I SA/Rz 400/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) odmawiająca umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez ZUS w 2013 r. na podstawie 102 tytułów wykonawczych przeciwko dłużnikowi P. sp. z o.o. w likwidacji. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego w 2017 r., organ egzekucyjny obciążył ZUS kosztami egzekucyjnymi. ZUS złożył wniosek o umorzenie tych kosztów, powołując się na art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), argumentując ważnym interesem publicznym oraz nieuzasadnieniem gospodarczym obciążenia go kosztami ze względu na jego status jako jednostki sektora finansów publicznych i finansowanie z budżetu państwa. DIAS odmówił umorzenia, wskazując, że ZUS nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia, a jego status nie stanowi podstawy do szczególnego traktowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, rozpoznając sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylającym poprzedni wyrok WSA, oddalił skargę ZUS. Sąd uznał, że status ZUS jako jednostki sektora finansów publicznych nie daje mu dodatkowych uprawnień w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podkreślono, że przepisy u.p.e.a. nie przewidują zwolnień dla ZUS ani innych jednostek sektora finansów publicznych od ponoszenia kosztów egzekucji. Sąd stwierdził, że argument o ważnym interesie publicznym nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem strony, a obciążenie budżetu państwa nie jest automatyczne, gdyż ZUS prowadzi samodzielną gospodarkę finansową. Sąd uznał również, że ZUS nie wykazał istotnego uszczerbku finansowego ani gospodarczego uzasadnienia dla umorzenia kosztów. W ocenie Sądu, organy prawidłowo oceniły wniosek ZUS i nie naruszyły przepisów prawa ani zasad postępowania administracyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących umorzenia kosztów egzekucyjnych w administracji, zwłaszcza w kontekście statusu ZUS i przesłanki ważnego interesu publicznego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ZUS i interpretacji przepisów u.p.e.a. w kontekście zmian prawnych od 2016 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych wierzycieli lub innych rodzajów kosztów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy status Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako jednostki sektora finansów publicznych uzasadnia umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego ze względu na ważny interes publiczny lub nieuzasadnienie gospodarcze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, status ZUS jako jednostki sektora finansów publicznych nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż przepisy prawa nie przewidują dla takich podmiotów szczególnych zwolnień, a argument o ważnym interesie publicznym nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują zwolnień dla ZUS ani innych jednostek sektora finansów publicznych od ponoszenia kosztów egzekucji. Podkreślono, że ważny interes publiczny musi mieć charakter szczególny i nie może być utożsamiany z pozycją prawną wierzyciela. ZUS, jako osoba prawna, prowadzi samodzielną gospodarkę finansową i musi liczyć się z ryzykiem obciążenia kosztami egzekucyjnymi.
Czy wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych podlega ocenie pod kątem przesłanek z art. 64e § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nawet jeśli nie zostały one w pełni wykazane przez wnioskodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ egzekucyjny rozpatruje wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kontekście ustawowych przesłanek, jednakże rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy, a sąd bada jedynie, czy postępowanie było prawidłowe i czy organ nie naruszył prawa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie o umorzenie kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, ale granice swobody organu wyznaczają przepisy prawa. W sytuacji, gdy strona wykaże istnienie ustawowych przesłanek, organ musi wyjaśnić przyczyny odmowy. Sąd bada, czy postępowanie było prawidłowe, czy materiał dowodowy został zebrany i oceniony, a rozstrzygnięcie oparte na właściwych podstawach prawnych.
Czy wniosek ZUS o umorzenie kosztów egzekucyjnych złożony po zakończeniu postępowania egzekucyjnego powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów obowiązujących przed czy po nowelizacji z 1 stycznia 2016 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych, nawet jeśli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed 1 stycznia 2016 r., powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów obowiązujących od tej daty, jeśli postępowanie w sprawie kosztów następuje po tej dacie.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że od 1 stycznia 2016 r. zmienił się tryb orzekania w sprawie kosztów egzekucyjnych, wprowadzając wymóg wniosku wierzyciela. Sąd I instancji, związany oceną NSA, stwierdził, że zastosowanie mają przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2016 r., ponieważ postępowanie w sprawie kosztów egzekucyjnych nastąpiło po tej dacie, a przepisy przejściowe nie przewidują stosowania starszych regulacji.
Przepisy (27)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
u.p.e.a. art. 64e § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne.
u.p.e.a. art. 64e § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych (nieściągalność, ważny interes publiczny, niewspółmierne wydatki).
u.p.e.a. art. 64e § § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Koszty egzekucyjne w sprawach o należności pieniężne mogą być umorzone, jeżeli obciążenie wierzyciela byłoby gospodarczo nieuzasadnione.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd I instancji związany oceną prawną i wskazaniami NSA.
u.p.e.a. art. 64c § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Koszty postępowania egzekucyjnego co do zasady obciążają zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 64c § § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wierzyciel pokrywa koszty, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 64c § § 6a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Obowiązuje od 1 stycznia 2016 r. Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania, jeżeli koszty obciążają wierzyciela.
u.p.e.a. art. 64c § § 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Obowiązuje od 1 stycznia 2016 r. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela złożony w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów.
ustawa o administracji podatkowej art. 68
Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej
Dotyczy zainicjowanych procesów 'wpadkowych' w toku postępowania egzekucyjnego rozpoczętych przed dniem wejścia w życie nowelizującej ustawy.
K.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada działania na wniosek strony.
K.p.a. art. 61a
Kodeks postępowania administracyjnego
Brak podstaw do wydania postanowienia z urzędu.
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Nieważność decyzji (postanowienia) w przypadku wadliwości.
K.p.a. art. 124
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne postanowienia.
K.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne postanowienia.
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia postanowienia.
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
K.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
Zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się strony.
u.p.e.a. art. 64 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Maksymalna wysokość kosztów egzekucyjnych.
u.p.e.a. art. 64 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Brak podstaw do dokonania opłat.
u.s.u.s. art. 66 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Siedziba ZUS.
u.s.u.s. art. 66 § ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Środki prawne przysługujące ZUS.
u.s.u.s. art. 54 § pkt 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Finansowanie świadczeń z FUS.
u.s.u.s. art. 52 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Przychody FUS ze składek.
u.s.u.s. art. 52 § ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotacje z budżetu państwa jako źródło przychodów FUS.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status ZUS jako jednostki sektora finansów publicznych nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych. • Przepisy u.p.e.a. nie przewidują zwolnień dla ZUS od ponoszenia kosztów egzekucji. • Argument o ważnym interesie publicznym nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem strony. • Obciążenie budżetu państwa nie jest automatyczne, gdyż ZUS prowadzi samodzielną gospodarkę finansową. • ZUS nie wykazał istotnego uszczerbku finansowego ani gospodarczego uzasadnienia dla umorzenia kosztów. • Zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r.
Odrzucone argumenty
Status ZUS jako jednostki sektora finansów publicznych uzasadnia umorzenie kosztów ze względu na ważny interes publiczny. • Obciążenie ZUS kosztami egzekucyjnymi jest gospodarczo nieuzasadnione, gdyż oznacza obciążenie budżetu państwa. • Organ egzekucyjny powinien był z urzędu wydać postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych (argumentacja oparta na przepisach sprzed nowelizacji).
Godne uwagi sformułowania
status skarżącego, jako jednostki sektora finansów publicznych, nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka 'ważnego interesu publicznego' pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. • ważny interes publiczny musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem 'ważny'. Tym samym, ważny interes, to interes szczególny, wyjątkowy i tym samym nie może ta przesłanka odnosić się do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom... • koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.
Skład orzekający
Piotr Popek
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Niedobylska
sędzia
Tomasz Smoleń
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia kosztów egzekucyjnych w administracji, zwłaszcza w kontekście statusu ZUS i przesłanki ważnego interesu publicznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ZUS i interpretacji przepisów u.p.e.a. w kontekście zmian prawnych od 2016 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych wierzycieli lub innych rodzajów kosztów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznych aspektów postępowania egzekucyjnego i kosztów z nim związanych, co jest istotne dla prawników procesowych i osób zajmujących się windykacją. Interpretacja przepisów i statusu ZUS dodaje jej wartości.
“Czy ZUS może liczyć na specjalne traktowanie w kwestii kosztów egzekucyjnych? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.