III SA/Wr 521/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-08-03
NSAinneWysokawsa
COVID-19Tarcza AntykryzysowaZUSskładkizwolnieniePKDprzeważająca działalnośćpostępowanie administracyjnedowodyREGON

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek, uznając, że formalny wpis w rejestrze REGON nie może być jedyną podstawą odmowy, jeśli przedsiębiorca faktycznie prowadził działalność uprawniającą do ulgi.

Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek ZUS za grudzień 2021 r. dla S. Sp. z o.o., która wnioskowała o ulgę na podstawie prowadzenia działalności oznaczonej kodem PKD 56.30.Z (przygotowanie i podawanie napojów). ZUS odmówił, wskazując, że według rejestru REGON przeważającą działalnością firmy był kod PKD 56.10.A (restauracje). Sąd uchylił decyzję ZUS, stwierdzając, że formalny wpis w rejestrze REGON nie jest niepodważalnym dowodem i przedsiębiorca powinien mieć możliwość udowodnienia faktycznego charakteru prowadzonej działalności innymi środkami dowodowymi.

Przedmiotem skargi S. Sp. z o.o. była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) utrzymująca w mocy odmowę zwolnienia z obowiązku opłacania składek za grudzień 2021 r. ZUS argumentował, że strona skarżąca nie spełniła przesłanki prowadzenia przeważającej działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 56.30.Z (przygotowanie i podawanie napojów), gdyż według rejestru REGON jej przeważającą działalnością był kod PKD 56.10.A (restauracje). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za uzasadnioną. Sąd podkreślił, że wpis do rejestru REGON, choć stanowi domniemanie prawne, nie jest niepodważalny. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, przedsiębiorca ma prawo przeprowadzić dowód przeciwko dokumentowi urzędowemu, w tym przeciwko danym z rejestru REGON. Sąd wskazał, że klasyfikacja PKD ma charakter instrumentalny i pomocniczy, a kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności. Odmowa przyznania ulgi wyłącznie na podstawie formalnego wpisu w rejestrze REGON, bez umożliwienia przedsiębiorcy udowodnienia faktycznego charakteru swojej działalności, narusza zasady postępowania dowodowego, proporcjonalności oraz równości wobec prawa. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem możliwości przedstawienia przez stronę dowodów potwierdzających faktyczne prowadzenie działalności zgodnej z kodem PKD 56.30.Z.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, formalny wpis w rejestrze REGON nie jest wyłącznym kryterium. Przedsiębiorca może wykazać faktyczne prowadzenie działalności uprawniającej do zwolnienia innymi środkami dowodowymi, nawet jeśli wpis w rejestrze jest inny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące zwolnień z opłacania składek w związku z COVID-19, w tym § 10 ust. 3 rozporządzenia, nie mogą być interpretowane jako wyłączające możliwość udowodnienia faktycznego charakteru działalności innymi dowodami niż wpis do rejestru REGON. Wpis ten ma charakter domniemania prawnego, które można obalić. Odmowa przyznania ulgi wyłącznie na podstawie formalnego wpisu narusza zasady postępowania dowodowego i równości wobec prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

rozporządzenie COVID art. § 10 § ust. 2b

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

Określa warunki zwolnienia z opłacania składek, w tym wymóg prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. przeważającej działalności gospodarczej oznaczonej określonymi kodami PKD.

rozporządzenie COVID art. § 10 § ust. 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

Stanowi, że oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r., ale sąd uznał to za domniemanie, które można obalić.

Pomocnicze

ustawa o COVID 19 art. art. 31zq § ust. 7

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa o COVID 19 art. art. 31zy § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.p.s.a. art. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. art. 76 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczalność przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

k.p.a. art. art. 79a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania strony o przesłankach, które nie zostały spełnione lub wykazane.

u.o.s.p. art. art. 42 § ust. 3 pkt 4

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

rozporządzenie o metodologii art. § 9 § ust. 1 i 2 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędów podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń

Konstytucja RP art. art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Konstytucja RP art. art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Swoboda działalności gospodarczej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Formalny wpis w rejestrze REGON nie jest wyłącznym dowodem przeważającej działalności gospodarczej. Przedsiębiorca ma prawo wykazać faktyczny charakter działalności innymi środkami dowodowymi. Odmowa przyznania ulgi bez możliwości przedstawienia dowodów narusza zasady postępowania administracyjnego i równości wobec prawa.

Godne uwagi sformułowania

wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego. przedsiębiorca może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego Klasyfikacja PKD (...) ma zatem znaczenie wyłącznie instrumentalne i pomocnicze. nie można przy wykładni odnośnych przepisów tracić z pola widzenia tego, że ustawa z 2 marca 2020 r. o COVID-19 (...) miała na celu m.in. zwalczanie skutków (...) COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom.

Skład orzekający

Aneta Brzezińska

sprawozdawca

Anetta Chołuj

przewodniczący

Kamila Paszowska-Wojnar

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości podważania formalnych wpisów w rejestrach (np. REGON) w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście przepisów antykryzysowych i prawa do dowodzenia faktycznego stanu rzeczy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów antykryzysowych dotyczących zwolnień ze składek ZUS i interpretacji kodów PKD w kontekście pandemii COVID-19. Może mieć szersze zastosowanie do innych sytuacji, gdzie formalne wpisy są weryfikowane z faktycznym stanem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak formalizm administracyjny może stać w sprzeczności z celem przepisów pomocowych, a sąd staje w obronie przedsiębiorcy, który faktycznie poniósł straty, ale miał nieaktualny wpis w rejestrze.

ZUS odmówił pomocy przez wpis w rejestrze? Sąd przypomina: liczy się faktyczna działalność!

Sektor

gastronomia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 521/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-08-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /sprawozdawca/
Anetta Chołuj /przewodniczący/
Kamila Paszowska-Wojnar
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 371
par. 10 ust. 2b
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar, Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Protokolant referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. we W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr 470000/71/123232/2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 do 31 grudnia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 25 stycznia 2022 r. nr 470000/71/35992/2022/RDZ-B7/3.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. Sp. z o.o (dalej: strona skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) z 13 kwietnia 2022 r. (nr 470000/71/123232/2022) utrzymująca w mocy decyzję z 25 stycznia 2022 r. (nr 470000/71/35992/2022/RDZ-B7/3) odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 grudnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r.
Z akt sprawy wynika, że strona złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 za okres od 1 grudnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. ZUS decyzją wydaną na podstawie m.in. art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm., dalej: ustawa o COVID 19) w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371, 713 i 2371) - odmówił stronie prawa do zwolnienia. Organ stwierdził, że ze złożonego 19 stycznia 2022 r. wniosku wynika, że strona skarżąca zwróciła się o zwolnienie z opłacania należnych składek za m-c 12/2021 r. jako płatnik składek prowadzący na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności: 56.30.Z – przygotowanie i podawanie napojów (podklasa ta obejmuje m.in. dyskoteki serwujące głównie napoje). Tymczasem w wyniku analizy danych zawartych w bazie REGON Głównego Urzędu Statystycznego oraz danych w rejestrze Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego organ ustalił, że na dzień 31 marca 2021 r. strona skarżąca prowadziła działalność jako rodzaj przeważającej działalności gospodarczej: Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne (kod PKD 56.10. A), a tym samym nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.
W skardze do Sądu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, nie zgodziła się ze stanowiskiem ZUS i argumentowała, że fatycznie prowadzi też działalność oznaczoną kodem PKD jako rodzaj przeważającej działalności: 56.30.Z – przygotowanie i podawanie napojów.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 259, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.
Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy zwolnienia strony skarżącej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Wedle organu, strona nie spełniła przesłanek do ubiegania się o zwolnienie z uwagi na brak spełnienia wpisu w rejestrze REGON i KRS, co do przeważającej działalności. Zdaniem strony skarżącej zwolnienie z opłacania składek jej przysługuje, ponieważ spełnia warunki do jego udzielenia, tj. prowadzi jako przeważającą działalność uprawniającą do zwolnienia (56.30.Z – przygotowanie i podawanie napojów).
Zgodnie z § 10 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371, 713 i 2371, dalej: rozporządzenie COVID) zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 56.30.Z, 93.29.A, 93.29.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Stosownie do § 11 ust. 2 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2021 r. nie później niż do dnia 28 lutego 2022 r. chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie zaś z § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID
oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.
W pierwszej kolejności podnieść należy, iż w § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności (oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają bowiem zastosowanie przepisy k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 3 rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i są dla Zakładu wiążące, ale zastosowanie w prowadzonym postępowaniu znajdował także art. 76 § 3 k.p.a.
Oznacza to, że przedsiębiorca może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON.
Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony inicjującej postępowanie administracyjne, ale ZUS przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 k.p.a.
Z ustawy COVID-19, która stanowi delegację do wydania rozporządzenia COVID-19, wynika, że jego celem jest możliwość określenia innych (niż wskazanych wprost w tej ustawie) okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3 ustawy o COVID-19 lub objęcie zwolnieniem innych płatników składek. Rozporządzenie to jest zatem aktem wykonawczym do ustawy COVID-19 uzupełniającym przewidziany w niej zakres pomocy i wraz z innymi aktami z nią związanymi należącym do pakietu aktów prawnych nazywanych powszechnie tzw. "Tarczą Antykryzysową". W kontekście celów i całego systemu wsparcia, należy uznać, że narzędzie jakim jest klasyfikacja statystyczna PKD może być wykorzystywane w systemie organizowania pomocy dla przedsiębiorców poszkodowanych pandemią, ale nie może być samoistną przesłanką jej przyznawania. Klasyfikacja PKD, którą posługuje się w tym przypadku rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego ma zatem znaczenie wyłącznie instrumentalne i pomocnicze. Innymi słowy, przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w rozważanym przepisie, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę "przeważającej" działalności gospodarczej, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia.
Zauważyć należy także, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej, Dz.U. z 2022 r. poz. 459 z późn. zm.). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej.
Podkreślić należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa COVID-19, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 614/20, którego stanowisko w nim zawarte podziela skład orzekający w sprawie wskazał, że klasyfikacja PKD unormowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U. z 2007 r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce (dalej: u.o.s.p.). W tym akcie, odnośnie do "przeważającej działalności", w załączniku Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji w pkt 7, wyjaśniono jedynie, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3). Nadto w u.o.s.p. w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. W samej u.o.s.p. nie zawarto definicji terminu "przeważającej działalności" gospodarczej, ale w art. 46 u.o.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia oraz aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze.
Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z 30 listopada 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.; dalej: rozporządzenie o metodologii), w którym w § 9 ust. 1 przewidziano, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy, zaś w § 9 ust. 2 pkt 1, że rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, których celem jest osiągnięcie zysku, zakładów działalności gospodarczej, stowarzyszeń organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Na gruncie przedstawionego uregulowania prawnego, możliwym sposobem odkodowania terminu "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot powinien obowiązkowo podać rejestrując firmę.
Należy zatem stwierdzić, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni dyspozycji § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
Wskazać także należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1010/13). W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15 Sąd Najwyższy stwierdził że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową. SN stwierdził, że "Sąd Apelacyjny odmawiając uwzględnienia wniosków dowodowych odnośnie do rodzaju faktycznie prowadzonej w spornym okresie działalności pozbawił go (stronę, przyp. Sądu) możliwości wykazania, że nie doszło do zaniżenia stopy procentowej składki na ubezpieczenia społeczne (...)".
W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu, rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym (zob. art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Na gruncie k.p.a. nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej. (wyrok WSA w Szczecinie z 18 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 955/20, wyrok WSA w Białymstoku z 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 140/21, wyrok WSA w Łodzi z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 561/21, dostępne w CBOSA).
W świetle powyższego należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia o COVID-19 nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w cytowanych przepisach, jeżeli rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Mogłoby dojść do naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia (bo o takie prawo chodzi), należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD. Wprowadzenie zaś, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium, wymogu wpisu w rejestrze REGON, w rubryce przeważającej działalności gospodarczej, doprowadziło więc do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie prowadzą na dzień złożenia wniosku jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD wymienionego w ustawie COVID-19, zostały pozbawione dostępu do ulgi.
Dokonana więc przez organy obu instancji wykładnia § 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia o COVID-19, sprowadzająca się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiednim rejestrze publicznym, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy, a tym samym, nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej.
Nie można przy wykładni odnośnych przepisów tracić z pola widzenia tego, że ustawa z 2 marca 2020 r. o COVID-19, w tym kolejne jej nowelizacje, miały na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich.
Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia. Podkreślić bowiem należy, że w zaistniałym stanie faktycznym, w którym widoczna jest sprzeczność kodu PKD podana przez stronę skarżącą w złożonym wniosku RDZ-B (PKD 56.30.Z), a kodem PKD ustalonym przez ZUS według stanu w miesiącu, do którego przyrównywane są dochody skarżącej (PKD 56.10.A), organy winne przed wydaniem decyzji zwrócić się do strony skarżącej o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń na podstawie art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Z podanych względów Sąd uznał kontrolowaną decyzję za wadliwą oraz decyzję ją poprzedzającą, gdyż decyzje te zostały wydane przedwcześnie, z naruszeniem przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia § 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia o COVID-19) oraz przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ wezwie stronę skarżącą do przedłożenia stosownych dowodów, z których wynikałoby, że prowadzona przez nią faktyczna działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiada kodowi PKD 56.10.Z. (przygotowanie i podawanie napojów) wymienionemu w § 10 ust. 2 rozporządzenia o COVID-19. Jednocześnie organ wyjaśni, jakie dokumenty skarżąca powinna przedstawić w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego przez nią kodu PKD (np. kopie faktur oraz paragonów fiskalnych, a także inne dokumenty, mające potwierdzać, że w firmie skarżącej wartość przychodu od sprzedaży z działalności PKD 56.30.Z stanowi przeważającą większość). Następnie organ dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze przepisy ustawy COVID- 19 oraz przepisy k.p.a. i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie wskazanych przepisów postępowania oraz § 10 ust. 2b i ust. 3 rozporządzenia COVID, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI