I SA/Rz 407/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu Stalowowolskiego nakładającej na jednostki oświatowe obowiązek przedkładania kopii list obecności uczniów, uznając ten wymóg za wykraczający poza delegację ustawową.
Sprawa dotyczyła skargi S. Sp. z o.o. na uchwałę Rady Powiatu Stalowowolskiego, która zmieniała zasady udzielania i rozliczania dotacji dla jednostek oświatowych. Kluczowym zarzutem skarżącej było nałożenie obowiązku przedkładania uwierzytelnionych kopii list obecności uczniów, co zdaniem skarżącej wykraczało poza przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Sąd uznał ten argument za zasadny, stwierdzając nieważność uchwały w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę S. Sp. z o.o. na uchwałę Rady Powiatu Stalowowolskiego z dnia 8 grudnia 2020 r., która zmieniała zasady udzielania i rozliczania dotacji dla jednostek oświatowych. Skarżąca kwestionowała § 1 uchwały, który nakładał na organ prowadzący szkołę obowiązek przekazania, wraz z informacją o liczbie uczniów, uwierzytelnionej kopii list obecności. Zdaniem skarżącej, przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (u.f.z.o.) nie wymagały przedkładania takich dokumentów, a jedynie informacji o liczbie uczniów, a listy obecności były dostępne dla organu dotującego jedynie w ramach postępowania kontrolnego. Sąd podzielił argumentację skarżącej, wskazując, że art. 38 ust. 1 u.f.z.o. upoważnia radę powiatu do ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu kontroli, ale nie pozwala na nakładanie dodatkowych, pozaustawowych obowiązków na beneficjentów. W szczególności, obowiązek comiesięcznego przedkładania kopii list obecności wykraczał poza delegację ustawową i generował nieuzasadnione koszty dla beneficjenta. Sąd podkreślił, że uprawnienie do wglądu do list obecności przysługuje organowi kontrolującemu w ramach postępowania kontrolnego, a nie jako warunek bieżącego rozliczania dotacji. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości i zasądził od Rady Powiatu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała rady powiatu nie może nakładać takich obowiązków, ponieważ art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie upoważnia do wprowadzania dodatkowych kryteriów udzielania dotacji ani wykraczania poza zakres upoważnienia ustawowego. Obowiązek przedkładania list obecności stanowi dodatkowe, pozaustawowe obciążenie dla beneficjenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa o finansowaniu zadań oświatowych (u.f.z.o.) uprawnia organ dotujący do kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji, w tym do wglądu do list obecności w ramach postępowania kontrolnego (art. 36 ust. 2 u.f.z.o.). Jednakże, art. 38 ust. 1 u.f.z.o. nie daje podstaw do nakładania na beneficjentów obowiązku comiesięcznego przedkładania kopii list obecności, co stanowi dodatkowe obciążenie finansowe i proceduralne, wykraczające poza delegację ustawową. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie potwierdzał, że takie zapisy uchwał są niezgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (15)
Główne
u.s.p. art. 87 § 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
u.f.z.o. art. 38 § 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
P.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.s.p. art. 12 § pkt 11
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
u.f.z.o. art. 26 § 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 33 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 34 § 1 i 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
u.f.z.o. art. 36 § 1-3
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 87 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Powołany przez stronę skarżącą, ale nieadekwatny do przedmiotu zaskarżenia (dotyczy uchwał rady gminy, a nie powiatu).
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek przedkładania uwierzytelnionych kopii list obecności uczniów przez beneficjentów dotacji oświatowych wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Nakładanie na beneficjentów dodatkowych, pozaustawowych obowiązków generuje nieuzasadnione koszty. Uprawnienie do wglądu do list obecności przysługuje organowi kontrolującemu w ramach postępowania kontrolnego, a nie jako warunek bieżącego rozliczania dotacji.
Odrzucone argumenty
Skarga powinna zostać odrzucona z uwagi na błędne wskazanie podstawy prawnej (art. 101 u.s.g. zamiast art. 87 ust. 1 u.s.p.). Skarżącej nie przysługuje legitymacja do wniesienia skargi, ponieważ nie wykazała naruszenia jej interesu prawnego. Zaskarżone przepisy uchwały służą realizacji celu ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, zapewnieniu skutecznego rozliczenia i kontroli wykorzystania dotacji, mieszczą się w zakresie luzu decyzyjnego uchwałodawcy i nie są nadmierne.
Godne uwagi sformułowania
nakładanie na beneficjentów dodatkowe, pozaustawowe obowiązki wykracza poza ramy regulacji art. 38 ust. 1 u.f.z.o. generuje po jego stronie dodatkowe koszty nieuzasadniony wydatek spowodowany koniecznością sporządzania kopii dokumentów
Skład orzekający
Grzegorz Panek
przewodniczący
Jacek Boratyn
członek
Piotr Popek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu upoważnienia ustawowego dla organów samorządu do wprowadzania przepisów prawa miejscowego dotyczących dotacji, w szczególności w kontekście obowiązków beneficjentów i kontroli wydatkowania środków publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dotacjami oświatowymi i kompetencjami rady powiatu. Może być stosowane analogicznie do innych dotacji i innych organów samorządowych, o ile przepisy stanowiące podstawę ich działania są podobne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organy samorządowe mogą przekraczać swoje uprawnienia, nakładając na obywateli i podmioty gospodarcze obowiązki nieprzewidziane przez ustawę. Jest to ważny przykład ochrony praw jednostki przed nadmierną biurokracją.
“Samorząd nie może żądać więcej niż ustawa przewiduje: Sąd uchyla uchwałę o dotacjach oświatowych.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 407/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2022-10-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Grzegorz Panek /przewodniczący/ Jacek Boratyn Piotr Popek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Finanse publiczne Skarżony organ Rada Powiatu Treść wyniku Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w całości Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1868 art. 87 ust. 1, art. 79 ust. 1, art. 12 pkt 11 Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - tekst jedn. Dz.U. 2022 poz 329 art. 147 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2017 poz 2203 art. 38 ust. 1, art. 26 ust. 3, Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na uchwałę Rady Powiatu Stalowowolskiego z dnia 8 grudnia 2020 r., nr XXII/174/2020 zmieniającą uchwałę w przedmiocie udzielania i rozliczanie dotacji dla jednostek oświatowych oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2) zasądza od Rady Powiatu Stalowowolskiego na rzecz skarżącej S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi S. spółki z o.o. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca) jest uchwała nr XXII/174/2020 Rady Powiatu Stalowolskiego z dnia 8 grudnia 2020r. zmieniająca uchwałę w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych jednostek oświatowych oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Podstawą prawną zaskarżonej uchwały był przepis art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2017r. poz.1868 ze zm. – dalej: u.s.p. ) oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017r. poz. 2203 ze zm. – dalej: u.f.z.o.). Powyższa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego (Dz. Urz. Woj. Pod. 2020.4858) i weszła w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia. W skardze na powyższą uchwałę skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności § 1 uchwały z uwagi na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 1 u.f.z.o. poprzez ustalenie, że wraz z informacją o miesięcznej liczbie uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w miesiącu poprzednim organ prowadzący szkołę zobowiązany jest przekazać uwierzytelnioną kopię list obecności potwierdzających ich uczestnictwo na zajęciach, podczas gdy przepisy art. 26 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 34 ust. 1 i 2 u.f.z.o. jasno wskazują, że przekazanie dotacji następuje po przekazaniu wyłącznie informacji o miesięcznej liczbie uczniów, bez potrzeby i koniczności przedkładania jakichkolwiek innych dokumentów, a ponadto warunkiem otrzymania dotacji jest wyłącznie złożenie wniosku o dotację wraz z planowaną liczbą uczniów oraz przekazanie danych do systemu informacji oświatowej; - oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 33 u.f.z.o. warunkiem otrzymania dotacji jest złożenie wniosku o dotację wraz z planowaną liczbą uczniów oraz przekazanie danych do sytemu informacji oświatowej. Ponadto zgodnie z art. 36 ust. 2 u.f.z.o. organ dotujący ma uprawnienie wyłącznie do wglądu do list obecności w toku postępowania kontrolnego. Nie jest przy tym uprawniony według skarżącej do posiadania takich list obecności, wskazując też na aspekty dotyczące ochrony danych osobowych. Nie bez znaczenia dla skarżącej jest także element fiskalny, a mianowicie przekazanie list obecności powodowałoby dla beneficjenta dotacji niczym nieuzasadniony wydatek dotyczący wykonania kserokopii tych dokumentów. Zakwestionowany zapis uchwały pozostaje w sprzeczności również z regulacjami odnoszącymi się do trybu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji Zdaniem skarżącej, przekazywanie kopii list obecności wraz miesięczną informacją o liczbie uczniów jest nieproporcjonalnym obowiązkiem nakładanym na beneficjenta dotacji. W odpowiedzi na skargę Starosta Powiatu Stalowolskiego (dalej: starosta) wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie. Uzasadniając swe stanowisko starosta podniósł, że skarga winna zostać odrzucona z tej przyczyny, że powołany w skardze przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019r. poz. 506 – dalej: u.s.g.) nie daje podstawy prawnej do zaskarżania uchwał rady powiatu, a odnosi się do uchwał rady gminy. Ponadto, zdaniem starosty, skarżącej nie przysługuje legitymacja do wniesienia skargi, ponieważ nie wykazała w skardze, że przedmiotowa uchwała narusza jej interes prawny. Odnośnie meritum skargi starosta podniósł, że skarga winna ulec oddaleniu jako bezzasadna, gdyż zaskarżone przepisy uchwały nie naruszają prawa materialnego, w szczególności art. 38 ust. 1 u.f.z.o.. Powołując się na poglądy sądów administracyjnych, podniósł, że zakwestionowane zapisy uchwały służą realizacji celu u.f.z.o., zapewnieniu skutecznego rozliczenia i skutecznej kontroli wykorzystania dotacji, są wypełnieniem zapisów art. 38 tej ustawy, mieszczą się w zakresie jej upoważnienia i stanowią ich rozwinięcie. Służą zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych i mieszczą się w zakresie luzu decyzyjnego zostawionego przez ustawodawcę uchwałodawcy. Podkreślono, że beneficjent środków publicznych musi liczyć się ze szczególnymi wymogami związanymi z ich rozliczaniem. Zaskarżony przepis nie nakłada na niego skomplikowanych obowiązków i nie ograniczają prawa do dotacji. Służą jedynie racjonalnemu wykorzystaniu środków publicznych. W ocenie starosty, nałożony w uchwale obowiązek przedłożenia przez organ prowadzący szkołę lub placówkę uwierzytelnionej kopii list obecności potwierdzających uczestnictwo uczniów na zajęciach oświatowych mieści się delegacji ustawowej, nie jest nadmierny i jest uzasadniony potrzebą prawidłowego rozliczenia dotacji oraz umożliwia w sposób jednoznaczny określenie sposobu wykorzystania dotacji. W piśmie procesowym z dnia 18 lipca 2022r. skarżąca, odnosząc się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, podniosła w szczególności, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej w niniejszej sprawie znajduje oparcie w treści art. 87 ust. 1 u.s.p. Skarżąca jako organ prowadzący jednostki systemu oświaty otrzymuje dotację oświatową i jest zobowiązana przestrzegać jej przepisy. Tryb wypłaty, rozliczenia i kontroli tej dotacji określa m.in. zaskarżona uchwala. Z treści złożonej skargi interes skarżącej wynika jednoznacznie, albowiem zaskarżona uchwała nakłada na nią obowiązki sprzeczne z aktem wyższego rzędu, tj. u.f.z.o. Skarżąca ma zatem interes prawny w zainicjowaniu postępowania mającego na celu eliminację z obrotu prawnego zakwestionowanych przepisów uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle zaś art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 329 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego, a tego rodzaju aktem jest zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Rady Powiatu Stalowolskiego z dnia 8 grudnia 2020r. zmieniająca uchwałę w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych jednostek oświatowych oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Na wstępie należy wskazać, że zaskarżona uchwała podlega kontroli sądowoadministracyjnej jako akt prawa miejscowego organu jednostki samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.) i okoliczność ta jest niesporna. W ocenie Sądu, niezasadny jest zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o odrzucenie skargi. Należy wskazać, że w związku z przedmiotem zaskarżenia, podstawę prawną wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę rady powiatu stanowi art. 87 ust. 1 u.s.p., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego - nie zaś wskazywany w skardze przepis art. 101 u.s.g., który dotyczy wnoszenia skarg na uchwały organów gminy. Jednakże błędnie wskazanie przepisu art. 101 u.s.g., nie stanowi to podstawy do odrzucenia skargi, w szczególności nie jest brakiem formalnym, który podlegałby uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., zwłaszcza, że w dalszym toku skarżąca sprecyzowała stanowisko w tym zakresie. Ustosunkowując się zaś do podnoszonego przez organ braku legitymacji do wniesienia skargi z uwagi na nie wykazanie przez skarżącą interesu prawnego, należy przypomnieć, że powołany wyżej art. 87 ust. 1 u.s.p., jest przepisem szczególnym do ogólnej normy art. 50 P.p.s.a., określającej podmioty, którym przysługuje legitymacja skargowa. Z jego treści wynika, że warunkiem dokonania przez sąd kontroli merytorycznej zaskarżonej uchwały jest stwierdzenie, iż strona wnosząca skargę wykazała istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną. Skarga składana w trybie art. 87 ust. 1 u.s.p. nie ma charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, lecz konieczne jest wykazanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu skarżącego a kwestionowanym aktem, skutkującym naruszeniem jego interesu prawnego. Innymi słowy, strona powinna udowodnić, że zaskarżona uchwała, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, na przykład zniesienia, ograniczenia, czy też uniemożliwienia realizacji jej uprawnienia lub interesu prawnego. Składający skargę musi zatem wykazać naruszenie własnego aktualnego i realnego interesu prawnego, polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie chronioną sytuacją. Niespełnienie tej przesłanki winno natomiast skutkować odrzuceniem skargi - stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. W przekonaniu Sądu, skarżąca wykazała, że zachodzi związek pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną, a ponadto wynika to z całokształtu okoliczności sprawy. W piśmie z dnia 18 lipca 2022r. skarżąca wskazała, że jest podmiotem prowadzącym jednostki oświatowe, otrzymującym dotację oświatową, na który to podmiot zaskarżoną uchwałą zostały nałożone obowiązki sprzeczne z przepisami u.f.z.o. Z powyższych względów nie zachodziła podstawa do odrzucenia skargi określona w art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. Przechodząc do kontroli sprawy pod względem merytorycznym, należy wskazać, że stosownie do treści art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z art. 79 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.p. uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 79 ust. 4 u.s.p.). Z powyższego wynika, że stwierdzeniem nieważności uchwały skutkuje wyłącznie takie naruszenie prawa, które jest oczywiste i wprost wynikające z normy prawa oraz nosi cechę istotności. Na mocy § 1 zaskarżonej uchwały nadano nowe brzmienie § 4 ust. 1 pkt 2 uchwały nr XXXVIII/268/2018 Rady Powiatu Stalowolskiego z dnia 23 kwietnia 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych jednostek oświatowych oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania - stanowiąc, że "Organ prowadzący szkołę lub placówkę składa w Starostwie Powiatowym w Stalowej Woli w terminie do 5 dnia każdego miesiąca roku udzielenia dotacji, według wzoru stanowiącego załącznik Nr 2 do niniejszej uchwały: 2) informację o liczbie uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w miejscu poprzednim, łącznie z uwierzytelnioną kopią list obecności potwierdzających ich uczestnictwo na zajęciach – wyłącznie w przypadku szkół, o których mowa wart. 26 ust. 2 ustawy". W § 1 zaskarżonej uchwały dokonano zatem nałożenia na podmioty dotowane obowiązku przedłożenia - wraz z informacją o liczbie uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w miesiącu poprzednim - uwierzytelnionej kopii list obecności potwierdzających ich uczestnictwo w zajęciach w terminie do 5 dnia każdego miesiąca roku udzielenia dotacji. Kwestionując powyższy zapis uchwały skarżąca argumentowała, że zgodnie z art. 26 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 34 ust. 1 i 2 u.f.z.o. przekazanie dotacji następuje po przekazaniu wyłącznie informacji o miesięcznej liczbie uczniów, bez koniczności przedkładania jakichkolwiek innych dokumentów. Zdaniem skarżącej, organ dotujący ma uprawnienie jedynie do wglądu do list obecności w toku postępowania kontrolnego, nie jest przy tym uprawniony do posiadania takich list. Zakwitowany zapis powoduje, że kontrola prawidłowości pobrania dotacji prowadzona jest przez cały czas, w oparciu o kserokopie list obecność, zatem w szerszym zakresie niż to wynika z art. 36 ust. 2 u.f.z.o. Ponadto wykonanie powyższego obowiązku stanowiłoby dla beneficjenta dotacji nieuzasadniony wydatek spowodowany koniecznością sporządzania kopii dokumentów. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy wskazać, że upoważnienie ustawowe dla rady powiatu do podjęcia zaskarżonej uchwały zostało przewidziane w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. Stosownie do tego przepisu, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji. W myśl art. 26 ust. 2 i 3 u.f.z.o., niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego (ust. 2). Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, o którym mowa w ust. 2, potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności (ust. 3). Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 1-3 u.f.z.o., organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32 (ust. 1). Osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji (ust. 2). Przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, oraz listy obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji (ust. 3). Na mocy powyższych unormowań jednostki samorządu terytorialnego otrzymały kompetencje do ustalania trybu udzielania i rozliczania wskazanych w nim dotacji, oraz do ustalenia trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, z uwzględnieniem podstawy obliczania dotacji, zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania oraz terminu i sposobu rozliczenia dotacji. W orzecznictwie wskazuje się na regułę zabraniającą wprowadzania własnych odrębnych rozwiązań przez organy stanowiące prawo miejscowe, która wynika z art. 94 Konstytucji RP. W myśl tego przepisu, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie posiadają kompetencji do stanowienia prawa miejscowego z przekroczeniem delegacji przewidzianej w ustawie. Akt wykonawczy musi spełniać wymogi zawarte w delegacji ustawowej, a skoro uchwała rady gminy podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym na obszarze gminy, stąd też powinna odpowiadać wymogom, jakie stawiane są przepisom powszechnie obowiązującym. Akt wykonawczy musi regulować tylko i wyłącznie sprawy z zakresu spraw przekazanych w upoważnieniu ustawowym i musi regulować te sprawy zgodnie z wytycznymi ustawowymi zawartymi w upoważnieniu. Organ wykonujący kompetencję prawodawczą zobowiązany jest działać ściśle w granicach tego upoważnienia. Kompetencja ustawowa nie daje uprawnienia do wskazywania w uchwale dodatkowych kryteriów czy też zmian zasad obliczania dotacji, jak i regulowania tego, co zostało już uregulowane ustawowo, modyfikowania ustawowych zasad ustalania i udzielania dotacji, czy też do wychodzenia poza zakres upoważnienia ustawowego. Uchwała powinna uwzględniać istniejący stan prawny, a także brać pod uwagę istotę dotacji i jej charakter (por. np. wyroki NSA z: 20 kwietnia 2022r., sygn. akt I GSK 2368/18, 26 stycznia 2021r. sygn. akt I GSK 1686/20, z 1 kwietnia 2019r. sygn. akt I GSK 3493/18 ). W wyroku z dnia 26 stycznia 2021r. (sygn. akt I GSK 1687/20) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepisy u.f.z.o. nie nakładają na beneficjentów żadnych innych obowiązków poza wykazywaniem do dotacji oświatowej słuchaczy spełniających warunek bezwzględny – co najmniej 50% frekwencji na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych oraz udostępnienia wymaganej dokumentacji w ustawowym terminie 14 dni od dnia zwrócenia się o to przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli (art. 36 ust 3 u.f.z.o.). Z art. 36 ust. 1-3 u.f.z.o. wynika uprawnienie kontrolujących do wglądu do list obecności i skorelowany z nim obowiązek podmiotu kontrolowanego do udostępnienia list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3 u.f.z.o. W przekonaniu Sądu, słusznie skarżąca zarzuca, że zakwestionowany zapis uchwały nakłada na beneficjenta dodatkowe, pozaustawowe obowiązki i jego treść wykracza poza ramy regulacji art. 38 ust. 1 u.f.z.o. Podkreślić należy, że ustawodawca wyraźnie przewidział uprawnienie kontrolujących do żądania udostępnienia wskazanych w art. 36 ust. 2 u.f.z.o. dokumentów, tj. list obecności uczniów z ich własnoręcznymi podpisami i dokumentów potwierdzających rzeczywista liczbę uczniów, jedynie w trakcie kontroli, a więc już po przyznaniu dotacji, a nie przed jej udzieleniem. Z tej przyczyny list obecności można żądać ale dopiero w postępowaniu kontrolnym i w przewidzianym do tego 14 dniowym terminie. Żądnie przez kontrolujących takich dokumentów przed, czy też poza postępowaniem kontrolnym, wykracza poza deklamację ustawową z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. W związku z tym skarżąca trafnie wywodzi, że żądanie przedłożenia list obecności dotyczy czynności kontrolnych, a nie podejmowanych przez wszczęciem kontroli. O ile bowiem zobowiązanie podmiotu dotowanego do comiesięcznego podania informacji o liczbie uczniów nie narusza delegacji ustawowej, gdyż informacje te są niezbędne do udzielenia dotacji oraz jej rozliczenia i mają umocowanie w art. 38 ust. 1 u.f.z.o., to już zapisy uchwały dotyczące składania list obecności jako nakładające na beneficjenta dodatkowe obowiązki wykraczają poza ramy delegacji ustawowej z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. Zaznaczyć należy, że takie samo stanowisko odnośnie zapisów uchwał nakładających na beneficjentów obowiązek przedłożenia list obecności zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 26 stycznia 2021r., sygn. akt I GSK 1687/20, z 7 lipca 2021r., sygn. akt I GSK 310/21, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie z 20 lipca 2018r., sygn. akt I SA/Lu 200/18). Ponadto w ocenie Sądu, należy przyznać rację skarżącej również co do tego, że nałożony zakwestionowanym postanowieniem uchwały obowiązek przedkładania przez beneficjenta kopii list obecności generuje po jego stronie dodatkowe koszty. Ze sporządzeniem kserokopii dokumentu wiąże się bowiem obowiązek związany z określonym obciążeniem finansowym i jest to niewątpliwie czynność generująca koszty. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki NSA z dnia 3 listopad 2021r., sygn. akt I GSK 388/21, z dnia 7 lipca 2021r. sygn. akt I GSK 117/21, z dnia 17 listopada 2021r. sygn. akt I GSK 800/21) utrwalił się pogląd, że obowiązek sporządzenia przez kontrolowanego kserokopii dokumentu jest dodatkowym obowiązkiem, który nie wynika z ustawy (u.f.z.o.). Tożsame stanowisko było wyrażane odnośnie obowiązku poświadczania za zgodność z oryginałem przez osobę reprezentującą beneficjenta. Argumentacja organu przedstawiona w odpowiedzi na skargę jest zatem nietrafna, bowiem dotyczy innego etapu postępowania (kontroli), a wskazane w niej stanowisko że uprawnienie do żądania przedłożenia kopii dokumentów oraz poświadczenia tych kopii za zgodność z oryginałem przez osobę reprezentującą beneficjenta nie wykraczają poza delegację z art. 38 ust. 1 u.f.z.o., nie zostało przez NSA zaaprobowane (por. np. wyroki NSA z dnia 3 listopad 2021r., sygn. akt I GSK 388/21, z dnia 11 listopada 2021r., sygn. akt I GSK 800/21, z dnia 3 listopad 2021r., sygn. akt I GSK 388/21). Podsumowując Sąd uznał, że z uwagi na to, że art. 38 ust. 1 u.f.z.o. nie upoważnia organ stanowiący powiatu do wskazywania w uchwale dodatkowych kryteriów udzielania dotacji ani wykraczania poza zakres upoważnienia ustawowego, Rada Powiatu Stalowolskiego nałożyła na beneficjentów pozaustawowe obowiązki, wykraczając poza ustawowe umocowanie zawarte w art. 38 u.f.z.o., co skutkuje koniecznością stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 797 zł, obejmującą wpis od skargi (300 zł), wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika będącego adwokatem (480 zł), którego wysokość ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI