I SA/RZ 379/04

I SA/Rz 379/04 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Bożena Wieczorska /przewodniczący/
Jacek Surmacz /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GZ 102/05 - Postanowienie NSA z 2005-09-08
I GZ 206/06 - Postanowienie NSA z 2006-10-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 240 § 1 pkt 2 i pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska Sędzia NSA Jacek Surmacz /spr./ Asesor WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2006r. na rozprawie- sprawy ze skargi C. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej - oddala skargę -
Uzasadnienie
I SA/Rz 379/04
UZASADNIENIE
Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001r., nr 75, poz. 802 ze zm.; powoływanego dalej jako: Kodeks celny), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 623), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez C.P. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...], którą odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 19993r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, art. 262 Kodeksu celnego i art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 623), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 14 lutego 2000r., uzupełnionego pismami z dnia 9 marca 2001r. (data wpływu) i 28 marca 2001r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 1993r. nr [...] – odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 1993r. Nr [...].
W uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że Dyrektor Urzędu Celnego, postanowieniem dnia [...] lipca 1993r. nr [...], na wniosek C.P., przekazał Dyrektorowi Urzędu Celnego samochód osobowy marki Ford GBG, rok produkcji 1987, nr podwozia [...], wyznaczając siedmiodniowy termin dostarczenia towaru do urzędu celnego odbiorczego tj. Posterunku Celnego. C.P. przedstawił dokumenty świadczące, że jest właścicielem pojazdu, a mianowicie umowę kupna-sprzedaży i dokumenty pojazdu, a podpisując opisane postanowienie zobowiązał się do dostarczenia pojazdu w wyznaczonym terminie do wskazanego urzędu odbiorczego. W związku z tym, że samochód nie został dostarczony w wyznaczonym terminie do wskazanego urzędu celnego odbiorczego Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...] listopada 1993r. nr [...], wymierzył należności celno-podatkowe oraz opłatę manipulacyjną dodatkową. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 24 grudnia 1993r.
C.P., pismem z dnia 14 grudnia 1993r., zwrócił się o wyrażenie zgody na wywóz przedmiotowego samochodu przez przejście graniczne w O. z uwagi na brak środków na zapłacenie należności celnych. Dyrektor Urzędu Celnego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 1993r. nr [...], przekazał Dyrektorowi Urzędu Celnego przedmiotowy pojazd, wyznaczając siedmiodniowy termin dostarczenia towaru do urzędu celnego odbiorczego tj. Oddziału Celnego w Olszynie. Samochód nie został przedstawiony.
Pismem z dnia 31 sierpnia 1994r. C.P. wniósł o wznowienie postępowania z powodu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 oraz ewentualnie pkt 1 Kodeksu podstępowania administracyjnego, wskazując na istnienie nowego dowodu, który nie był znany orzekającemu w sprawie organowi, a mianowicie na umowę kupna przedmiotowego pojazdu zawartą w Niemczech przez Z.P. Nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą był Z.C. W związku z tym Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...] listopada 1994r. nr [...], odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] listopada 1993r. C.P. wniósł odwołanie od tej decyzji, a Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją z dnia [...] maja 1995r. nr [...], utrzymał w mocy tę decyzję. Skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł C.P.. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 9 sierpnia 1996r. sygn. akt SA/Rz [...], oddalił skargę.
C.P., pismem z dnia 27 grudnia 1997r., zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] maja 1995r. nr [...], podnosząc że decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 1993r. nr [...] została wydana w wyniku przestępstwa – oszustwa popełnionego przez Z.P., zaś samochód będący przedmiotem postępowania został wywieziony poza polski obszar celny. Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją z dnia [...] października 1997r. nr [...], odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] maja 1995r. nr [...] z uwagi na nie przedstawienie żądnych dowodów, potwierdzających okoliczności podnoszone we wniosku o wznowienie postępowania. Odwołanie od tej decyzji wniósł C.P., a Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją z dnia [...] września 1998r. nr [...] , utrzymał w mocy tę decyzję. Skargę na decyzję z dnia [...] września 1998r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł C.P., a Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 14 października 1999r. sygn. akt I[...], oddalił skargę.
Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją z dnia [...] października 1997r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]listopada 1993r. nr [...] w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
Wnioskiem z dnia 14 lutego 2000r. uzupełnionym pismami: z dnia 9 marca 2001r. (data wpływu do organu) i 28 marca 2001r. C.P. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 1993r. nr [...], podnosząc że samochód będący przedmiotem postępowania celnego został wprowadzony na polski obszar celny przez Z.P., który posługiwał się dokumentami C.P. oraz podrobił jego podpis na towarowej liście przekazowej z dnia 7 lipca 1993r. nr [...], co jest przedmiotem postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w S.
Dyrektor Urzędu Celnego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001r. nr [...], wznowił – na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej – postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 1993r. nr [...].
Dyrektor Urzędu Celnego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001r. nr [...], zawiesił postępowanie do czasu "zapadnięcia wyroku w sprawie karnej".
Sąd Rejonowy w S., wyrokiem z dnia 18 czerwca 2001r. sygn. akt II K [...], uznał Z.P. winnym tego, że w okresie od 6 lipca 1993r. do 8 lutego 1994r. B. (Niemcy) i S., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził C.P. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w postaci obowiązku zapłaty cła i podatku, w ten sposób że będąc faktycznym właścicielem samochodu Ford Sierra, podstępnie skłonił C.P. do podpisania rzekomej umowy kupna tego samochodu, a następnie skłonił go do wydania pojazdu wraz z kluczami obywatelowi Ukrainy w celu wywozu za granicę, wprowadzając go w błąd, że w ten sposób uniknie zapłaty cła i podatku, które były należne od sprowadzonego pojazdu, a obciążyły w konsekwencji C.P. tj. za winnego przestępstwa z art. 205 § 1 k.k. z 1969r. Apelacje od wyroku sądu rejonowego wnieśli – Z.C. i C.P., a Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 29 maja 2002r. sygn. akt [...], zmienił zaskarżony wyrok w całości i uniewinnił Z.C. od popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu kasacji wniesionej przez C.P. od wyroku Sądu Okręgowego w K., postanowieniem z dnia 1 października 2003r. sygn. akt IV KK [...], oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną.
Przy uwzględnieniu art. 30 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365), która weszła w życie z dniem 1 maja 2002r. – Naczelnik Urzędu Celnego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...], podjął z urzędu postępowanie zawieszone postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2001r. nr [...].
Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...], na podstawie art. 253 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 1993r. nr [...]. Odwołanie od tej decyzji wniósł C.P..
Dyrektor Izby Celnej nie podzielając zarzutów odwołania, wskazał na fragment uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 maja 2002r. sygn. akt [...], w którym Sąd podał, że w chwili zawierania umowy kupna przedmiotowego samochodu C.P. miał świadomość faktu, że występuje jedynie w charakterze swoistego "figuranta", a rzeczywistym nabywcą jest Z.C. C.P. godził się na to i działał z pełnym rozeznaniem swego czynu, nie roszcząc sobie żadnych praw do zakupionego auta. Jak sam przyznał w swoich zeznaniach nie po raz pierwszy wyświadczał tego typu przysługę oskarżonemu Z.C., który zawsze dopełniał wszelkich obowiązków finansowych, wynikających z przepisów dotyczących importu samochodów. Podkreślił również organ odwoławczy, że z tego wyroku Sądu Okręgowego wynika, iż Sąd ten nie uznał Z.P. za osobę, która wprowadziła przedmiotowy samochód marki Ford Sierra na polski obszar czelny i była zobowiązania do jego dostarczenia do urzędu celnego – odbiorczego. Sąd również nie uznał Z.P. winnym sfałszowania podpisu C.P. na dokumentach celnych i dokonania oszustwa celnego. W związku z tym należy uznać, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania karnego nie wyszły na jaw istotne dla sprawy celnej nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne (Dz.U. z 1994r., nr 71, poz. 312 ze zm.) osobą fizyczną uważa się za dokonującą obrotu z zagranicą towarami, którymi bezpośrednio włada podczas kontroli celnej, chyba ze odpowiednimi dokumentami wykaże, że obrotu tymi towarami dokonuje inny podmiot. W aktach sprawy znajduje się umowa kupna samochodu będącego przedmiotem sprawy, wg której strona jest nabywcą pojazdu oraz towarowa lista przekazowa, na mocy której strona zobowiązała się dostarczyć towar do urzędu celnego odbiorczego. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma również znaczenia, że podpis na umowie kupna-sprzedaży nie jest podpisem poprzedniego właściciela samochodu. Dla organów celnych, w sytuacji gdy transakcja ma miejsce za granicą, istotnym jest osoba nabywcy towaru przywożonego następnie do Polski, nie zaś prawidłowość zawarcia umowy czy też osoba sprzedającego.
Organ odwoławczy powołał się na wyrok NSA z dnia 14 października 1999r. sygn. akt [...], w którym Sąd również uznał, iż okoliczności nabycia pojazdu nie mają znaczenia, skoro C.P. godził się by odprawa samochodu dokonana została na jego nazwisko. Tym samym C.P. przejął wszelkie skutki prawne związane ze sprowadzeniem samochodu z zagranicy. Na jego nazwisko również dwukrotnie wystawiane było postanowienie o przekazaniu sprawy. Zarzuty sfałszowania przez Z.C. podpisu C.P. na postanowieniu o przekazaniu sprawy z dnia 7 lipca 1993r. nr [...]nie zostały poparte żadnymi dowodami. Postanowieniem Prokuratora Rejonowego w Ż. z dnia 6 września 2002r. sygn. akt [...] umorzono dochodzenie w sprawie podrobienia podpisu C.P. na wspomnianym dokumencie celnym wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienie przestępstwa. Brak oryginału dokumentu (po upływie okresu archiwizacji został przekazany do zniszczenia) uniemożliwia przeprowadzenie ekspertyzy grafologicznej.
Odnosząc się do zarzutu, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w S. z dnia 22 października 2002r. sygn. akt [...] organ odwoławczy wyjaśnił, że wyrok ten nie był znany organowi I instancji, gdyż został dołączony przez C.P. do odwołania, a nadto nie rozstrzyga on kwestii winy Z.P. w zakresie oszustwa celnego, jak to twierdzi odwołujący się, a jedynie zasądza od Z.P. na rzecz C.P. kwotę 3.336,81zł.
Domaganie się przesłuchania ukraińskiego nabywcy oraz przeprowadzenie ekspertyzy grafologicznej nie jest uzasadnione, gdyż dotyczy okoliczności stwierdzonych już za pomocą innych dowodów oraz nie mających znaczenia dla sprawy, gdyż postanowieniem Prokuratora Rejonowego w Ż. z dnia 6 września 2002r. przesądzono już brak możliwości przeprowadzenia opinii grafologicznej, a dowodem wywozu towaru poza polski obszar celny są urzędowo potwierdzone dokumenty jak: ukraiński dowód odprawy celnej, zagraniczny dowód rejestracyjny.
Reasumując Dyrektor Izby Celnej wskazał, że C.P. nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdziłyby, iż to nie on dokonał obrotu towarowego z zagranicą, jak również nie zostały ujawnione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które istniały w dniu wydania decyzji lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Decyzja wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego jest obarczona wadą, ponieważ została wydana bez prawidłowej podstawy prawnej, skoro przytoczył on art. 253 § 1, § 4 Ordynacji podatkowej, który nie ma zastosowania w postępowaniu wznowieniowym. Uzasadnia to rozstrzygnięcie organu odwoławczego z powołaniem właściwej podstawy co do odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] wniósł C.P.
Skarżący wskazując że nie jest zadowolony z zaskarżonej decyzji podał, iż nie wprowadził fizycznie na polski obszar celny samochodu, gdyż dokonał tego Z.C., który kierował samochodem ciągnącym lawetę z przedmiotowym Fordem i który na granicy – bez wiedzy skarżącego i fałszując jego podpis – dokonał formalności. Skarżący sprawę o podrobienie podpisu zgłosił do Prokuratora Wojewódzkiego w T. (pismo z dnia 15 maja 1998r.), jak również posłowi J.J. i prof. A.Z.
Prokuratury prowadziły spór kompetencyjny, a później, po reorganizacji, sprawa została zgubiona, z tym że pisma kierowane do w/w podmiotów znajdują się w aktach administracyjnych. Skarżący informował również kolejnych Prezesów Głównego Urzędu Ceł o sprawie.
Z.C. został skazany przez Sąd w Ż. (sygn. akt [...]) za podrobienie podpisu w Urzędzie Gminy.
Skarżący przedstawił okoliczności dotyczące awarii przedmiotowego samochodu, po wprowadzeniu na polski obszar celny, kolejnych miejsc w których samochód ten się znajdował oraz zachowanie Z.P. poszukującego potencjalnego nabywcę pojazdu. Wskazał, że urzędnicy Urzędu Celnego w Tarnobrzegu wiedzieli o miejscach, w których samochód się znajdował.
Skarżący nie nabył tego samochodu w Niemczech. Fikcyjna umowa sporządzona została własnoręcznie przez Z.P. Skarżący został "wrobiony", wciągnięty w machinacje związane z wprowadzeniem i wyprowadzeniem samochodu z polskiego obszaru celnego. Samochód faktycznie został przedstawiony na przejściu granicznym w H. w dniu 8 lutego 1994r., co potwierdza stempel graniczny w paszporcie skarżącego. Pojazdem na przejściu granicznym władał obywatel Ukrainy, który otrzymał pojazd od Z.P., pojazd był cofnięty do Posterunku Celnego. Wtedy samochód mógł być zabezpieczony i zatrzymany przez służby celne. Na drugi dzień, gdy Policja zainteresowała się sprawą, samochodu już nie było.
W zaskarżonej decyzji nie ma informacji, iż Z.C. w sprawie o sygn. IIK [...]– był oskarżony o przywłaszczenie pojazdu (art. 247 KK). Organ odnosi się tylko do sprawy [...] o oszustwo. Brak również informacji o postanowieniu o zajęciu na poczet cła. Nie odnosi się również Dyrektor Izby Celnej do odmiennych kserokopii listu towarowego przekazowego [...]; skarżący jedną z nich otrzymał w maju 1995r. w Głównym Urzędzie Ceł w W., zaś drugą w Urzędzie Celnym w P.
Skarżący wniósł o "zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec mojej osoby".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie; podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i dodał, że Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 25 listopada 1999r. sygn. akt IIK [...]uznał Z.P. za winnego tego, że bliżej nieustalonego dnia w lutym 1994r. w S. przywłaszczył sobie samochód marki Ford Sierra na szkodę C.P. tj. popełnienia występku z art. 284 § 1 KK. Wyrok ten zatem nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy ponieważ nie dotyczy on przedmiotu sprawy oraz nie ma znaczenia prawnego mającego w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 1993r. Wyrok ten dotyczy faktu, który miał miejsce po wydaniu decyzji, a zatem nie jest on ani nową okolicznością faktyczną ani nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji.
Odnośnie pisma skarżącego z dnia 17 maja 2004r. (karta 348) zwrócił uwagę, że pismo to podnosi jedynie kwestię nie dokonania zabezpieczenia pojazdu przez Kierownika Posterunku Celnego, mimo wydania przez Dyrektora Urzędu Celnego postanowienia o zajęciu pojazdu na zabezpieczenie należności z dnia [...] grudnia 1993r. nr [...] (karta 15). Wskazał również dalej, że wskutek przedstawionych okoliczności Kierownik Oddziału Celnego w dniu 14 grudnia 1993r. nie miał postawy do zajęcia przedmiotowego pojazdu, zwłaszcza że to skarżący wystąpił z prośbą o wyrażenie zgody na jego powtórny wywóz z uwagi na brak środków na uiszczenie należności celnych. Okoliczności związane z zabezpieczeniem pojazdu miały miejsce po wydaniu decyzji ostatecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej – pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei – stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływana dalej w skrócie jako: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – wg § 2 tego artykułu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i poglądami doktryny brak związania zarzutami i wnioskami skarg oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. niezgodność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jej uchylenie (B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze, 2005r. – uwagi do art. 134 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego – wydana w postępowaniu wznowieniowym – odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 1993r. nr [...].
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego /Barbara Adamiak w: Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Ryszard Mastalski i Janusz Zubrzycki "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003" UNIMEX Oficyna Wydawnicza – wydanie II, str. 755/.
Stosownie do art. 240 § 1 pkt 2 i pkt 5 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa albo wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Sąd przytoczył podstawy wznowieniowe wymienione w dwóch punktach zamkniętego ustawowego katalogu podstaw wznowieniowych z tego względu, że organy przyjęły, że skarżący wnioskiem z dnia 2 lutego 2002r., sprecyzowanym pismem z dnia 14 lutego 2000r. oraz uzupełnionym pismami z dnia 9 marca 2001r. (pismo to nie zostało zaopatrzone datą, a wskazana data jest datą wpływu pisma do Urzędu Celnego), i pismem z dnia 28 marca 2001r. domagał się wznowienia postępowania z podstawy z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej tj. że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, natomiast analiza wyżej wymienionych pism skarżącego pozwala w sposób jednoznaczny stwierdzić, że skarżący domagał się wznowienia postępowania z powodu podstawy wymienionej w art. 240 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Już bowiem w piśmie z dnia 2 lutego 2002r. (karta 176 akt administracyjnych), które wzbudziło w organie – z uwagi na jego treść – wątpliwości co do żądania zawartego w tym piśmie, skarżący jako powód podjęcia określonych czynności procesowych przez organ wskazał wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 25 listopada 1999r. sygn. akt [...], którego odpis dołączył do pisma. Następnie – pismem z dnia 14 lutego 2000r. (karta 179 akt administracyjnych) – sprecyzował żądanie tylko w ten sposób, że wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego "w celu uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...].11.93r." przy czym nie podał podstawy wznowienia. W piśmie uzupełniającym, które wpłynęło do Urzędu Celnego 9 marca 2001r. wskazał na toczące się postępowanie karne przeciwko Z.C. o czyn z art. 286 § 1 KK, wskazując na etap tego postępowania i podkreślając, że w związku z toczącym się postępowaniem karnym wnosi o wznowienie postępowania celnego z tym, że zauważa potrzebę odczekania ("obecnie jego odroczenie") do czasu zakończenia postępowania karnego. W kolejnym piśmie z dnia 28 marca 2001r. (karta 229 akt administracyjnych) ponownie wskazuje na postępowanie karne z zaznaczeniem, że po uzyskaniu odpisu wyroku przedstawi go organom celnym.
Dyrektor Urzędu Celnego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001r. nr [...], wznowił postępowanie celne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 1993r. nr [...], a w podstawie powołał się na przepis art. 240 § 1 pkt 5. Niemniej jednak Dyrektor Urzędu Celnego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001r. nr [...], zawiesił postępowanie celne wznowione do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Rejonowy w S. przeciwko Z.C. Przytoczone okoliczności, treść żądań skarżącego i podstawa wznowieniowa w postanowieniu organu w przedmiocie wznowienia postępowania, a także motywy postanowienia o zawieszeniu postępowania wznowieniowego wskazują, że organ – w ocenie Sądu – w sposób wadliwy przyjął, że skarżący domagał się wznowienia postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż w istocie skarżący oparł swój wniosek o wznowienie na podstawie określonej w art. 240 § 1 pkt 2 tej ustawy. Ta wadliwość postępowania, a więc naruszenie przepisów postępowania nie stanowi postawy do wznowienia postępowania administracyjnego, a także nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Pomijając bowiem wadliwość wskazanej podstawy wznowienia postępowania, uzasadnienie zaskarżonej do Sądu decyzji, a także decyzji ją poprzedzającej wskazuje, że tok rozumowania organu był prawidłowy i w istocie organ odniósł się do podstawy wznowienia, na którą powołał się skarżący.
Przechodząc do oceny rozstrzygnięcia podkreślić należy, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznych, natomiast wyjątkiem od tej zasady, prowadzącym do wzruszenia decyzji ostatecznej jest instytucja wznowienia postępowania, która ma umożliwić sprawdzenie czy w dotychczasowym postępowaniu nie wystąpiły wady, które miały wpływ na treść decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzja zaskarżona do Sądu została wydana w postępowaniu wznowieniowym i w związku z tym przedmiotem rozstrzygnięcia organów w tym postępowaniu, a w konsekwencji przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd nie jest postępowanie "wymiarowe" zakończone decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Celnego z [...] listopada 1993r. nr [...]. Sąd poczynił to podkreślenie ponieważ skarżący w licznych pismach składanych w toku postępowania administracyjnego (w postępowaniu wznowienionym), jak również w skardze podnosi szereg okoliczności i zarzutów, których aktualność w sensie potrzeby oceny tych okoliczności i zarzutów występuje tylko na etapie postępowania zwykłego – wymiarowego. Domaganie się odmiennej oceny dowodów, dokonywania nowych ustaleń faktycznych w oparciu o dowody istniejące i znane organowi w toku postępowania wymiarowego muszą być uznane za prawnie bezskuteczne – na etapie postępowania wznowieniowego.
Pojęcie przestępstwa w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej obejmuje wszelkie przestępstwa, za pomocą których może być uzyskana decyzja administracyjna. Wznowienie postępowania na tej podstawie jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli łącznie spełnione zostaną trzy przesłanki:
1) musi mieć miejsce fakt popełnienia przestępstwa,
2) przestępstwo musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu,
3) pomiędzy wydaniem decyzji, a popełnieniem przestępstwa istnieje związek przyczynowy.
Jeżeli popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie może być wznowione również przed wydaniem przez sąd lub inny organ orzeczenia stwierdzającego popełnienie przestępstwa (art. 240 § 2 Ordynacji podatkowej). Można wznowić także postępowanie w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na wskutek upływu czasu lub z innych przyczyn, określonych w przepisach prawa (art. 240 § 3 Ordynacji podatkowej). Wniosek skarżącego, jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie wskazują że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 240 § 2 lub § 3 Ordynacji podatkowej.
Trafnie organy wskazują, że wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 25 listopada 1999r. sygn. akt [...], w którym uznano Z.P. za winnego tego, że bliżej nieustalonego dnia w lutym 1994r. w S. przywłaszczył sobie samochód marki Ford Sierra na szkodę C.P. tj. występku z art. 284 § 1 k.k. z 1969r. nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż decyzja ostateczna Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 1993r. wydana została w wyniku przestępstwa, gdyż przypisany czyn Z.C. nie dotyczył samej odprawy celnej, lecz zdarzeń późniejszych i nie było to bezpośrednio związane z odprawą celną samochodu. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 1999r. sygn. akt [...], którym oddalił skargę C.P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 18 września 1998r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] maja 1995r. nr [...], podkreślił że przypisanie Z.C. czynu, który nie dotyczył samej odprawy celnej i nie jest bezpośrednio związany z tą odprawą nie stanowi podstawy wznowieniowej, iż decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (dotyczy to wyroku Sądu Rejonowego w Ż. w sprawie [...]) (karta 139 akt administracyjnych).
Trafne są również rozważania organu w zakresie wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 18 czerwca 2001r. sygn. akt [...], gdyż wyrok ten prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 maja 2002r. sygn. akt [...] został zmieniony w całości w ten sposób, że Z.C. został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu. W tej sytuacji za oczywiste należy uznać, że w tym zakresie nie zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W końcu należy uznać za prawidłowe stanowisko organu, że Prokurator Rejonowy w Ż. postanowieniem z dnia 6 września 2002r. sygn. akt [...]umorzył dochodzenie w sprawie podrobienia podpisu C.P. na towarowej liście przekazowej granicznej w dniu 7 lipca 1993r. na przejściu granicznym w Olszynie tj. o czyn z art. 270 § 1 KK wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa - na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. Powoływanie się więc skarżącego na okoliczność sfałszowania tego podpisu musi być uznane za prawnie bezskuteczne.
Dodać również należy, że zasadnie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (karta 5 uzasadnienia) wskazuje, że wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w S. z dnia 22 października 2002r. sygn. akt [...] został wydany w postępowaniu cywilnym i jego przedmiotem nie jest kwestia przypisania Z.C. przestępstwa.
Nie bez znaczenia jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w cyt. wyroku z dnia 14 października 1999r. sygn. akt [...] (karta 139 akt administracyjnych), że okoliczności będące przedmiotem oświadczenia poprzedniego właściciela samochodu, a mianowicie iż podpis na umowie kupna-sprzedaży nie jest jego podpisem oraz, że samochód zbył po wypadku niemieckiej firmie samochodowej, które to okoliczności podnosił skarżący również w niniejszej sprawie, są okolicznościami nie mającymi znaczenia, skoro skarżący godził się by odprawa samochodu dokonana została na jego nazwisko. Tym samym przejął wszelkie skutki prawne związane ze sprowadzeniem samochodu z zagranicy. Na jego nazwisko dwukrotnie wystawiane było także postanowienie o przekazaniu sprawy.
Również okoliczności podnoszone przez skarżącego w skardze i podkreślane na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2006r., a dotyczące otrzymania różnych w treści kserokopii towarowej listy przekazowej nr 9380 nie są okolicznościami, które mogłyby prowadzić do odmiennej oceny prawidłowości i legalności zaskarżonej do sądu decyzji.
Dodać również należy, że postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte i toczyło się wskutek wniosku złożonego przez skarżącego i podstawy wznowieniowe ostatecznie sprecyzowane przez skarżącego zakreślają granice postępowania wznowieniowego. Dalsze rozszerzanie podstaw wznowienia poprzez przedkładanie dokumentów, naprowadzanie innych okoliczności ma tylko znaczenie w zakresie badania i oceny czy powody wznowieniowe wskazane we wniosku rzeczywiście wystąpiły.
Z przyczyn wyżej podanych Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej do sądu decyzji z obrotu prawnego.
W tej sytuacji Sąd skargę oddalił po myśli art. 151 p.p.s.a.
Końcowo Sąd zauważa, gdyż nie miał do chwili wydania wyroku takiej możliwości procesowej, że oceny wymaga wniosek zawarty w skardze domagający się zawieszenia postępowania egzekucyjnego – w zakresie oceny prawnej charakteru tego wniosku. Na etapie przed wyznaczeniem rozprawy Sąd poddał ten wniosek ocenie w powiązaniu z treścią i redakcją skargi w aspekcie art. 61 § 3 p.p.s.a., ale doszedł do przekonania, biorąc pod uwagę układ redakcyjny skargi, a przede wszystkim iż jest to jedyny wniosek zawarty w skardze co do potencjalnego rozstrzygnięcia Sądu, iż to sformułowanie nie jest wnioskiem o wstrzymanie w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., ale wnioskiem co do rozstrzygnięcia Sądu w orzeczeniu merytorycznym co do skargi, tym bardziej że w postępowaniu administracyjnym wniosek o wznowienie postępowania z dnia 2 lutego 2000r. również był sformułowany w ten sposób, że skarżący domagał się "wycofania tytułu egzekucyjnego o cło", a po sprecyzowaniu, mimo iż pismo organu o sprecyzowanie wniosku (karta 177 akt administracyjnych) przewidywało alternatywę czy skarżącemu chodzi postępowanie egzekucyjne – wskazał, że chodzi o wznowienie postępowania. Skład orzekający sprawę na rozprawie podziela to stanowisko z uwzględnieniem, że ten wniosek, w przypadku uwzględnienia skargi należałoby rozważyć w związku z treścią art. 135 p.p.s.a., co jednak – z uwagi na oddalenie skargi – jest bezprzedmiotowe.