I SA/Rz 337/25

I SA/Rz 337/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący/
Piotr Popek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 415
§ 33, § 34a ust.3 lit. a
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Dz.U. 2023 poz 2298
art. 27 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na  rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant ref. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2025 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 5 maja 2025 r. nr 9009-2025-000403 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2022 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. P. (dalej: wnioskodawca /strona/skarżący,) jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja) w Rzeszowie z dnia 5 maja 2025 r., nr 9009-2025-000403, która utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w [...] z dnia [...] października 2024 r., nr 0175-2024-005352 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej PROW 2014- 2020 na 2022 rok.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu 28 maja 2022 strona złożyła Wnioskodawca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej na 2022 rok (dalej płatność RŚK), w ramach Pakietu 4 - Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 oraz Pakietu 5- Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, a w ich ramach realizację:
• wariantu 4.8
Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycka, kszyka, krwawodzioba lub czajki na łącznej powierzchni 6,74 ha obejmujący działkę rolną V1-6,74 ha (dz. ew. [...]),
• wariantu 5.3- Murawy na łącznej powierzchni 3,25 ha obejmujący działkę rolną F2 - 3,25 ha (dz. ew. [...]),
• wariantu 5.4 - Półnaturalne łąki wilgotne na łącznej powierzchni 5,00 ha obejmujący cztery działki rolne AD1-0,54 ha (dz. ew. [...]), H1-0,61 ha (dz. ew. [...]), AB1-0,30 ha (dz. ew. [...]), F1-1,67 ha (dz. ew. [...]), AA1-0,28 ha ( dz. ew.[...]), X1 -1,60 ha (dz. ew. [...]),
• wariantu 5.5 - Półnaturalne łąki świeże na łącznej powierzchni 36,92 ha obejmujący działki rolne: Y1-5,82 ha (dz. ew. [...]), Q1-0,38 ha (dz. ew. [...]), F3-2,17 ha (dz. ew. [...]), F4-2,62 ha (dz. ew. [...]), M1- 0,21 ha (dz. ew. [...]), W1-0,23 ha (dz. ew. [...]), F5- 13,10 ( dz. ew.[...] ), R1- 0,15 ha (dz. ew.[...]), E1 - 1,26 ha (dz. ew.[...] ), N1-1,57 ha (dz. ew. [...]), C1- 0,88 ha (dz. ew. [...]), S1-0,23 ha (dz. ew. [...]), D1-1,19 ha (dz. ew. [...]), B1-1,65 ha (dz. ew. [...]), K1- 0,39 ha (dz. ew.[...]) O1- 1,48 ha (dz. ew. [...]) L1- 0,28 ha (dz. ew.[...]), J1-0,39 ha (dz. ew. [...]), X2- 2,92 ha.
W dniach od 1 grudnia do 12 grudnia 2022r. w gospodarstwie strony odbyła się kontrola na miejscu przeprowadzona metodą inspekcji terenowej, a jej wyniki zawarto w raporcie z kontroli, od których nie wniesiono zastrzeżeń
Decyzją z 23 czerwca 2023r. nr 0175-2023-004447, Kierownik Biura Powiatowego Agencji w [...], przyznał wnioskodawcy płatność RŚK na 2022r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym:
• Wariant: 4.8 Ochrona siedlisk łęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
• Wariant: 5.3 Murawy w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
• Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
• Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości [...] zł, (słownie: [...]), wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
Ponadto przedmiotową decyzją organ I instancji ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem RŚK stanowiący powierzchnię:
1. zobowiązanie Wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki podjęte w dniu 2019-03-15 na pow. 6,7 ha.
2.zobowiązanie Wariant: 5.3 Murawy podjęte w dniu 2018-03-15 na pow. 3,25 ha.
3.zobowiązanie Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne podjęte w dniu 2018-03-15 na pow. 5,02 ha.
4.zobowiązanie Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże podjęte w dniu 2018-03-15 na pow. 37,21 ha.
W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na wyniki przeprowadzonej kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu, stwierdzając nieprawidłowości co do powierzchni deklarowanych działek (przedeklarowanie), opisane szczegółowo w decyzji, a w odniesieniu do działek rolnych V1, C1 i M1 – stwierdził, że ich powierzchnie są większe niż podjęte w 2018r. i 2019r. zobowiązanie RŚK. Ponadto w ramach kontroli administracyjnej w oparciu o system informatyczny Agencji stwierdził, że dokonany przez kontrolerów pomiar w przypadku działek rolnych AB1, F1, F4, F5 i Y1 wykracza poza deklarowane granice działek ewidencyjnych, na których zadeklarowane zostały w/w działki rolne, dlatego też zredukował dodatkowo ich powierzchnię. Organ stwierdził też niedopełnienie wymogów pakietowych, tj. pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej O1 (brak przestrzegania wymogu R_5_5_14) oraz zaniechanie zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w odpowiednim terminie na działce rolnej F4 (brak przestrzegania wymogu R_5_5_9).
Ze względu na ww. nieprawidłowości powierzchniowe na działkach rolnych zadeklarowanych we wniosku stwierdzono zmniejszenie powierzchni TUZ w gospodarstwie (według planu 53,75 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona podczas kontroli 53,22 ha - brak przestrzegania wymogu R_13_0). Różnica w powierzchni wynikała z przedeklarowania (zmniejszenia) powierzchni w wyniku zarastania przez zakrzaczenie działek rolnych AB1, AD1, F2, Y1, R1 (pakietowych - objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym) oraz działek rolnych TUZ A1, G1, I1, P1, U1 (nie pakietowych - nie objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo klimatycznym).
Opisane nieprawidłowości skutkowały pomniejszeniem płatności RŚK i nałożeniem sankcji.
W wyniku rozpatrzenia odwołania strony, Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji w Rzeszowie decyzją z 9 października 2023r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał decyzję organu I instancji za prawidłową, mającą uzasadnienie w ustaleniach kontroli administracyjnej i terenowej, a także w obowiązujących przepisach.
W wyniku skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 lutego 2024 roku, sygn. akt I SA/Rz 685/23 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora POR Agencji w Rzeszowie z dnia 9 października 2023 roku. Sąd podzielił stanowisko organów co do prawidłowości ustaleń w zakresie nieprawidłowości stwierdzonych na poszczególnych działkach oraz uprawnienie organu do naliczania sankcji za lata poprzednie w związku z niedotrzymaniem zobowiązania RŚK w powyższym zakresie. Stwierdził jednak, ze organy Agencji dokonały dowolnych ustaleń w oparciu o przeprowadzoną kontrolę na miejscu w zakresie dokonania dodatkowych korekt powierzchni (na niekorzyść strony), które są niejasne w świetle przedłożonego materiału dowodowego, co dotyczyło m.in. działek dz. Q1 (nr [...]), dz. F5 (nr [...]), dz. AA1 (nr [...]), dz. AB1 (nr [...]), dz. H1 (nr [...]), dz. F1 (nr [...])
W ramach ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji w Rzeszowie decyzją z dnia 17 czerwca 2024 roku nr 9009-2024-46 uchylił w całości decyzję Kierownika BP Agencji w [...] z dnia [...] czerwca 2023 roku, nr 0175-2023-004447 przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania.
Realizując zalecenia organu odwoławczego organ I instancji w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym ustalił powierzchnie MKO dla wszystkich działek deklarowanych przez stronę i umożliwił jej zapoznanie się z notatką służbową dotyczącą ustalenia powierzchni MKO z dnia 17 września 2024 roku.
Następnie decyzją z dnia 28 października 2024 r., nr 0175-2024-005352 organ I instancji przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2022 w łącznej wysokości [...] zł, w tym:
• Wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, i nałożył sankcję w wysokości [...]
• Wariant: 5.3 Murawy w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
• Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
• Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
Ponadto organ I instancji ustalił w w/w decyzji obszar gruntów objęty zobowiązaniem RŚK stanowiący powierzchnię:
1. zobowiązanie Wariant: 4.8 podjęte w dniu 2019-03-15 na powierzchnię 6,70 ha.
2. zobowiązanie Wariant: 5.3 podjęte w dniu 2018-03-15 na powierzchnię 3,25 ha.
3. zobowiązanie Wariant: 5.4 podjęte w dniu 2018-03-15 na powierzchnię 5,02 ha.
4. zobowiązanie Wariant: 5.5 podjęte w dniu 2018-03-15 na powierzchnię 37,21 ha.
W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności brak ponownej analizy, względnie błędną ponowną analizę i interpretację materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzącą do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego, skutkującego nałożeniem sankcji finansowych, niewspółmiernych do wagi popełnionych naruszeń.
Dyrektor POR Agencji w Rzeszowie opisana na wstępie decyzją z dnia 5 maja 2025 r. utrzymał w mocy zaskrzona decyzje organu I instancji.
Na wstępie organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności w sprawie przyznania płatności RŚK i przeprowadzania kontroli w zakresie tej płatności określa Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno- środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 z późn. zm., dalej: rozporządzenie RŚK) oraz ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 2298, dalej: u.w.r.o.w.).
Wyjaśnił organ, że zgodnie z § 5 ust. 1 Rozporządzenia RŚK zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatvczne obejmuje użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi" zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014" i zwierzęta ras lokalnych. Natomiast zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji. W myśl zaś § 15 ust. 3 Rozporządzenia RŚK przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Organ odwoławczy w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdził, że w przypadku powierzchni stwierdzonej na działkach rolnych zadeklarowanych w ramach realizacji wariantu 4.8, 5.3, 5,4, 5.5 ustalonej na poziomie: 6,70 ha w przypadku wariantu 4.8, 3,13 ha w przypadku wariantu 5.3, 4,54 ha w przypadku wariantu 5.4 oraz 35,82 ha w przypadku wariantu 5.5, rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe i nie budzi żadnych wątpliwości. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił raport z kontroli na miejscu nr 9009-00000022506/22, który w sposób obiektywny pozwala na określenie zakresu i sposobu użytkowania działek ewidencyjnych zadeklarowanych przez producenta rolnego do płatności na 2022 rok. Ustalenia z kontroli udokumentowane zostały obszerną dokumentacją fotograficzną, obejmującą ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie dla działki z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania. Z kolei przedstawiony szkic obrazuje kontrolowaną działkę i daje możliwość weryfikacji poprzez porównanie go z załącznikiem graficznym dołączonym do wniosku o płatność.
W oparciu o analizę wyników zawartych w raporcie z czynność kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr 9009-00000022506/22 oraz w oparciu o system informatyczny Agencji organ odwoławczy potwierdził rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności na poszczególnych działkach rolnych, a powierzchnią kwalifikującą się do przyznania płatności.
I tak w przypadku działki rolnej F2 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ w ramach realizacji wariantu 5.3 Murawy o zadeklarowanej powierzchni 3,25 ha kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 3,13 ha (wykluczenie 0,12 ha), bowiem na ww. działce w południowo zachodniej części stwierdzono po całej długości działki pas zakrzaczeń i zadrzewień, czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności, co potwierdzają zdjęcie nr 217 i 218 oraz szkic działki dołączony do raportu z kontroli.
W ramach realizacji wariantu 5.4 stwierdzono następujące nieprawidłowości:
- w przypadku działki rolnej AD1 (dz ew, [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 0,54 ha kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 0,39 ha ( wykluczenie 0,15 ha ), bowiem na w/w działce w południowo części stwierdzono pas wody i zakrzaczenia (zdjęcie nr 186) oraz w północnej części działki wykluczono obszary zakrzaczone (co przedstawia szkic działki oraz zdjęcie nr 188), czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności,
- w przypadku działki rolnej AA1 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 0,28 ha kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 0,24 ha (wykluczenie 0,04 ha) bowiem na w/w działce w południowo wschodniej części oraz w części północnej stwierdzono pasy zakrzaczeń ( co przedstawia szkic działki oraz zdjęcie nr 192) czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności,
- w przypadku działki rolnej AB1 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 0,30 ha kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 0,21 ha (wykluczenie 0,09 ha) bowiem na w/w działce w północnej części stwierdzono wybieg dla gęsi (zdjęcie nr 182), oraz obszary zakrzaczeń (zdjęcie nr 183), czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności, dodatkowo w oparciu o szkic działki oraz dokumentację fotograficzną dołączoną do raportu z kontroli stwierdzono w północno zachodniej części działki zwiększenie powierzchni nieuprawnionej do płatności o 0,01 ha ze względu na występujące tam zakrzaczenia, łącznie została ustalona powierzchnia 0,20 ha na w/w działce,
- w przypadku działki rolnej H1 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 0,61 ha kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 0,55 ha (wykluczenie 0,06 ha), bowiem na ww. działce w środkowej części stwierdzono zwiększenie powierzchni nieuprawnionej do płatności ze względu na występujące obszary zakrzaczeń (zdjęcie nr 199, 201), czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności,
- w przypadku działki rolnej F1 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 1,67 ha kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 1,64 ha (wykluczenie 0,03 ha) bowiem na wykluczonej części działki w północno zachodniej części stwierdzono pas zakrzaczeń (zdjęcie nr 209 oraz szkic działki), czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalność, porównując nadto materiał graficzny dla działki rolnej F1, stwierdzono, że obszar 0,01 ha wyrysowany przez stronę na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] znajduje się poza obszarem kwalifikującym się do płatności (wykluczenie 0,01 ha),
- w przypadku działki rolnej X1 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 1,60 ha kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 1,53 ha (wykluczenie 0,07 ha), bowiem na w/w działce we wschodniej części stwierdzono pas zakrzaczeń (zdjęcie nr 245 oraz szkic działki), czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej.
W świetle tych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że po wykluczeniu opisanych obszarów łącznie 0,46 ha powierzchni TUZ powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach realizacji wariantu 5.4 wynosi 4,54 ha.
Z kolei w przypadku działek rolnych zadeklarowanych w ramach realizacji wariantu 5.5 (półnaturalne łąki świeże) organ odwoławczy potwierdził następujące nieprawidłowości:
- w przypadku działki rolnej B1 (dz. ew. [...], [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 1,65 ha kontrolerzy stwierdzili powierzchnię 1,65 ha, natomiast z porównania materiału graficznego dla tej działki wynika, że obszar 0,01 ha wyrysowany przez stronę na dz.ew. nr [...]oraz [...] znajduje się poza obszarem kwalifikującym się do płatności,
- w przypadku działki rolnej C1 (dz.ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 0,88 ha kontrolerzy stwierdzili powierzchnię 0,88 ha, natomiast weryfikując zobowiązanie powierzchniowe podjęte w dniu 15 marca 2018 roku dla tej działki rolnej stwierdzono, że powierzchnia działki rolnej wynosi 0,82 ha, ( powierzchnia wykluczona 0,06 ha),
- w przypadku działki rolnej M1 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 0,21 ha kontrolerzy stwierdzili powierzchnię 0,21 ha, natomiast weryfikując zobowiązanie powierzchniowe podjęte w dniu 15 marca 2018 roku dla tej działki rolnej ustalono, że powierzchnia działki rolnej wynosi 0,18 ha (powierzchnia wykluczona - 0,03 ha),
- w przypadku działki rolnej S1 (dz. ew. [...] - 0,05 ha, [...] - 0,18 ha) zadeklarowanej jako TUZ o łącznej powierzchni 0,23 ha, kontrolerzy stwierdzili powierzchnię 0,23 ha, natomiast na działce ewidencyjnej o numerze [...] stwierdzono pas zakrzaczeń, co powoduje niespójność działki (kod DR22), w związku z czym dz. ew. nr [...] o pow. 0,05 ha została wykluczona z płatności bowiem nie spełnia definicji działki rolnej (nie posiada minimum 0,10 ha), co obrazuje szkic działki oraz zdjęcia (nr 81, 82, 83) na których widać przecinający działkę pas wysokich traw,
- w przypadku działki rolnej R1 (dz.ew. [...]- pow. 0,03 ha, [...]- pow. 0,12 ha) zadeklarowanej jako TUZ o łącznej powierzchni 0,15 ha kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 0,10 ha. wykluczono powierzchnię 0,05 ha, ze względu na występujące w północno wschodniej części (zdjęcie nr 88) oraz w części północnej ( zdjęcie nr 89) zadrzewienia i zakrzaczenia, czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej,
- w przypadku działki rolnej F4 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 2,62 ha, kontrolerzy stwierdzili powierzchnię 2,62 ha, natomiast organ na podstawie weryfikacji szkiców oraz zdjęć z kontroli wykluczył powierzchnię 0,11 ha ze względu na stwierdzone we wschodniej części działki zwiększenie powierzchni nieuprawnionej do płatności tj. pas zakrzaczeń i zadrzewień, czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej, co obrazuje szkic działki oraz zdjęcie (nr 169 oraz 171),
- w przypadku działki rolnej Q1 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 0,38, kontrolerzy stwierdzili powierzchnię 0,38 ha, natomiast organ porównując materiał graficzny dla działki rolnej Q1 wyrysowany przez stronę, stwierdził że powierzchnia 0,05 ha znajduje się poza obszarem kwalifikującym się do płatności (wykluczenie 0,05 ha),
- w przypadku działki rolnej F5 (dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 13,10 ha, kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 12,94 ha, natomiast organ na podstawie weryfikacji szkiców oraz porównując materiał graficzny dla działki rolnej F5 ustalił, że obszar wyrysowany przez odwołującego dla działki rolnej F5 znajduje się poza obszarem kwalifikującym się do płatności wykluczył powierzchnię 0,28 ha, gdyż w pasie wschodnio północnej części działki znajduje się pas zakrzaczeń i zadrzewień, czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej, co obrazuje zdjęcie nr 152 oraz 155, powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności dla działki rolnej F5 wyniosła 12,82 ha,
- w przypadku działki rolnej X2 ( dz. ew. [...]) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 2,92 ha, kontrolerzy zmierzyli powierzchnię 2,82 ha, na podstawie weryfikacji szkiców oraz zdjęć z kontroli wykluczono powierzchnię 0,10 ha ze względu na stwierdzony w pasie wschodnio północnej części działki pas zakrzaczeń i zadrzewień czyli zwarty obszar zakrzaczony i zadrzewiony, na którym nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej, co obrazuje szkic działki oraz zdjęcie nr 234 oraz w południowej części co obrazuje zdjęcie nr 231,
- w przypadku działki rolnej Y1 (dz. ew. [...] - 5,80 ha, [...] - 0,02 ha) zadeklarowanej jako TUZ o powierzchni 5,82 ha kontrolerzy zmierzyli powierzchnię użytkowaną rolniczo 5,46 ha, bowiem na obszarze wykluczonym tj. 0,36 stwierdzono tereny zakrzaczone i zadrzewione, na których brak jest prowadzenia działalności rolniczej co obrazuje szkic działki oraz zdjęcie nr 111.
W świetle tych ustaleń, po wykluczeniu łącznie 1,10 ha powierzchni TUZ powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach realizacji wariantu 5.5 wynosi zdaniem organu odwoławczego 35,82 ha.
Ponadto organ odwoławczy dokonując weryfikacji powierzchni zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na 2022 rok potwierdził słuszność organu I instancji w kwestii nieuprawnionego zwiększenia przez beneficjenta zobowiązania RŚK w ramach wariantu 5.5 oraz w ramach wariantu 4.8. Wnioskodawca bowiem w dniu 15 marca 2018 r. podjął m.in. zobowiązanie w ramach realizacji wariantu 5.5 do działki rolnej C1 (dz. ew. nr [...]) na powierzchni 0,82 ha (wydruk z IACSplus) a w roku 2022 na przedmiotowej działce zadeklarowana została powierzchnia 0,88 ha oraz podjął zobowiązanie do działki rolnej M1 (dz. ew. nr [...]) w ramach realizacji wariantu 5.5 na powierzchnie 0,18 ha (wydruk z IACSplus ) a w roku 2022 na przedmiotowej działce zadeklarowana została powierzchnia 0,21 ha. Nadto wnioskodawca podjął zobowiązanie w ramach realizacji wariantu 4.8 w dniu 15 marca 2019 r., do działki rolnej V1 (dz. ew. [...]) w ramach realizacji wariantu 4.8 na powierzchnie 6,70 ha (wydruk z IACSplus), a w roku 2022 na przedmiotowej działce zadeklarowana została powierzchnia 6,74 ha.
Dyrektor POR Agencji w Rzeszowie przeanalizował przepisy określające zasady zmiany podjętego w 2018 i 2019 roku zobowiązania RŚK i stwierdził, ze w rozstrzyganej sprawie nie zaistniały wymienione w przepisach przypadki. Dlatego też uznał dokonaną przez stronę zmianę polegającą na zwiększeniu obszaru gruntów w pakiecie wymienionym w § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RŚK (w ramach wariantu 5.5 oraz wariantu 4.8) za nieuprawnioną, niezgodną z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia. W związku z powyższym w ramach płatności RŚK w wariancie 5.5 - zastosowane zostało dodatkowo zmniejszenie powierzchni 0,09 ha na podstawie weryfikacji podjętego zobowiązania, łącznie z wariantu 5.5 wykluczono powierzchnię 1,10 ha. Natomiast w przypadku wariantu 4.8 powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 6,70 ha.
Zdaniem organu odwoławczego wskazane przez organ I instancji nieprawidłowości są zgodne ze stanem faktycznym i spójne ze zgromadzonymi dowodami, natomiast strona nie przedstawiła organowi żadnych dowodów, które mogłyby skutecznie zanegować stan faktyczny na działkach deklarowanych do płatności na rok 2022, w szczególności na działkach rolnych, na której doszło do wykluczeń powierzchni uprawnionej do płatności oraz na których stwierdzono brak przestrzegania wymogów rolno-środowiskowo-klimatycznych.
Następnie organ odwoławczy ponownie dokonał wyliczenia płatności do poszczególnych płatności biorąc pod uwagę stopień przedeklarowania gruntów, stosując zasady wynikające z rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 z późn. zm., dalej: rozporządzenie delegowane Komisji nr 640/2014).
Dyrektor POR w Rzeszowie wyjaśnił nadto, że w przedmiotowej sprawie kontrola na miejscu przeprowadzona w dniach od 1 do 12 grudnia 2022 r., stwierdziła także brak przestrzegania wymogów rolno-środowiskowo klimatycznych na działkach rolnych w poszczególnych wariantach i tak:
- na działce rolnej O1 położonej na działce ewidencyjnej [...] na powierzchni 1,48 ha zadeklarowanej w ramach realizacji wariantu 5.5 kontrolerzy stwierdzili brak przestrzegania wymogu R_5_5_14 oznaczającego, że rolnik pozostawił nieskoszoną właściwą część działki rolnej, która została zaznaczona na materiale graficznym (użytkowanie kośno-pastwiskowe),
- na działce rolnej F4 położonej na działce ewidencyjnej [...] na powierzchni 0,46 ha zadeklarowanej w ramach realizacji wariantu 5.5 kontrolerzy stwierdzili brak przestrzegania wymogu R_5_5_9 – oznaczającego, że rolnik przestrzega wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w odpowiednim terminie lub zakazu pozostawienia rozdrobnionej biomasy (użytkowanie kośno-pastwiskowe.
Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że kontrolerzy stwierdzili brak przestrzegania wymogu R_13_0 "Rolnik/ zarządca nie przekształca występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych w rozumieniu art. 4 lit. h rozporządzenia 1307/2013". Zaznaczył organ, że w raporcie z kontroli na miejscu w polu 13 uwagi wskazano dla R_13_0 powierzchnia TUZ w gospodarstwie według planu 53,75 ha, powierzchnia stwierdzona według kontroli 53,22 ha. Różnica w powierzchni wynika z przedeklarowania (zmniejszenia) powierzchni w wyniku zarastania przez zakrzaczenia działek rolnych AB1, AD1, F2, Yl, R1 objętych zobowiązaniem RŚK oraz działek rolnych zadeklarowanych jako TUZ nie objętych zobowiązaniem RŚK – A1, G1, I1, P1, U1.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia RŚK rolnik lub zarządca jest zobowiązany do przestrzegania innych wymogów. które są określone dla poszczególnych pakietów i ich wariantów w załączniku nr 2 rozporządzenia rolno- środowiskowo - klimatycznego. Wymogi obowiązkowe dla wariantu 5.5 przy użytkowaniu kośnym i kośno- pastwiskowym (deklarowanym przez stronę) określają termin koszenia, który przypada od dnia 15 czerwca do 30 października (część IV załącznika nr 2 pkt 6 ust.2 lit c), zaś na zebranie i usuniecie ściętej biomasy rolnik ma 2 tygodnie po pokosie, następnie siano powinno być usunięte z działki lub ułożone w pryzmy: w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi (...), które do dnia 1 marca kolejnego roku powinny być usunięte (część IV załącznika nr 2 pkt 5 ust. 2 lit e).
Tymczasem w niniejszej sprawie w ocenie organu w trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono brak przestrzegania wymogu R_5_5_9 tj., na działce rolnej F4 (dz. ew. [...]) na pow. 0,46 ha, tj. stwierdzono, że rolnik nie dopełnił wymogu określonego w/w kodem. W protokole z kontroli na miejscu wskazano, że rolnik na działce rolnej F4 nie zebrał biomasy, na szkicach pokontrolnych znajduje się adnotacja brak zbioru biomasy co zostało potwierdzone zdjęciami wykonanymi na gruncie (zdjęcia m.in. nr 172, 173). Zdaniem organu brak jest dowodów mogących skutecznie zakwestionować prawidłowość kontroli na miejscu. Przeprowadzona kontrola na miejscu potwierdziła niespełnienie wymogu usunięcia skoszonej biomasy w odpowiednim terminie lub zakazu pozostawienia rozdrobnionej biomasy na działce rolnej F4.
Ponadto organ wyjaśnił, ze wymogiem obowiązkowym dla wariantu 5.5 - przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym (deklarowanym przez stronę) jest również pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 15-20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w ciągu roku należy pozostawić te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w dwóch kolejnych łatach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone, dla działek rolnych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni skoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej lub pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni 15-20% powierzchni tej działki, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści taką możliwość (część IV załącznika nr 2 pkt 6 ust.2 lit d i e). Tymczasem w niniejszej sprawie w trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu na działce rolnej O1 (dz.ew.[...]) na powierzchni 1,48 ha zadeklarowanej w ramach realizacji wariantu 5.5 kontrolerzy stwierdzili, że powierzchnia niekoszenia na rok 2022 mieści się w wymaganym przedziale 15-20% natomiast miejsce niekoszenia nie jest zgodne z załącznikiem graficznym złożonym do wniosku na rok 2022 Na załączniku graficznym strona wskazała miejsce niekoszenia w północnej części działki, co obrazuje wydruk załącznika, natomiast kontrola na miejscu stwierdziła miejsce niekoszenia we wschodniej części działki, czego potwierdzeniem jest szkic działki O1. Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego kontrolerzy słusznie zastosowali kod nieprawidłowości R_5_5_14 ozn. że rolnik pozostawił nieskoszoną właściwą część działki rolnej, która została zaznaczona na materiale graficznym (co potwierdza szkic działki rolnej O1 oraz wydruk załącznika graficznego dołączonego do wniosku).
W ocenie organu odwoławczego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony, w których podnosi, że omyłkowo pozostawił inny obszar niekoszonia. niż ten wynikający z planu i przypadek dotyczył tylko jednej działki. Podkreślił, że złożenie wniosku o przyznanie dopłat jest sui generis oświadczeniem woli i wiedzy osoby ubiegającej się o pomoc finansowa, gdyż wnioskodawca podejmuje suwerenną decyzję, o zakresie w jakim ubiega sic o wsparcie finansowe oraz składa oświadczenie, że posiada pełnię wiedzy o warunkach przyznawania dopłat, co oznacza, że wnioskujący podejmuje ryzyko i przyjmuje odpowiedzialność za błędne wypełnienie wniosku o przyznanie dopłat. Tym samem skutki działań i zaniedbań - tak pozytywne jak i negatywne obciążają beneficjenta.
W oparciu o powyższe, stosując wskazane w uzasadnieniu decyzji zasady i przepisy prawa, organ odwoławczy dokonał ponownego wyliczenia sankcji stwierdzają, że płatność RŚK w ramach wariantu 5.5 powinna zostać pomniejszona o kwotę [...] zł ze względu na niespełnienie wymogu pozostawienia nieskoszonej właściwej części działki rolnej, która została zaznaczona na materiale graficznym R_5_5_14 oraz kwotę [...] zł ze względu na niespełnienie wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w odpowiednim terminie R_5_5_9. W tym ostatnim wypadku organ wyjaśnił, że wystąpi zgodnie § 33 ust 14 rozporządzenia RŚK powtarzalność, o której mowa w art. 35 ust. 3 akapit piaty rozporządzenia nr 640/2014, sankcjonowana dodatkowo. Z ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, że w roku 2019 r., przeprowadzona została kontrola na miejscu ( 16-23.12.2019 r) która stwierdziła nie przestrzeganie wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w odpowiednim terminie lub zakazu pozostawienia rozdrobnionej biomasy ( R_5_5_9) na działkach rolnych zadeklarowanych w ramach realizacji wariantu 5.5, co potwierdza decyzja z dnia 15 maja 2020 r., nr 0175-2020-003436 w sprawie przyznania stronie płatności RŚK na rok 2019. W związku z kolejnym wystąpieniem uchybień (powtarzalność o której mowa w art. 35 ust 3 akapit piaty rozporządzenia 640/2014) o których mowa w § 33 ust. 3 rozporządzenia RŚK płatność dot. Wariantu 5.5. została pomniejszona dodatkowo o kwotę [...] zł.
Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę, że w raporcie z kontroli miejscu, kontrolerzy zastosowali kod nieprawidłowości R_13_o, która powoduje 20 % zmniejszenia płatności RŚK dla wariantu 5.5. Mianowicie w raporcie z kontroli na miejscu w polu 13 uwagi wskazano dla R_13_o powierzchnia TUZ w gospodarstwie według planu 53,75 ha, powierzchnia stwierdzona - 53,22 ha. Różnica w powierzchni wynika z przedeklarowania (zmniejszenia) powierzchni TUZ w wyniku zarastania przez zakrzaczenia działek rolnych AB1, AD1, F2, Y1, R1 objętych zobowiązaniem RŚK oraz działek rolnych zadeklarowanych jako TUZ, nie objętych tym zobowiązaniem - A1, G1, I1, P1, U1. Zatem za niezasadne uznał organ odwoławczy zarzuty odwołania, że nigdy nie dokonał przekształcenia trwałych użytków zielonych i pastwisk na gruntach wskazanych w decyzji administracyjnej. Przeprowadzona kontrola na miejscu potwierdziła, że na w/w działkach rolnik przekształcił trwałe użytki zielone (TUZ) poprzez zaniedbanie na ww. działkach i dopuszczenie do zadrzewień i zakrzaczeń. Zgodnie zaś z § 33 ust. 6 rozporządzenia RŚK jeżeli rolnik lub zarządca przekształci! którykolwiek w występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych lub nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust.2 pkt 3, płatność rolno- środowiskowo-klimatyczna przysługuje temu rolnikowi lub zarządcy w wysokości zmniejszonej o 20 %. W związku z powyższym organ odwoławczy pomniejszył płatności RŚK w wariantach 4.8, 5.3, 5.4 oraz 5.5 o 20 %, dokonując stosownych wyliczeń, w oparciu o które ostateczna kwota płatności w ramach wariantu 4.8 wyniosła - [...] zł ([...] zł- [...]zł), w ramach wariantu 5.3 wyniosła [...] zł ([...] zł- [...] zł), w ramach wariantu 5.4 - [...] zł [...] zł – [...] zł) a w ramach wariantu 5.5 - [...] zł ( [...] zł – [...] zł).
Dalej organ odwoławczy podkreślił, że działanie rolno- środowiskowo klimatyczne jest działaniem wieloletnim, a rolnik podejmuje zobowiązanie do przestrzegania warunków i wymogów przez okres 5 lat. Jeżeli w danym roku zostanie stwierdzone, że rolnik nie realizuje wymogów działania zgodnie z przepisami rozporządzenia RŚK to sankcje finansowe z tytułu danego uchybienia dotyczą zarówno roku, w którym je stwierdzono, jak i wszystkich lat realizacji danego zobowiązania przytaczając w tej mierze treść § 34a ust. 3 lit. a rozporządzenia RŚK w związku z art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014. Stosując się do zasad z nich wynikających organ odwoławczy dokonał wyliczenia kwot podlegających płatności w związku z określonymi nieprawidłowościami za poszczególne lata poprzedzające 2018-2021.
Łączna kwota nałożonych sankcji wieloletnich dla wariantu 5.5 wyniosła [...] zł ( [...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł), kwota nałożonych sankcji wieloletnich dla wariantu 5.4 wyniosła [...] zł, kwota nałożonych sankcji wieloletnich dla wariantu 5.3 wyniosła [...] zł a kwota nałożonych sankcji wieloletnich dla wariantu 4.8 wyniosła [...] zł.
W konsekwencji stronie przyznano płatności RŚK za rok 2022 w wysokości:
- [...] zł do wariantu 4.8 w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,
- [...] zł do wariantu 5.3 wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,
- [...] zł do wariantu 5.4 wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,
- [...] zł do wariantu 5.5 wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
Skargę do tut. Sądu na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji w Rzeszowie z dnia 5 maja 2025r., za pośrednictwem fachowego pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) poprzez prowadzenie postępowania niezgodnie z przepisami prawa, ocenę materiału dowodowego w sposób jednostronny, subiektywny i arbitralny, oparty na błędnej ocenie posiadanego materiału dowodowego prowadzącej do błędnych przesłanek skutkujących nałożeniem sankcji wieloletnich, wydanie decyzji administracyjnej bez uwzględnienia wniosków skarżącego w toku prowadzonego postępowania, a dotyczących jego obowiązków i uprawnień związanych z realizacją planów rolno-środowiskowych na gruntach rolnych objętych wsparciem finansowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
2) naruszenie przepisów prawa, a tj. art. 35 ust. 2-4 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 poprzez wydanie decyzji administracyjnej bez dokonania oceny wykazanych w decyzji niezgodności pod kątem ich dotkliwości, zasięgu, trwałości i powtarzalności oraz bez dokonania oceny celowości i zasadności nałożonych sankcji, tj. w zakresie skutków finansowych bez uwzględnienia wielkości i zakresu niedopełnionych zobowiązań w stosunku do całej wielkości wolumenu gruntów rolnych użytkowanych przez skarżącego; bez oceny zasięgu tych niezgodności w relacji do skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji, trwałości tych skutków lub możliwości ich likwidacji przy użyciu innych racjonalnych środków oraz źródeł dowodowych, w których jest posiadaniu (organ na jakimkolwiek etapie prowadzonego postępowania nie zastosował innego racjonalnego rozwiązania wobec skarżącego niż sankcje finansowe, w tym nie wziął pod uwagę postawy skarżącego - jego dotychczasowej długoletniej praktyki jako rolnika realizującego programy rolno-środowiskowo-klimatyczne bez zastrzeżeń oraz wyników kontroli w terenie przeprowadzonej w dniach 16-23 grudnia 2019r., które przemawiają na korzyść Skarżącego, zważywszy że posługuje się dowodami w sprawie, które nie są jednoznaczne w swej ocenie i nie przesądzają o winie skarżącego,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 27 ust. 1 u.w.r.o.w. poprzez rozpatrzenie sprawy z pominięciem wniosków strony w toku postępowania - dokonania pomiarów na miejscu gruntów spornych, których rozbieżności w powierzchni i przeznaczeniu są przedmiotem sporu w tym postępowaniu, w szczególności pomiarów powierzchni użytkowanych rolniczo z wyłączeniem cieków wodnych i rowów melioracyjnych, których powierzchnie zgodnie z wnioskiem o płatność na rok 2022, za poprzednie lata, jak i obecnie są wyłączane przez skarżącego z obszaru objętego kwalifikowanego jako "trwałe użytki zielone" (TUZ),
4) naruszenie art. 19a ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 640/2014 poprzez przyjęcie, że zachodzi różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, która przekracza 3% lub 2 ha, a która uzasadnia pomniejsze płatności do wszystkich realizowanych wariantów programów rolno- środowiskowo-klimatycznych i wymierzania kar administracyjnych pomimo, że dowody, na których oparły się organy przy wymierzaniu tych kar nie wskazują jednoznacznie, bądź wskazują błędnie lub się wykluczają (nie potwierdzają się wzajemnie) w zakresie kwalifikowalności obszaru przyjętego do obliczenia wysokości należnej płatności na rok 2022, jak i wymierzenia sankcji za stwierdzone nieprawidłowości w stosunku rocznym, jak i wieloletnim;
5) naruszenie przepisów § 2, § 4 ust. 2 pkt 2), § 5 ust. 1, § 33 ust. 3, 6 i 14 oraz § 34a Rozporządzenia RŚK poprzez:
- nieprawidłową ocenę i kwalifikację prawną spełniania lub nie przez skarżącego warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu a tym samym nałożenie sankcji za stwierdzone uchybienia w nieprawidłowej wysokości oraz sankcji karnych niewspółmiernych do popełnionych uchybień;
- niezgodne z prawem nieuznanie zabiegów agrotechnicznych skarżącego, jako spełniających warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych dla wybranych obszarów rolnych polegających na nieuznawaniu przez organ pozostawienia przez skarżącego określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej elementów krajobrazu rolniczego nie użytkowanych rolniczo a także nieuprawnione stawianie zarzutów dotyczących przekształcenia gruntów objętych programem rolno-środowiskowo-klimatycznym, co skutkowało obniżeniem wysokości przyznania płatności w roku 2022 ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na Skarżącego niewspółmiernie wysokich kar administracyjnych za cały okres programowania;
- przyjęcie błędnych i nieprawidłowych powierzchni określających wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsc realizacji tego zobowiązania i zakresu poszczególnych uchybień w ramach realizowanych wariantów programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, niezgodnie z protokołami kontroli, zalegającymi w aktach tej sprawy;
- błędne i nieprawidłowe uznanie, iż skarżący dopuścił się uchybień wskazanych w tych przepisach, skutkujących nałożeniem sankcji w wysokości niewspółmiernej w wagi uchybień;
6) nieprawidłowe określenie, nieznajdujące potwierdzenia w protokole kontroli, procentowego stosunku powierzchni trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono uchybienia, do powierzchni wszystkich użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo - klimatycznym w ramach każdego z pakietów 4.8; 5.3; 5.4 oraz 5.5., w tym miejsc podlegających wyłączeniu z oceny spełniania warunków kwalifikowalności obszaru na którym skarżący realizował działalność rolniczą z uwagi na to, że stanowią i są częścią infrastruktury sieci wodnej - rowy melioracyjne - które na obszarze objętym wnioskiem o płatność funkcję odwadniania nadmiaru wody z gruntów. Są one klasyfikowane jako urządzenia melioracji wodnych i podlegają regulacjom prawnym, które określają ich budowę, utrzymanie i odpowiedzialność za nie instytucji państwowych (obecnie Wody Polskie), a nie skarżącego, co próbuje się mu przypisać, a znajduje swoje odzwierciedlenie zarówno w zaskarżonej decyzji oraz poprzednio wydawanych decyzjach organów Agencji.
Wywodząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., że nakładanie sankcji przez organ za kolejne minione okresy realizacji programu na podstawie tylko i wyłącznie wyników kontroli w piątym roku realizacji zobowiązania jest nadużyciem prawa podmiotowego w szczególności kiedy organ dysponuje wynikami kontroli przeprowadzonej w dniach 16-23 grudnia 2019r., czyli w drugim okresie programowania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, której to wyniki nie potwierdzają przesłanek zasięgu, trwałości i powtarzalności naruszeń. Ponadto zaznaczył, że w przypadku zobowiązania do zwrotu płatności konieczna jest indywidualna ocena charakteru stwierdzonych nieprawidłowości oraz moment ich powstania, w tym dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności, o czym stanowi art. 35 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 640/2014.
Skarżący podkreślił, że zawsze dążył do wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych z prowadzonym przez niego gospodarstwem rolnym na każde wezwanie organu. Obecna sytuacja i postępowanie organu budzi jego uzasadnione podejrzenia o brak obiektywizmu w tej sprawie. Zaznaczył, że kilkukrotnie domagał się rewizji zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie i wykonanie wizji lokalnej w terenie oraz dokonanie pomiarów, zważywszy na fakt, iż kontrola w terenie, przeprowadzona w dniach 01- 12.12.2022r., jest źródłem problemów Skarżącego związanych z nałożonymi przez organ karami za realizację programu roku 2022. Do chwili obecnej Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z całym materiałem dowodowym zebranym w tej sprawie.
Skarżyc przyznaje fakt niedograbienia na jednej działce biomasy z powodu mocno pofałdowanego terenu działki, jak i pozostawienia omyłkowo na działce nr [...] innego obszaru nieskoszonego (omyłka jednorazowa), niż ten wynikający z przedłożonego na rok 2022 planu rolno-środowiskowo-klimatycznego, ale uważa, że powyższa omyłka nie ma wpływu na realizację programu. Jego zdaniem za to uchybienie organ nie jest uprawniony do nakładania z tego tytułu sankcji karnych wieloletnich. Dopiero niepozostawienie żadnego obszaru nieskoszonego na obszarze kwalifikowanym może rodzić konsekwencje prawne i finansowe w postaci kar, a nie sama omyłka w zakresie obszaru pozostawionego nieskoszonego na działce. Ponadto, jak wskazuje w protokole, działki te zarówno w ilości jak i powierzchni użytkuje od 13-u lat, wykonując na nich zabiegi agrotechniczne z najwyższą starannością. Zaznaczył przy tym, że obecnie organ wydając decyzje administracyjne dotyczące płatności za rok 2023 i 2024 nie kieruje już zarzutów do tych działek, jakie miał wobec skarżącego pomniejszając płatności za rok 2022. Jego zdaniem, aby dokonać prawidłowej oceny i zasadności zarzutów związanych z nierealizowaniem zobowiązań programowych, oraz dokonać oceny ich zasięgu, trwałości i powtarzalności naruszeń należy łącznie poddać analizie i ocenie kontrole prowadzone w roku 2019 i 2022.
Skarżący jako dyskusyjny uważa zarzut niezebrania rozdrobnionej biomasy na kwestionowanych działkach. Podkreśla, że realizując zabiegi rolnicze z wykorzystaniem maszyn rolniczych zapewne mogło się zdarzyć, że maszyna nie zebrała w danym miejscu (punktowo) biomasy z powodu nierówności terenu (dołki, zagłębienia), co nie powinno być przyczyną zastosowania przez organ sankcji w takiej wysokości, jakie nakłada się z powodu niezbierania biomasy z działki w ogóle będącym uchybieniem naruszającym prawo i zasady programowania. W przedmiotowej sprawie biomasa była zbierana zawsze, dopuszcza wszak możliwość popełnienia uchybienia na danej działce i traktuje je jako błąd ludzki, niewynikający z zamiaru działania na szkodę instytucji płatniczej.
Zwrócił także uwagę skarżący, że w raporcie z kontroli na miejscu z roku 2022 powierzchnia TUZ wg planu wynosiła 53,75 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wynosiła 53,22 ha, a zatem różnica w powierzchni TUZ wynosi raptem 0,53 ha, czyli 0,98% całej powierzchni gruntów objętych programem RŚK. Jego zdaniem takie przedeklarowanie powierzchni jest niewielkim uchybieniem związanym z prowadzeniem programu. rolno-środowiskowo-klimatycznym. Skarżący uważa, że miał prawo w pełni ufać raportowi z kontroli, ponieważ otrzymał takie zapewnienie od kontrolującego. Raport zaś jest dokumentem nieprzejrzystym i niezrozumiałym dla niego, i gdyby posiadał znajomość analizy dokumentacji kontrolnej z pewnością wnosiłby zastrzeżenia, ponieważ dokument ten, jak się okazało zawiera dodatkowy materiał dowodowy w postaci zdjęć i fotografii, który zniekształca obraz stanu faktycznego na gruncie, w oparciu o który dokonywano analizy i formułowania błędnych przesłanek dowodowych skutkujących nałożeniem sankcji za uchybienia.
Skarżący podniósł także, że doszło po stronie organu do szeregu błędów w określaniu obszaru kwalifikowalnego do płatności. Według skarżącego, nie wolno było organowi przypisywać jeden do jednego obszaru działki w jej granicach ewidencyjnych, ponieważ linia rozgraniczająca działki biegnie w strefie wyłączonej z programowania (czarne linie ciągłe na załącznikach graficznych znajdujące się pomiędzy obszarami zaznaczonymi na niebiesko). W tych wąskich pasach wyłączonych z programowania znajdują się na każdej z tych działek zakrzaczenia i zadrzewienia, z czym mamy do czynienia. Organ te zadrzewienia traktuje jako tereny przekształcone na działkach, a w rzeczywistości nie powinny być uwzględniane przy ocenie wniosku.
Zarzucił skarżący, że organ przy ocenie stopnia realizacji wariantu programu rolno-środowiskowo-klimatycznego działał w sposób nieprawidłowy, a przyczyną takiego stanu rzeczy są nieprawidłowe pomiary w terenie i dowolna ocena zebranego materiału dowodowego, w którego posiadaniu jest organ, w oparciu również o systemy ewidencji, którymi się posługuje i nakazuje posługiwać się beneficjentom. Uważa, że nie można mu przypisać winy i działania na szkodę Agencji i nie znajduje uzasadnienia fakt nałożenia wysokich sankcji finansowych, przewyższających znacznie wartość otrzymanych przez skarżącego środków z tytułu płatności za rok 2022.
W ocenie skarżącego twierdzenia organu o przekształceniu terenu, jak i zarzut dotyczący niezachowywania elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo budzi poważne wątpliwości. Zarzut ten jest nieprawidłowy i błędny, ponieważ zakrzaczenia/zadrzewienia nie znajdują się na obszarze kwalifikowanym do płatności, lecz poza tym obszarem. Te strefy wyłączone są w każdym kolejnym wniosku o płatność i znajdują potwierdzenie w planach rolno-środowiskowo-klimatycznych, jakie składa do akceptacji skarżący organowi. Poza tym występowanie zakrzaczeń w strefie oddziaływania programu na długości rowów melioracyjnych jest naturalnym zjawiskiem występującym w każdym z takich miejsc. Zakrzaczenia te nie powinny jednak wpływać na ocenę sytuacji prawnej Skarżącego. Poza tym zauważył skarżący, że nawet biorąc pod uwagę wyniki kontroli na miejscu w roku 2022 stanowiły one znikomą część (poniżej 1%) całego obszaru rolnego zgłoszonego do programu rolno- środowiskowo-klimatycznego, a obejmującego 53,22 ha (powierzchnia stwierdzona protokołem kontroli). W związku z tym obciążanie Skarżącego 20% sankcją za rok 2022 oraz wszystkie lata ubiegłe, powołując się na przesłankę "przekształcenia" jest w jego ocenie krzywdzące. Nakładanie sankcji finansowych w takich ogromnych wysokościach przy założeniu popełnienia minimalnych uchybień przeczy celowości i zasadności ich stosowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor POR Agencji w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy.
Niemniej jednak, jak wzmiankowano w części historycznej niniejszego uzasadnienia, w sprawie orzekał już tutejszy sąd administracyjny, który prawomocnym obecnie wyrokiem z dnia 22 lutego 2024 roku, sygn. akt I SA/Rz 685/23 uchylił wcześniej wydaną w sprawie decyzję Dyrektora POR Agencji w Rzeszowie z dnia 9 października 2023 roku, wszak dokonał pewnych ocen prawnych, które w świetle art. 153 p,p,s,a, wiążą w sprawie nie tylko organy w dalszym rozpoznaniu, ale także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że Sąd nie posiada pełnej swobody orzeczniczej w sprawie na obecnym etapie i musi respektować wskazania zawarte w uprzednio zapadłym orzeczeniu, zarówno co do wykładni przepisów prawa procesowego, jak również materialnego, ale też kontrolować, czy organy administracji respektowały w ponownym rozpoznaniu sprawy kierowane pod ich adresem wskazania.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwalifikowalność pewnych obszarów deklarowanych przez skarżącego do płatność RŚK na 2022 r. w piątym roku realizacji zobowiązania RŚK gruntów do płatności, spełnienie wymogów w zakresie deklarowanych pakietów i wariantów na 2022 r. a w końcu zasadność, adekwatność i proporcjonalność zastosowanych zmniejszeń i sankcji z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości.
Przypomnieć należy, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚK, płatność RŚK przyznaje się rolnikowi lub zarządcy(...), jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny (...);
2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (...), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu,
3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Z akt sprawy wynika, że we wniosku o przyznanie płatności na 2022 rok skarżący zobowiązał się do realizacji zobowiązania RŚK w ramach wariantów: 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków : rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki, 5.3 Murawy, 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne i 5.5 Półnaturalne łąki świeże.
W myśl § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi" (...):
a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu,
b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej,
c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014.
Zatem realizacja programu RŚK w ramach deklarowanych pakietów i wariantów wymaga od beneficjenta stosowania się do jego zasad i warunków oraz spełnienia właściwych mu wymogów, a kontrola zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie spoczywa na organach Agencji, który to obowiązek wynika z przepisów prawa unijnego (art. 74 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarzadzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013).
Przypominając, ze zobowiązanie RŚK jest zobowiązaniem wieloletnim wskazać należy, że wynikają z tego faktu pewne inklinacje, w tym taka, że beneficjentowi co do zasady nie wolno zwiększać obszaru objętego tym zobowiązaniem. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK, wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania, co do zasady, nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji, z wyjątkami, które w niniejszej sprawie należy pominąć. Tymczasem jak wynika z akt sprawy skarżący w pakiecie wymienionym w § 4 ust. 1 pkt 5 w ramach wariantu 5.5 oraz wariantu 4.8 w sposób nieuprawniony dokonał zwiększenia pola zagospodarowania działek rolnych V1, C1, i M1 a tym samym przedeklarowania ich powierzchni. W dniu 15 marca 2018 r. skarżący podjął zobowiązanie (wariant 5.5) do działki rolnej C1 na powierzchni 0,82 ha do działki rolnej M1 na powierzchnię 0,18 ha a w roku 2022 na w/w działkach zadeklarował odpowiednio 0,88 ha oraz 0,21 ha. Natomiast w dniu 15 marca 2019 r., podjął zobowiązanie (wariant 4.8) do działki rolnej V1 na powierzchnię 6,70 ha podczas gdy w roku 2022 na w/w działce zadeklarował powierzchnię 6,74 ha.
Podkreślić dalej należy, że w myśl § 15 ust. 3 Rozporządzenia RŚK przy ustalaniu wysokości płatności RŚK przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Wątpliwości Sądu poprzednio rozpoznającego sprawę budziła redukcja powierzchni stwierdzonej w stosunku do powierzchni zmierzonej przez kontrolujących, która nie pokrywała się z ustaleniami i uwagami zawartymi w raporcie z kontroli. Obecnie stwierdzić przychodzi, że ponownie rozpoznając sprawę organy Agencjitę kwestię wystarczająco klarownie wyjaśniły, wskazując, z jakich przyczyn zostały uznane za niekwalifikujące się do płatności określone obszary poszczególnych działek rolnych, w tym także działek rolnych AB1, F1, F4, F5 i Y1, których pomiary dokonane przez organ nieco odbiegały do pomiarów dokonanych przez kontrolujących. Na stronach od 18 do 25 zaskarżonej decyzji organ odwoławczy szczegółowo opisał jakie nieprawidłowości występujące na danym, precyzyjnie określonym obszarze, skutkowały przypisaniem określonego kodu nieprawidłowości, a w konsekwencji pomniejszeniem powierzchni stwierdzonej w stosunku do powierzchni deklarowanej. Trafnie organ konstatuje, że jakkolwiek kontrola na miejscu jest najbardziej precyzyjnym sposobem kontroli co do stanu na gruncie deklarowanych do płatności działek, to jednak ostateczna wartość (wielkość) powierzchni stwierdzonej (zmierzonej) odbywa się w ramach kontroli administracyjnej w oparciu o dane z systemu informatycznego Agencji.
Tak więc kontrolujący stwierdzają stan faktyczny w raporcie i stanowi on podstawowy środek dowodowy w sprawie, ale wnioski co do zastosowania określonych konsekwencji prawnych związanych ze stwierdzonymi nieprawidłowościami należy do organu Agencji. To organy Agencji w ramach postępowania administracyjnego i kontroli administracyjnej weryfikują wniosek o płatności z wykorzystaniem danych systemu informatycznego zawierającego informacje o działce referencyjnej. Jest też tak jak twierdzi skarżący, że rolnicy przygotowujący wnioski aplikacyjne o płatność korzystają z udostępnionych przez Agencję formularzy, które zawierają informacje na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności a dołączone materiały geograficzne określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, to jednak rolnik samodzielnie i w pełni odpowiedzialnie wskazuje położenie każdej działki rolnej. Dodać trzeba, że na organie Agencji nie spoczywa obowiązek przedstawienia rolnikowi adekwatnych dla danej płatności danych, jeżeli bowiem nastąpiły jakiekolwiek zmiany w stanie faktycznym związanym z przekazanym materiałem graficznym lub w przypadku, gdy jakakolwiek informacja podana w formularzu jest błędna, przy składaniu wniosku rolnik ma obowiązek wprowadzić poprawki w formularzu. To bowiem rolnik ubiegający się o płatność do posiadanych działek ma największą wiedzę na ich temat to jest stanu ich powierzchni oraz granic w terenie. Dlatego też, jeśli przekazany materiał graficzny zawiera błędy, to rolnik winien je wskazać i wprowadzić prawidłowe dane dotyczące działek, co do których ubiega się o płatności. Bezpodstawnie więc skarżący powołuje się na informacje udzielone przez organy Agencji, które wbrew jego przekonaniu nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego.
Wskazać należy, że w ramach ponownego rozpoznania sprawy trafiła ona ostatecznie ponownie do organu I instancji – Kierownika BP w Leżajsku, gdzie wyjaśnione zostały podstawy do dokonania ustaleń w zakresie kwalifikowalności gruntów deklarowanych przez skarżącego do płatności RŚK w roku 2022. Mianowicie ustalenia w zakresie maksymalnego obszaru kwalifikowalnego oparte zostały nie tylko o wyniki kontroli na miejscu, choć było to główne źródło dowodowe, ale także o wyniki kontroli administracyjnej na podstawie informacji z dnia 16 września 2024 r. uzyskanych przez organ I instancji z Wydziału GIS w zakresie wartości MKO dla wszystkich działek deklarowanych przez skarżącego we wniosku na 2022 r., zweryfikowane następnie pozytywnie przez organ odwoławczy, z której to weryfikacji dokumenty dołączono do akt sprawy administracyjnej. Mianowicie ta specjalistyczna komórka - Wydział Systemów Informacji Geograficznej, dysponując odpowiednimi narzędziami na podstawie analizy orto w oparciu o systemy informatyczne oraz wyników kontroli na miejscu dokonała wyliczeń MKO dla każdej ze spornych w sprawie działek rolnych. W ocenie Sądu brak podstaw do negowania tych wartości, zwłaszcza o gołosłowne twierdzenia o błędnych pomiarach, uwzgledniających obszary wykraczające poza granice działek deklarowanych zgodnie z materiałem graficznym dołączonym do wniosku. Organ w sposób klarowny, rzeczowy i spójny relacjonuje poszczególne nieprawidłowości zwizualizowane ponadto w uzasadnieniu decyzji skanami niektórych zdjęć wizualizującymi szczególnie sporne obszary działek rolnych lub odsyła do takich dokładnie opisanych zdjęć, które stanowią materiał dowodowy w sprawie.
Odnosząc się do mocy dowodowej sporządzonego raportu z czynności kontrolnych podkreślić trzeba, że to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności pomocy z warunkami jej przyznania. W sytuacji gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości - gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki – nie ma podstaw do odmówienia mu mocy dowodowej. O wadze tego dowodu świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd - co do zasady - przypisuje się im wiarygodność. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, bezstronne, co do zasady, przypisać więc należy przymiot wiarygodności. Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1069/15; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 818/16). Raport z kontroli przeprowadzonej u skarżącego przedstawia stan kontrolowanych działek, sposób ich pomiarów oraz spostrzeżenia (uwagi) kontrolerów. Obserwacje kontrolujących znajdują potwierdzenie w materiale stanowiącym załącznik do raportu z kontroli, w tym przede wszystkim wykonane zdjęcia na które powołują się organy Agencji. Niewątpliwie wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone, niemniej jednak inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie, a skarżący zdaniem Sądu, nie podważył skutecznie tych ustaleń, ograniczając się do bezpodstawnej z nimi polemiki.
Godzi się zauważyć, że skarżący był obecny w trakcie czynności kontrolnych, a po zakończeniu kontroli został mu doręczony odpis raportu z kontroli, gdzie stwierdzono gros nieprawidłowości stanowiących podstawę faktyczną do zastosowanych pomniejszeń i sankcji. Został przy tym pouczony, że jeżeli nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie z czynności kontrolnych, może wnieść zastrzeżenia na piśmie w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, z czego nie skorzystał. Nie jest też prawdą, że skarżący nie miał możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym stanowiącym podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji, zwłaszcza z dokumentacją fotograficzną, skoro po pierwsze został pouczony przy doręczeniu mu odpisu raportu z kontroli, że załączniki do raportu powstałe w procesie kontroli (w tym właśnie dokumentacja fotograficzna) pozostaje do wglądu w biurze powiatowym Agencji. Po drugie skarżącemu umożliwiono realizację uprawnienia z art. 10 § 1 k.p.a. bowiem przed wydaniem zaskarżonej decyzji w dniu 11 kwietnia 2025 r. udostępniono mu w siedzibie POR akta sprawy po czym złożył oświadczenie w sprawie zgromadzonych dowodów.
Zdaniem Sądu słusznie organ wyjaśnił, że nie miał obowiązku przeprowadzenia ponownej wizji lokalnej w terenie o którą wnioskował skarżący, skoro dysponował rzetelnymi i jednoznacznymi wynikami z kontroli na miejscu adekwatnej do kampanii 2022 r. , a które nie budziły wątpliwości. Nie miały znaczenia dla sprawy oferowane przez skarżącego dowody dotyczące przedmiotowej płatności za inne okresy, zwłaszcza następujące po badanym 2022 r.. Tym bardziej, że organy Agencji dołączyły do akt sprawy odpisy zapadłych decyzji, korzystających z waloru ostateczności i stwierdzających jednoznacznie okoliczności wskazujące na to, ze skarżący deklarował do płatności w danym wariancie określony obszar, jakie nieprawidłowości zostały stwierdzone i co skutkowało wydaniem decyzji zwrotowej (decyzja z dnia 10 stycznia 2023 r. nr 0175-2022—005408).
Akceptacja ustaleń faktycznych w zakresie braku kwalifikowalności pewnych obszarów działek deklarowanych przez skarżącego do płatności RŚK na 2022 ze względu na stwierdzone obszary, na których brak jest użytkowania rolniczego jak też ze względu na nieuprawnione zwiększenie we wniosku na 2022 r. zobowiązania RŚK skutkuje tym, że Sąd za prawidłowe uznaje wyliczenia powierzchni stwierdzonej do poszczególnych wariantów 4.8, 5,3, 5.4 i 5,5 a w konsekwencji stopnia przedeklarowania (odpowiednio 0,60%, 3,83%, 10,13 % i 3,07%). Stosownie do tego organ prawidłowo stosował regulacje art. 18 ust. 6 i art. 19 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 640/14 właściwie je interpretując. Samych wyliczeń kwot zmniejszeń, co należy podkreślić, w skardze się nie kwestionuje.
Zwrócić należy uwagę skarżącego, że już w poprzednim wyroku Sąd wskazał, że skarżący w roku 2022 nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni TUZ na określonych działkach rolnych o czym mają świadczyć właśnie wyniki kontroli przeprowadzonej od 1 grudnia do 12 grudnia 2022r. w gospodarstwie strony i powstały z niej raport. Nie uznał przy tym stanowiska skarżącego, że nie mogło dojść do przekształcenia trwałego użytku zielonego, bo nie zaorał powierzchni tych działek, ani nie stosował płodozmianu. Taki sposób pojmowania przez skarżącego pojęcia przekształcania TUZ jest zbyt wąski, bo wbrew stanowisku skarżącego obejmuje on wszelkie działania czy zaniechania wskutek których, dany obszar przestał mieć charakter trwałych użytków zielonych.
W świetle § 4 ust. 2 rozporządzenia RŚK, rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne nie może przekształcać występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), zwanych "trwałymi użytkami zielonymi" .
Zgodnie z treścią § 33 ust. 6 rozporządzenia RŚK, jeżeli rolnik lub zarządca przekształcił którykolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych lub nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje temu rolnikom lub zarządcy w wysokości zmniejszonej o 20%.
W myśl art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 1307/2013 trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - które nie były zaorane przez okres co najmniej pięciu lat; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych. (...).
Kontrolujący ujęli w raporcie z kontroli, że powierzchnia stwierdzona TUZ w gospodarstwie skarżącego wynosi 53,22 ha, podczas gdy powierzchnia deklarowana TUZ wynosiła 53,75 ha. Różnica w powierzchni jest następstwem wykluczenia powierzchni wskutek stwierdzenia zwartych obszarów zakrzaczeń i zadrzewień na pewnych obszarach działek rolnych AB1, AD1, F2, Y1, R1 objętych zobowiązaniem rolno- środowiskowym. Podobne nieprawidłowości stwierdzono także na pewnych obszarach działek rolnych zadeklarowanych jako TUZ, nie objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo klimatycznym to jest A1, G1, I1, P1 i U1. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w tych szczegółowo opisanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji przypadkach nastąpiło w gospodarstwie rolnym skarżącego przekształcenie trwałych użytków zielonych poprzez dopuszczenie do zadrzewień i zakrzaczeń. co zostało szczegółowo opisane i udokumentowane. Zdaniem Sądu z materiału dowodowego sprawy wynika, zwłaszcza materiału zdjęciowego wynika, że warunki TUZ nie zostały spełnione na wykluczonych obszarach działek rolnych AB1, AD1, F2, Y1 i R1. Na tych obszarach znajdowały się w czasie kontroli gęste skupiska samosiejek i zakrzaczeń, świadczące o braku wykonywana jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Słusznie organy doszły do przekonania, że część kontrolowanego obszaru utraciła pierwotny charakter ze względu na brak prowadzenia na tym obszarze zabiegów agrotechnicznych, a przez to zasadnie uznano, że nastąpiło przekształcenie występujących w gospodarstwie skarżącego trwałych użytków zielonych, przez zmniejszenie ich powierzchni na skutek zarastania niepożądaną roślinnością (zadrzewienia, zakrzewienia) w zwartych skupiskach, co uzasadnia pomniejszenie płatności RŚK o 20%.
W wyroku z dnia 22 lutego 2024 r. Sąd odniósł się także do kwestii pomniejszenia płatności z tytułu nieprzestrzegania przez skarżącego wymogów pakietowych na działce rolnej O1 (pozostawienie nieskoszonej nieprawidłowej części działki – innej niż wskazana na załączniku graficznym do wniosku – R_5_5_14) i na działce rolnej F4 (nieprzestrzeganie wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w odpowiednim terminie – R_5_5_9) uznając, że rozstrzygnięcie w tym zakresie nie narusza prawa. Wskazane przez skarżącego przyczyny takiego stanu rzeczy to jest pomyłka czy trudny do przeprowadzenia skutecznych zabiegów teren nie są relewantne jako ewentualna causa do odstąpienia od nałożenia kar na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia RŚK rolnik lub zarządca jest zobowiązany do przestrzegania innych wymachów,. które są określone dla poszczególnych pakietów i ich wariantów w załączniku nr 2 rozporządzenia RŚK. Wymogi obowiązkowe dla wariantu 5.5 przy użytkowaniu kośnym i kośno- pastwiskowym deklarowanym przez skarżącego określają termin koszenia, który przypada od dnia 15 czerwca do 30 października (część IV załącznika nr 2 pkt 6 ust.2 lit c), zaś na zebranie i usuniecie ściętej biomasy rolnik ma 2 tygodnie po pokosie, następnie siano powinno być usunięte z działki lub ułożone w pryzmy: w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi (...), które do dnia 1 marca kolejnego roku powinny być usunięte (część IV załącznika nr 2 pkt 5 ust. 2 lit e). W niniejszej sprawie kontrolujący stwierdzili, że rolnik na działce rolnej F4 nie zebrał biomasy.
Ponadto wymogiem obowiązkowym dla wariantu 5.5 deklarowanego przez skarżącego jest również pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 15-20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w ciągu roku należy pozostawić te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w dwóch kolejnych łatach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone, dla działek rolnych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni skoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej lub pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni 15-20% powierzchni tej działki, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści taką możliwość (część IV załącznika nr 2 pkt 6 ust.2 lit d i e). W niniejszej sprawie kontrolujący stwierdzili na działce O1 , że powierzchnia niekoszenia na rok 2022 mieści się w wymaganym przedziale 15-20% natomiast miejsce niekoszenia nie jest zgodne z deklarowanym przez skarżącego na załączniku graficznym do wniosku o płatność na rok 2022 Na załączniku graficznym skarżący wskazał miejsce niekoszenia w północnej części działki, natomiast stwierdzili miejsce niekoszenia we wschodniej części działki, co słusznie zdaniem Sądu skutkowało zastosowaniem kodu nieprawidłowości R_5_5_14. Sankcjonowane jest zatem nie tylko brak w ogólności pozostawienia nieskoszonej powierzchni 15-20% działki, lecz także pozostawienie nieskoszonej takiej powierzchni działki, lecz w innym miejscu aniżeli deklarowane zgodnie z planem przez beneficjenta. Przepisy nakładają na organ podjęcie przewidzianej prawem reakcji bez względu na to czy uchybienie to nastąpiło wskutek pomyłki czy też miało charakter jednostkowy, nawet przy uwzględnieniu deklaracji wielu działek i faktu, ze takiego uchybienie nie miało wcześniej miejsca.
Sąd poprzednio orzekający wskazał, co Sąd w obecnym składzie w pełni podziela, że od realizacji obowiązków pakietowych nie zwalnia beneficjenta brak orientacji w terenie, ani sposób ukształtowania terenu działek rolnych. Nie ma też znaczenia czy uchybienia były efektem zamierzonego działania czy powstały nieumyślnie, są to wszak przyczyny leżące po stronie skarżącego. W razie stwierdzenia nieprawidłowości w realizacji wymogów w ramach poszczególnych pakietów, przepisy rozporządzenia RŚK nie pozostawiają organom możliwości odstąpienia od nałożenia sankcji, a sposób obliczania sankcji uwzględnia zasięg, dotkliwość i trwałość uchybienia.
Sąd poprzednio orzekający przesądził również, że uzasadnione było też nałożenie sankcji za tzw. powtarzalność, stosownie do treści § 33 ust.14 rozporządzenia RŚK, zgodnie z którym, jeżeli w odniesieniu do uchybienia, o którym mowa w ust. 1-3, 5, 8, 9, 9d, ust. 11 pkt 1 i ust. 13, wystąpi powtarzalność, o której mowa w art. 35 ust. 3 akapit piąty rozporządzenia Komisji nr 640/2014, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w części, do której odnosi się to uchybienie, jest zmniejszana, a w przypadku uchybienia, o którym mowa w ust. 4 pkt 1 i ust. 11 pkt 3 - podlega zwrotowi, dodatkowo o kwotę stanowiącą iloczyn 7% kwoty, którą rolnik lub zarządca otrzymałby, gdyby to uchybienie nie wystąpiło, oraz liczby lat, w których wcześniej stwierdzono podobne niezgodności. Skoro w 2019r. stwierdzono nieprzestrzeganie wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w odpowiednim terminie lub zakazu pozostawienia rozdrobnionej biomasy (kod R_5_5_9) na działkach rolnych zadeklarowanych w ramach realizacji wariantu 5.5, co potwierdza decyzja z dnia 15 maja 2020 r., nr 0175-2020-003436 w sprawie przyznania skarżącemu płatności RŚK na rok 2019, to w związku z kolejnym wystąpieniem uchybień płatność zasadnie pomniejszono o 7%.
Odnotować należy, że skarżący nie kwestionuje zaprezentowanych w sprawie przyjętych zasad i sposobu wyliczeń oraz ich rezultatów, dotyczących pomniejszeń i nałożonych sankcji, podważa jedynie ich zasadność, to jest podstawę faktyczną lub/i podstawę prawną do ich dokonywania w niniejszej sprawie, zwłaszcza w odniesieniu do poprzednich lat realizacji zobowiązania RŚK. Zwrócenia uwagi skarżącego i podkreślenia wymaga, że płatność RŚK jest przyznawana w ramach zobowiązania wieloletniego. Charakter tego zobowiązania cechuje m.in. to, że w ciągu całego okresu jego trwania, to jest pięciu lat, beneficjent ma obowiązek respektować ogólne zasady dotyczące płatności obszarowych, a nadto wypełniać wymogi związane z danym rodzajem zobowiązania stosownie do realizowanego pakietu i w jego ramach danego wariantu. Niezachowanie ich w danym roku nie oznacza, że sankcja dotyczy tylko tego roku, bowiem uchybienie (nieprawidłowość) stanowi przesłankę zarówno zmniejszenia płatności jak i przesłankę do zwrotu już przyznanych płatności w ramach realizowanego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Taki właśnie charakter zobowiązania wieloletniego sprawia, że uchybienie w danyrn roku, może negatywnie wpłynąć na płatności już otrzymane nawet za lata poprzednie. Obowiązek zwrotu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego. Wywiązanie się przez beneficjenta z obowiązków przyjętych w ramach realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania, w tym wypadku od roku 2018 r. W świetle regulacji § 33 i 34a rozporządzenia RŚK, które organ odwoławczy omówił i zastosował w niniejszej sprawie, nie może budzić wątpliwości, że wymogi nałożone na skarżącego w w/w programie wiążą go przez cały okres trwania zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolno-środowiskowo-klimatycznego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie albo pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres od rozpoczęcia zobowiązania wieloletniego (tak np. wyroki NSA z 13 lutego 2019 r. sygn. akt I GSK 1 175/18 czy z 31 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 1 118/18).
Na poziomie uregulowań unijnych kwestie tę reguluje art. 35 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, z którego wynika, że jeżeli nie spełniono zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich lub nie spełniono innych obowiązków, ustanowionych w przepisach UE czy w przepisach krajowych, wnioskowanego wsparcia odmawia się bądź cofa się je w całości lub części. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich. Stosownie do art. 35 ust. 3 tego rozporządzenia, przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka. Innymi słowy stwierdzenie uchybień w realizacji programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania wieloletniego i skutkuje obowiązkiem uwzględnienia pobranych kwot, również wypłaconych w latach wcześniejszych, przyznanych za realizację tego zobowiązania.
Rzecz w tym, że organ nie miał już obowiązków rozważać każdej ze stwierdzonej nieprawidłowości (braku spełnienia danego wymogu), bowiem kryteria do których odwołuje się w/w rozporządzenie unijne zostały już uwzględnione na gruncie prawa krajowego przewidujące za konkretne, kazuistycznie określone uchybienia, konkretne sankcje.
Zwrócić należy uwagę, że także w wyroku z dnia 22 lutego 2024 roku, sygn. akt I SA/Rz 685/23 Sąd uznał, że zgodne z prawem jest nałożenie sankcji za wcześniejsze lata realizacji zobowiązania RŚK. Podkreślił, że działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest działaniem wieloletnim, a rolnik podejmuje zobowiązanie do przestrzegania warunków i wymogów przez okres 5 lat. Jeżeli w danym roku zostanie stwierdzone, że rolnik nie realizuje wymogów działania zgodnie z przepisami rozporządzenia RŚK, to sankcje finansowe z tytułu danego uchybienia dotyczą zarówno roku, w którym je stwierdzono, jak i wszystkich lat realizacji danego zobowiązania, co wynika to wprost z treści § 34a ust.3 lit. a rozporządzenia RŚK w zw. z art.35 ust.2-4 rozporządzenia Komisji nr 640/2014, który określa wysokość zwrotu płatności w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego – jako iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości danego uchybienia oraz współczynnika procentowego określonego dla poszczególnych lat realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.
W odniesieniu do zarzutów skargi w tym zakresie Sąd stwierdza, nie jest wyłączona możliwość nałożenia z tytułu nieprawidłowości w piątym roku realizacji programu sankcji w odniesieniu do płatności uzyskanych w poprzednich latach. Zobowiązanie RŚK ma charakter wieloletni i prawidłowość jego realizacji ocenia się w całym pięcioletnim okresie, a nie tylko w poszczególnych latach. Zatem dopuszczenie się nieprawidłowości "pakietowych" nawet w ostatnim roku realizacji programu RŚK uzasadnia nałożenie (stosunkowo mniejszych) sankcji za poprzednie lata realizacji tego programu, mimo że uchybień takich we wcześniejszych latach realizacji danego zobowiązania RŚK nie stwierdzono. Nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów beneficjent dopuścił się nieprawidłowości, jego zła lub dobra wola, jedynie zgłoszenie przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, w przewidzianym terminie i udokumentowane, może wpłynąć na ocenę prawidłowości realizacji programu, ewentualnie ustalenie innych okoliczności, na które beneficjent nie miał żadnego wpływu (vide 64 ust. 2 lit. c rozporządzenia 1306/2013).
Słusznie przy tym podkreśla organ odwoławczy, że skarżący składając wniosek o przedmiotowe płatności zawierający określone oświadczenia wiedzy, potwierdził, że znane są mu zasady przyznawania dochodzonych płatności. Miał zatem świadomość, a przynajmniej powinien mieć, jakie są konsekwencje nie przestrzegania wymogów określonych w rozporządzeniu RŚK, jednak tego obowiązku nie wykonał co potwierdza raport z czynności kontrolnych. Konsekwencją stwierdzonych w raporcie nieprawidłowości w tym zakresie musiało być zmniejszenie płatności i nałożenie na beneficjenta sankcji zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa. Strona ma obowiązek przestrzegać przepisów prawa i spełnić warunki nałożone przez ustawodawcę, jeżeli dobrowolnie zdecydowała się podjąć zobowiązanie RŚK. Aby uzyskać płatność strona powinna dochować należytej staranności i upewnić się jaki jest faktyczny stan deklarowanych do płatności działek rolnych, w tym również jak przebiegają granice na zadeklarowanych działkach rolnych.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy w niniejszej sprawie rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, ustosunkowując się do zgromadzonych w sprawie dowodów oraz wynikających z nich okoliczności faktycznych, a wyniki dokonanych ustaleń szczegółowo i rzeczowo przedstawił w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji. Obszerne uzasadnienie zawiera wszystkie niezbędne elementy prawem przewidziane, odnosi się do wszelkich zarzutów odwołania strony i w pełni pozwala odtworzyć tok rozumowania organu. Ocena dowodów i wyciągnięte z niej wnioski tam zaprezentowane, zdaniem Sądu, nie naruszają granic swobodnej oceny bowiem poczynione ustalenia wynikają z przeprowadzonych dowodów, tok rozumowania jest przejrzysty oraz zgodny z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Chybione są w tym zakresie zarzuty skargi oparte o art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 ust. 1 k.p.a., tym bardziej przy uwzględnieniu treści art. 27 ust. 1 i 2 u.w.r.o.w..
Co do zarzutu skargi, że postępowanie zostało przeprowadzone przez organy w sposób podważający zaufanie do działania organu publicznego wskazać należy, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności oraz prawidłowe wykonywanie podjętych zobowiązań odpowiada rolnik, a obowiązkiem organów Agencji jest ustalenie zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie (art. 74 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013) i stosowanie, w razie zaistnienia ku temu podstaw, pomniejszeń i sankcji wynikających z wyżej wskazanych przepisów praw krajowego i unijnego, które stanowiły prawidłową podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Organy Agencji nie są wyposażone przez ustawodawcę w uznanie administracyjne pozwalające miarkować wysokość wymaganych przepisami prawa zmniejszeń i sankcji, czy odstępować od ich stosowania poza ściśle określonymi w tych przepisach wyjątkami.
Mając na względzie, że skarżona decyzja została wydana w zgodzie z przepisami prawa procesowego i nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i w konsekwencji oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.