uznał, że 7 – dniowy termin powinien być liczony od dnia otrzymania postanowienia DIAS z dnia 16 października 2019r., argumentując, że z chwilą doręczenia tego postanowienia ustała przyczyna uchybienia terminowi, jaką jest brak wiadomości o wydaniu tego postanowienia.
Tymczasem w okolicznościach rozpoznawanych spraw, gdzie niedochowany został termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania – a nie termin do wniesienia odwołania - to nie "brak wiadomości o wydaniu decyzji lub postanowienia" był przyczyną uchybienia terminowi, a choroba wspólnika, która – jak wynika z wniosku – uniemożliwiła mu terminowe uzupełnienie braków odwołania.
Nie ulega wątpliwości, że Skarżąca powinna uzupełnić braki odwołania w ciągu 7 dni od otrzymania wezwania organu z dnia 16 października 2019r., tj. od 4 listopada 2019r. (data odbioru potwierdzona przez J. C.). Termin ten zatem zaczął biec od 5 listopada 2019r., a zakończył się 12 listopada 2019r. (poprzedni dzień był wolny od pracy). Aby zachować termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu Skarżąca powinna wykazać, że w okresie od 5 do 12 listopada 2019r. wystąpiła nie dająca się przezwyciężyć przeszkoda, uniemożliwiająca uzupełnienie braków w terminie, a także wykazać, kiedy ta przeszkoda ustąpiła.
Termin do złożenia wniosku biegnie bowiem - w myśl art.162 § 2 Ordynacji podatkowej - od ustania przyczyny jego uchybienia, lecz przeszkoda ta musi wystąpić w terminie wyznaczonym na dokonanie określonej czynności, a nie po jego upływie.
Spółka nie wskazała konkretnej daty wystąpienia przeszkody, ani daty jej ustąpienia, odsyłając do dokumentacji lekarskiej. W ocenie Sądu, brak podstaw do uznania, że to organ powinien ustalać, na podstawie dokumentacji medycznej, kiedy przeszkoda ta wystąpiła i kiedy ustała, skoro sam zainteresowany tego nie wskazuje, a przecież postępowanie w sprawie o przywrócenie terminu toczy się na jego wniosek i to on powinien wykazać spełnienie ustawowych przesłanek z art.162 Ordynacji podatkowej. Nie można zatem uznać, że Spółka wykazała zachowanie powyższego terminu.
Spółka nie wykazała też, aby wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu. Słusznie stwierdził DIAS, że przy ocenie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że J. C. przebywał na leczeniu w dniach: 9.12.2019r., 14.01..2020r. do 31.01.2020r., 25.02.2020r. do 2.03.2020r. Ponadto z zaświadczeń lekarskich wynika, że był niezdolny do pracy w dniach: 9.12.2019r. do 15.03.2020r.(lekarz wskazał (...)). Przedstawił również terminy wizyt lekarskich tj.: 11.04.2019r.( ..), 3.09.2019r.(lekarz stwierdził u [...), 15.10.2019r.(lekarz stwierdził u pacjenta [...]), 12.11.2019r.( lekarz stwierdził u pacjenta ostre zapalenie gardła), 14.11.2019r.( lekarz stwierdził u pacjenta (...)), 15.11.2019r. (lekarz stwierdził (...)), 9.12.2019r.( pobyt w szpitalu - lekarz stwierdził zburzenia typu [...]), 14.01.2020r. do 31.01.2020r.(przebywał na leczeniu na Oddziale - lekarz rozpoznał [...], [...]), 25.02.2020r. do 02.03.2020r. (przebywał na leczeniu (..)- lekarz rozpoznał (...).
Natomiast wspólnik Pana J. C., Pan G. P. był niezdolny do pracy w dniach: 15.12.2019r. do 20.02.2020r.(lekarz wskazał, że (...)).
W rozpoznawanej sprawie w okresie od 4 listopada 2019r. do 12 listopada 2019r. nie wystąpiła tego rodzaju przeszkoda, w szczególności nagła choroba, która uniemożliwiłaby dokonanie czynności osobiście lub przy pomocy innej osoby. Stwierdzone w tym okresie dolegliwości – zapalenie gardła w dniu 12 listopada 2019r., jak też wcześniej stwierdzone schorzenia (....), nie mogą być uznane za przeszkodę w uzupełnieniu braków odwołania, której nie można usunąć. Zresztą istniejące schorzenia nie uniemożliwiły J. C. prowadzenia w tym okresie działalności gospodarczej, skoro w dniu 4 listopada 2019r. odebrał on osobiście w siedzibie Spółki postanowienie organu z 16 października 2019r. Okoliczność ta przeczy twierdzeniom o trwającej wcześniej i nieprzerwanie ciężkiej chorobie, uniemożliwiającej uzupełnienie braków odwołania.
Nie kwestionując faktu ciężkiej choroby J. C., Sąd podziela stanowiska DIAS, że Skarżąca nie wykazała, że choroba ta była przeszkodą nie do przezwyciężenia w wykonaniu wezwania organu w okresie od 4 do 12 listopada 2019r., ani też w jaki sposób na brak winy w uchybieniu terminu mogłyby wskazywać późniejsze diagnozy lekarskie i hospitalizacje J. C., czy choroba drugiego wspólnika – G. P. (trwająca od 15.12.2019r. do 20.02.2020r.), a także przedłożone przez M. M. pismo z dnia 22 listopada 2019r. Trafnie podniósł organ, że w dniach od 5.11. 2019r. do 12.11.2019r. wspólnik G. P., nie był chory, w związku z tym mógł wyręczyć wspólnika w wykonaniu czynności urzędowych. Również w ww. czynnościach urzędowych mogły wyręczyć J. C. członkowie jego rodziny.
Nie można czynić organowi zarzutu, że nie podjął z urzędu czynności w sprawie przywrócenia terminu, bo odbywa się ono wyłącznie na wniosek zainteresowanego.
Z powyższych względów zasadnie uznał DIAS, że z opisanych wyżej kryteriów ustawowo warunkujących przywrócenie terminu Spółka dopełniła tylko dwa, tj. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz dopełniła jednocześnie z wnioskiem czynności, dla której był określony termin tj. uzupełniła braki odwołania.
Natomiast nie dopełniła pozostałych przesłanek tj. nie wykazała, że zachowała 7- dniowy terminu do złożenia wniosku, a także nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy.
Odnosząc się do zarzutów pominięcia przez organ kwestii zażaleń Spółki na postanowienia DIAS o pozostawieniu odwołań bez rozpatrzenia Sąd stwierdza, że kwestia ta wykracza poza ramy niniejszych spraw, tj. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołań. Fakt, że w jednym piśmie zawarto wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków odwołania i zażalenie na postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia nie oznacza, że sprawy te powinny być objęte jednym rozstrzygnięciem.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa, dlatego na podstawie art.151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.