I SA/Ke 78/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2007-04-18
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowenabycie wewnątrzwspólnotoweprawo wspólnotoweTWEETSnadpłatazwrot podatkusamochody używane

WSA w Kielcach uchylił decyzje organów celnych dotyczące odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od używanego samochodu osobowego, uznając, że polskie przepisy mogą być sprzeczne z prawem UE w zakresie opodatkowania starszych pojazdów.

Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego. Skarżący argumentował, że polskie przepisy dotyczące akcyzy są sprzeczne z art. 90 TWE, zwłaszcza w kontekście starszych pojazdów. Organy celne utrzymywały, że polskie prawo jest zgodne z prawem UE, a podatek akcyzowy jest podatkiem wewnętrznym. Sąd administracyjny, opierając się na orzecznictwie ETS, uchylił decyzje organów, wskazując na konieczność zbadania zgodności polskiej stawki akcyzy dla starszych pojazdów z prawem wspólnotowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego (Mercedes Benz 300 CE z 1989 r.). Skarżący zapłacił 1790 zł podatku akcyzowego, ale następnie wnioskował o jego zwrot, twierdząc, że wymóg zapłaty jest sprzeczny z art. 90 TWE. Organy celne argumentowały, że podatek akcyzowy od samochodów niezharmonizowanych jest zgodny z prawem UE, nie stanowi cła i jest stosowany jednolicie. Podkreślały, że polskie przepisy nie dyskryminują towarów importowanych. Sąd, powołując się na wyrok ETS w sprawie C-313/05, stwierdził, że polskie przepisy dotyczące akcyzy od używanych pojazdów starszych niż dwa lata mogą być sprzeczne z art. 90 TWE, jeśli nałożona kwota podatku przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów krajowych. Ponieważ organy celne nie zbadały tej kwestii, sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając je za wydane z naruszeniem przepisów procesowych i materialnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko w sytuacji, gdy nałożona kwota podatku nie przewyższa rezydualnej kwoty tego podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały wcześniej zarejestrowane w państwie członkowskim.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie ETS, które wskazało, że art. 90 TWE sprzeciwia się podatkowi akcyzowemu, jeśli kwota podatku nałożona na używane pojazdy starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów krajowych. Polski podatek akcyzowy obliczany według stawki zależnej od wieku pojazdu może naruszać tę zasadę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.a. art. 80 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 80 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 80 § ust. 3 pkt 3

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 82 § ust. 3 i 4

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 81 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

rozp. MF art. 7

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Konst. RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pr. o ruchu drogowym art. 72

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym

Ord. pr. art. 21 § § 1 pkt 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Ord. pr. art. 72 § § 1 pkt 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Ord. pr. art. 120

Ustawa Ordynacja podatkowa

Konst. RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo mogą być sprzeczne z art. 90 TWE, jeśli nałożona kwota podatku przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów krajowych. Wyrok ETS w sprawie C-313/05 wskazuje na konieczność zbadania zgodności polskiej stawki akcyzy dla starszych pojazdów z prawem wspólnotowym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów celnych, że polskie przepisy są zgodne z prawem UE, nie dyskryminują towarów importowanych i nie stanowią cła.

Godne uwagi sformułowania

art. 90 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. prawo wspólnotowe jest stosowane bezpośrednio i ma pierwszeństwo w razie kolizji z prawem krajowym.

Skład orzekający

Andrzej Jagiełło

przewodniczący sprawozdawca

Grażyna Jarmasz

sędzia

Mirosław Surma

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo, zasada pierwszeństwa prawa UE nad prawem krajowym."

Ograniczenia: Dotyczy głównie pojazdów starszych niż dwa lata i sytuacji, gdy polska akcyza jest wyższa niż podatek zawarty w wartości rynkowej podobnych pojazdów krajowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem Unii Europejskiej, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu obywateli kupujących używane samochody z zagranicy.

Czy polska akcyza na używane auta z UE jest zgodna z prawem?

Dane finansowe

WPS: 1790 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ke 78/07 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2007-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Andrzej Jagiełło /przewodniczący sprawozdawca/
Grażyna Jarmasz
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.135, art.145 par.1 pkt 1c, art.200, art.152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art.80, art.81
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
par.7
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art.25, art.28, art.90
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
Dz.U.UE.L 1992 nr 76 poz 1 art.3 ust.1 i 3
Dyrektywa Rady Nr 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich  przechowywania, przepływu oraz kontrolowania
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Jarmasz,, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Sekr. sąd. Łukasz Pastuszko, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach z 23 października 2006 roku; 2. stwierdza, iż zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. M. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Ke 78/07
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] 2006 r. odmawiającą A. M. stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, w kwocie 1790,00 zł., z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego Mercedes Benz 300 CE rok prod. 1989.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w dniu 29 lipca 2004 r. A. M. złożył deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Mercedes wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia wpłaty akcyzy. W złożonej deklaracji wykazał podatek akcyzowy w kwocie1790,00 zł. który wpłaciła otrzymując dokument potwierdzający ten fakt. W dniu 3 lipca 2006r. złożyła do Urzędu Celnego w K. wniosek o zwrot niesłusznie zapłaconej akcyzy, podnosząc, że wymóg zapłaty akcyzy w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu osobowego jest sprzeczny z regułami Wspólnoty, a zwłaszcza z art. 90 ust 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską ( dalej: TWE). W dniu 22 lipca 2006 r. podatnik złożył wniosek o zawieszenie postępowania .
Postanowieniem z [...] 2006 r Naczelnik Urzędu Celnego w K. odmówił zawieszenia postępowania a decyzją z dnia [...] 2006 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia przedmiotowego samochodu. Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie do Dyrektora Izby Celnej, podtrzymując argumentację zawartą we wniosku. Wskazał nadto, że organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyż nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania do czasu wydania orzeczenia prejudycjalnego przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości (dalej: ETS) .
Organ drugiej instancji odwołanie to uznał za bezzasadne. Podniósł, że państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania jednolitych zasad funkcjonowania niektórych systemów podatkowych, w tym systemu poboru podatku akcyzowego. Podatek ten jest tzw. podatkiem konsumpcyjnym, co oznacza, iż powinien być pobierany z chwilą wprowadzenia wyrobu akcyzowego do konsumpcji, według stawki podatku obowiązującej w państwie, w którym to wprowadzenie nastąpiło. Wspólny system prawa akcyzowego obowiązuje w Unii Europejskiej od 1993r. na mocy Dyrektywy Rady z dnia 25 lutego 1992r., nr 92/12/EWG, w sprawie przepisów ogólnych dotyczących wyrobów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym oraz w sprawie składowania, przepływu i kontrolowania takich wyrobów, ustalającej zasady obrotu produktami objętymi akcyzą i sposób pobierania akcyzy w stosunku do towarów unijnych lub importowanych do Unii Europejskiej z krajów trzecich. Dyrektywa ta uzupełniona została dyrektywami szczegółowymi strukturalnymi dotyczącymi opodatkowania poszczególnych wyrobów akcyzowych oraz regulacjami budującymi cały system przemieszczania się tych towarów z tzw. podatkiem akcyzowym zawieszonym. Zgodnie z art. 249 (189) TWE dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.
Aktem, który ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowany we wszystkich Państwach Członkowskich, jest rozporządzenie. Rozporządzenia Wspólnoty Europejskiej w sprawie podatku akcyzowego regulują jedynie kwestie odnoszące się do wyrobów akcyzowych zharmonizowanych , pozostawiając państwom członkowskim swobodę w zakresie i strukturze opodatkowania podatkiem akcyzowym innych wyrobów akcyzowych, tzw. niezharmonizowanych. Wniosek taki, zdaniem organu, wynika także z art. 3 ust. 3 wskazanej wyżej Dyrektywy Rady z dnia 25 lutego 1992r. W myśl zaś z art. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 i Nr 68, poz. 623 z ze zm.), stanowiącej przeniesienie na grunt ustawodawstwa krajowego dorobku wspólnotowego w zakresie podatku akcyzowego, do wyrobów niezharmonizowanych należą m.in. samochody osobowe (poz. 59 załącznika nr 1 do ustawy, niewymienione w zał. nr 2). W cyt. ustawie uregulowano kwestie opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów osobowych nabytych na terenie Unii Europejskiej a nie zarejestrowanych na terenie kraju, wraz z określeniem stawki tego podatku, która może podlegać obniżeniu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.).
Zgodnie z normą zawartą w art. 80 ust. 1 ustawy akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy od samochodów są m.in. importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 80 ust. 2 pkt 2 ustawy). Jednocześnie obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jako właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju (art. 80 ust. 3 pkt 3 ustawy). Ponadto w myśl przepisu podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, są obowiązane po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego i dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju. Przy rejestracji należy natomiast przedstawić, wydany przez właściwego naczelnika urzędu celnego, dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium kraju (art. 82 ust. 3 i 4 ustawy).
Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania, a także treść art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 58 z 2003r., poz. 515 ze zm.), z którego wynika, że rejestracji samochodu osobowego dokonuje się na podstawie enumeratywnie wymienionych dokumentów, w tym dokumentu potwierdzającego zapłatę podatku akcyzowego na terytorium kraju, jeżeli samochód osobowy został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego i jest rejestrowany po raz pierwszy, jak również art. 21 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, w ocenie Dyrektora Izby Celnej podatnik prawidłowo złożył w siedzibie właściwego urzędu celnego deklarację uproszczoną oraz uiścił wyliczony i wykazany w tej deklaracji podatek akcyzowy. Ponieważ w momencie zapłaty obowiązek podatkowy miał podstawę prawną na gruncie obowiązujących przepisów, nie może być mowy o nadpłacie w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
Jeżeli wystąpiłaby sprzeczność przepisów prawa wewnętrznego, w tym przypadku ustawy o podatku akcyzowym oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżania stawek podatku akcyzowego, z bezpośrednio stosowanymi przepisami prawa wspólnotowego mogłoby to skutkować jedynie możliwością odmowy stosowania tych przepisów przez sądy krajowe. W przypadku, zaś zaistnienia wątpliwości, co do wykładni prawa wspólnotowego, wystosowanie pytania prejudycjalnego do ETS należy również do kompetencji sądu krajowego. Uprawnienie te nie przysługują natomiast organom podatkowym, które nie posiadają kompetencji do badania zgodności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Także odmowa zastosowania przez sądy przepisów niekonstytucyjnych lub sprzecznych z prawem wspólnotowym nie powoduje, że tracą one moc obowiązującą i przestają funkcjonować w systemie prawa. Uzasadniając takie stanowisko organ powołał się na sformułowaną w art. 120 Ordynacji podatkowej, a także w art. 7 Konstytucji RP zasadę praworządności, opierając się dodatkowo na treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002r., sygn. P. 7/2000. Zarzut niezgodności polskich przepisów podatkowych z prawem Unii, a w szczególności z art. 10, art. 25 oraz art. 90 TWE, mógłby zatem rozstrzygnąć ETS, który zgodnie z art. 220 TWE czuwa nad poszanowaniem prawa w wykładni i stosowaniu Traktatu. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji ETS nie zajął jednak stanowiska w tej kwestii.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż organom podatkowym znana jest zasada nadrzędności prawa wspólnotowego nad prawem krajowym. Zasada ta zdaniem organu ma jednak zastosowanie tylko wtedy, jeżeli w zakresie interpretacji na tle danej dziedziny prawa objętej prawem wspólnotowym, pojawia się w praktyce polskiej rozbieżność z interpretacją stosowaną w ramach Wspólnot Europejskich. Tylko wówczas w przypadku braku wyraźnej odmiennej wskazówki interpretacyjnej, rozbieżność ta powinna skutkować przyjęciem interpretacji właściwej w ramach prawa wspólnotowego. Trudno zaś mówić o takiej sytuacji w kwestii podatku akcyzowego w odniesieniu do wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, skoro unijne przepisy w zakresie podatku akcyzowego wyłączyły tę grupę wyrobów z zasad harmonizacji, dając jednocześnie podstawę do ustanowienia takiej grupy wyrobów w systemie podatku akcyzowego danego kraju. Podatek akcyzowy jest jednym z elementów powszechnego systemu podatkowego obowiązującego w Polsce. Dlatego też sam fakt nakładania akcyzy, jak i jej wysokość nie narusza Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Ponadto w świetle art. 25 TWE zakazane między państwami członkowskimi są cła przywozowe i wywozowe oraz opłaty wywierające ten sam skutek. Zakaz ten stosuje się także do ceł o charakterze fiskalnym. W ocenie organu odwoławczego podatek akcyzowy od samochodów osobowych nie może być z jednej strony uważany za cło lub opłatę o skutku równoważnym, które są prawem zakazane, z drugiej zaś jako podatek wewnętrzny (dopuszczalny dopóki nie dyskryminuje towarów wwożonych do kraju) i zostać zakwalifikowany do obu wskazanych kategorii obciążeń finansowych. Fakt ten wyklucza, zatem niezgodność przepisów krajowych z postanowieniami art. 25, a także art. 10 Traktatu Wspólnoty Europejskiej w zakresie swobodnego przepływu towarów.
Organ ten podniósł także, iż przepisy ustawy o podatku akcyzowym jednakowo traktują samochody osobowe importowane, nabywane wewnątrzwspólnotowo oraz sprzedawane w kraju przed pierwszą rejestracją. Są one opodatkowane jednakową stawką podatku akcyzowego, która zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego może podlegać obniżeniu zależnie od wieku samochodu i pojemności jego silnika i jest taka sama dla samochodu pochodzącego z dowolnego kraju UE jak i samochodu wyprodukowanego w kraju. Ponadto przepisy krajowe nie wprowadzają żadnych ograniczeń ilościowych ani jakościowych w odniesieniu do nabywanego wewnątrzwspólnotowo czy sprzedawanego w kraju pojazdu. Nie stanowią również żadnej bariery ograniczającej obrót samochodami pomiędzy Polska a pozostałymi krajami UE, co znajduje odzwierciedlenie w gwałtownym napływie po 1 maja 2004r. samochodów osobowych do Polski. Zdaniem organu powyższe okoliczności świadczą dodatkowo o braku zasadności zarzutu dyskryminacji w prawie podatkowym, rozumianej jako efekt odmiennego traktowania podmiotów będących podatnikami wówczas, gdy takie odmienne traktowanie nie jest usprawiedliwione zróżnicowaniem sytuacji, w jakich podmioty te się znajdują.
W skardze z dnia 24 stycznia 2007 r. A..M.. wniósł o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Izby Celnej i nakazanie organowi celnemu zwrotu pobranego podatku akcyzowego ze względu na sprzeczność tej czynności z przepisem art. 90 ust 1 TWE oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu powtórzył jako aktualne argumenty podniesione we wniosku oraz odwołaniu. Wskazał nadto, że ETS rozstrzygnął pytanie prejudycjalne skierowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie M.B. przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej. W wyroku z 18 stycznia 2007 r. w przedmiocie zgodności art. 90 TWE z przepisami ustawy o podatku akcyzowym orzekł, że art. 90 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Tylko, zatem gdyby podatek na przedmiotowy samochód był taki sam w wypadku nabycia go na terytorium Polski i innego państwa członkowskiego uiszczony podatek byłby zgodny z obowiązującymi przepisami a zwłaszcza art. 80 ustawy o podatku akcyzowym. W takim wypadku podatnik nie miałby podstaw do żądania zwrotu niesłusznie pobranej akcyzy w związku z nabyciem samochodu na terenie Republiki Federalnej Niemiec.
Warunkiem zarejestrowania, samochodu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego, na terytorium Polski jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego zapłatę podatku akcyzowego. W konsekwencji nałożenie w takim przypadku podatku obliczanego według zmiennej stawki procentowej, zróżnicowanej ze względu na wiek i pojemność silnika różni się od sposobu obliczania podatku od sprzedaży samochodów używanych w kraju. W związku z tym, w przedmiotowej sprawie zachodzi kolizja pomiędzy art. 90 TWE a art. 80 ustawy o podatku akcyzowym, a zgodnie z art. 91 ust 3 Konstytucji RP prawo wspólnotowe jest stosowane bezpośrednio i ma pierwszeństwo w razie kolizji z prawem krajowym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega, zatem zgodność aktów administracyjnych ( w tym przypadku decyzji ) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.- sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Przedmiotem sporu pomiędzy stronami w niniejszej sprawie jest legalność pobrania podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego.
Rozstrzygnięcie tego zagadnienia wymaga zbadania zgodności uregulowań prawa krajowego, tj. przepisów (m.in. art. 80 i 81) ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz.U. 2004r. Nr 29 poz. 257 ze zm.) i § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825 ze zm.; dalej jako Rozporządzenie z 22 kwietnia 2004r.) z przepisami prawa wspólnotowego - art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 – załącznik) oraz art. 3 ust. 1 i 3 Dyrektywy Rady z dnia 25 lutego 1992r. nr 92/12/EWG w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. UE. L. z 1992r. nr 76/1).
Od dnia 1 maja 2004r., tj. od dnia wejścia w życie Traktatu z dnia 16 kwietnia 2003r. o przystąpieniu do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej (Dz. U. z 2004r., Nr 90, poz. 864; tzw. Traktat Ateński), na mocy którego Polska stała się Państwem Członkowskim Wspólnoty Europejskiej, na terytorium Polski obowiązuje prawo wspólnotowe z całym jego dotychczasowym dorobkiem (z uwzględnieniem modyfikacji dotyczących tzw. okresów przejściowych, wynikających z załącznika Nr XII do art. 24 Aktu Przystąpienia, będącego integralną częścią Traktatu Akcesyjnego). Prawo to stanowi część krajowego porządku prawnego, zaś w przypadku kolizji z przepisami państw członkowskich, zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności - regulacje prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami krajowymi, co wynika z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym przejawia się w koncepcji pierwszeństwa jego stosowania. Oznacza to, że w każdym przypadku, gdy sąd krajowy stwierdzi niezgodność normy prawa krajowego z prawem wspólnotowym, ma obowiązek odmowy zastosowania tej normy prawa krajowego. O wyjaśnienie wątpliwości w tym zakresie sąd krajowy winienie zwracać się do ETS- u w trybie art. 234 TWE. Orzeczenie wydane w tym trybie przez ETS wiąże sąd w danej sprawie. Mimo, że orzeczenie takie nie ma mocy wiążącej erga omnes, wskazuje jednak kierunek wykładni analizowanych przepisów dla innych sądów i organów. Piśmiennictwo i orzecznictwo opowiedziało się zgodnie za poglądem, że sądy państw członkowskich nie powinny przyjmować innej interpretacji przepisów prawa wspólnotowego niż wykazanej w orzeczeniach Trybunału zawierających wykładnie stosowanych przepisów.
Wspomniana wyżej kwestia dotycząca zgodności przepisów prawa krajowego w zakresie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu, ze wskazanymi normami prawa wspólnotowego, na skutek pytania prejudycjalnego wystosowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 679/05) stała się przedmiotem badania przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości.
W orzeczeniu z dnia 18 stycznia 2007r. (sprawa o sygn. C-313/05) Trybunał stwierdził po pierwsze, że podatek akcyzowy, taki jak ten ustanowiony w Polsce ustawą o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE. Wskazał również, iż art. 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy 92/12 nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można interpretować w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. ETS nie zakwestionował, zatem samej zasady pobierania podatku akcyzowego, a także możliwości stosowania przepisów dotyczących deklaracji uproszczonej przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju.
Zarazem jednak podniósł, iż w analizowanej kwestii istotnym jest, by dokonać rozróżnienia między dwiema kategoriami pojazdów, a mianowicie z jednej strony tymi, które są sprzedawane jako używane w okresie dwóch lat kalendarzowych od daty ich produkcji (przy czym rok ich produkcji uważa się za pierwszy rok kalendarzowy), a z drugiej strony tymi, które są sprzedawane jako używane po upływie tego dwuletniego okresu. Jak bowiem wynika z cyt. rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004r., pojazdy osobowe sprzedawane jako nowe lub używane w okresie dwóch lat od ich wyprodukowania, są opodatkowane podatkiem akcyzowym obliczanym według tej samej stawki. Natomiast, jeśli chodzi o podatek akcyzowy, który obciąża pojazdy używane sprzedawane po więcej niż dwóch latach od daty ich produkcji, stawka podatku akcyzowego jest obliczana zgodnie ze wzorem przewidzianym w § 7 tego rozporządzenia. Stosowanie tego wzoru prowadzi zaś do wzrostu stawki wraz z wiekiem pojazdu. Powołując się na własne, wcześniejsze orzeczenia Trybunał wskazał, że dane opodatkowanie można uznać za zgodne z art. 90 TWE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, oraz że w związku z tym nie wywołuje ono w żadnym razie dyskryminujących skutków (wyrok w sprawie C-90/94 Haahr Petroleum, Rec. str. I-4085, pkt 34, oraz wyrok z dnia 23 października 1997 r. w sprawie C-375/95 Komisja przeciwko Grecji, Rec. str. I-5981, pkt 29).
W konsekwencji ETS stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Zdaniem Trybunału na sądzie krajowym będzie w związku z tym ciążył obowiązek zbadania czy organy wydając zaskarżoną decyzję badały powyższe okoliczności , a w szczególności czy stosowanie § 7 tego rozporządzenia ma takie skutki.
W niniejszej sprawie podatkiem akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego objęto samochód osobowy marki Mercedes Benz 300 CE wyprodukowany w 1989 roku. Skarżący nabył powyższy pojazd po akcesji Polski do Unii Europejskiej i w dniu 29 lipca 2006 r. złożył w Urzędzie Celnym w K. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego, uiszczając należność wynikającą z podatku akcyzowego w kwocie 1.790,00zł. Wyliczenia stawki podatku dokonano w oparciu o reguły przewidziane w przepisie § 7 Rozporządzenia z 22 kwietnia 2004r. Dokonując, więc oceny zasadności wniosku o zwrot nadpłaty należało rozważyć prawidłowość zastosowania tego przepisu rozporządzenia w aspekcie jego zgodności z przepisami wspólnotowymi, tj. art.90 akapit pierwszy TWE poprzez zbadanie, czy wyliczona kwota podatku przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych używanych pojazdów, zarejestrowanych wcześniej. W przypadku, bowiem istnienia takiej nadwyżki, zgodnie z powołanym orzeczeniem ETS, przepis ten jako niezgodny z normami prawa wspólnotowego, nie może być stosowany. Brak tych ustaleń uniemożliwia, więc kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem materialnym.
Wobec powyższego z uwagi na konieczność, poczynienia przez organy celne wskazanych wyżej ustaleń faktycznych, stanowiących odniesienie dla prawidłowego zastosowania norm prawnych, z uwzględnieniem hierarchii źródeł prawa (zasady pierwszeństwa) oraz mając na względzie zachowanie wymogu dwuinstancyjności postępowania administracyjnego należało wyeliminować z obrotu rozstrzygnięcia organów obu instancji.
Reasumując, skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie, zaś art. 200 ustawy p.p.s.a. zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania sądowego, a na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że uchylone decyzje w całości nie podlegają wykonaniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI