I SA/Rz 332/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-10-22
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od czynności cywilnoprawnychPCCnadpłataoprocentowaniewznowienie postępowaniaprawo unijneTSUEdecyzja ostatecznapostępowanie podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym, uznając, że wyrok TSUE C-322/22 nie miał wpływu na poprzednie rozstrzygnięcie.

Spółka A. S.A. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), powołując się na wyrok TSUE C-322/22. Twierdziła, że wyrok ten wpływa na decyzję ostateczną w zakresie momentu naliczania oprocentowania od nadpłaty. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TSUE dotyczy innej kwestii (terminu końcowego oprocentowania, a nie początkowego) i innej podstawy prawnej niż ta, na której oparto decyzję ostateczną. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Spółka A. S.A. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Rzeszowie z 6 lutego 2015 r. w przedmiocie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) i jej oprocentowania. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej (O.p.) oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 8 czerwca 2023 r., sygn. C-322/22, twierdząc, że ma on wpływ na decyzję ostateczną. Spółka argumentowała, że wyrok TSUE potwierdza, iż oprocentowanie nadpłaty powinno być naliczane za cały okres od dnia zapłaty podatku do dnia jego zwrotu, a przepisy krajowe ograniczające ten okres są sprzeczne z prawem UE. Organy administracji (DIAS) dwukrotnie odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej, uznając, że wyrok TSUE C-322/22 nie dotyczy kwestii początkowego terminu naliczania oprocentowania, który był podstawą rozstrzygnięcia w decyzji ostatecznej (opartej na art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. b O.p., a nie na art. 78 § 5 O.p., który był przedmiotem oceny TSUE). WSA w Rzeszowie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że wyrok TSUE dotyczył innego stanu faktycznego i innej podstawy prawnej niż decyzja ostateczna, a jego treść nie wymuszała odmiennego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd powołał się na zasadę trwałości decyzji ostatecznych i ścisłe wymogi wznowienia postępowania, wskazując, że orzeczenie TSUE powinno dotyczyć tej samej kwestii i podstawy prawnej, co decyzja ostateczna, aby mogło stanowić podstawę do jej wzruszenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok TSUE C-322/22 nie miał wpływu na decyzję ostateczną z 6 lutego 2015 r. w stopniu uzasadniającym wznowienie postępowania, ponieważ dotyczył on innej podstawy prawnej (art. 78 § 5 O.p.) i innego zagadnienia (terminu końcowego oprocentowania) niż te, które były przedmiotem decyzji ostatecznej (opartej na art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. b O.p. i dotyczącej początkowego terminu naliczania oprocentowania).

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. wymaga, aby orzeczenie TSUE miało bezpośredni i istotny wpływ na treść decyzji ostatecznej, co oznacza, że powinno dotyczyć tej samej kwestii prawnej i tej samej podstawy prawnej. W analizowanej sprawie wyrok TSUE dotyczył odmiennych przepisów i aspektów oprocentowania, dlatego nie mógł stanowić podstawy do wzruszenia decyzji ostatecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 240 § § 1 pkt 11

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wymaga, aby orzeczenie TSUE miało istotny wpływ na treść decyzji ostatecznej, co oznacza, że powinno dotyczyć tej samej kwestii i podstawy prawnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 241 § § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 245 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 78 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna decyzji ostatecznej dotycząca oprocentowania nadpłaty.

O.p. art. 78 § § 3 pkt 3 lit.b

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna decyzji ostatecznej dotycząca oprocentowania nadpłaty.

O.p. art. 78 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna decyzji ostatecznej dotycząca oprocentowania nadpłaty.

O.p. art. 78 § § 5 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepis, którego zgodność z prawem UE była przedmiotem oceny TSUE w sprawie C-322/22.

O.p. art. 128

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada trwałości decyzji ostatecznych.

O.p. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 73 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok TSUE C-322/22 nie miał wpływu na decyzję ostateczną, ponieważ dotyczył innej podstawy prawnej i innego aspektu oprocentowania nadpłaty niż te, które były przedmiotem decyzji ostatecznej.

Odrzucone argumenty

Wyrok TSUE C-322/22, zgodnie z jego treścią i uzasadnieniem, wpływa na decyzję ostateczną w zakresie naliczania oprocentowania nadpłaty od dnia jej powstania do dnia zwrotu, co uzasadnia wznowienie postępowania.

Godne uwagi sformułowania

W orzecznictwie sądów administracyjnych, w kontekście art. 240 § 1 pkt 11 O.p., wykształciły się określone kryteria i wskazania prawne co do oceny wpływu orzeczenia TSUE na decyzję ostateczną. Wpływ takiego orzeczenia na ostateczną decyzję podatkową zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. Zasada trwałości decyzji ostatecznych wynika konieczność ścisłego spełnienia wymogów formalnych (wystąpienia z wnioskiem w określonym czasie), jak i wystąpienia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Poszanowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej nie oznacza obowiązku zapewnienia przez państwa członkowskie nadzwyczajnych środków prawnych pozwalających na wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem w następstwie wyroku wydanego w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni.

Skład orzekający

Małgorzata Niedobylska

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Panek

sędzia

Piotr Popek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w kontekście orzecznictwa TSUE, zwłaszcza gdy orzeczenie TSUE dotyczy innej podstawy prawnej lub innego aspektu sprawy niż decyzja ostateczna."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona próbuje wznowić postępowanie na podstawie orzeczenia TSUE, które nie jest bezpośrednio powiązane z podstawą prawną i zakresem rozstrzygnięcia decyzji ostatecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z wpływem orzecznictwa TSUE na decyzje ostateczne w polskim prawie podatkowym, co jest istotne dla prawników i doradców podatkowych.

Czy wyrok TSUE zawsze otwiera drzwi do wznowienia postępowania? WSA w Rzeszowie wyjaśnia.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 332/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-10-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art.78 § 1, § 3 pkt 3 lit.b i § 4, art. 78 § 5 pkt 1 i 2, art. 128, art. 240 § 1, art. 245 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2024 r. sprawy ze skargi A. Spółka Akcyjna w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr 1801-IOD.604.1.2024 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Rz 332/24
UZASADNIENIE
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) decyzją z 9 kwietnia 2024 r. nr 1801-IOD.604.1.2024 utrzymał w mocy decyzję własną z 16 stycznia 2024 r. nr 1801-IOD.604.1.2023, którą odmówił - wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej - uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 6 lutego 2015r. nr [...] wydanej wobec A. S.A. z siedzibą w R. (dalej: Spółka/Skarżąca) .
Jak wynika z zaskarżonej decyzji i akt sprawy, w dniu 9 listopada 2011 r. A. S.A. wystąpiła do Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Skarbowego (dalej: NPUS) w Rzeszowie o:
- stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, (dalej: PCC), w łącznej kwocie [...] zł, pobranego przez płatnika w latach 2009 - 2011, w związku
z podwyższeniem kapitału zakładowego (art. 75 § 1 w związku z art. 73 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm. - dalej O.p) oraz
- naliczenie oprocentowania od łącznej kwoty nadpłat [...] zł (art. 78 O.p.).
NPUS w Rzeszowie, decyzją z 1 lutego 2012 r.:
1) odmówił Spółce:
- stwierdzenia nadpłaty w PCC w łącznej kwocie [...] zł,
- naliczenia oprocentowania od objętej wnioskiem kwoty [...] zł
oraz
2) umorzył - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w PCC w kwocie [...] zł (pobranego przez płatnika z tytułu podwyższenia kapitału 18.02.2009 r.).
Decyzją z 16 lipca 2012 r., Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: DIS) w Rzeszowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z 27 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 913/12, oddalił skargę Spółki na ww. decyzję z 16 lipca 2012 r.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 18 września 2014 r., sygn. akt II FSK 760/13, uchylił w całości orzeczenie sądu I instancji oraz decyzję DIS w Rzeszowie z 16 lipca 2012 r., stwierdzając, że czynności podwyższenia kapitału Spółki - przez wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci akcji - nie podlegają opodatkowaniu PCC; podatkowi temu podlega natomiast podwyższenie kapitału w związku z wniesieniem wkładów pieniężnych.
DIS w Rzeszowie, w wykonaniu powyższego wyroku wydał decyzję z 6 lutego 2015 r., nr IS-II PDPM/4307-3/14, którą:
1. uchylił decyzję organu I instancji z 1 lutego 2012 r. - w części dotyczącej odmowy:
- stwierdzenia nadpłaty PCC pobranego przez płatnika w latach 2009 - 2011 w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego Spółki w łącznej kwocie [...] zł,
- naliczenia oprocentowania od kwoty [...] zł i
- stwierdził nadpłatę PCC pobranego przez płatnika z tytułu pokrytego wkładami niepieniężnymi podwyższenia kapitału zakładowego Spółki, w łącznej kwocie [...] zł, na którą składały się kwoty: [...] zł (akt notarialny Rep. A nr [...] z 28.10.2009r.), [...] zł (akt notarialny Rep. A nr [...] z 3.12.2009 r.), [...] zł (akt notarialny Rep. A nr [...] z 28.07.2010r.);
- stwierdził, że od tej nadpłaty przysługuje oprocentowanie od 16 listopada 2011 r. (złożenia wniosku) do dnia zwrotu nadpłaty;
- odmówił stwierdzenia nadpłaty PCC pobranego przez płatnika z tytułu pokrytego wkładami pieniężnymi (niepokrytego wkładami niepieniężnymi) podwyższenia kapitału zakładowego Spółki w łącznej kwocie [...] zł, z tego: [...] zł (akt notarialny Rep. A nr [...] z 18.02.2009 r.), [...] zł (akt notarialny Rep. A nr [...] z 16.09.2009 r.), [...] zł (akt notarialny Rep. A nr [...] z 18.03.2011 r.); oraz odmówił naliczenia oprocentowania od tej kwoty ([...] zł);
- umorzył postępowanie w sprawie oprocentowania od kwoty [...] zł PCC pobranego przez płatnika z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego Spółki (akt notarialny Rep. A [...] z 18.02.2009 r.) i objętego w tej części zwrotem podatku,
2. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w pozostałej części - dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty PCC w kwocie [...] zł pobranego przez płatnika z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego Spółki na podstawie aktu notarialnego Rep. A [...] z 18.02.2009 r.
W odniesieniu do oprocentowania nadpłaty [...] zł stwierdzono, że na podstawie art. 78 § 3 pkt 3 lit. b) i art. 78 § 4 O.p. przysługuje ono od dnia złożenia przez Spółkę wniosku o stwierdzenie nadpłaty (16.11.2011 r.) do dnia jej zwrotu włącznie.
Na decyzję ostateczną z 6 lutego 2015 r. Spółka nie wniosła skargi.
W dniu 31 grudnia 2019 r. Spółka złożyła wniosek o "zwrot nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł (...), wynikającej z nadpłat w podatku od czynności cywilnoprawnych stwierdzonych na podstawie decyzji m.in. DIS w Rzeszowie z 6.02.2015 r.". Postanowieniem z 26 sierpnia 2020 r., Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie odmówił wszczęcia postępowania z tego wniosku - z uwagi na wygaśnięcie prawa do żądania nadpłaty; stwierdzone m.in. decyzją DIS w Rzeszowie z 6 lutego 2015 r. nadpłaty z oprocentowaniem zostały zwrócone Spółce.
Postanowieniem z 3 listopada 2020 r. DIAS w Rzeszowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Spółka nie zaskarżyła tego postanowienia.
W dniu 21 sierpnia 2023 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną DIS w Rzeszowie z 6 lutego 2015 r., nr [...], w przedmiocie nadpłaty PCC i jej oprocentowania - w zakresie, w jakim stwierdzono, że oprocentowanie od nadpłat przysługuje od dnia wpływu wniosku o stwierdzenie nadpłat, "a nie od dnia pobrania podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zmiany umowy spółki czyli odpowiednio 28.10.2009, 3.12.2009 oraz 28.07.2010".
Jako podstawę żądania wskazała art. 240 § 1 pkt 11 w związku z art. 241 § 2 pkt 2 O.p, oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z 8 czerwca 2023 r., sygn. C-322/22 - twierdząc, że ma on wpływ na decyzję ostateczną.
DIAS w Rzeszowie wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z 16 stycznia 2024 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z 6 lutego 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że stanowisko TSUE w wyroku C- 322/22 nie dotyczy i nie rozstrzyga kwestii przyznawania oprocentowania od dnia poboru podatku - zagadnienie dotyczyło kwestii momentu "do kiedy" ("końcowo"), a nie "od kiedy" ("początkowo") oprocentowanie powinno zostać naliczone. Żądanie Spółki "uzupełnienia" oprocentowania w części od dnia pobrania podatku do dnia poprzedzającego dzień jego zwrotu - w oparciu o wyrok TSUE C-322/22 - było bezzasadne. Wyrok ten nie miał wpływu na decyzję ostateczną, co oznacza, że nie zaistniała wskazywana we wniosku przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 11 O.p.; z urzędu stwierdzono, że nie wystąpiła też jakakolwiek inna przesłanka wznowieniowa.
Decyzją z 9 kwietnia 2024 r., nr 1801-IOD.604.1.2024, DIAS utrzymał w mocy decyzję własną z 16 stycznia 2024 r. podtrzymując stanowisko, że wydanie wyroku C-322/22 nie miało, nie ma i nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na treść decyzji ostatecznej z 6 lutego 2015 r.
Organ podniósł, że wyrok ten nie odnosi się do art.78 § 1, § 3 pkt lit.b O.p., który był podstawą prawną decyzji ostatecznej z 6 lutego 2015r., lecz stwierdza niezgodność z prawem unijnym uregulowania z art.78 § 5 O.p. Oprócz różnej podstawy prawnej, odmienny też był stan faktyczny sprawy, której dotyczyło pytanie prejudycjalne. TSUE w przedmiotowym wyroku w ogóle nie poruszał zagadnienia terminu rozpoczęcia naliczania oprocentowania nadpłat, lecz odniósł się wyłącznie do terminu końcowego, a w tym zakresie decyzja jest zgodna z ww. orzeczeniem.
Oznacza to, że nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art.240 § 1 pkt 11 O.p.
W skardze na powyższą decyzję do tut. Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji, zarzucając naruszenie:
- art. 240 § 1 pkt 11 w związku z art. 241 § 2 pkt 2 O.p. oraz orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8.06.2023 r., C-322/22 w związku z art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. b) O.p., przez ich błędną wykładnię prowadzącą do błędnego zastosowania;
- art. 240 § 1 pkt 11 w związku z art. 241 § 2 pkt 2 OP oraz orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8.06.2023 r., C-322/22 w związku z art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. b) OP".
W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że TSUE w wyroku z dnia 8 czerwca 2023r., w sprawie o sygn. C-322/22 przyznał, że przepisy art. 78 § 5 pkt 1 i 2 O.p., które przewidują, że oprocentowanie nadpłaty powstałej w wyniku orzeczenia TSUE przysługuje w ograniczonym zakresie za okres od dnia powstania nadpłaty do 30 dnia od dnia publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i nie przysługuje za okres po terminie publikacji sentencji orzeczenia TSUE- jeżeli wniosek o zwrot nadpłaty został złożony po tej dacie, są sprzeczne z prawem UE. Ponadto, TSUE w uzasadnieniu wyroku (w pkt. 40) wskazał., że "W szczególności takie zasady wypłaty odsetek nie powinny prowadzić do pozbawienia podmiotu podlegającego władztwu administracyjnemu stosownego odszkodowania z tytułu straty, jaką on poniósł, co zakłada w szczególności, że wypłacone na jego rzecz odsetki obejmują cały okres od dnia, w którym zapłacił on daną kwotę pieniężną, do dnia, w którym została ona mu zwrócona (zob. podobnie wyrok z dnia 28 kwietnia 2022 r., Grafendorfer Geflugel- und Tiefkiihlfeinkost Produktions i in., C-415/20, C-419/20 i C-427/20, EU:C:2022:30ó, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo". Zdaniem Skarżącej, z ww. wyroku wynika więc wprost, że w przypadku powstania nadpłaty w wyniku naruszenia prawa unijnego oprocentowanie przysługuje podatnikowi za cały okres od dnia, w którym zapłacił on dana kwotę pieniężną, do dnia, w którym została ona mu zwrócona. Wysokość oprocentowania powinna odpowiadać wysokości oprocentowania od nadpłat określonego w przepisach krajowych.
Skarżąca podniosła, że zgodnie z poglądami doktryny wyroki TSUE mają wpływ na treść decyzji ostatecznej, jeżeli zastosowana w tych decyzjach wykładnia prawa w świetle orzeczenia TSUE jest niezgodna z prawem unijnym (wykładnia prounijna wynikająca z orzeczenia TSUE powinna doprowadzić do odmiennej rekonstrukcji normy prawnej niż zastosowana w sprawie) oraz gdy całość lub część podstawy prawnej zastosowanej w sprawie jest sprzeczna z prawem unijnym w świetle orzeczenia TSUE. Podobnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wpływ orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej zachodzi, gdy skutkiem wskazanego przez podatnika orzeczenia TSUE jest konieczność odmiennego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Z analizy treści art. 240 § 1 pkt 11 O.p. wynika, że stanowi on wyraz zasady pierwszeństwa i efektywności prawa unijnego przy poszanowaniu zasady autonomii proceduralnej. Z zasady lojalności wyrażonej w treści art. 4 ust. 3 TUE wynika również obowiązek stosowania prawa unijnego, przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa unijnego wobec prawa krajowego, dokonania wykładni zgodnej z prawem unijnym lub do odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem unijnym przez organy podatkowe. Zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii nie można dopuścić, by przepisy prawa krajowego naruszały jedność i skuteczność prawa Unii. W konsekwencji w przypadku stwierdzonego naruszenia przepisu prawa Unii, który nakłada na państwa członkowskie jasne i precyzyjne zobowiązanie rezultatu, sądy krajowe powinny w razie potrzeby powstrzymać się od stosowania przepisów prawa krajowego, które prowadzą do tego naruszenia. I chociaż jest oczywistym, że podstawą prawną decyzji ostatecznej nie był art. 78 § 5 O.p., do którego bezpośrednio odnosiło się pytanie prejudycjalne skierowane do TSUE oraz sentencja wyroku w sprawie C-322/22, to mając na uwadze jak w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie rozumiany jest art. 240 § 1 pkt 11 O.p., niewątpliwie wyrok ten ma wpływ na decyzję ostateczną.
W ocenie Skarżącej treść wyroku stoi w jasnej, oczywistej i bezdyskusyjnej sprzeczności zarówno z sentencją, jak i z treścią decyzji ostatecznej w zakresie określenia terminu naliczenia oprocentowania nadpłaty w sytuacji, gdy powstała ona w wyniku naruszenia prawa unijnego (co wprost zostało stwierdzone w decyzji ostatecznej). W konsekwencji, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
W piśmie procesowym z 9 października 2024r. Skarżąca wskazała, że prezentowane przez nią stanowisko znajduje potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych, tj. w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024r. sygn. III FSK 1452/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby została ona wydana z naruszeniem prawa w stopniu wymagającym zastosowania środków określonych w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem (legalności) działalności organów administracji publicznej. Sąd analizuje, czy organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a jego istotne naruszenia mogą stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego aktu albo stwierdzenia jego nieważności.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że z art. 128 Ordynacji podatkowej wynika zasada trwałości decyzji ostatecznych. Stanowi ona, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz ustawach podatkowych. Wznowienie postępowania podatkowego, uregulowane w przepisach art. 240 Ordynacji podatkowej i następnych, jest jednym z wyjątków od przywołanej zasady. Celem postępowania wznowieniowego jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było wadą określoną w art. 240 § 1 O.p. i kolejno wydanie jednego z rozstrzygnięć z art. 245 § 1 O.p.. Postępowanie wznowieniowe toczy się zatem w ściśle określonych ramach prawnych. Jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy wystąpiły przesłanki z art. 240 § 1 O.p.
Jak wynika z akt sprawy decyzją DIAS w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2024r. utrzymano w mocy decyzję tego organu, którą odmówiono stronie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 6 lutego 2015r., wobec niestwierdzenia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. W myśl tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji. Strona skarżąca podnosiła, że orzeczeniem mającym tego rodzaju wpływ na ww. decyzję ostateczną jest orzeczenie TSUE z dnia 8 czerwca 2023r. sygn. C-322/22.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, w kontekście art. 240 § 1 pkt 11 O.p., wykształciły się określone kryteria i wskazania prawne co do oceny wpływu orzeczenia TSUE na decyzję ostateczną. Wpływ takiego orzeczenia na ostateczną decyzję podatkową zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. Co więcej, art. 240 § 1 pkt 11 O.p. należy rozumieć w ten sposób, że jego przedmiotem jest to orzeczenie TSUE, które jako precedensowe wskazuje na wykładnię określonych norm prawa unijnego, rzutujących na praktykę stosowania przepisów krajowych, stanowiących podstawę wydania decyzji, będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z 29.09.2016 r. sygn. I FSK 477/15).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że przywołane orzeczenie TSUE nie miało na decyzję ostateczną z dnia 6 lutego 2015r. wpływu o charakterze, który zasadnie wymuszałby uchylenie tejże decyzji.
W związku z pytaniem prejudycjalnym, TSUE oceniał zgodność z prawem unijnym treści art. 78 § 5 pkt 1 i 2 O.p., który przewiduje, że odsetki od nadpłaconego podatku, pobranego przez płatnika niezgodnie z prawem Unii, nie są należne podatnikowi za okres po upływie 30 dni, licząc od dnia opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wyroku Trybunału Sprawiedliwości, stwierdzającego niezgodność pobrania podatku z prawem Unii, jeżeli wniosek o stwierdzenie tej nadpłaty został złożony przez podatnika po tym terminie.
Trybunał w wyroku sygn. C-322/22 uznał, że "Zasadę skuteczności w związku z zasadą lojalnej współpracy należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które w przypadku gdy wniosek o zwrot nadpłaty podatku został złożony po upływie 30 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wyroku Trybunału, z którego wynika stwierdzenie sprzeczności rozpatrywanego opodatkowania z prawem Unii, ogranicza oprocentowanie nadpłaty należne danemu podatnikowi do trzydziestego dnia po tej publikacji, a nawet wyklucza wszelkie oprocentowanie w przypadku, gdy owa nadpłata została poniesiona przez podatnika po upływie tego trzydziestego dnia".
W sprawie Skarżącej poza sporem pozostawała okoliczność, że w decyzji ostatecznej z 6 lutego 2015r. przyznano podatnikowi oprocentowanie od nadpłaty PCC liczone w okresie od dnia złożenia wniosku o zwrot nadpłaty (16.11.2011r.) do dnia jej zwrotu. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w tym zakresie był art.78 § 1, § 3 pkt 3 lit.b i § 4 O.p., a nie art.78 § 5 O.p. Spółka nie zaskarżyła powyższej decyzji, a nadpłata wraz z oprocentowaniem została jej zwrócona. Kwestionowany obecnie przez Spółkę początkowy moment naliczania oprocentowania nie był przedmiotem rozstrzygnięcia w powoływanym wyroku TSUE. Takiego wniosku nie można w szczególności wyprowadzić z cytowanych przez Skarżącą fragmentów uzasadnienia tego wyroku. Akcentowane przez Spółkę sformułowanie zawarte w pkt 40 uzasadnienia, o tym, że "zasady wypłaty odsetek nie powinny prowadzić do pozbawienia podmiotu podlegającego władztwu administracyjnemu stosownego odszkodowania z tytułu straty, jaką on poniósł, co zakłada w szczególności, że wypłacone na jego rzecz odsetki obejmują cały okres od dnia, w którym zapłacił on daną kwotę pieniężną, do dnia, w którym została ona mu zwrócona (zob. podobnie wyrok z dnia 28 kwietnia 2022 r., Grafendorfer Geflugel- und Tiefkiihlfeinkost Produktions i in., C-415/20, C-419/20 i C-427/20, EU:C:2022:30ó, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo", mają charakter ogólny, nie odnoszą się wprost do początkowego terminu naliczania oprocentowania przyjętego w Ordynacji podatkowej i nie wymuszają konieczności odmiennego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. Ponadto powołane w tym punkcie uzasadnienia orzecznictwo wskazuje na to, że kwestia ta nie miała charakteru precedensowego, a wymienione orzeczenia TSUE zapadły w 2022r. i w latach wcześniejszych. Poza tym inne orzeczenia TSUE wskazujące, że roszczenie z tytułu nadpłaty obejmuje cały okres od momentu pobrania nienależnej kwoty podatku (kwoty zatrzymanej lub pobranej w bezpośrednim związku z tym podatkiem) do momentu jej zwrotu, istniały w obrocie prawnym już w dacie wydawania decyzji ostatecznej z 6 lutego 2015r. (por. wyrok w sprawie C-565/11 Irimie oraz wyrok w sprawie C-591/10, Littlewoods Retail i in.).
Sąd nie kwestionuje, że orzeczenia TSUE wskazują określony kierunek wykładni przepisów prawa wspólnotowego, a prawo wspólnotowe korzysta z pierwszeństwa przed prawem krajowym państw członkowskich Unii, lecz w sytuacji, gdy sprawa podatkowa zakończona została decyzją ostateczną, jej ponowne merytoryczne rozstrzyganie może mieć miejsce jedynie wyjątkowo, w razie wystąpienia przesłanek uzasadniających wzruszenie decyzji ostatecznej. Z zasady trwałości decyzji ostatecznych wynika konieczność ścisłego spełnienia wymogów formalnych (wystąpienia z wnioskiem w określonym czasie), jak i wystąpienia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wskazywane zatem jako przesłanka wznowienia orzeczenie TSUE powinno mieć nie budzący żadnych wątpliwości wpływ na treść wydanej decyzji, co w ocenie Sądu oznacza, że orzeczenie TSUE powinno dotyczyć tej samej kwestii i tej samej podstawy prawnej, która była przedmiotem decyzji ostatecznej.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jak wywiedziono wyżej, powołany wyrok dotyczył innego stanu faktycznego i odmiennej podstawy prawnej niż przedmiotowa decyzja, dlatego nie można uznać, że miał na nią wpływ, który wymuszał odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Zatem DIAS zasadnie uznał, że w sprawie nie zachodzi wskazywana przez Skarżącą przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 11 O.p.
Odnosząc się do powołanego przez Skarżącą wyroku NSA z 10 kwietnia 2024r. sygn.. III FSK 1452/23 Sąd stwierdza, że zapadł on w nieco odmiennym stanie faktycznym i prawnym, a poza tym nie reprezentuje utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Sąd podziela natomiast pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2024r. sygn. II FSK 1905/23 (https://orzeczenia.nsa.gov.pl), że z samej zasady efektywności (skuteczności) prawa unijnego nie może być wyprowadzany wniosek o możliwości rewidowania w trybie wznowienia postępowania zastosowanych już krajowych przepisów, czy norm, regulujących procedurę rozstrzygania wniosków o stwierdzenie nadpłaty w podobnych jedynie pod pewnymi względami sytuacjach. Co do możliwości wznowienia postępowania w ramach krajowych procedur odwołał się TSUE w wyroku z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt C-582/21 FY v. Profi Credit Polska S.A. (publ. LEX nr 3701703), w którym stwierdzono, że poszanowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej nie oznacza obowiązku zapewnienia przez państwa członkowskie nadzwyczajnych środków prawnych pozwalających na wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem w następstwie wyroku wydanego w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni. Z orzecznictwa TSUE wynika bowiem, że prawo Unii nie wymaga, aby w celu uwzględnienia wykładni odpowiedniego przepisu tego prawa przyjętej przez Trybunał po wydaniu przez organ sądowy orzeczenia posiadającego powagę rzeczy osądzonej, organ ten był co do zasady zobowiązany do zmiany tego orzeczenia .
Z podanych względów, na podstawie art.151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI