I SA/Rz 392/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2025-02-11
NSArolnictwoWysokawsa
rolnictwośrodki unijnePROWpłatności bezpośrednieochrona środowiskaptakiłąkiretencja wodykontrola administracyjnabłąd oczywisty

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora ARiMR dotyczącą płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, uznając, że organy nieprawidłowo oceniły możliwość wystąpienia błędu oczywistego we wniosku skarżącej.

Skarżąca B.T. wniosła skargę na decyzję Dyrektora ARiMR odmawiającą przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok. Głównym zarzutem było nieuznanie przez organy błędnej deklaracji wariantów na kilku działkach rolnych za błąd oczywisty. Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco okoliczności sprawy, aby wykluczyć możliwość popełnienia błędu przez rolnika bez jego winy. W związku z tym uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022. Skarżąca domagała się przyznania płatności do kilku wariantów, jednak organy ARiMR odmówiły przyznania płatności do części działek, nakładając jednocześnie sankcje finansowe. Głównym zarzutem skarżącej było to, że organy nie uznały błędnej deklaracji wariantów na działkach D3, AE2 i S1(S2) za błąd oczywisty w rozumieniu przepisów UE. Organy argumentowały, że odpowiedzialność za treść wniosku ponosi rolnik i że błąd ten nie był oczywisty, ponieważ wymagał porównania wniosku z dokumentami z lat poprzednich. Sąd uznał jednak, że stanowisko organów było przedwczesne. Podkreślił, że choć rolnik ponosi odpowiedzialność za wniosek, to organy mają obowiązek weryfikacji i mogą dopuścić korekty oczywistych błędów, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze. Sąd wskazał, że w okolicznościach sprawy, gdzie skarżąca korzystała z pomocy doradcy i wypełniała wniosek w ostatnim roku pięcioletniego zobowiązania, należało dokładniej zbadać, czy nie doszło do błędu oczywistego. Sąd podzielił stanowisko organów co do pozostałych zarzutów dotyczących innych działek, uznając, że ustalenia były prawidłowe i organ odwoławczy odniósł się do nich w sposób wyczerpujący. W konsekwencji, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, błąd oczywisty może zostać uznany, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, a błąd jest bezpośrednio identyfikowalny na podstawie analizy dokumentów. Organy powinny zbadać wszystkie okoliczności sprawy, aby ocenić, czy nie doszło do błędu bez winy rolnika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy ARiMR nie zbadały wystarczająco, czy w przypadku skarżącej doszło do błędu oczywistego przy deklarowaniu wariantów płatności. Podkreślono, że rolnik korzystał z pomocy doradcy i wypełniał wniosek w ostatnim roku zobowiązania, co wymagało dokładniejszej analizy ze strony organów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozp. KE 809/2014 art. 4

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.

Definiuje pojęcie 'oczywistego błędu' i warunki jego korekty.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1 i 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.w.o.w. art. 27 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

u.w.o.w. art. 27 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Rozp. KE 809/2014 art. 1 § lit. h

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.

Dotyczy możliwości dokonywania korekt i poprawek oczywistych błędów we wnioskach.

Rozp. KE 809/2014 art. 14 § ust. 1

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.

Określa wymogi dotyczące treści wniosku o płatność.

Rozp. KE 809/2014 art. 17 § ust. 1, 4 i 5

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.

Dotyczy obowiązku organu w zakresie dostarczenia formularza geoprzestrzennego i możliwości wprowadzania zmian przez beneficjenta.

Rozp. PE i Rady 1306/2013 art. 59 § ust. 6

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013

Dotyczy możliwości dokonywania korekt i poprawek we wnioskach.

Rozp. KE 640/2014 art. 19 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Określa zasady dotyczące różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną i konsekwencje jej przekroczenia.

Rozp. KE 640/2014 art. 19 § ust. 2

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Dotyczy sytuacji, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 50%.

Rozp. KE 640/2014 art. 19 § ust. 1 akapit drugi

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Dotyczy sytuacji, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 20%.

Rozp. KE 640/2014 art. 13 § ust. 1 akapit pierwszy

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Dotyczy pomniejszenia płatności z powodu złożenia wniosku po terminie.

Rozp. RŚK art. 15 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

Określa sposób ustalania wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Rozp. RŚK art. 15 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

Wskazuje na załącznik nr 6 określający stawki płatności.

Rozp. RŚK art. 33 § ust. 6

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

Dotyczy redukcji płatności w przypadku stwierdzenia zaniechania prowadzenia działalności rolniczej.

Rozp. RŚK art. 19 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

Dotyczy pomniejszenia płatności z powodu złożenia wniosku po terminie.

Rozp. MRiRW z 15.05.2019 art. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 maja 2019 r.

Dotyczy przedłużenia terminu składania wniosków.

Rozp. RŚK art. 4 § ust. 2 pkt 2 i 5

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

Rozp. RŚK art. 4 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

Dotyczy elementów krajobrazu rolniczego.

Rozp. RŚK art. 11 § ust. 7

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

Dotyczy elementów krajobrazu przyrodniczego.

Rozp. RŚK art. IV § ust. 6 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy ARiMR nie zbadały wystarczająco, czy w przypadku skarżącej doszło do błędu oczywistego przy deklarowaniu wariantów płatności, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżąca korzystała z pomocy pracownika doradztwa rolniczego przy wypełnianiu wniosku, a sprawa dotyczyła ostatniego roku pięcioletniego zobowiązania.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej dotyczące błędów w decyzjach organów ARiMR w odniesieniu do konkretnych działek (AI1, AI2, BW1, CV1, T1, CA1, CE1, AJ1) zostały przez Sąd uznane za niezasadne. Zarzuty dotyczące niewiarygodności raportu z kontroli terenowej zostały odrzucone.

Godne uwagi sformułowania

nie zostało dostatecznie przeanalizowane i wyjaśnione, czy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych związanych z ubieganiem się o płatności podczas wypełniania wniosku nie został popełniony przez rolnika błąd, za który nie można przypisać beneficjentowi złej woli, a organ mógł ten błąd stwierdzić na podstawie treści wniosku oraz wiedzy urzędowej i obowiązującego stanu prawnego. Odpowiedzialność za treść wniosku ponosi rolnik. To strona deklaruje do których działek, jakich powierzchni i jakie płatności chce otrzymać, a samo postępowanie jest inicjowane na jej wniosek. Powinna zatem dochować należytej staranności w dopełnieniu wszystkich warunków, od których uzależnione jest uzyskanie wnioskowanej pomocy. Złożenie poprawnie wypełnionego wniosku nie jest jednak warunkiem bezwzględnym, odnośnie do którego nie przewidziano sytuacji wyjątkowych. Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Skład orzekający

Piotr Popek

przewodniczący

Małgorzata Niedobylska

członek

Grzegorz Panek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'błędu oczywistego' w kontekście wniosków o płatności rolno-środowiskowe i obowiązków organów ARiMR w zakresie ich weryfikacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych i wniosków składanych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych dla rolników płatności unijnych i pokazuje, jak sądowa interpretacja 'błędu oczywistego' może wpłynąć na rozstrzygnięcie, nawet jeśli organy administracji były innego zdania.

Rolnik popełnił błąd we wniosku o unijne dopłaty. Czy sąd uznał to za 'błąd oczywisty'?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 392/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 353/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-06
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1, art. 200 i art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 76 § 1 i 2, art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 14 ust. 1, art. 17 ust. 1, ust. 4 i 5, motyw 3 i 14 oraz art. 1 lit. h
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U. 2023 poz 1105
art. 27 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art.7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2024 r. nr 9009-2024-000215 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie na rzecz skarżącej B. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B.T.(dalej: "skarżąca") jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor ARiMR") z dnia 4 czerwca 2024 r. nr 9009-2024-000215 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Tarnobrzegu (dalej: "Kierownik BP ARiMR") z dnia 16 stycznia 2024 r. nr 0187-2023-008597 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
W dniu 28 kwietnia 2022 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Tarnobrzegu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022. Wniosek ten był następnie modyfikowany przez skarżącą, która ostatecznie zadeklarowała w piątym roku 5-letniego zobowiązania:
- wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki, na powierzchni 40,56 ha,
- wariant: 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza, na powierzchni 8,96 ha;
- wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne, na powierzchni 0,85 ha,
- wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże, na powierzchni 0,90 ha
oraz pakiet: 9 Retencjonowanie wody.
Dodatkowo w wyniku zawartej umowy przekazania działek rolnych skarżąca złożyła oświadczenie o kontynuacji zobowiązania rolno-środowisko-klimatycznego:
- w wariancie: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki na powierzchni 7,42 ha podjętego w dniu 15 marca 2020 r.,
- w wariancie: 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza na powierzchni 0,58 ha podjętego w dniu 15 marca 2020 r.,
- w wariancie: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 0,35 ha podjętego w dniu w dniu 15 marca 2020 r.
W dniach od 15 marca 2023 r. do 12 kwietnia 2023 r. została przeprowadzona w gospodarstwie skarżącej kontrola zasadnicza metodą inspekcji terenowej, czego potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...]. Skarżąca wniosła w dniu 19 maja 2023 r. zastrzeżenia do ww. raportu, które nie zostały uwzględnione przez Kierownika BP ARiMR.
W dniu 25 lipca 2023 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr 0187-2023-006074 w przedmiocie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok, która została następnie uchylona przez Dyrektora ARiMR decyzją z dnia 11 października 2023 r. nr 9009-2023-002087.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik BP ARiMR wydał w dniu 16 stycznia 2024 r. decyzję nr 0187-2023-008597, którą:
1) umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej, tj. 0,18 ha na działce AE2, 5,16 ha na działce D3, 0,26 ha na działce S1 i 0,34 ha na działce BJ1;
2) przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2022 w łącznej wysokości 4.389,38 zł, w tym:
- wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 667,76 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 166,94 zł i nałożył sankcję w wysokości 293,51 zł,
- wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 802,08 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 200,52 zł i nałożył sankcję w wysokości 615,44 zł,
- pakiet: 9 Retencjonowanie wody w wysokości 2.919,54 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 153,66 zł;
3) odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantów:
- 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza i nałożył sankcję w wysokości 5 506,87 zł,
- 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki i nałożył sankcję w wysokości 20.005,21 zł,
4) odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej, o którą ubiegano się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 w ramach wariantów:
- 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza,
- 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki;
5) ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym skarżącej stanowiący powierzchnię:
1) zobowiązanie wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki podjęte w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchnię 14,26 ha,
2) zobowiązanie wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki podjęte w dniu 15 marca 2019 r. na powierzchnię 17,26 ha,
3) zobowiązanie wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki podjęte w dniu w dniu 15 marca 2020 r., które zostało przejęte oświadczeniem o kontynuacji zobowiązania w związku ze zmianą posiadacza gruntów, na powierzchnię 7,42 ha,
4) zobowiązanie wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki podjęte w dniu 15 marca 2021 r. na powierzchnię 3,60 ha,
5) zobowiązanie wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki podjęte w dniu 15 marca 2022 r. na powierzchnię 0,77 ha,
6) zobowiązanie wariant: 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza podjęte w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchnię 0,99 ha,
7) zobowiązanie wariant: 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza podjęte w dniu 15 marca 2019 r. na powierzchnię 2,03 ha,
8) zobowiązanie wariant: 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza podjęte w dniu w dniu 15 marca 2020 r., które zostało przejęte oświadczeniem o kontynuacji zobowiązania w związku ze zmianą posiadacza gruntów, na powierzchnię 0,58 ha,
9) zobowiązanie wariant: 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza podjęte w dniu 15 marca 2021 r. na powierzchnię 0,29 ha,
10) zobowiązanie wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne podjęte w dniu 15 marca 2019 r. na powierzchnię 0,50 ha,
11) zobowiązanie wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne podjęte w dniu 15 marca 2020 r., które zostało przejęte oświadczeniem o kontynuacji zobowiązania w związku ze zmianą posiadacza gruntów, na powierzchnię 0,35 ha,
12) zobowiązanie wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże podjęte w dniu 15 marca 2019 r. na powierzchnię 0,90 ha,
13) zobowiązanie pakiet: 9 Retencjonowanie wody podjęte w dniu 15 marca 2022 r. na powierzchnię 11,82 ha.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, Dyrektor ARiMR decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r. nr 9009-2024-000215 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Dyrektor ARiMR przytoczył treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie, wskazując że na potrzeby płatności do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowany obszar. Weryfikacja powierzchni uprawnionych do płatności zgłoszonych we wniosku, powinna nastąpić przy użyciu wszelkich metod zmierzających do poprawnej analizy danych w ramach tzw. kontroli administracyjnej uzupełnianej o kontrolę na miejscu.
Dyrektor ARiMR stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z redukcją powierzchni na poszczególnych działkach bezpośrednio związaną z ustaleniami z kontroli na miejscu, redukcją ze względu na ustalenie maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) będącego następstwem zastosowania podczas kontroli na miejscu kodów DR52 i DR53 oraz redukcją powierzchni działek ze względu na wyrysowanie przez rolnika na załączniku graficznym działek rolnych na powierzchniach niekwalifikujących się do płatności (leżącym poza obszarem MKO) w wariancie 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza, dotyczy to działek rolnych: AD1, AF1, BK1, BX1, O1 (wykluczenie 0,14 ha). Ponadto nastąpiła zmiana deklarowanego wariantu z wariantu 4.8 na wariant 4.11 na działce rolnej AE2 o zadeklarowanej powierzchni 0,18 ha oraz działce rolnej D3 o zadeklarowanej powierzchni 5,16 ha - dlatego też powierzchnia 5,34 ha została wykluczona. Zatem łączna powierzchnia wykluczona w wariancie 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza wynosi 5,48 ha (0,14 ha + 5,34 ha). Dyrektor ARiMR wskazał, że w myśl § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm. - dalej: "rozporządzenie RŚK"), wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna, natomiast zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia RŚK wysokość stawek płatności, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia. Powierzchnia uwzględniona do płatności wynosi 3,48 ha, natomiast we wniosku skarżąca zadeklarowała 8,96 ha, czyli o 5,48 ha więcej niż obszar stwierdzony na podstawie kontroli administracyjnej, w związku z czym obliczono procent przedeklarowania powierzchni jako 157,17%. Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181 z 2014 r., s. 48 – dalej: "rozporządzenie (UE) nr 640/2014"), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Dyrektor ARiMR wskazał, że stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza, została określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia RŚK i wynosi 739,00 zł. Mając na uwadze powyższe, odmówiono przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach wariantu 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza i wymierzono karę administracyjną w wysokości 4.049,72 zł (5,48 ha (pow. zatwierdzona) x 739,00 zł (stawka płatności)). W związku z powyższym odmówiono również skarżącej płatności z tytułu refundacji kosztów transakcyjnych dotyczących zobowiązania rozpoczętego 15 marca 2021 r. na powierzchni 0,29 ha dla wariantu 4.11, gdyż nie przyznano płatności do tego wariantu.
W dalszej kolejności Dyrektor ARiMR wskazał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z redukcją powierzchni na poszczególnych działkach bezpośrednio związaną z ustaleniami z kontroli na miejscu, redukcją ze względu na ustalenie maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) będącego następstwem zastosowania w kontroli na miejscu kodów DR52 i DR53 oraz redukcją powierzchni działek ze względu na wyrysowanie przez rolnika na załączniku graficznym działek rolnych na powierzchniach niekwalifikujących się do płatności (leżących poza obszarem MKO) dotyczącą działek w wariancie 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki: AA2, AA3, AA4, AG1, AH2, AH1, AI1, AI2, AJ1, AK1, AL1, AL2, AM1, AN1, AO1, AP1, AR1, AS1, AQ1, AW1, BE1, BF2, BH1, BM1, BS1, BS2, BW1, BY1, CA1, CE1, CD1, CF1, CG1, CI1, CK1, CM1, CN1, CQ1, CT1, CU1, CW1, CV1, D1, I1, J1, L1, P1, Q1, T1, X1, Y1. Całkowita powierzchnia wykluczona z płatności wynosi 7,00 ha. Ponadto Kierownik BP ARiMR na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdził zmianę powierzchni realizacji zobowiązania w zakresie wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki odnośnie działki rolnej S2 o zadeklarowanej powierzchni 0,26 ha, zobowiązanie podjęte było w ramach wariantu 4.11 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza, dlatego też powierzchnia 0,26 ha została wykluczona. W związku z powyższym łączna powierzchnia wykluczona w wariancie 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki wynosi 7,26 ha. Ponieważ powierzchnia uwzględniona do płatności wynosi 33,30 ha, natomiast we wniosku skarżąca zadeklarowała 40,56 ha, czyli o 7,26 ha więcej niż obszar stwierdzony na podstawie kontroli administracyjnej, obliczono procent przedeklarowania powierzchni jako 21,80 %. Ponieważ zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku jest większa niż powierzchnia stwierdzona, a różnica ta przekracza 20% powierzchni stwierdzonej nie przyznaje się żadnej pomocy czy wsparcia, odmówiono przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki. W konsekwencji odmówiono również skarżącej płatności z tytułu refundacji kosztów transakcyjnych dotyczących zobowiązania rozpoczętego 15 marca 2021 r. na powierzchni 3,60 ha dla wariantu 4.8, gdyż nie przyznano płatności do tego wariantu.
Odnośnie wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne, w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach tego wariantu wyniosła 0,85 ha i nie dokonano w ramach tego wariantu żadnych redukcji powierzchniowych. Stawka płatności do 1 ha w ramach Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne została określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia RŚK i wynosi 982,00 zł, w związku z czym płatność wynosi 834,70 zł (0,85 ha x 982,00 zł).
Odnośnie wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże, w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach tego wariantu wyniosła 0,90 ha i nie dokonano w ramach tego wariantu żadnych redukcji powierzchniowych. Stawka płatności do 1 ha w ramach Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże została określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia RŚK i wynosi 1.114,00 zł w związku z czym płatność wynosi 1.002,60 zł (0,90 ha x 1.114,00 zł).
Dalej Dyrektor ARiMR wskazał, że na działkach rolnych J1 i BH1 zostało stwierdzone zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (nadano kod nieprawidłowości DR18). Oznacza to, że trwałe użytki zielone (TUZ) w gospodarstwie nie zostały zachowane. W związku z powyższym zgodnie z § 33 ust. 6 rozporządzenia RŚK, płatności w wariantach 5.4 i 5.5 zostały zredukowane o 20 %, tj. odpowiednio o 166,94 zł i 200,52 zł.
Odnośnie płatności do pakietu 9 Retencjonowanie wody, Dyrektor ARiMR wskazał, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach tego pakietu wynosiła 12,86 ha. W przypadku działek rolnych BW1, BH1, CE1 i J1 odnotowano powierzchnię zalania, zredukowano więc powierzchnię zakwalifikowaną w ramach realizacji pakietu 9 zgodnie z powierzchnią zatwierdzoną w ramach wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki, który jest realizowany na tych działkach rolnych. Zatem powierzchnia zakwalifikowana do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 9 Retencjonowanie wody wynosi 11,82 ha. Stawka płatności do 1 ha w ramach pakietu 9 Retencjonowanie wody została określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia RŚK i wynosi 260,00 zł. A zatem kwota płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 9 Retencjonowanie wody wynosi 3.073,20 zł (11,82 ha x 260,00 zł). Ponieważ jednak wniosek został złożony po terminie, z uwagi na brzmienie § 19 ust. 2 rozporządzenia RŚK w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 maja 2019 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2019 r. (Dz. U. poz. 913), a także art. 13 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 640/2014, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna została pomniejszona o 5%, co stanowi pomniejszenie w wysokości 153,66 zł, z uwagi na złożenie wniosku po terminie. Kwota przyznanej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 9 Retencjonowanie wody po uwzględnieniu wszystkich zmniejszeń wyniosła 2.919,54 zł.
Dyrektor ARiMR podkreślił, że działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest działaniem wieloletnim, a rolnik podejmuje zobowiązanie do przestrzegania warunków i wymogów przez okres 5 lat. Jeżeli w danym roku zostanie stwierdzone, że rolnik nie realizuje wymogów działania zgodnie z przepisami rozporządzenia RŚK, to sankcje finansowe z tytułu danego uchybienia dotyczą zarówno roku, w którym je stwierdzono, jak i wszystkich lat realizacji danego zobowiązania.
W toku przeprowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności stwierdzono, że w sprawie nie spełniono wymogów określonych w § 4 ust. 2 pkt 2 i 5 oraz w części IV ust. 6 pkt 2 załącznika nr 2 rozporządzenia RSK. W związku z powyższym ustalono kwotę kary dla wariantu: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycka, kszyka, krwawodzioba lub czajki w wysokości 20.005,21 zł, dla wariantu 4.11 - Ochrona siedlisk lęgowych w wysokości 5.506,87 zł, dla wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 615,44 zł, dla wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 293,51 zł - łącznie 22.371,31 zł.
Odnosząc się do złożonego przez skarżącą odwołania Dyrektor ARiMR stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących błędnej deklaracji pakietów na działkach rolnych D3, AE2 i S1(S2) co wiązało się z wykluczeniem tych działek z płatności, Dyrektor ARiMR wskazał, że Kierownik BP ARiMR ponownie rozpatrując wniosek dokonał analizy i z uwzględnieniem wyjaśnień skarżącej oraz mając na uwadze składane przez nią dokumenty w postaci "zmian do wniosków" uznał, że zmienione deklaracje wariantów na ww. działkach rolnych nie noszą znamion błędu oczywistego. Błąd oczywisty występuje wówczas, gdy może zostać wykryty przez organ już na podstawie treści wniosku i jego załączników, a taka sytuacja w badanej sprawie nie wystąpiła. Okoliczność, że skarżąca ubiega się o płatności do poszczególnych wariantów i jakie miała zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatyczne, nie mogła być zweryfikowana wyłącznie na podstawie wniosku, wymagała ona porównania wniosku z innymi dokumentami dotyczącymi lat poprzednich. Skarżąca będąca wieloletnim beneficjentem wniosków pomocowych administrowanych przez ARiMR, a w szczególności uczestnicząca w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym, nie jest rolnikiem, który nie ma doświadczenia w wypełnianiu wniosków, pozbawionym praktycznej wiedzy o zasadach przyznawania rozmaitych płatności. Wskazanie poprawnych wariantów w stosunku do działek objętych zobowiązaniem jest istotną częścią wniosku. Informacje te nie mogą być pomijane czy też różnorako interpretowane w sytuacji, w której wnioskodawca domaga się na ich podstawie płatności. Już to przesądza o braku możliwości zakwalifikowania błędu odwołującego do kategorii błędów oczywistych. Zadeklarowanie przez skarżącą działki, która nie jest objęta płatnością w tym pakiecie, nie stanowi błędu oczywistego w rozumieniu art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69 ze zm. - dalej: "rozporządzenie (UE) nr 809/2014"). Jest to błąd merytoryczny wniosku, powodujący, że płatność do zadeklarowanej powierzchni nie może być przyznana.
Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że w latach kolejnych płatność przysługiwać może jedynie do tych pakietów lub wariantów, jakie zostały zadeklarowane we wniosku pierwszorocznym. Skoro we wniosku na rok 2022 skarżąca dokonała zmiany deklaracji w zakresie wariantów 4.11 i 4.8, tym samym nie mogła skutecznie ubiegać się o płatność w tym zakresie w roku 2022 niezależnie, czy faktycznie realizowała wariant 4.11 czy też 4.8. Zdaniem organu nie był to oczywisty błąd w rozumieniu art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014, gdyż organ nie mógł go wykryć bezpośrednio na podstawie analizy treści wniosku na 2022 rok i jego załączników, lecz dopiero porównując go z wnioskiem o płatność PRŚK na rok 2018 co oznacza, że nie został spełniony warunek uprawniający do dokonania korekty lub poprawki po złożeniu wniosku.
Odnosząc się do zgłaszanych przez skarżącą nadzwyczajnych okoliczności dotyczących jej zdrowia, a które miały jej uniemożliwić prawidłowe wykonanie zobowiązań, w tym w szczególności prawidłowe wypełnienie wniosku, Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że zaistnienie zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, takim jak choroba uniemożliwiająca dokonanie czynności, winno być zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia (UE) Nr 640/2014 zgłaszane na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała, skarżąca informację o swoich problemach zdrowotnych i ich potencjalnym wpływie na prowadzenie spraw w relacji z ARiMR, złożyła dopiero wraz z odwołaniem od decyzji z dnia 25 lipca 2023 r. Niezależnie od tego nie sposób uznać, że okoliczność zachorowania mogła mieć jakikolwiek wpływ na złożony ponad trzy lata później wniosek. Skarżąca nie przedstawiła dowodów, że choroba istniała u niej w okresie składania wniosku i zmian do wniosku w 2022 r., ani że jej stan na skutek wskazanej choroby miał wpływ na nieprawidłowe wypełnienie wniosku (przypisanie wariantów) w odniesieniu tylko do trzech działek, zważywszy na to, że zadeklarowała w swoim wniosku kilkadziesiąt działek rolnych. Skarżąca od lat nieprzerwanie prowadzi działalność rolniczą w ramach której jest beneficjentem rozmaitych form pomocy, co wymaga m.in. wypełniania wielu wniosków, a powoływana choroba nie była dotychczas (poza kwestią spornego wniosku) przeszkodą w jej wykonywaniu.
W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższa decyzję, domagając się jej uchylenia w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że Kierownik BP ARiMR nie uwzględnił meritum sprawy, tj. błędu oczywistego w rozumieniu art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014, jaki pojawił się w wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022 r. poprzez błędną deklarację wariantu na działkach D3, AE2 i S1 (S2). Skarżąca podkreśliła, że nie miała świadomości, że takowy błąd oczywisty popełniła, natomiast organ mógł ten błąd stwierdzić na podstawie wniosku i posiadanej wiedzy z urzędu. Zaznaczyła, że wszystkie powyższe działki zostały wykoszone - użytkowane rolniczo zgodnie z wymogami planu rolno-środowiskowego dla właściwych pakietów, natomiast błąd, jaki pojawił się wniosku o płatność, przytrafił się jej pierwszy raz. Powstał on na etapie wypełniania wniosku elektronicznego przez osobę, która jej w tym pomagała, tj. pracownika Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego. Podczas wysyłania wniosku w aplikacji elektronicznej e-wniosek nie pojawiły się żadne błędy czy rozbieżności pomiędzy numerami pakietów i przyporządkowanymi w tym zakresie działkami. W decyzji nr 0187-2023-008597 Kierownik BP ARiMR wskazał zresztą, że skarżąca najprawdopodobniej popełniła pomyłkę, co wzmacnia przekaz, że nie był pewny co do interpretacji błędu oczywistego, jaki popełniono w wniosku. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że w okresie składania wniosku o płatność na 2022 r. przebywała kilka razy w Szpitalu, zaś przyjmowane przez nią leki nie są obojętne dla organizmu [...]
Skarżąca podniosła również, że w decyzji o nr 0187-2023-008597 stwierdzono, że został złożony wniosek o wycofanie powierzchni, tj. działek AE2; D3; S1 (S2) - w ocenie skarżącej formalnie nie składano takiego wniosku, a jedynie popełniono błąd oczywisty w związku zmianą pakietów. Organ w decyzji nie wskazał także, czy beneficjent działał w dobrej wierze.
W dalszej części uzasadnienia skargi skarżąca wskazała na błędy w decyzjach organów ARiMR, zarzuciła również, że Dyrektor ARiMR w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do zarzutów odwołania, w szczególności dotyczących wykonywania zabiegów agrotechnicznych na działkach AI1, AI2, CE1, prowadzenia działalności rolniczej na działce CV1, istnienia trwałego użytku zielonego na działce CI1, wykluczenia części obszaru działek BW1, T1, AJ1, spójności obszarów działek CA1, AG1, zwłaszcza w zestawieniu z odmiennymi ustaleniami późniejszych kontroli pracowników ARiMR.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ kontrolowaną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaistniały zatem, określone w przepisach art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 329 ze zm.), przesłanki do jej uchylenia.
Wspomniane naruszenie przepisów postępowania dotyczy okoliczności nieuznania przez organy zamiany wariantów na działkach rolnych D3, AE2 i S1(S2) za błąd oczywisty. W ocenie organów skarżąca we wniosku na rok 2022 dokonała zmiany deklaracji w zakresie deklarowanych wariantów 4.11 i 4.8, a tym samym nie mogła skutecznie ubiegać się o płatność w tym zakresie w roku 2022 niezależnie, czy faktycznie realizowała wariant 4.11 czy też 4.8.
W ocenie Sądu stanowisko Dyrektora ARiMR, choć formalnie poprawne, okazało się przedwczesne. Nie zostało dostatecznie przeanalizowane i wyjaśnione, czy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych związanych z ubieganiem się o płatności podczas wypełniania wniosku nie został popełniony przez rolnika błąd, za który nie można przypisać beneficjentowi złej woli, a organ mógł ten błąd stwierdzić na podstawie treści wniosku oraz wiedzy urzędowej i obowiązującego stanu prawnego.
Nie ulega wątpliwości, że treść wniosku jest taka, jak opisana przez organy.
Mianowicie we wniosku o przyznanie płatności na 2022 r. z dnia 28 kwietnia 2022 r. zadeklarowano na działce rolnej:
- D3 o powierzchni 5,16 ha - wariant 4.8 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki,
- AE2 o powierzchni 0,18 ha wariant: 4.8 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki,
- S1 o powierzchni 0,26 ha wariant: 4.11 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza.
Następnie w zmianach do wniosku z dnia 7 czerwca 2022 r., 8 czerwca 2022 r. i 21 marca 2023 r. zadeklarowano na działce rolnej:
- D3 o powierzchni 5,16 ha wariant: 4.11 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza,
- AE2 o powierzchni 0,18 ha wariant: 4.11 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza,
- S1 o powierzchni 0,26 ha wariant: 4.8 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki i uległo zmianie literowe oznaczenie działki rolnej na S2.
Zatem zmianą z dnia 7 czerwca 2022 r. wycofany został dla działki rolnej D3, AE2 i S1 zadeklarowany wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2022 r. wariant i jednocześnie zadeklarowano dla działki rolnej D3, AE2 i S1 inny wariant i pomimo składanych kolejnych zmian do wniosku warianty dla działek D3, AE2 i S1(S2) nie zostały zmienione.
Sąd podziela stanowisko organu, ponieważ ma ono odzwierciedlenie w przepisach prawa, że odpowiedzialność za treść wniosku ponosi rolnik. To strona deklaruje do których działek, jakich powierzchni i jakie płatności chce otrzymać, a samo postępowanie jest inicjowane na jej wniosek. Powinna zatem dochować należytej staranności w dopełnieniu wszystkich warunków, od których uzależnione jest uzyskanie wnioskowanej pomocy.
Wniosek o płatność powinien zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia. W szczególności powinien zawierać szczegóły pozwalające na jednoznaczną identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię, położenie, a jeśli to konieczne, dalsze specyfikacje dotyczące ich użytkowania, a także potrzebne do wykazania kwalifikowalności do przedmiotowego systemu lub środka (zob. art. 14 ust. 1rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności).
Niemniej, w procesie wypełniania wniosku pewien udział został także przypisany właściwym organom. To one są odpowiedzialne za utworzenie systemu identyfikacji działek rolnych, który ma gwarantować nie tylko mierzalność działki, ale też jej niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację. Sama identyfikacja powinna być pewna, a wniosek powinien być złożony wraz z dodatkowymi dokumentami określonymi przez właściwe organy, umożliwiającymi lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. Co więcej, w celu identyfikacji wszystkich działek właściwy organ ma obowiązek dostarczyć beneficjentowi formularz geoprzestrzenny wniosku o przyznanie pomocy (art. 17 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014). Materiały graficzne dostarczone beneficjentowi powinny wskazywać granice oraz unikalną identyfikację działek referencyjnych, aby umożliwić beneficjentowi prawidłowe wskazanie wielkości i położenia każdej działki rolnej. Beneficjent może potwierdzić przekazane mu informacje, albo obowiązany jest je poprawić lub zmienić (art. 17 ust. 4 i 5 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014).
Złożenie poprawnie wypełnionego wniosku nie jest jednak warunkiem bezwzględnym, odnośnie do którego nie przewidziano sytuacji wyjątkowych. W określonych przypadkach należy bowiem beneficjentom zezwolić na wprowadzanie korekt i poprawianie oczywistych błędów we wnioskach oraz we wszelkich dokumentach uzupełniających, dostosowywanie po ich złożeniu (zob. motyw 3 i 14 oraz art. 1 lit. h), art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, a także art. 59 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008). Warunkiem dokonywania korekt i poprawek, w dowolnym czasie po złożeniu wniosku i dokumentów, jest stwierdzenie oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Przy czym, "oczywisty błąd", o jakim mowa w ww. przepisie rozporządzenia wykonawczego, nie dotyczy wyłącznie błędu pisarskiego lub rachunkowego. Do kategorii tej można zaliczyć również niespójność, sprzeczność lub przeoczenie.
W ocenie Sądu w okolicznościach kontrolowanej sprawy organ odwoławczy nie ocenił dostatecznie, na podstawie wszystkich okoliczności sprawy ("ogólnej oceny danego przypadku"), jaki był zamierzony przez rolnika zakres wniosku i czy stwierdzony błąd, nie został popełniony bez jej winy ("w dobrej wierze") i nie nosił znamion oczywistości. Przemawiać za tym może szereg okoliczności. Wszak wypełnianie wniosku skarżąca oparła na udostępnionej przez Agencję dokumentacji graficznej, a przy wypełnianiu wniosku skorzystała z pomocy pracownika Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego. Wniosek o płatność zgłoszono do kolejnego roku w kampanii pięcioletniej. Strona powinna być powiadomiona o wykryciu takiej rozbieżności jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, aby mogła wyjaśnić, czy złożona deklaracja nie była obarczona błędem, zwłaszcza przy uwzględnieniu, że rozpatrywany wniosek dotyczył ostatniego roku zobowiązania pięcioletniego. Przyjęcie stanowiska, że organ nie weryfikuje wniosku w zakresie innym, niż sama jego treść formalna, choć posiada wystarczające narzędzia teleinformatyczne i wiedzę urzędową oraz prawną, aby zweryfikować zgodność deklaracji rolnika ze stanem faktycznym i prawnym byłoby nieproporcjonalne do ewentualnych negatywnych skutków, jakimi obciążono rolnika.
Powyższe nie mogłoby jednak nastąpić wtedy, gdyby ustalono, że zadeklarowanie określonych wariantów nie było wynikiem błędu, lecz działaniem świadomym, zmierzającym do uzyskania korzyści przewyższającej płatności w danym wariancie, co nie było dotychczas rozważane.
Sąd stoi na stanowisku, że organ nie powinien ograniczać kontroli wniosku tylko do oceny pod kątem nieprawidłowości mogących skutkować odmową przyznania płatności. Wniosek powinien być rozpatrzony w zakresie przysługujących rolnikowi uprawnień, w świetle wszystkich mogących znaleźć zastosowanie w sprawie przepisów. Tylko wówczas można przyjąć, że organ zrealizował wymagania wynikające z zasady praworządności, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP.
Powyższe uchybienie stanowiło naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), a także art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uzasadniało to uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Odnośnie pozostałych zarzutów skargi dotyczących stwierdzonych nieprawidłowości na działkach nr AI1, AI2, [...], [...], [...] i [...], [...], [...], [...], [...], [...], nie można zgodzić się z zarzutami skargi, że organ w wydanej decyzji nie ustosunkował się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu.
Jeżeli chodzi o działki AI1, AI2 organ wyjaśnił, że w części wykluczonej występuje sucha, niekoszona trzcina w terenie zalanym wodą w towarzystwie zakrzaczeń i z tego względu ta część nie może zostać potraktowana jako trwały użytek zielony na którym dokonuje się zabiegów agrotechnicznych. Z kolei obszar wykluczony z działki nr [...] (CI1) stanowi ugór, co w zestawieniu ze sposobem w jaki działka miała być użytkowana tj. w sposób kośny oznacza, że wbrew stanowisko wnioskodawcy obszar ten nie może być uznany za proekologiczny. W przypadku następnej działki nr [...] (BW1) z jej obszaru została wykluczona powierzchnia 0,09 ha z uwagi na występujące na nim nieużytki. Stan ten został udokumentowany na fotografiach nr [...], [...], [...]. Działka [...] i [...] (CV1) jej część była zalana wodą zaś występujące na gruncie zaniedbania wskazywały na długotrwały czas ich trwania, co również udokumentowano na fotografiach. Jeżeli chodzi o działkę nr [...] (T1) organ wskazał, że pomimo wykonania kontroli w 2023 r., bez wątpliwości, można stwierdzić, na podstawie dokumentacji fotograficznej i uwag inspektorów, że część działki nie była użytkowana rolniczo, nie było wykonywane na niej koszenie - zaś na znacznym obszarze, który w wariancie 4.8 powinien pozostać niekoszony stwierdzono brak roślinności łąkowej, powierzchnię porośniętą nawłocią, mchem oraz licznymi odrostami po wcześniejszym wycięciu zakrzaczeń a widoczne na zdjęciach odrosty maja powyżej dwóch metrów wysokości. Co więcej znaczna część powierzchni, która powinna pozostać jako niekoszona została wykoszona i powierzchnia ta została wliczona do powierzchni działki. Występujące zaś na działkach zadrzewienia i zakrzewienia obejmowały zwarte obszary, które uniemożliwiały prowadzenie działalności rolnej w sposób odpowiadający tej, jaka może być prowadzona na działkach pozbawionych takiej roślinności.
W przypadku działki rolnej [...] (CA1) zadeklarowanej jako TUZ na powierzchni 0,19 ha kontrolerzy zmierzyli 0,18 ha, jednocześnie stwierdzili, że działka jest niespójna nadając kod DR22. Odnosząc się do zastrzeżeń strony, co do szerokości rowu organ wskazał, że dokonane przez inspektorów terenowych ARiMR zdjęcia i pomiary na spornej działce w sposób wiarygodny przedstawiają stan działki, jak również fakt, że działka jest niespójna, bo rozdzielona rowem i rów posiada szerokość powyżej 2 metrów - co zostało zobrazowane na fotografii nr 306 dołączonej do raportu. Natomiast odnośnie potraktowania rowu jako elementu krajobrazu przyrodniczego to zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia rolno - środowiskowo-klimatycznego zachowuje się w gospodarstwie rolnym elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje przyrody, określone w planie działalności rolnośrodowiskowej i zgodnie z § 11 ust. 7 w. rozporządzenia elementy o których mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uznaje się za część działki rolnej, jeżeli ich szerokość nie przekracza szerokości określonej w tych przepisach i wtedy przyznaje się do nich płatność. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie zaistniała, gdyż szerokość pomierzonego w trakcie kontroli na miejscu rowu przekroczyła 2 metry i słusznie określono działkę, przez którą przebiega jako niespójną.
Prawidłowo także stwierdzono brak przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych ograniczających rozprzestrzenianie się chwastów w 2022 r. (kod DR14) na części działki nr [...] (CE1) - brak śladów koszenia w 2022 r. Podobnie rzecz się przedstawia jeżeli chodzi o ocenę nieprawidłowości na działce nr [...] (AJ1). Ustalono, że wykluczona z płatności powierzchnia 0,21 ha stanowi teren nieużytkowany rolniczo.
Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu należało uznać, że odnośnie wskazanych działek ustalenia w sprawie są prawidłowe, a organ w szczegółowy sposób odniósł się do zastrzeżeń strony podnoszonych w trakcie postępowania. Ocena organu dokonana w tym zakresie nie budzi zastrzeżeń zaś zarzuty skargi odnośnie poczynionych ustaleń nie zasługują na uwzględnienie.
Podkreślenia także wymaga, że sporządzony w sprawie raport z kontroli na miejscu wraz z dokumentacją fotograficzną jest dowodem wiarygodnym, a podniesione przez skarżącego zarzuty negujące tę wiarygodność nie są zasadne. Wskazać należy, że raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. O wadze takiego raportu świadczy to, że kontrole mogą być przeprowadzane tylko przez określone podmioty. Takim dowodom, jak omawiany raport z kontroli, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - należy co do zasady przypisać przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z 11 listopada 2016 r., II GSK 1069/15, publ. w CBOSA). Brak też jakichkolwiek podstaw ku temu, by organy były uprawnione czy wręcz zobligowane do czynienia ustaleń na temat kwalifikacji kontrolujących (wyrok NSA z 29 maja 2014 r., II GSK 458/13, wyrok NSA z 12 października 2011 r., II GSK 1019/10, wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07; publ. w CBOSA).
Brak także w sprawie wbrew stanowisku strony jakichkolwiek podstaw do uznania, że w sprawie doszło do popełnienia przez kontrolujących błędów nieumyślnych czy też tym bardziej umyślnych.
Należy także tutaj podkreślić, że odnośnie wszystkich stwierdzonych naruszeń organ sporządził dokładną dokumentację w tym fotograficzną obrazującą zastany stan rzeczy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy podda ocenie argumenty skarżącej pod kątem możliwego skorygowania oczywistego błędu, a zajęte stanowisko przedstawi wyczerpująco, pod względem prawnym i faktycznym, w uzasadnieniu decyzji.
O kosztach postępowania postanowiono po myśli art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Złożył się na nie wpis od skargi w kwocie 200 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI