II SA/Kr 437/24

II SA/Kr 437/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-05-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Małgorzata Łoboz
Piotr Fronc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 3046/24 - Wyrok NSA z 2025-10-09
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 217
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata łoboz AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście-Wschód Tomasza Waszczuk na postanowienie nr 47/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2024r. znak WOB.7722.364.2023.NOGI w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia skargę oddala.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2024 r. nr 47/2024 Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie znak: WOB.7722.364.2023.NOGI, utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr 425/23 z dnia 17 listopada 2023r., znak: NB.501.127.2023, na podstawie którego orzeczono o odmowie uwzględnienia wydania wnioskującej R. S. zaświadczenia o żądanej treści. Organ uznał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie istnieje przepis prawa wymagający urzędowego potwierdzenia faktów objętych zakresem wniosku skarżącej R. S. o wydanie zaświadczenia (art. 217 § 2 pkt 1 kpa). Odnosząc się do możliwości zastosowania art. 217 § 2 pkt 2 kpa organ podkreślił, że na gruncie powyższego przepisu skarżąca winna wykazać swój interes prawny w żądaniu przedmiotowego zaświadczenia. W ocenie MWINB skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia - jako że nie powołała się na konkretne, toczące się postępowanie organu czy też sądu, przy czym samo wskazanie, że żądane zaświadczenie jest konieczne celem ewentualnego przedstawienia go do aktu notarialnego przenoszącego własność nieruchomości, jest w ocenie organu niewystarczające. Z uwagi na powyższe zdaniem organu zasadnym było wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Zdaniem MWINB powołanie się na interes prawny wymaga oparcia żądania na konkretnej normie prawnej, a o konieczności jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego decyduje nie przekonanie zainteresowanego, lecz ocena ustawodawcy. Interes prawny winien być realny i aktualny - winien ściśle wiązać się z aktualnymi prawami i obowiązkami strony, związanymi z przedmiotem postępowania lub czynności organu, a nie z jej zamiarami na przyszłość. W ocenie organu ogólne sformułowanie potrzeby uzyskania zaświadczenia nie jest wystarczającym wykazaniem posiadanego interesu prawnego w sytuacji, gdy strona nie wskazała toczącego się konkretnego postępowania, organu czy sądu, przed którym takie postępowanie zawisło. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem organu skarżąca nie powołała się na konkretne, toczące się postępowanie organu czy też sądu, przy czym samo wskazanie, że żądane zaświadczenie jest konieczne celem ewentualnego przedstawienia go do aktu notarialnego przenoszącego własność nieruchomości, jest w ocenie MWINB niewystarczające - w związku z czym nie można uznać, by skarżąca wykazała interes prawny w uzyskaniu żądanego zaświadczenia. Powyższe skutkować musiało wydaniem postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia.
Z przedmiotowym postanowieniem nie zgodziła się Pani R. S., która w/w postanowienie organu zaskarżyła w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj: art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że Skarżąca nie wykazała w złożonym wniosku interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, w sytuacji gdy powyższe zaświadczenie jest niezbędne skarżącej bezpośrednio do dokonania czynności notarialnej przenoszącej własność – tj. sprzedaży nieruchomości oraz złożenia stosownych oświadczeń już w akcie notarialnym (a nie po dokonaniu tej czynności), celem złożenia stosownych oświadczeń do aktów notarialnych, które to oświadczenia wpływają bezpośrednio na odpowiedzialność karną i cywilną składającej oświadczenie, tym samami wpływają na prawa i obowiązki skarżącej. Zarzucono również naruszenie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie wykazała w złożonym wniosku interesu prawnego, zważywszy, że pojęcie "interesu prawnego" użyte w przepisie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. należy interpretować szeroko, ponieważ obejmuje ono każdą sytuację, w której uzyskanie urzędowego potwierdzenia określonego stanu faktycznego lub prawnego może choćby hipotetycznie, wpłynąć na prawa lub obowiązki wnioskodawcy - tym samym złożony przez R. S. wniosek w pełni zasługuje na uwzględnienie. Złożenie oświadczenia przez Wnioskodawczynię bezpośrednio do aktu notarialnego - umowy sprzedaży nieruchomości w zakresie braku lub toczących się postępowań administracyjnych / egzekucyjnych skutkuje niewątpliwie zarówno odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych oświadczeń/poświadczenie nieprawdy, jak również może mieć doniosłe skutki w postaci możliwości odstąpienia przez kupującego od umowy kupna-sprzedaży z uwagi na wprowadzenie go w błąd co do obciążeń istniejących na sprzedawanej nieruchomości. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z 218 k.p.a., poprzez uznanie przez MWINB w Krakowie, że organ I instancji wydał właściwe rozstrzygnięcie w sprawie, w sytuacji gdy skarżąca, która niewątpliwie posiada interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia domagała się potwierdzenia faktów albo stanu prawnego, wynikającego z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Skarżąca zarzuciła również naruszenie:
- art. 51 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) poprzez ograniczenie skarżącej dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych (skarżąca jest stroną postępowań wobec których wnioskuje o wydanie zaświadczenia), w sytuacji gdy ograniczenia tego prawa nie określa żadna ustawa;
- art. 64 ust.1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz, U. Nr 78, poz. 483 z póżn. zm,) poprzez uniemożliwienie skarżącej zgodnego z prawem przeniesienia prawa własności na podmiot trzeci, w sytuacji gdy skarżąca jest zobowiązana do złożenia stosownych oświadczeń do aktu notarialnego przenoszącego własność chociażby w zakresie wiedzy o toczących się z jej udziałem, na nieruchomościach stanowiących przedmiot umowy postępowań egzekucyjnych i administracyjnych.
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: • art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego, rzetelnego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych, • art, 6 i 8 k.p.a. poprzez niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym naruszenie zasady budowania zaufania do organów władzy państwowej; • art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a. przez wydanie skarżonego rozstrzygnięcia, w przypadku, gdy materiał dowodowy w sprawie nie pozwalał na wydanie takiego orzeczenia, natomiast okoliczności oraz zarzuty skarżącej podejmowane w zażaleniu na postanowienie organu I instancji jednoznacznie wskazywały na konieczność uchylenia skarżonego postanowienia, art, 138 § 2k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nie uchyleniu postanowienia będącego przedmiotem zażalenia i nie przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia MWINB w Krakowie oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr 425/23 z dnia 17 listopada 2023r., znak: NB.501.127.2023 i zobowiązanie organu do wydania stosownego oświadczenia w określonym terminie, a także o zasądzenie od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i została oddalona.
Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia, czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), stanowiąc, że sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia kryterium legalności w niniejszej sprawie jest wyłącznie zaskarżone postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. , odmawiające wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści.
Podstawy wydawania i odmowy wydawania zaświadczeń przez organy nadzoru budowlanego określają przepisy zawarte w dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Natomiast zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Stosownie do art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej obecnie sprawie organ II instancji prawidłowo zastosował omawiane przepisy, co doprowadziło do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji, którym również prawidłowo odmówiono skarżącej wydania zaświadczenia o żądanej przez nią treści. Podkreślenia bowiem wymaga, że zasadnie organy obu instancji przyjęły, że skarżąca nie wykazała, że ma interes prawny w tym, aby ubiegać się o wydanie zaświadczenia w przedmiocie spraw administracyjnych i egzekucyjnych, będących w toku i zakończonych z udziałem jej osoby jako strony postępowania, przy czym uzyskanie powyższego zaświadczenia skarżąca uzasadniała faktem planowanej sprzedaży nieruchomości i koniecznością złożenia oświadczenia do umowy sprzedaży - aktu notarialnego o tych postępowaniach.
Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w art. 217 dwie odrębne podstawy, na których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, gdy potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.), a podstawa taka w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Druga zaś dotyczy sytuacji, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Zarówno w literaturze przedmiotu jak i w sprawowanym w odniesieniu do przywołanego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowczo stwierdza się, że odmowa wydania zaświadczenia może nastąpić wówczas, gdy osoba ubiegająca się nie wykaże interesu prawnego, gdy jej żądanie nie znajduje uzasadnienia czy potwierdzenia w dokumentach, posiadanych przez organ oraz w przypadku niewłaściwości organu, do którego skierowano żądanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1499/99, Lex nr 48671).
Zdaniem Sądu rozpatrującego skargę, w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o żądanej treści, co prawidłowo zostało omówione w zaskarżonych postanowieniach. Przy czym przez interes prawny w postępowaniu o wydanie zaświadczenia należy rozumieć jako sytuację podmiotu ukształtowaną przez przepis prawa materialnego lub procesowego, czy nawet ustrojowego, z którego wynika dla jednostki konieczność, czy potrzeba uzyskania jakiegoś zaświadczenia. W tym stanie rzeczy podniesiony argument skarżącej dotyczący planowanej sprzedaży nieruchomości nie oznacza, że skarżąca wskazała przepis prawa wymagający uzyskanie żądanego zaświadczenia. Innymi słowy, w rozpoznawanej obecnie sprawie brak było podstaw prawnych, aby potwierdzać określony stan faktyczny. Jeśli skarżąca twierdzi, że został naruszony przepis art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., to winna wskazać w zarzucie przepisy prawa, z których wynika jej interes prawny.(por. wyrok z dnia 20 września 2023 r. III OSK 2541/21). Przepisu takiego nie wskazano ani we wniosku, ani w zażaleniu jak również w skardze do sądu administracyjnego. W tej sytuacji, organy prawidłowo przyjęły, że działając w granicach prawa nie można uwzględnić wniosku, a to z kolei musiało doprowadzić do odmowy wydania zaświadczenia.
Należy wyjaśnić, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń ma charakter zbliżony do postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, przy czym Kodeks nie określa wyraźnie relacji między tymi postępowaniami, a w szczególności nie stanowi o odpowiednim stosowaniu przy wydawaniu zaświadczeń przepisów o postępowaniu jurysdykcyjnym. Niemniej jednak przyjmuje się, że takie odpowiednie stosowanie przepisów jest uzasadnione, a nawet niezbędne. Dotyczy to m. in. przepisów o podaniu i ewentualnym usuwaniu jego braków formalnych (por. A. Matan, w: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2010, t. II, s. 462-463). Wymogi formalne podania określone są w art. 63 k.p.a. i w przepisach odrębnych. Niemniej jednak niewskazanie przez osobę wnoszącą podanie źródeł jej interesu prawnego nie jest brakiem formalnym pisma (tak też WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 88/23). W przypadku braku wskazania przez wnoszącego podanie jego interesu prawnego organ jest uprawniony do stwierdzenia, że interes taki nie istnieje. Co więcej, w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji wyjaśniono powód odmowy wydania zaświadczenia oraz istotę interesu prawnego i konieczności jego wykazania w postępowaniu o wydanie zaświadczenia, jednak nawet wtedy skarżąca składając zażalenie nie wykazała, dlaczego, z jakich względów prawnych domaga się potwierdzenie określonego stanu faktycznego spornego budynku. Przy czym, nie budziła też wątpliwości Sądu, jednoznaczna treść wniosku skarżącej wskazująca na wolę uzyskania zaświadczenia i w tym też trybie został on prawidłowo rozpoznany. W sytuacji, w której wnioskodawczyni opiera swe żądanie na treści art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., kwestia istnienia interesu prawnego podlegać będzie badaniu jako pierwsza, warunkując możliwość badania wydania zaświadczenia.
Wskazanie przez skarżącą na cel uzyskania zaświadczenia ( chęć sprzedaży nieruchomości) wskazuje jednoznacznie, iż ma ona niewątpliwie interes faktyczny w uzyskaniu żądanej informacji , niemniej jednak nie można utożsamiać go z interesem prawnym – a tylko taki uprawnia do uzyskania zaświadczenia w trybie art. 217 k.p.a. Fakt planowanej sprzedaży nieruchomości może być rozpatrywany wyłącznie jako posiadanie interesu faktycznego, albowiem żaden przepis prawa nie wymaga urzędowego poświadczenia oświadczeń dotyczących ewentualnych postępowań składanych przez sprzedającego do aktu notarialnego przenoszącego własność nieruchomości. Brak takiego zaświadczenia - wbrew temu co twierdzi skarżąca w żaden sposób nie uniemożliwia skarżącej zgodnego z prawem przeniesienia prawa własności na podmiot trzeci. Skoro zatem skarżąca posiada jedynie interes faktyczny a nie prawny – to uniemożliwia to wydanie zaświadczenia w trybie art. 217 k.p.a.
W takim stanie rzeczy postanowienie organu odpowiada prawu, a zarzuty podnoszone w skardze dotyczące naruszenia przepisów o wydawaniu zaświadczeń jak i naruszenia przepisów postępowania są niezasadne.
Biorąc pod uwagę powyższe i uznając skargę za niezasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – skargę oddalił.