I SA/Ol 310/22

I SA/Ol 310/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Ryszard Maliszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 888
art. 6 ka § 1 i 3, art. 6 o ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2021 poz 779
art. 3 ust. 1 pkt 24)
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 121 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2 w zw. z art. 84, art. 32.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Andrzej Brzuzy po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 25 marca 2022 r. nr SKO.63.22.2022 w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej SKO), po rozpoznaniu odwołania S. w O., utrzymało w mocy decyzję z 10 stycznia 2022 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta [...] przez Dyrektora Wydziału [...] określającej S. w O. z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w łącznej kwocie 493.890,52 zł.
Decyzją z 10 stycznia 2022 r. Organ I instancji, po uprzednim wszczęciu postępowania 14 października 2021 r., określił S. w O. zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zakresie nieruchomości będących w zasobach S. w O. w łącznej kwocie 493.890,52 zł, uwzględniając zwolnienie z części opłaty dotyczącej rodzin wielodzietnych tj. 161 osób i stawki 5 zł zwolnienia od osoby, obliczonej za okres od 1 października 2021 r. do 31 października 2021 r. jako suma:
- iloczynu ilości zużytej wody z nieruchomości ul. [...] tj. 1045,3 m3 i stawki 25,20 zł, właściwej dla właścicieli nieruchomości niewypełniających obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny;
- iloczynu ilości zużytej wody z nieruchomości ul. [...] tj. 718,7 m3 i stawki 25,20 zł, właściwej dla właścicieli nieruchomości niewypełniających obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny;
- iloczynu ilości zużytej wody z pozostałych nieruchomości będących w zasobach S. tj. 52471,0- m3 i stawki 8,40 zł, właściwej dla właścicieli nieruchomości wypełniających obowiązek zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny;
- iloczynu zadeklarowanej ilości pojemników, tj. 36, wielkości pojemnika tj. 801, stawki opłaty 4,23zł oraz częstotliwości opróżnień w miesiącu tj. 4, właściwej dla właścicieli nieruchomości wypełniających obowiązek zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny;
- iloczynu zadeklarowanej ilości pojemników, tj. 4, wielkości pojemnika tj. 1101, stawki opłaty 5,82 zł oraz częstotliwości opróżnień w miesiącu tj. 4, właściwej dla właścicieli nieruchomości wypełniających obowiązek zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny;
- iloczynu zadeklarowanej ilości pojemników, tj. 1, wielkości pojemnika tj. 1101, stawki opłaty 5,82 zł oraz częstotliwości opróżnień w miesiącu tj. 8, właściwej dla właścicieli nieruchomości wypełniających obowiązek zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny;
- iloczynu zadeklarowanej ilości pojemników, tj. 16, wielkości pojemnika tj. 2401, stawki opłaty 12,69 zł oraz częstotliwości opróżnień w miesiącu tj. 4, właściwej dla właścicieli nieruchomości wypełniających obowiązek zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny;
- iloczynu zadeklarowanej ilości pojemników, tj. 8. wielkości pojemnika tj. 11001, stawki opłaty 58.20 zł oraz częstotliwości opróżnień w miesiącu tj. 4, właściwej dla właścicieli nieruchomości wypełniających obowiązek zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny;
zgodnie z załącznikiem do tej decyzji.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła S. w O., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzji zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 122 w zw. z art. 191 oraz w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez dokonanie dowolnej, niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji uznanie, że w punktach gromadzenia odpadów przy ul. [...] i ul. [...] nie prowadzono selektywnej zbiórki odpadów w okresie objętym decyzją. Stosowanie takich samych kryteriów oceny naruszenia obowiązku w zakresie selektywnej zbiórki w odniesieniu do domów jednorodzinnych i budynków wielolokalowych (zamieszkałych przez kilkaset osób) powoduje, iż w przypadku tych ostatnich na podatnika nakładane są nierealne obowiązki i stosowane sankcje, co podważa zaufanie do organów podatkowych;
2. przepisów prawa materialnego:
-art. 3 ust. i pkt 24) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że zmieszanie odpadów podlegających selektywnej zbiórce nawet w minimalnym zakresie powinno prowadzić do stwierdzenia, iż nie został spełniony obowiązek selektywnego zbierania odpadów. Organ całkowicie abstrahuje przy tym od skali stwierdzonych nieprawidłowości;
-art. 6o ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, w sytuacji gdy dane zawarte w deklaracji były prawidłowe, a przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło wątpliwości organu - skala stwierdzonych nieprawidłowości nie uzasadniała nałożenia na Odwołującą się opłaty podwyższonej.
W uzasadnieniu przedstawiła argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum odwołania.
SKO uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazało, że kwestie związane m. in. z zadaniami gmin oraz obowiązkami właścicieli nieruchomości, dotyczącymi utrzymania czystości i porządku określa ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r., poz. 888 ze zm.), zwana dalej u.c.p.g.
W myśl art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (zwana dalej O.p.) z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.
Zgodnie z art. 6c u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Właściciele nieruchomości są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami. Rada gminy określa, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne.
Art. 6ka u.c.p.g. określa skutki niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymogami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g.
W myśl art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (odpowiednio zarząd związku międzygminnego) oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta (zarząd związku międzygminnego) na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6ka ust. 2 u.c.p.g.). Zgodnie zaś z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b u.c.p.g. za rok, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. ? u.c.p.g.
SKO wskazało, że pojęcie selektywnej zbiórki odpadków komunalnych, o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g., należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 pkt 7 i 24 ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 779). Odpadami komunalnymi są odpady powstające w gospodarstwach domowych (z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji) oraz odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Selektywne zbieranie odpadów polega z kolei na ich zbieraniu, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samym właściwościami i takimi samymi cechami.
W dniu 22 września 2021 r. dostarczono stronie zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli w zakresie obowiązku selektywnego sposobu gromadzenia odpadów komunalnych. W dniach od 6 do 13 października 2021 r. została przeprowadzona kontrola w punktach gromadzenia odpadów znajdujących się przy ul. [...] oraz ul. [...] w O.. W toku przeprowadzonych czynności stwierdzono nieprawidłowości w zakresie selektywnego gromadzenia odpadów.
Stan faktyczny został utrwalony na zdjęciach wykonywanych aparatem służbowym. Wszelkie uwagi zawarto w protokole kontroli. Ustalono, że z punktów gromadzenia odpadów komunalnych przy ul. [...] oraz [...] objętych kontrolą podatkową korzystają mieszkańcy tych nieruchomości. Organ przeprowadził, po uprzednim zawiadomieniu strony oględziny w dniach: 18. 20, 25 i 27 października 2021 r. W toku czynności sprawdzano zawartość pojemników na odpady gromadzone selektywnie i na odpady resztkowe (zmieszane).
Z każdych oględzin sporządzano protokół. W czynnościach tych w dniach 18, 20 i 27 października 2021 r. uczestniczył pracownik S. w O. D. Z.. W toku przeprowadzonej kontroli oraz kolejnych oględzin stwierdzono nieprawidłowości w zakresie selektywnego gromadzenia odpadów w punktach gromadzenia odpadów komunalnych zlokalizowanych przy ul. [...] i ul. [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo opisano stwierdzone nieprawidłowości w pojemnikach do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych na frakcje papier, szkło, metale i tworzywa sztuczne, bio oraz w pojemnikach na odpady resztkowe (zmieszane).
SKO uznało, że ten materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że w październiku 2021 r. odpady z nieruchomości przy ul. [...] oraz ul. [...] w O. nie były prawidłowo segregowane. Analiza materiału dowodowego, w szczególności protokołu z kontroli i protokołów oględzin wraz z dokumentacją zdjęciową z podaną datą i godziną wskazuje, że nie prowadzono prawidłowej segregacji odpadów. Organ pierwszej instancji 5 - krotnie wykazał w październiku 2021 r. nienależytą segregację odpadów komunalnych.
W konsekwencji wszczęto postępowanie i wydano decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie w zakresie nieruchomości przy ul. [...] oraz [...] i przyjęto, że stanowi ona iloczyn zadeklarowanej ilości zużytej wody z danej nieruchomości, tj. 1045,3 m3 i 718,7 m3 oraz stawki opłaty podwyższonej ustalonej na podstawie art. 6k ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tj. 25.20 zł miesięcznie, właściwej dla właścicieli niewypełniających obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny.
Rada Miasta [...] dnia 25 listopada 2020 r. przyjęła Uchwałę [...] w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...], stanowiącą akt prawa miejscowego.
Określa ona zasady segregacji obowiązujące na terenie Gminy [...]. Zgodnie z §10 ust. 3 Regulaminu odpady zbierane są w sposób selektywny jeżeli w pojemnikach przeznaczonych do selektywnego zbierania określonej frakcji odpadów nie są gromadzone odpady innych frakcji lub odpady resztkowe oraz w przypadku, gdy w pojemnikach na odpady resztkowe nie są gromadzone odpady frakcji podlegających segregacji.
Uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 25 listopada 2020 r. w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów [...] w § 3 wskazuje, że odpady posegregowane niezgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...], traktowane są jako odpady zmieszane.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania SKO podkreśliło, że niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych polega na nieumieszczeniu odpadów w urządzeniach (pojemnikach lub workach) przeznaczonych na zbieranie frakcji, do której należą, a więc na mieszaniu odpadów podlegających selektywnej zbiórce. Tym samym do naruszenia powyższego obowiązku dochodzi również wtedy, gdy określona (np. przeważająca, znaczna) część odpadów jest prawidłowo umieszczana w odpowiednich kontenerach, a w odniesieniu do pozostałej części wymóg ten nie jest zachowany. Selektywna zbiórka odpadów komunalnych nie jest zatem zachowana, gdy ich część - nawet minimalna - jest zbierana z naruszeniem zasad segregacji (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 7 listopada 2018 r., I SA/Gl 849/18, LEX nr 2586857; wyrok WSA w Gliwicach z 5 grudnia 2018 r., I SA/GI 853/18, LEX nr 2600686; wyrok WSA w Lublinie z 19 grudnia 2014 r., I SA/Lu 556/14, LEX nr 1779224).
SKO podniosło, że ustawodawca w art. 6ka u.c.p.g. nie posłużył się zwrotem określającym częstotliwość naruszenia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, które skutkuje wszczęciem postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W tym stanie rzeczy SKO za prawidłowe uznało stanowisko organu pierwszej instancji.
SKO wyjaśniło, że choć spełnienie wymogów segregacji w odniesieniu do budynków wielolokalowych może okazać się w praktyce trudne, to zauważyło, że to w gestii zarządcy leży maksymalne zabezpieczenie altany śmietnikowej gwarantujące, że prawidłowo segregowane przez mieszkańców odpady pozostaną w przeznaczonych na poszczególne frakcje pojemnikach.
Ścisłe przestrzeganie segregacji odpadów, zwłaszcza na obszarach zamieszkałych przez znaczną liczbę osób korzystających z jednej altany śmietnikowej, nie jest łatwe do zrealizowania. Osiągnięciu pożądanego stanu rzeczy służą m. in. środki o charakterze fiskalnym. Ich zastosowanie sprzyja zarówno samodyscyplinie mieszkańców, jak i społecznej kontroli przestrzegania zadeklarowanych zasad. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że gmina, ponosząca koszty gospodarowania odpadami, musi w przypadku odpadów zmieszanych uiścić podwyższone opłaty z tego tytułu. Segregowanie odpadów powinno być zasadą, do której realizacji należy dążyć przy zastosowaniu zarówno środków edukacyjnych jak i prawem przewidzianych opłat sankcyjnych.
W skardze S. w powyższej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego:
- art. 6 ka § 1 u.c.p.g, w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (u.o.) poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, że kilkukrotne stwierdzenie zmieszania pojedynczych odpadów nawet w minimalnym zakresie pozwala uznać, iż nie mamy do czynienia ze zbiórką selektywną i uprawnia organ do nałożenia obowiązku zapłaty stawki w potrójnej wysokości, w sytuacji, gdy zgodnie z intencją ustawodawcy zastosowanie takiej sankcyjnej stawki jest możliwe dopiero w przypadku notorycznego naruszania przedmiotowego obowiązku, wskazującego na brak woli segregacji odpadów, z czym w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia;
- art. 6 o ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez przyjęcie za organem I instancji, że występowały uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji za październik 2021 r., w sytuacji gdy nie zostało wykazane, że doszło do nieselektywnej zbiórki odpadów w punktach gromadzenia odpadów przy ul. [...] i [...] w O.;
- art. 2 w zw. z art. 84, art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady ochrony zaufania obywateli do państwa poprzez nałożenie na obywateli obowiązków niemożliwych do zrealizowania. Prawo oraz jego wykładnia, zgodnie z zasadą impossibilium nulla obligatio, nie może nakładać na obywateli obowiązków niemożliwych do spełnienia. Dochodzi jednocześnie do naruszenia zasady ustawowej określoności regulacji podatkowych oraz równości wobec prawa. Brak jest jakichkolwiek ustawowych kryteriów nakładania opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami. W praktyce jednakowe kryteria oceny stosowane są do punktów gromadzenia odpadów, z których korzystają mieszkańcy domów jednorodzinnych oraz budynków wielolokalowych (zamieszkałych przez kilkaset osób);
2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 122 O.p. w zw. z art. 121 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji uznanie, iż dla oceny czy doszło do naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, który skutkuje nałożeniem obowiązku zapłaty stawki w potrójnej wysokości, nic ma znaczenia skala stwierdzonych nieprawidłowości. Nie ma istotnego znaczenia liczba osób korzystających z danego punktu gromadzenia odpadów). W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego niedopuszczalne jest przyjmowanie takich samych kryteriów oceny w zakresie naruszenia przedmiotowego obowiązku dla domów jednorodzinnych i budynków wielolokalowych (zamieszkałych przez kilkaset osób). W konsekwencji takie działanie prowadzi do podważenia zaufania do organów podatkowych.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o :
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie,
uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji,
- zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania. A następnie rozwinęła tezy skargi, które zostały podane w jej petitum.
Skarżąca nie zgadza się z wydaną przez organ II instancji decyzją. W pierwszej kolejności podkreśliła, iż praktyka orzecznicza organów administracyjnych zarówno w przedmiotowej sprawie, jak i w sprawach analogicznych doprowadziła do absurdalnej sytuacji, w której od obywateli wymaga się realizacji obowiązków niemożliwych do zrealizowania. A następnie wyciąga się z powyższego negatywne konsekwencje prawne (finansowe). Doszło de facto do powstania nowego rodzaju daniny na rzecz gminy, który wykształcił się w drodze stosowanej przez nią praktyki.
Powyższe jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego, równości wobec prawa i dookreśloności zobowiązań podatkowych. Prawo oraz jego wykładnia, zgodnie z zasadą impossibilium nulla obligatio, nie może nakładać na obywateli obowiązków niemożliwych do spełnienia. Skala problemu stopniowo narasta, wywołuje oburzenie wśród mieszkańców, którzy w większości prawidłowo segregują odpady. Kontrola organów przeprowadzana w toku postępowań podatkowych w przedmiocie spełnienia obowiązku segregacji odpadów wydaje się być formalnością – w punktach gromadzenia odpadów, z których korzystają mieszkańcy budynków wielookapowych zawsze znajdzie się kilka odpadów umieszczonych w niewłaściwych pojemnikach (niezależnie od liczby oględzin), a więc zdaniem organu również podstawa do zastosowania sankcyjnej stawki. Ustawa nie wskazuje żadnych kryteriów jej nakładania. Organy stosują jednakowe kryteria oceny w zakresie naruszenia obowiązków w przypadku domów jednorodzinnych oraz budynków wielookapowych (zamieszkałych przez kilkaset osób). Powyższe godzi w podstawowe zasady konstytucyjne określone w art. 2, art.84, i art. 32 Konstytucji rzeczypospolitej Polskiej.
W konsekwencji skarżąca nie zgadza się stanowczo z interpretacją art. 6 ka § 1 u.cz.p.g. oraz art. 3 pkt 24 u.o. dokonaną przez organ II instancji, że każde nawet minimalne naruszenie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, jeśli zostało stwierdzone co najmniej dwukrotnie, stanowi podstawę do nałożenia opłaty w podwyższonej wysokości. W konsekwencji, zdaniem Skarżącej, organ II instancji niezasadnie przyjął za organem I instancji, iż wystąpiły nieprawidłowości w deklaracji za październik 2021 r. (art. 6 o u.c.p.g.)
Według skarżącej osiągnięcie stanu 100 % segregacji w punktach gromadzenia odpadów, z których korzystają mieszkańcy budynków wielolokalowych jest niemożliwe do zrealizowania, a oczekiwanie takiego stanu rzeczy przez organ należy uznać za nierealne. W konsekwencji doszło do naruszenia przez organ II instancji art. 122 w zw. z art. 191 oraz w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art.187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. O.p.
To mieszkańcy mają obowiązek segregacji odpadów. S. w tym procesie jest podmiotem pośredniczącym – prowadzącym rozliczenia z gminą. Na terenie S. znajduje się [...] pojemników na odpady zmieszane oraz segregowane, a zorganizowanie sytemu sprawdzania ich zawartości wymagałoby zatrudnienia ok. 100 nowych pracowników (w S. nie istnieją powołane do tego służby), którzy musieliby codziennie, w sposób ciągły (od godzin porannych do wieczornych) weryfikować zawartość pojemników.
Według skarżącej skoro organ nie jest w stanie zidentyfikować osoby, która dokonuje zmieszania odpadów, to nie powinien nakładać kary na wszystkich mieszkańców nieruchomości dopóki nie wypracuje sytemu umożliwiającego taką identyfikację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 t.j. z dnia 2022.02.09) zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Stan faktyczny nie został podważany w skardze. Wprawdzie pełnomocnik strony skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 122 w zw. z art. 121 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. Jego zdaniem Organ dokonał dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego. A w konsekwencji, jego zdaniem, bezpodstawnie uznał, że doszło do naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Według strony skarżącej Organ nie uwzględnił skali stwierdzonych nieprawidłowości. Organ nie wziął pod uwagę liczby osób korzystających z danego punktu gromadzenia odpadów.
W rezultacie, według pełnomocnika skarżącej, przy nałożeniu stawki w potrójnej wysokości nie brał pod uwagę skali stwierdzonych nieprawidłowości, w zakresie przedmiotowym i podmiotowym. Stosowanie norm prawa materialnego jest związane z prawidłową wykładnią norm prawa materialnego. Natomiast treść norm prawa materialnego determinuje zakres postępowania dowodowego.
Opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 14/22).
Istotą przedmiotowej sprawy było rozstrzygnięcie, czy do określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wystarczające jest niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów, czy konieczne jest stwierdzenie, że zobowiązany notorycznie narusza wskazany obowiązek.
Wyjaśnienie tej kwestii wymaga dokonania wykładni art. 6ka u.c.p.g..
Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Według ust. 2 art. 6ka u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie zaś do ust. 3 art. 6ka u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
Przepis art. 6ka u.c.p.g. określa konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów komunalnych jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1.
Z art. 6ka u.c.p.g. wynika, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i w następstwie tego wydania decyzji administracyjnej nakładającej na właściciela opłatę podwyższoną. Wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do jednoznacznych rezultatów. Sposób sformułowania przesłanki powiadomienia przez organ odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości - "w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" oraz przesłanki określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - "nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" daje podstawę do przyjęcia, że czynności te powinny być podjęte także w przypadku jednorazowego niedopełnienia obowiązku. Wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów. Ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji.
Organ rekonstruując normy prawne zawarte w art. 6ka ust. 1 i 3 u.p.c.g. prawidłowo uwzględnił pojęcia, które zostały zawarte w tych przepisach w kontekście nieprzestrzegania zasad gromadzenia odpadów. Treść przepisu jednoznacznie bowiem wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryczny, podobnie jak nie ma znaczenia to, w jakim stosunku pozostają względem siebie stwierdzenie niesegregowania odpadów do częstotliwości ich odbioru.
Z uregulowań zawartych w u.p.c.g. wynika, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę.
Podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny czy nie. Jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałyby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców, a nie z dopłat.
W konsekwencji, Sąd podziela stanowisko NSA zawarte w omawianym wyroku. Wykładnia gramatyczna ww. przepisów oraz stanowczy charakter ich treści prowadzą do wniosku, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów (podobnie np. wyroki: WSA w Szczecinie z 4 marca 2021 r., I SA/Sz 978/20; WSA w Szczecinie z 10 lutego 2022 r., I SA/Sz 922/21; WSA w Krakowie z 20 września 2021 r., I SA/Kr 808/21; wyrok NSA z 18 października 2018 r., II FSK 984/18).
W postępowaniu administracyjnym ustalono, że od 6 do 13 października 2021 r. została przeprowadzona kontrola w punktach gromadzenia odpadów znajdujących się przy ul. [...] oraz ul. [...] w O.. W toku przeprowadzonych czynności stwierdzono nieprawidłowości w zakresie selektywnego gromadzenia odpadów. Stan faktyczny został utrwalony na zdjęciach, które znajdują się w aktach sprawy.
Ustalono, że z punktów gromadzenia odpadów komunalnych przy ul. [...] oraz [...] objętych kontrolą korzystają mieszkańcy tych nieruchomości. Organ przeprowadził, po uprzednim zawiadomieniu strony oględziny w dniach: 18, 20, 25 i 27 października 2021 r. W toku czynności sprawdzano zawartość pojemników na odpady gromadzone selektywnie i na odpady resztkowe (zmieszane). Z każdych oględzin sporządzano protokół. W czynnościach tych w dniach 18, 20 i 27 października 2021 r. uczestniczył pracownik S. w O. D. Z.. W toku przeprowadzonej kontroli oraz kolejnych oględzin stwierdzono nieprawidłowości w zakresie selektywnego gromadzenia odpadów w punktach gromadzenia odpadów komunalnych zlokalizowanych przy ul. [...] i ul. [...]. A zatem decyzja w przedmiocie określenia iloczynu zadeklarowanej ilości zużytej wody z danej nieruchomości, tj. 1045,3 m3 i 718,7 m3 oraz stawki opłaty podwyższonej ustalonej na podstawie art. 6k ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tj. 25.20 zł miesięcznie, właściwej dla właścicieli niewypełniających obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, ma oparcie w materiale dowodowym.
W rozpoznawanej sprawie w sposób prawidłowo ustalono stan faktyczny. Zarzuty skargi stanowią polemikę ze stanowiskiem SKO. W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia z art. 121 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. Zakres postępowania dowodowego wyznacza treść norm prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie. Zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, który skutkuje nałożeniem obowiązku zapłaty stawki w potrójnej wysokości. Za segregację odpadów i obowiązek złożenia deklaracji odpowiada S.. W konsekwencji to w odniesieniu do niej zostało wszczęte postępowanie i wydana została decyzja o określeniu stawki w potrójnej wysokości. Natomiast skarżąca ten fakt uwzględnia, przy indywidualnych rozliczeniach z poszczególnymi członkami S.. Ta okoliczność pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego.
W konsekwencji Sąd nie uznał zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 6 ka § 1 u.c.p.g, w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 24) ustawy z dnia 14 grudnia 20212 r. o odpadach (u.o.), art. 6 o ust. 1 u.c.p.g. poprzez błędną ich wykładnię. W rozpoznawanej sprawie SKO prawidłowo interpretowało i stosowało przepisy prawa materialnego. W interpretacji strony skarżącej powyższe przepisy prawa materialnego byłyby martwe. W praktyce nie mogłyby być stosowane. Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 84, art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.. Nie można bowiem zgodzić się z poglądem, że naruszono zasady ochrony zaufania obywateli do państwa poprzez nałożenie na obywateli obowiązków, które są rzekomo niemożliwe do zrealizowania. W gruncie rzeczy strona skarżąca kwestionuje sposób stanowienia prawa. Według niej brak jest jakichkolwiek ustawowych kryteriów nakładania opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami. Zdaniem Sądu kryteria te są określone i są do spełnienia. Natomiast segregacja odpadów jest kwestią stosowania prawa. Jest z jednej strony zachętą w postaci niższej stawki za odpady segregowane. Natomiast podwyższona stawka ma nie tylko zachęcić ale wręcz zmotywować do segregowania odpadów. Należy wskazać, że odpady są odbierane, bez względu na to, czy są segregowane, czy też nie są segregowane. W tym drugim przypadku jedyną "sankcją" jest opłata w potrójnej wysokości.
W konsekwencji Sąd nie uznał zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia norm przepisów prawa procesowego czy też norm prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji zaskarżonego wyroku.