I SA/Rz 336/25

I SA/Rz 336/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 3 i art. 3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 6 ust. 2 , art. 73 ust. 8 pkt 1, art. 45 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 3 i 4, ust. 2 pkt 2 oraz art. 54 ust. 1, (art. 56 ust. 1 i 2,art. 45 ust. 1 i 2, art. 73 ust. 8 pkt 2
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na uchwałę Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 1 lipca 2025 r. nr 117/2796/25 w przedmiocie rozpatrzenia protestu od negatywnej oceny merytorycznej standardowej projektu pn. "[...]" oddala skargę.
Uzasadnienie
B. S. (dalej: Skarżący) poddał kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie uchwałę Zarządu Województwa Podkarpackiego (dalej: Instytucja Zarządzająca) z [...] 2025 r. nr [...] w sprawie negatywnej oceny projektu w ramach naboru [...] - działanie FEPK 01.03 "Wsparcie MŚP - Dotacja", typ projektu "Wsparcie rozwoju i konkurencyjności MŚP w formie dotacji".
Z dołączonych do skargi dokumentów wynikało, że Skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą B.S. [...], w ramach ww. naboru zgłosił wniosek o dofinansowanie projektu pn. Wzrost konkurencyjności i rozwój firmy B.S. [...]poprzez dywersyfikację usług na rynku krajowym, zarejestrowany pod nr [...]. Wnioskodawca planował w ramach prowadzonej działalności stworzyć restaurację, mającą skoncentrować się na innowacyjnym procesie obsługi i docelowej grupie klientów poza sezonem - osobach starszych.
W piśmie z 15 kwietnia 2025 r. nr [...], Instytucja Zarządzająca poinformowała Skarżącego o negatywnym wyniku oceny merytorycznej wniosku wskazując, że nie spełnił on kryteriów merytorycznych standardowych, określonych w dokumencie pn. Kryteria wyboru projektów dla poszczególnych priorytetów i działań FEP 2021-2027 - zakres EFRR, stanowiącym załącznik nr 2 do uchwały nr [...] Komitetu Monitorującego program regionalny Fundusze Europejskie dla Podkarpacia 2021-2027 z dnia 15 maja 2024 r. Podkreślono, że warunkiem pozytywnej oceny merytorycznej było spełnienie przez projekt wszystkich kryteriów merytorycznych standardowych oraz uzyskanie minimum 40 pkt w ramach kryteriów merytorycznych jakościowych. Ponieważ projekt nie spełnił kryteriów oceny merytorycznej standardowej nie został poddany ocenie jakościowej (punktowej).
Z dołączonej do pisma karty oceny wynikało, że projekt nie spełnił 3 kryteriów: 3. Realność wskaźników; 8. Projekt będzie miał pozytywny wpływ na zasadę równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępność dla osób z niepełnosprawnościami; 11. Projekt jest zgodny z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) i Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych (KPON). Stwierdzono bowiem bariery architektoniczne w postaci braku komunikacji pionowej pomiędzy kondygnacjami planowanego do budowy budynku przystosowanej dla osób z niepełnosprawnością. Uznano, że skutkuje to tym, że nie zostanie osiągnięty wskaźnik produktu - Liczba obiektów dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (EFRR/FST/FS). Zgodnie natomiast z Wytycznymi dotyczącymi realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021 -2027, wytworzona w ramach projektu infrastruktura musi być w pełni dostępna dla potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Projekt nie jest zgodny z zasadą równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. Komunikacja pionowa powinna być zrealizowana z zastosowaniem windy. Natomiast zaprojektowaną zewnętrzną platformę przystosowaną dla osób niepełnosprawnych uznano za niedopuszczalną. Wskazano, że z tej przyczyny projekt nie jest zgodny z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej i Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych (KPON). Nie potwierdza bowiem pełnej dostępności infrastruktury dla osób z niepełnosprawnościami. Planowana budowa wyklucza osoby z niepełnosprawnością.
Od powyższej informacji Skarżący wniósł protest, w którym wyjaśnił, że na etapie poprawy merytorycznej wniosku wyjaśnił, że dostęp na projektowaną antresolę przez osoby niepełnosprawne odbywać się będzie poprzez zastosowanie platformy pionowej z szybem z obudowaną kabiną. Powołano się na dołączoną kartę katalogową platformy oraz rzut parteru ze wskazanym miejscem montażu platformy w szybie jako załącznik nr 18. Podkreślono, że platforma taka to rodzaj podnośnika, który umożliwia pionowe przemieszczanie osób poruszających się na wózkach inwalidzkich oraz osób starszych lub mających trudności z chodzeniem. Platforma zamknięta (kabinowa) przypomina tradycyjną windę, jest równoważna pod względem znaczeniowym z windą. Zaprojektowana platforma umożliwia samodzielne wejście, obsługę i zejście osobie z niepełnosprawnością. Platforma jest produkowana razem z dedykowanym szybem samonośnym i obudowana kabiną, a poprzez tablicę przyzywową jest możliwość wezwania pracownika obiektu, gdy użytkownik nie będzie umiał obsłużyć urządzenia.
W opisanej na wstępie uchwale Instytucja Zarządzająca zgłoszonego protestu nie uwzględniła. Podniosła, że zgodnie z pkt 13.5.4 oraz 13.5.6 Regulaminu wyboru, warunkiem pozytywnej oceny merytorycznej było spełnienie przez projekt wszystkich kryteriów merytorycznych o charakterze dopuszczającym (kryteria merytoryczne standardowe). W sytuacji, gdy projekt nie spełnia warunków, o których mowa, uzyskiwał ocenę negatywną. Dokonując oceny dokumentacji aplikacyjnej stwierdzono, że zapisy sprzeczne projektu z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) i ) i Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych (KPON), ponieważ projekt będzie ograniczać równy dostęp do zasobów infrastruktury osobom niepełnosprawnym ruchowo. Wnioskodawca zaplanował rozwiązania niezgodne z Wytycznymi Standardów dostępności dla polityki spójności 2021- 2027 stanowiącymi, że nowe produkty projektów (np. zasoby cyfrowe, środki transportu, infrastruktura, usługi) finansowane z programów są zgodne z zasadami uniwersalnego projektowania - co oznacza co najmniej zastosowanie standardów dostępności. Przez uniwersalne projektowanie należy rozumieć: projektowanie produktów, środowiska, programów i usług w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania. Nowobudowany budynek powinien zapewnić dostępność architektoniczną, w tym komunikację pionową poprzez windę, a nie podnośnik pionowy, który zgodnie z Wytycznymi nie jest zalecany i powinno się go stosować tylko w wyjątkowych przypadkach wymienionych enumeratywnie w ww. wytycznych. Zastosowanie platformy pionowej może być uznane za rozwiązanie służące pokonaniu barier już w istniejących budynkach, natomiast w przypadku nowo powstałego budynku wnioskodawca posiada możliwości zaprojektowania budynku zgodnie z zasadą uniwersalnego projektowania, tj. w taki sposób by zapewnić samodzielny dostęp do powstałej infrastruktury osobom wykluczonym, w tym osobom niepełnosprawnym ruchowo w sposób swobodny, bez ingerencji osób trzecich. Rekomendowanym rozwiązaniem jest stosowanie windy, natomiast inne możliwości powinny być stosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Wskazano, że kryterium merytoryczne standardowe nr 3 - Realność wskaźników, nie zostanie spełnione. Wnioskodawca nie osiągnie bowiem wskaźnika produktu: Liczba obiektów dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (EFRR/FST/FS). Zaplanowano budowę restauracji, w tym komunikację pionową dla osób niepełnosprawnych za pomocą schodołazu oraz platformy pionowej, co jest niezgodne z Wytycznymi w zakresie realizacji zasad równościowych. Nie zapewniono zgodnej z wymaganiami pionowej komunikacji pomiędzy parterem a wyższą kondygnacją. Nie będzie spełnione także kryterium merytoryczne standardowe nr 8 - Projekt będzie miał pozytywny wpływ na zasadę równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępność dla osób z niepełnosprawnościami. W standardach dostępności dla polityki spójności 2021-2027, stanowiących załącznik do Wytycznych w zakresie realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027, w części dotyczącej dźwigów osobowych (wind), zawarto rekomendacje: Nie zaleca się stosowania urządzeń takich jak podnośniki przyschodowe i platformy pionowego i ukośnego podnoszenia. Zaplanowana budowa budynku restauracyjnego, odnośnie do parteru, zostanie w pełni przystosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, ale odnośnie do antresoli, na której także zaplanowano salę konsumpcyjną, do komunikacji pomiędzy kondygnacjami zaprojektowano platformę pionową przystosowaną dla osób z niepełnosprawnościami. Zalecane było natomiast zainstalowanie windy, która zapewni pełną dostępność dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi. Podtrzymano również ocenę o niespełnieniu kryterium 11 pn. Projekt jest zgodny z Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) i Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych (KPON). Zgodnie z Wytycznymi dotyczącymi realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027, zalecane było zainstalowanie widny, która zapewni pełną dostępność dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonej uchwały w części dotyczącej negatywnej oceny projektu pod kątem kryteriów dostępności i zgodności z KPPUE oraz KPON, zarzucił, że stanowisko Instytucji Zarządzającej jest niezasadne i opiera się na błędnej interpretacji przepisów i faktów. Wskazał na błędne założenie, że projektowany budynek jest dwukondygnacyjny, co rzekomo wpływa na niespełnienie kryteriów dostępności. Tymczasem planowany budynek nie jest dwukondygnacyjny, lecz posiada antresolę, która jest integralną częścią pierwszej kondygnacji. Antresola to powierzchnia użytkowa w pomieszczeniu, utworzona na poziomie pośrednim między podłogą a stropem, otwarta na pomieszczenie, w którym się znajduje, i nie oddzielona ścianami działowymi od tego pomieszczenia. Nie jest uznawana za odrębną kondygnację. Niezależnie od tego, poruszanie się osób z niepełnosprawnościami zostało zagwarantowane poprzez zainstalowanie platformy, która według oceniających ekspertów nie spełnia norm, co jest sprzeczne ze stanem faktycznym. Konstrukcja budynku i zastosowane rozwiązania nie dyskryminują osób z niepełnosprawnościami. Projekt uwzględnia wszystkie wymagane standardy dostępności wynikające z prawa krajowego i unijnego. Projekt uwzględnia następujące rozwiązania: platforma pionowa i ukośna, komunikacja sensoryczna, bezpieczeństwo. Platforma stanowi równoważne rozwiązanie, spełniające zasadę niedyskryminacji. Opracowane rozwiązania są zgodne z zasadami uniwersalnego projektowania. Alternatywne rozwiązania techniczne zapewniające równy dostęp są zgodne z prawem unijnym.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Podkarpackiego wniósł o jej oddalenie. Podniesiono, że projekt Skarżącego oceniono zgodnie z Regulaminem wyboru oraz Kryteriami wyboru projektów – Program Regionalny Fundusze Europejskie dla Podkarpacia 2021-2027, stanowiącymi załącznik nr 6 do Regulaminu wyboru. Projekt nie spełnił wszystkich kryteriów merytorycznych standardowych, co było warunkiem pozytywnej oceny. W ramach kryterium:
- nr 3 sprawdzano, czy wnioskodawca wybrał wskaźniki adekwatne ze względu na zakres projektu, prawidłowo je oszacował i czy są one realne, możliwe do osiągnięcia i adekwatne do ponoszonych nakładów oraz założonego sposobu realizacji projektu,
- nr 8 sprawdzano zgodność projektu z zasadą równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami na podstawie Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027,
- nr 11 sprawdzano zgodność projektu z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej i Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych w zakresie odnoszącym się do sposobu realizacji zakresu projektu. Wskutek rozpatrzenia protestu Komisja Oceny Projektów podtrzymała pierwotną ocenę, że projekt nie spełnia ww. kryteriów, ponieważ w planowanej budowie budynku restauracyjnego nie zapewniono dostępności architektonicznej, w tym komunikacji pionowej pomiędzy kondygnacją a antresolą w myśl Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027. Zgodnie z zapisami Standardu Architektonicznego komunikacja pionowa w budynkach powinna być zapewniona w sposób umożliwiający dostępność dla osób z niepełnosprawnościami. W przypadku budynku dwukondygnacyjnego kluczowe jest zapewnienie odpowiednich rozwiązań komunikacyjnych między kondygnacjami; zalecane jest zainstalowanie windy, która zapewni pełną dostępność dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi. Winda powinna spełniać wymagania dotyczące wymiarów kabiny, przycisków, oznaczeń oraz innych elementów zgodnie z Standardem Architektonicznym.
Instytucja Zarządzająca podkreśliła, że Wnioskodawca powinien zapewnić wszystkim osobom swobodny dostęp do wytworzonej w ramach projektu infrastruktury. Zastosowanie platformy pionowej może być uznane za rozwiązanie służące pokonaniu barier w już istniejących budynkach, natomiast w przypadku nowo powstałego budynku wnioskodawca posiada możliwości zaprojektowania budynku zgodnie z zasadą uniwersalnego projektowania, tj. w taki sposób by zapewnić samodzielny dostęp do powstałej infrastruktury osobom wykluczonym, w tym osobom niepełnosprawnym ruchowo w sposób swobodny, bez ingerencji osób trzecich. Takie podejście znajduje potwierdzenie w załączniku nr 2 do Wytycznych Standardy dostępności dla polityki spójności 2021-2027. Rekomendowanym rozwiązaniem jest stosowanie windy, dopiero w dalszej kolejności platform pionowych i ukośnych, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach. Standardy te w części dotyczącej dźwigów osobowych (windy) zawierają również rekomendacje: Nie zaleca się stosowania urządzeń takich jak podnośniki przyschodowe i platformy pionowego i ukośnego podnoszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola oceny wniosku Skarżącego dokonanej przez Instytucję Zarządzającą nie wykazała, aby dokonano jej w sposób naruszający prawo w rozumieniu art. 73 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (dalej: ustawa wdrożeniowa) w zw. z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: P.p.s.a.) i art. 76 ustawy wdrożeniowej, w tym postanowienia regulaminu wyboru projektów i jego załączników (tj. dokumentów regulujących nabór wniosków). Sąd nie stwierdził, aby oceny projektu dokonano z naruszeniem zasad i kryteriów wyboru, w tym przejrzystości, rzetelności i bezstronności.
Przed wyjaśnieniem stanowiska, które legło u podstaw zapadłego orzeczenia, wskazać należy, że sprawowana przez sąd administracyjny kontrola postępowania w sprawie dotyczącej dofinansowania projektów ze środków unijnych, na zasadach określonych w ustawie wdrożeniowej, nie przebiega w trybie właściwym dla postępowania administracyjnego, ale poprzez odesłanie z art. 76 ustawy wdrożeniowej na szczególnych zasadach określonych w przepisach ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 3 § 3 i art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Kontrola należąca do właściwości sądu administracyjnego sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, na co, poza przepisami P.p.s.a. i ustawy o ustroju sądów administracyjnych, wskazuje również art. 73 ust. 8 pkt 1 ustawy wdrożeniowej. Niemniej, swoistość sądowej kontroli rozstrzygnięć podejmowanych w ramach naboru wniosków dotyczących realizacji programów w zakresie polityki spójności wymaga uwzględnienia jako wzorca kontroli także postanowień systemu realizacji programów, a więc także regulaminów wyboru projektów i wytycznych, do których dowołuje się ustawodawca w art. 6 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Uwzględnienie skargi może mieć miejsce w razie stwierdzenia przez sąd, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, a więc w razie stwierdzenia naruszenia przepisów i warunków konkursu wynikających z dokumentacji konkursowej. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy tylko kryteriów wyboru projektu zakwestionowanych w proteście.
Wybór projektów ma być prowadzony według zasad określonych w art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, tj. w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, zapewniając wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców. Projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów, które określane są w regulaminie wyboru projektów (art. 51 ust. 1 pkt 3 i 4, ust. 2 pkt 2 oraz art. 54 ust. 1 ustawy wdrożeniowej). Do postępowania tego nie stosuje się bowiem przepisów Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkami wymienionymi w art. 59 i art. 72 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Taki niejurysdykcyjny tryb postępowania został wybrany przez ustawodawcę w celu optymalizacji wyniku pewnego cyklu działań poprzez dokonanie podziału posiadanej puli środków finansowych na zasadach konkurencji i kooperacji uczestników postępowania (konkursu) zorientowanego na uzgadnianie interesów różnych kategorii zainteresowanych podmiotów. Oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów dokonuje komisja oceny projektów (art. 53 ust. 1 ustawy wdrożeniowej), składająca się z osób spełniających kwalifikacje określone w art. 53 ust. 2-4 ustawy wdrożeniowej. Konkurs rozstrzygany jest poprzez zatwierdzenie wyników oceny projektów (art. 56 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej). Wnioskodawcy, w przypadku negatywnej oceny projektu, wybieranego w sposób konkurencyjny, przysługuje prawo wniesienia protestu w celu ponownego sprawdzenia złożonego przez niego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów (art. 63 i art. 64 ust. 2 pkt 4 ustawy wdrożeniowej).
Zauważyć należy, że nie każdy zgłoszony wniosek może uzyskać dofinansowanie, ponieważ podlega on ocenie właściwej instytucji w określonym trybie. Wnioskodawca powinien tak przygotować ofertę, aby poza spełnieniem wymagań formalnych przekonać właściwą instytucję o celowości dokonania wyboru jego oferty i zdolności projektu do osiągnięcia założonych w regulaminie konkursu celów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. I GSK 285/21 i II GSK 5172/16). W postępowaniu tym właściwe instytucje nie rozstrzygają o prawach lub obowiązkach uczestników procedury, lecz relacje między instytucją ogłaszającą nabór wniosków a uczestnikami procedury ma charakter kooperacyjny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. V SA/Wa 1852/25). Komisja oceny projektów jest związana konkretnym wnioskiem i wymaganą w danym postępowaniu dokumentacją. Kontrola sądu administracyjnego przede wszystkim powinna dotyczyć tego, czy argumentacja instytucji zarządzającej była logiczna, rzeczowa i przekonywająca, sumienna i staranna, oparta na kryteriach wyboru, czy nie cechowała jej dowolność i arbitralność, czy mieściła się w granicach danej sprawy, czy nie była oderwana od kryteriów wynikających z regulaminu wyboru projektów, czy nie naruszała zasad określonych w art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej. Ocena stopnia spełnienia danego kryterium dokonywana jest w oparciu o całokształt informacji zawartych we wniosku. Dlatego wnioskodawca obowiązany był tak przygotować wniosek, aby wynikało z niego, że spełnia określone w dokumentach regulujących nabór kryteria i pozwala osiągnąć dane cele. Uwypuklić przy tym należy, że przystąpienie do konkursu jest równoznaczne z akceptacją regulaminu konkursu, który określa zasady jego prowadzenia. Wnioskodawca powinien dostosować swój projekt do wszystkich jego wymagań, a poza regulaminem wyboru projektów zapoznać się także z innymi dokumentami określającymi lub precyzującymi wymagania wyboru wniosków, w tym tzw. wytycznych właściwych instytucji, o których mowa w przepisach art. 5 ustawy wdrożeniowej. Jakiekolwiek niedociągnięcia, niedopowiedzenia, luki w argumentacji, opisie poszczególnych pozycji wniosku albo przyjętych rozwiązaniach projektowych, obciążają wyłącznie autora projektu.
W regulaminie wyboru projektów, który miał w sprawie zastosowanie, postanowiono, że projekty podlegać będą ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów (pkt 12.1), określonych w załączniku nr 6 do regulaminu (pkt 12.3). Ocena ta składać się będzie z dwóch etapów: formalnej i merytorycznej. Oceny spełniania kryteriów merytorycznych przez dany projekt dokonuje się na podstawie wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami, a także informacji udzielonych przez wnioskodawcę (pkt 13.5.3). Warunkiem pozytywnej oceny merytorycznej jest spełnienie przez projekt wszystkich kryteriów merytorycznych o charakterze dopuszczającym (kryteria merytoryczne standardowe) oraz uzyskanie wymaganej minimalnej liczby punktów w ramach kryteriów merytorycznych jakościowych, a także uzyskanie kolejno największej liczby punktów, w przypadku gdy kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów nie wystarcza na dofinansowanie wszystkich projektów (pkt 13.5.4). W sytuacji gdy projekt nie spełnia warunków, o których mowa w pkt 13.5.4 uzyskuje ocenę negatywną (pkt 13.5.6).
W załączniku nr 6 do regulaminu wyboru projektów, w części dotyczącej Kryteriów Oceny Merytorycznej – Kryteriach Merytorycznych Standardowych, określone zostały kryteria objęte protestem, w tym:
- 3. Realność wskaźników – w ramach którego było weryfikowane, czy wnioskodawca wybrał wskaźniki adekwatne ze względu na zakres projektu, czy przedstawił informacje, na podstawie których zostały oszacowane wartości wskaźników, czy przedstawione wartości wskaźników są realne, możliwe do osiągnięcia i adekwatne do ponoszonych nakładów oraz założonego sposobu realizacji projektu;
- 8. Projekt będzie miał pozytywny wpływ na zasadę równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępność dla osób z niepełnosprawnościami – w ramach którego była weryfikowana zgodność projektu z zasadą równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami na podstawie Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021–2027. Ocenie podlegało, czy z wniosku wynika, że projekt ma pozytywny wpływ (m.in. zapewnienie dostępności infrastruktury dla wszystkich użytkowników) na zasadę równości szans i niedyskryminacji, m.in ze względu na niepełnosprawność. Wszystkie produkty projektu miały być dostępne dla osób z niepełnosprawnościami zgodnie ze standardami dostępności adekwatnymi do zakresu realizowanego projektu, w tym z koncepcją uniwersalnego projektowania, stanowiącymi załącznik do Wytycznych w zakresie realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027, chyba że w uzasadnionych i opisanych we wniosku przypadkach wykazano neutralność produktu/usługi projektu w rozumieniu tych Wytycznych, w tym niemożności spełnienia wszystkich standardów dostępności;
- 11. Projekt jest zgodny z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) i Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych (KPON) – w ramach którego weryfikacji podlegała zgodność projektu z KPP i KPON, w zakresie odnoszącym się do sposobu realizacji, zakresu projektu i wnioskodawcy, a przez zgodność rozumiano brak sprzeczności zapisów projektu z wymaganiami tych dokumentów lub stwierdzenie, że te wymagania nie dotyczą zakresu i zawartości projektu.
W Wytycznych w zakresie realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027 zostały zdefiniowane m.in. pojęcia:
- "dostępności" – przez którą rozumie się możliwość korzystania z infrastruktury, transportu, technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych oraz produktów i usług. Pozwala ona w szczególności osobom z niepełnosprawnościami i osobom starszym na korzystanie z nich na zasadzie równości z innymi osobami. W przypadku projektów realizowanych w polityce spójności, dostępność oznacza, że wszystkie ich produkty (w tym także udzielane usługi) mogą być wykorzystywane (używane) przez każdą osobę. Przykładami tych produktów są: strona lub aplikacja internetowa, materiały szkoleniowe, konferencja, wybudowane lub modernizowane1 obiekty, zakupione środki transportu;
- "uniwersalnego projektowania" – przez które rozumie się projektowanie produktów, środowiska, programów i usług w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania. Uniwersalne projektowanie nie wyklucza możliwości zapewniania dodatkowych udogodnień dla osób z niepełnosprawnościami, jeżeli jest to potrzebne. W przypadku projektów realizowanych w polityce spójności, koncepcja uniwersalnego projektowania jest realizowana przez zastosowanie co najmniej standardów dostępności dla polityki spójności 2021–2027.
Szczególną uwagę zwrócono na konieczność poprawy dostępności dla osób o różnych potrzebach funkcjonalnych, w tym dostępność architektoniczną oraz konieczność zaplanowania mechanizmów pozwalających na przeciwdziałanie wszelkim formom dyskryminacji, także ze względu na niepełnosprawność. Zastrzeżono, że nowe produkty projektów finansowane z programów mają być zgodne z zasadami uniwersalnego projektowania – co oznacza co najmniej zastosowanie standardów dostępności dla polityki spójności na lata 2021–2027. Postanowiono, że wszystkie produkty projektów mają być dostępne dla wszystkich użytkowników, w tym dla osób z niepełnosprawnościami, bez jakiejkolwiek dyskryminacji. We wniosku dofinansowanie projektu należało wykazać pozytywny wpływ realizacji projektu na zasadę równości szans i niedyskryminacji. W przypadku projektów, do których będą miały zastosowanie standardy dostępności weryfikacja zgodności z założeniami KPON i KPP polegała na sprawdzeniu zgodności założeń wniosku o dofinansowanie projektu z wymaganiami określonymi dla tych standardów.
Z kolei w standardach dostępności dla polityki spójności 2021–2027 określono warunki dla dźwigów osobowych (wind). Odnośnie do platform pionowych zawarto zastrzeżenie, że mogą być stosowane zamiast pochylni lub dźwigów tylko w wyjątkowych sytuacjach, m.in. w pomieszczeniach rzadko używanych lub niedostępnych dla wszystkich użytkowników, ze względu na brak miejsca, ze względu na zalecenia konserwatora zabytków, biorąc pod uwagę inne względy praktyczne/techniczne nie pozwalające na zaprojektowanie pochylni lub dźwigów osobowych. Ale jednocześnie zastrzeżono, że nie zaleca się stosowania urządzeń takich jak podnośniki przyschodowe i platformy pionowego i ukośnego podnoszenia.
Analiza przedstawionych materiałów składających się na system realizacji projektu skłoniła Sąd do oceny, że projekt Skarżącego został rozpatrzony przez Instytucję Zarządzającą bez naruszenia prawa, w tym zasad określonych w art. 45 ustawy wdrożeniowej oraz postanowień dokumentów regulujących nabór, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Całościowa ocena wskazuje, że Instytucja Zarządzająca wnikliwie zapoznała się z wnioskiem, przeanalizowała pod kątem wymagań określonych w regulaminie wyboru projektów i dokumentach, do których się w nim odwoływano, w szczególności Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021–2027 oraz Standardów dostępności dla polityki spójności 2021–2027. Ocena ta nie nosiła znamion dowolności, nie naruszała wytycznych dotyczących zasad oceny wniosków, nie wykraczała poza ramy konkursu i treść regulaminu. Negatywna ocena projektu została wyrażona z uwagi na niespełnienie 3 kryteriów merytorycznych standardowych, choć każde odnosiło się w istocie do tej samej przyczyny związanej z niezapewnieniem w nowo projektowanym budynku rozwiązań projektowych przeciwdziałających dyskryminacji z uwagi na niepełnosprawność. Planowany do budowy obiekt został zaprojektowany jako jednokondygnacyjny z antresolą, a układ funkcjonalny obejmował salę konsumpcyjną na parterze oraz część konsumpcyjną na podwyższeniu (antresoli). Oceniający wniosek eksperci uznali, że brak zaprojektowanej windy do antresoli dyskwalifikuje projekt pod względem merytorycznym, ponieważ nie zapewnia wymaganej samodzielnej dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. Sąd oceny te podzielił. Znajdują one oparcie w dokumentacji konkursowej, w szczególności Wytycznych w zakresie realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027 i załącznikach do tego dokumentu (Standardach dostępności dla polityki spójności 2021–2027). Wskazane niedociągnięcie projektu stało na przeszkodzie uznaniu, że spełnia on ww. kryteria.
Nie miało natomiast istotnego znaczenia to, że budynek nie był w świetle przepisów prawa budowlanego obiektem dwukondygnacyjnym. Projektowana na podwyższeniu antresola, na której miała się znajdować także część konsumpcyjna, także powinna spełniać wymogi dostępności w zakresie samodzielnego poruszania się osób z niepełnosprawnościami w przestrzeni pionowej środowiska zabudowanego (por. art. 3 pkt 1 oraz art. 4 ust. 4 i załącznik nr 3 do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług; art. 1, art. 2 i art. 9 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych; art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/1060; art. 21 ust. 1 i art. 26 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej). Wprawdzie Skarżący oczekiwał uznania za równoważne wobec windy, rozwiązań mających polegać na budowie wewnętrznej platformy przystosowanej dla osób niepełnosprawnych albo schodołazu, ale słusznie Instytucja Zarządzająca w ślad za ocenami ekspertów uznała, że takie rozwiązania alternatywne (które uznać można co najwyżej za pewną formę usprawnienia i adaptacji, ale nie za spełnienie standardu uniwersalnego projektowania) w nowo budowlanych obiektach w świetle ww. Wytycznych nie były rekomendowane. Nie zapewniłyby one bowiem wymaganej pełnej dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, a więc sprawiedliwego i pełnego fizycznego dostępu do zasobów planowanego obiektu i świadczonych w nim usług. Dostępność, o której mowa, powinna pozwolić osobom z niepełnosprawnościami (i osobom starszym, do których projekt miał zostać skierowany jako głównej grupy docelowej) na samodzielne używanie produktów projektu na równi z innymi osobami. Komunikacja pionowa w nowym obiekcie (nowym produkcie projektowym) powinna być zrealizowana z zastosowaniem dźwigu osobowego (windy), którego minimalne parametry zostały określone w załączniku nr 2 do Wytycznych pn. Standardy dostępności dla polityki spójności 2021–2027. Analiza projektu budowlanego, jaki dołączono do wniosku, wykazała, że przewidywane rozwiązania projektowe nie obejmowały budowy windy, lecz – w pierwotnym założeniu tylko schody wewnętrzne. Ale nawet uzupełnianie stanowisko Skarżącego o wykonaniu platformy pionowej z szybem obudowanej kabiną, które zostało wyrażone w wyjaśnieniach złożonych na wezwane Instytucji Zarządzającej, nie odpowiadało wymaganiom określonym w standardach dostępności dla nowych produktów. Planowany obiekt, przy przyjętych rozwiązaniach projektowych, nie byłby dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami w sposób określony w przywołanych wymaganiach. Projekt Skarżącego nie spełnił więc wskazanych kryteriów, a wyrażona przez Instytucję Zarządzającą ocena nie naruszała prawa.
Z podanych względów skarga została oddalona na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej jako niezasadna.