I SA/Rz 410/06

I SA/Rz 410/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Bożena Wieczorska /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Surmacz
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 209 poz 2027
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 22 § 2 art. 34 § 1, art. 33 pkt 9,  art. 34 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 1996 nr 106 poz 489
art. 5 ust. 6 pkt 7, ust. 9b pkt 7a
Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Bożena Wieczorska /spr./ Sędziowie Asesor Małgorzata Niedobylska NSA Jacek Surmacz Protokolant sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 22 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi "A " SA w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...].12.2005r. Nr [...] 2) określa, że zaskarżone postanowienia nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz "A" Spółka Akcyjna w W. kwotę 100 (słownie: stu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1
Uzasadnienie
I SA/Rz 410/06
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia (...) marca 2006r. (nr ...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta z dnia (...) grudnia 2005r. (nr ...) w przedmiocie uznania zarzutu podniesionego przez A. S.A. w W. w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik II Urzędu Skarbowego wszczął – na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w okresie od 22 lipca 2005r. do 5 września 2005r. przez wierzyciela tj. Burmistrza Miasta – postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika – A. S.A. w W. z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości: W piśmie z dnia 6 października 2005r. A. S.A. wniosła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a następnie w dniu 21 października 2005r. uiściła kwotę zaległości objętej w/w tytułami wykonawczymi. W postanowieniu z dnia (...) grudnia 2005r., utrzymanym w mocy zaskarżonym postanowieniem SKO z dnia (...) marca 2006r. wierzyciel tj. Burmistrz Miasta przedstawił swe stanowisko w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. 2005, nr 229, poz. 1954 z późn.zm.) zwanej dalej ustawą o p.e.w a. Za bezzasadny uznał wierzyciel zarzut zobowiązanego, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez niewłaściwy organ egzekucyjny tj. Naczelnika II US podczas gdy organem właściwym jest Naczelnik I US. Stwierdził on, że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych ustala się – zgodnie z art. 22 § 2 ustawy o p.e.w a. – według miejsca położenia siedziby zobowiązanego, zaś po wejściu w życie nowych przepisów regulujących właściwość urzędów skarbowych, dla tzw. dużych podatników (do jakich zalicza się A. S.A.), naczelnicy tzw. "dużych urzędów skarbowych" są właściwi do wszczęcia i prowadzenia egzekucji tylko dla tych należności pieniężnych, do których poboru są właściwi oraz prowadzą egzekucję na rzecz obcych wierzycieli wyłącznie w przypadku wystąpienia zbiegu egzekucji. Wierzyciel zauważył ponadto, iż organ egzekucyjny do którego wpłynęły zgodnie z właściwością miejscową tytuły wykonawcze nie stwierdził w związku z tym żadnych uchybień. SKO utrzymując w mocy postanowienie wierzyciela dodało, iż organ egzekucyjny w razie stwierdzenia swej niewłaściwości winien zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., przekazać sprawę właściwemu organowi egzekucyjnemu, wstrzymując się od dokonywania czynności, a zwłaszcza od rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 19 K.p.a., organy administracji publicznej z urzędu przestrzegają swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Powołany przepis nakłada ten obowiązek również na organy egzekucyjne. W związku z powyższym wyjaśnieniem, a także faktem, iż w niniejszej sprawie organ egzekucyjny, do którego trafiły tytuły wykonawcze (tj. Naczelnik II Urzędu Skarbowego ), nie przekazał wystawionych tytułów w trybie art. 65 § 1 K.p.a., do innego organu egzekucyjnego (uznając się tym samym właściwym do jego prowadzenia), stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do kwestionowania właściwości organów egzekucyjnych. Wobec zasady, że organy administracji z urzędu przestrzegają swej właściwości, organ odwoławczy uznał, że skoro Naczelnik II Urzędu Skarbowego nie przekazał sprawy do innego organu i wszczął postępowanie egzekucyjne, to jest organem właściwym do przeprowadzenia przedmiotowej egzekucji, Podnoszone bowiem przez skarżącego kwestie właściwości, wynikające z powołanych w zażaleniu przepisów, winny być przedmiotem rozważań organu egzekucyjnego, a nie dłużnika, na etapie poprzedzającym dokonanie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie A. S.A. zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 33 pkt 9 w zw. z art. 22 § 2 ustawy o p.e.w a. poprzez przyjęcie, iż właściwym miejscowo organem egzekucyjnym w sprawie nie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 23.11.2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. nr 209 poz. 2027 z późn.zm.),
2. prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez
- niezamieszczenie w zaskarżonym postanowieniu podstawy prawnej uznania zarzutu A. S.A. za nieuzasadniony,
- nieustosunkowanie do wskazanych przez A. S.A. argumentów i przepisów prawnych,
- ograniczenie uzasadnienia faktycznego postanowienia do wskazania, że skoro Naczelnik II US , jako organ zobowiązany do przestrzegania swej właściwości miejscowej z urzędu nie przekazał – w trybie art. 65 K.p.a. – tytułów wykonawczych organowi właściwemu, to oznacza, że jest właściwy do prowadzenia egzekucji,
3. generalnej zasady praworządności wyrażonej w art. 6 K.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia opartego nie na stanie faktycznym w sprawie i zastosowaniu do tego stanu przepisów prawa, lecz domniemaniu obligatoryjnego zachowywania organu egzekucyjnego w sposób zgodny z prawem pomimo, że w sprawie okoliczność ta jest właśnie kwestią sporną,
i wniosła:
1) o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Burmistrza Miasta i
2) orzeczenie, że organem egzekucyjnym, właściwym miejscowo dla A. S.A., jako podmiotu wymienionego w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych, jest Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. nr 209, poz. 2027 z późn.zm.).
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż okolicznością bezsporną jest, że skarżąca A. S.A. jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych. Kopia zawiadomienia o zmianie naczelnika urzędu skarbowego na Naczelnika I Urzędu Skarbowego zalega w aktach sprawy. Zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych wpływa na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych wobec podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych, gdyż ustawodawca nie wyłączył ich z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych, określonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisami o terytorialnym zasięgu działania naczelników urzędów skarbowych. Analogicznie Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. nr 209 poz. 2027 z późn.zm.) nie wykluczył z kompetencji organów wymienionych w zał. nr 2 tego rozporządzenia, możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej. Naczelnicy urzędów skarbowych, do których kompetencji nie należy prowadzenie egzekucji administracyjnej zostali wymienieni w zał. nr 3 do powyższego rozporządzenia Ministra Finansów.
W konkluzji A. S.A. stwierdziła, że skoro jest podatnikiem spełniającym warunki przewidziane w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych, to organem podatkowym I instancji, a przez to organem egzekucyjnym w sprawie jest Naczelnik I US. Wobec tego postępowanie prowadzone przez Naczelnika II US oraz podjęte w jego ramach czynności egzekucyjne nie mają podstawy prawnej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje i postanowienia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, nie będąc przy tym – stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwana dalej P.p.s.a.) – związany zarzutami i wnioskami skargi, a tylko przedmiotem zaskarżenia, którym w niniejszej sprawie jest stanowisko wierzyciela wyrażone w trybie art. 34 § 1 ustawy o p.e.w a. odnośnie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego.
Podstawowy zarzut, który podniósł zobowiązany tj. A. S.A., to prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Zarzut ten mieści się w katalogu podstaw zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, bowiem wymieniony jest w art. 33 pkt 9 ustawy o p.e.w a., a organ egzekucyjny może go rozpatrzeć wyłącznie po uzyskaniu stanowiska wierzyciela (art. 34 § 1 ustawy o p.e.w a.).
Zarzut braku właściwości organu egzekucyjnego może dotyczyć – co należy podkreślić - zarówno właściwości rzeczowej, miejscowej, jak i instancyjnej. Treść zgłoszonych zarzutów, przedmiot zaskarżonego postanowienia, jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalają Sądowi ocenić wyłącznie kwestię właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.
Co do zasady Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż organ administracji publicznej, w tym pełniący funkcję organu egzekucyjnego, winien przestrzegać swej właściwości z urzędu (art. 19 k.p.a.). Nie oznacza to jednak, iż w każdym konkretnym przypadku mamy z taką sytuacją do czynienia, tzn. że w każdej sytuacji organ administracji publicznej prawidłowo ustali swą właściwość.
Zgodzić się również należy, że w stosunku do zobowiązanego tj. A. S.A. w W. doszło – w stanie prawnym sprawy – do spełnienia przesłanki zmiany właściwości organu podatkowego na tzw. "duży urząd skargowy" tj. w realiach niniejszej sprawy na I Urząd Skarbowy. Wynika to wyraźnie z treści art. 5 ust. 9a pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 9b pkt 7a i art. 5 ust. 9c cytowanej ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych oraz §2 i załączniku nr 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych wydanego na podstawie art. 5 ust. 9c cytowanej ustawy z dnia 21 czerwca 1996r., a także zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W aktach sprawy znajduje się bowiem zawiadomienie o zmianie właściwości naczelnika urzędu skarbowego jakie Zarząd A. S.A. w W. złożył w dniu 14 października 2003r. w II Urzędzie Skarbowym w W. i z którego wynika, iż właściwym organem podatkowym dla A. S.A. w W. jest I Urząd Skarbowy.
Zgodnie z art. 5 ust. 6 pkt 7 ustawy o urzędach i izbach skarbowych do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Skoro zatem dla zobowiązanego właściwym organem podatkowym jest I Urząd Skarbowy, to Naczelnik tego urzędu pełni – zgodnie z w/w art. 5 ust. 6 – funkcję organu egzekucyjnego w zakresie egzekucji należności pieniężnych.
Twierdzenie wierzyciela, iż naczelnicy "dużych urzędów skarbowych" są uprawnieni do wszczęcia i prowadzenia egzekucji tylko dla tych należności, do których poboru są właściwi oraz prowadzą egzekucję na rzecz obcych wierzycieli wyłącznie w przypadku wystąpienia zbiegu egzekucji nie zostało uzasadnione, a w ocenie Sądu nie znajduje potwierdzenia w stanie prawnym sprawy.
Dodać należy, iż zmiana właściwości naczelnika urzędu skarbowego dla podatników, o których mowa w art. 5 ust. 9b pkt 7a ustawy o urzędach i izbach skarbowych nastąpiła z dniem 1 stycznia 2005r., a tytuły wykonawcze zostały wystawione w okresie od 22 lipca 2005r. do 5 września 2005r., czyli po tej dacie, co oznacza, że przepisy ustawy o urzędach i izbach skarbowych mają w niniejszej sprawie zastosowanie w brzmieniu wprowadzonym nowelizacją tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizacją jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych.
Wobec zaprezentowanego wyżej stanowiska Sądu inne zarzuty skargi nie mają znaczenia w sprawie i dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.