I SA/Rz 331/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2022-09-06
NSApodatkoweŚredniawsa
odpowiedzialność podatkowa osób trzecichzaległości podatkoweVATCITOrdynacja podatkowabezskuteczna egzekucjawniosek o upadłośćbrak winyprezes zarząduspółka z o.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę byłego prezesa zarządu spółki obciążonego solidarną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki, uznając brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość za niewykazany.

Skarżący, były prezes zarządu spółki, kwestionował swoją solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT i CIT. Organy podatkowe ustaliły, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a skarżący pełnił funkcję prezesa w okresach, gdy powstawały zaległości. Sąd administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych, w szczególności nie udowodnił braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie, co skutkowało oddaleniem skargi.

Sprawa dotyczyła skargi byłego prezesa zarządu spółki S. sp. z o.o. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymały w mocy decyzje organu pierwszej instancji o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 2016-2017 r. oraz podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak przeprowadzenia dowodów i błędne ustalenie stanu faktycznego, zwłaszcza w kwestii momentu niewypłacalności spółki i obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 116 Ordynacji podatkowej. Sąd stwierdził, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a skarżący pełnił funkcję prezesa w okresach, gdy powstały zaległości. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było uznanie, że skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym terminie, który, zdaniem sądu, przypadał na okres od 16 do 30 października 2015 r. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń proceduralnych ani błędów w ocenie materiału dowodowego, odrzucając zarzuty dotyczące konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ponosi odpowiedzialność, jeśli nie wykaże przesłanek egzoneracyjnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym terminie, który przypadał na okres od 16 do 30 października 2015 r., biorąc pod uwagę trwałe nieuregulowanie zobowiązań przez spółkę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

O.p. art. 116 § 1

Ordynacja podatkowa

Za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie członkowie zarządu, gdy egzekucja z majątku spółki jest bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość lub braku wskazania mienia spółki.

O.p. art. 116 § 2

Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

O.p. art. 116 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.n. art. 10

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze

P.u.n. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze

P.u.n.

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 235

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 125 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 155 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 52

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy obu instancji, w tym brak przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego (dotyczących momentu powstania obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość, momentu niewypłacalności, stopnia zaspokojenia wierzytelności, przyczyny niewypłacalności). Brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego w celu ustalenia momentu powstania stanu niewypłacalności. Przeprowadzenie postępowania dowodowego w niepełnym zakresie i wybieranie dowodów potwierdzających z góry założoną tezę. Wadliwe przeprowadzenie postępowania odwoławczego, polegające na przyjęciu za podstawę ustaleń organu I instancji. Niewłaściwe zastosowanie art. 116 O.p. przez obciążenie skarżącego odpowiedzialnością za zaległości powstałe po okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu. Błędna wykładnia art. 116 O.p. przez przyjęcie odpowiedzialności skarżącego mimo wykazania braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość. Sporządzenie wadliwego, niepełnego uzasadnienia decyzji, uniemożliwiającego kontrolę instancyjną.

Godne uwagi sformułowania

Ratio legis przytoczonych przepisów jest stworzenie instrumentów służących zapewnieniu skuteczności egzekucji należności publicznoprawnych. Ciężar dowodzenia przesłanek pozytywnych spoczywa na organie, a przesłanek negatywnych (egzoneracyjnych) na członku zarządu. Wniosek o upadłość spółka powinna złożyć w sytuacji niewypłacalności (art.10 P.u.n.). Dłużnik jest niewypłacalny jeśli nie wykonuje wymagalnych zobowiązań. Nie ma przy tym znaczenia, że subiektywnie dłużnik uważa swoją sytuację za dobrą... Określenie kiedy podatnik zaprzestał płacenia zobowiązań, nie wymaga wiadomości specjalnych.

Skład orzekający

Piotr Popek

przewodniczący

Małgorzata Niedobylska

sprawozdawca

Grzegorz Panek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, w szczególności w kontekście obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość i ciężaru dowodu w zakresie braku winy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z o.o. i konkretnych przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa upadłościowego. Interpretacja momentu niewypłacalności i winy może być różna w zależności od okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członków zarządu za długi spółki, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników zajmujących się prawem handlowym i podatkowym.

Czy prezes zarządu odpowiada za długi spółki? Kluczowe znaczenie ma wykazanie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 331/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III FSK 3/23 - Wyrok NSA z 2024-10-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 116 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2022 r. spraw ze skarg P.O. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie ← z dnia 22 marca 2022 r., nr 1801-IOD.4123.4.2021 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego prezesa zarządu spółki S. sp. z o.o. z siedzibą w K. (obecnie w P.) wraz z ww. spółką za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2016 i 2017 roku, ← z dnia 21 marca 2022 r., nr 1801-IOD.4120.1.2021 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego prezesa zarządu spółki S. sp. z o.o. z siedzibą w K. (obecnie w P.) wraz z ww. spółką za zaległości podatkowe tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 rok oddala skargi.
Uzasadnienie
Decyzjami z [...] listopada 2021r. nr [...] i [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. O. (dalej: skarżący), jako byłego prezesa zarządu S. Sp. z o.o. w K. (obecnie z siedzibą w P.) z tą Spółką - za zaległości podatkowe:
1) w podatku od towarów i usług z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego za poszczególne kwartały 2016 i 2017 r.,
2) w podatku dochodowym od osób prawnych z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego za 2016 r.
Organ wskazał że P. O. pełnił funkcje prezesa zarządu Spółki, w okresie gdy upływał termin płatności zobowiązań: 1) w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2016 r. oraz za III kwartał 2017 r., a także 2) w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. Zwrócono uwagę na bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec Spółki oraz brak przesłanek uwalniających P. O. od odpowiedzialności za te zaległości. W związku z powyższym organ uznał, że zostały spełnione warunki do przeniesienia odpowiedzialności związanej z zaległościami Spółki.
Od tych decyzji odwołania wniósł P. O., domagając się ich uchylenia i przekazania spraw do ponownego rozpoznania lub uchylenia w całości i umorzenia postępowań.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) decyzjami z 1) [...] marca 2022 r. nr [...] i
2) [...] marca 2022 r. nr [...];
- uchylił decyzje organu I instancji w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności za koszty postępowania egzekucyjnego i w tym zakresie orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego prezesa zarządu S. Sp. z o.o. z tą Spółką - za koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki w dochodzeniu zaległości podatkowych:
1) w podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2016 i 2017 r. oraz
2) w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. oraz zaliczek za miesiące październik i listopad 2016 r.
- w pozostałej części utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniach decyzji DIAS wskazał, że P. O. pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie od 30 czerwca 2015 r. do 19 stycznia 2018 r.
Termin płatności zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. przypadał na 31 marca 2017 r., z kolei termin płatności zaliczek na ten podatek za miesiące X i XI 2016 r. przypadał (odpowiednio): 21 listopada i 20 grudnia 2016 r.
Terminy płatności zobowiązań w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2016 r. oraz za III kwartał 2017 r. przypadały od 25 października 2016 r. (za III kwartał 2016 r.), do 25 stycznia 2017 r. (za IV kwartał 2016 r.), do 25 października 2017 r. (za III kwartał 2017 r.).
W związku z powyższym DIAS stwierdził, że w terminach płatności ww. zobowiązań podatkowych P. O. pełnił funkcję członka zarządu prezesa Spółki.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zabezpieczenia żadnego majątku, z którego egzekucja byłaby w całości lub w znacznej części skuteczna i pokryła istniejące zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.
Postępowanie egzekucyjne zostało ostatecznie umorzone jako bezskuteczne postanowieniem Naczelnika US w P. z [...] lipca 2021 r. Stwierdzono, że podejmowane czynności nie doprowadziły do ustalenia majątku Spółki, z którego można byłoby przeprowadzić skutecznie egzekucję i zaspokoić dochodzone należności. Stwierdzono, że zaległości objęte tytułami wykonawczymi są nieściągalne, majątek i źródła dochodu Spółki nie przewyższają kwoty kosztów egzekucyjnych i wydatków egzekucyjnych.
Organ odwoławczy w ślad za organem I instancji ocenił, że mająca trwały charakter niewypłacalność Spółki jest konsekwencją nieuregulowania jej wymagalnych zobowiązań, która zaistniała 16 października 2015 r., tj. dzień po upływie terminu płatności drugiego z wymagalnych zobowiązań ( składka ZUS za wrzesień 2015 r.). Z tym dniem rozpoczął bieg dwutygodniowy termin do złożenia wniosku o upadłość, który upłynął 30 października 2015 r.
Zdaniem organu, wysokość zaległości Spółki oraz przedział czasowy, w jakim te długi występują, potwierdza trwały charakter trudności finansowych i zaprzestanie wykonywania przez Spółkę ciążących na niej zobowiązań.
W szczególności DIAS wskazał, że Spółka nie uregulowała zobowiązań w podatku od towarów i usług za okresy: IV kwartał 2015 r., III i IV kwartał 2016 r. oraz III kwartał 2017 r., a także zobowiązań w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r.
Organ podkreślił, że P. O., jako prezes zarządu Spółki, powinien nie później niż do 30 października 2015 r. zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie podjął on jednak żadnych działań wynikających z przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 953 ze zm.; dalej: P.u.n.).
DIAS zaznaczył, że niepłacenie zobowiązań miało charakter trwały, co potwierdził przebieg postępowania egzekucyjnego, które nawet w minimalnym stopniu nie zaspokoiło wierzycieli Spółki. Nie zgłaszając wniosku o ogłoszenie upadłości P. O. podjął ryzyko skutkujące ponoszeniem odpowiedzialności za długi podatkowe Spółki.
Nadto DIAS podkreślił, że ww. nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy.
W ocenie DIAS w sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności, określone w art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej: O.p.). Jednocześnie nie stwierdzono wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p., wyłączających odpowiedzialność P. O., związaną z zaległościami podatkowymi Spółki.
P. O. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na decyzje DIAS z [...] i [...] marca 2022 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji i decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowań, a także zasądzenie kosztów postępowań, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik spraw, tj.:
a) art. 122 i art. 187 w zw. z art. 235 O.p. przez odstąpienie od przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego spraw, w szczególności:
i. braku przeprowadzenia przez organy obu instancji, w trakcie postępowania przy rozpoznaniu spraw, jakichkolwiek dowodów zawnioskowanych przez skarżącego pod kątem ustalenia:
1. czy w momencie pełnienia funkcji członka zarządu przez skarżącego powstał obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki (ziściła się przesłanka z art. 10 i 11 P.u.n.);
2. ustalenia momentu niewypłacalności Spółki oraz daty, w której powinien zostać złożony wniosek o ogłoszenie upadłości oraz na okoliczność precyzyjnego oszacowania, jaki byłby stopień zaspokojenia wierzytelności, gdyby wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym terminie;
3. chwili i przyczyny zaistnienia niewypłacalności Spółki w rozumieniu art. 11 ust. 1 P.u.n., tj. stanu trwałego niewykonywania większości zobowiązań;
ii. wskutek nieuwzględnienia wniosków dowodowych strony składanych na każdym etapie postępowania,
iii. niezebranie pełnego materiału dowodowego oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu wykazania z góry założonej tezy, bez przeprowadzenia dowodów i badania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia spraw na korzyść skarżącej, formułowanie wzajemnie sprzecznych wniosków i zastrzeżeń pod adresem skarżącego;
b) art. 122 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 187 § 1 O.p., polegające na odmowie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego, gdy w toku postępowania odwoławczego w sposób dowolny określono chwilę powstania stanu niewypłacalności Spółki, natomiast określenie chwili powstania stanu niewypłacalności - a co za tym idzie właściwego terminu do ewentualnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki - jest możliwe dopiero po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego z dziedziny księgowości i rachunkowości;
c) art. 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 235 O.p. przez przeprowadzenie postępowania dowodowego w niepełnym zakresie, w szczególności przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu zawnioskowanego w odwołaniu;
d) art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 155 § 1 i w zw. z art. 235 O.p. przez prowadzenie postępowań przez organ II instancji w celu udowodnienia z góry założonej przez organ I instancji tezy, a także wybieranie przez DIAS z zasobu materiału dowodowego jedynie tych dowodów, które potwierdzają założoną przez organ I instancji tezę, bez wytłumaczenia, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności, lub dlaczego odmówił ich przeprowadzenia na wniosek skarżącego;
e) art. 127 i art. 220 O.p. przez przeprowadzenie postępowań odwoławczych w wadliwy sposób, wbrew ich istocie polegającej na ponownym rozpatrzeniu spraw, a przyjęcie za podstawę wydanych decyzji stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji;
f) art. 116 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący, pomimo pełnienia obowiązków członka zarządu wyłącznie do dnia 19 stycznia 2018 r., jest odpowiedzialny za zaległości Spółki powstałe po ww. terminie; błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący pomimo wykazania, że nie złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy jest odpowiedzialny za zaległości Spółki;
g) art. 210 § 4 w zw. z art. 235 O.p. przez sporządzenie wadliwego, niepełnego uzasadnienia skarżonych decyzji, wskutek czego zaskarżone decyzje nie poddają się kontroli instancyjnej, w szczególności przez oparcie rozstrzygnięć na dowodach, które z kolei zostały oparte na dokumentacji wytworzonej przez organ I instancji, czyli w istocie powoływanie się na "własne" wcześniejsze ustalenia w celu wykazania trafności ustaleń zamieszczonych w zaskarżonych decyzjach;
2. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający ogólnie na przyjęciu, że w przedmiotowych sprawach za "właściwy czas" do złożenia wniosku przez Spółkę należy uznać dwutygodniowy termin od 16 do 30 października 2015 r., podczas gdy ustalenie takie jest nie tylko błędne, ale i przedwczesne wobec przeprowadzonego wyłącznie w ograniczonym zakresie w toku postępowań podatkowych, postępowania dowodowego.
W odpowiedzi na skargi DIAS wniósł o ich oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji publicznej w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), przy czym zauważyć należy, że ustanowiony wyjątek od tej zasady, z uwagi na przedmiot zaskarżonych decyzji, w niniejszych sprawach nie zachodzi.
Rozpoznając skargi w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji.
Spór w sprawach sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie obciążono skarżącego odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki z tytułu:
1) podatku od towarów i usług z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego za poszczególne kwartały 2016 i 2017 r.,
2) podatku dochodowego od osób prawnych z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego za 2016 r.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów podatkowych obu instancji stanowił art. 116 § 1 O.p., zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, albo nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
W myśl zaś art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Treść powyższych regulacji wskazuje, że odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe ma charakter akcesoryjny i następczy - występuje jedynie w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika i jest uzależniona od istnienia jego odpowiedzialności. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna. Ratio legis przytoczonych przepisów jest stworzenie instrumentów służących zapewnieniu skuteczności egzekwowania należności publicznoprawnych, także od osób działających w charakterze członków organów osób prawnych, a więc mających wpływ na sposób funkcjonowania tego rodzaju podmiotów korporacyjnych, w tym na wypełnianie przez nie obowiązków o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się regulowanie należności podatkowych.
Z art. 116 O.p. wynika, że dla przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią konieczne jest spełnienie tzw. przesłanek pozytywnych tj. stwierdzenia, że egzekucja do całego majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a zaległość podatkowa spółki powstała w czasie faktycznego pełnienia przez osobę trzecią obowiązków członka zarządu tej spółki. Były członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności wykazując zaistnienie ewentualnych negatywnych przesłanek przypisania mu odpowiedzialności (tzw. przesłanek egzoneracyjnych).
Brzmienie powołanego przepisu wskazuje jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec spółki oraz okoliczności pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, natomiast członka zarządu (byłego członka zarządu) obciąża wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność. Chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności powinien wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) bądź też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy lub wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
W sprawach nie ulega wątpliwości, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie od 30 czerwca 2015 r. do 19 stycznia 2018 r., tj. w okresie w którym upływały terminy płatności zobowiązań podatkowych Spółki odnośnie zaległości podatkowych objętych niniejszymi decyzjami, co w świetle art. 116 § 1 O.p. uzasadnia pociągnięcie go do subsydiarnej odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe.
Warunkiem obciążenia odpowiedzialnością za zaległości podatkowe osoby prawnej - spółki prawa handlowego, osoby trzeciej - członka jej zarządu (prezesa Spółki) - jest przede wszystkim istnienie zaległości podatkowych w sytuacji, w której egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
W niniejszej sprawach bezspornym jest istnienie zaległości podatkowych Spółki w odniesieniu do okresów rozliczeniowych objętych zaskarżonymi decyzjami.
Nadto nie ulega wątpliwości, że postępowanie egzekucyjne wobec Spółki było bezskuteczne i zostało umorzone postanowieniem z [...] lipca 2021 r.
Z tych względów Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawach organów, że zaistniały obie pozytywne przesłanki warunkujące orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego jako byłego prezesa zarządu Spółki, za jej zaległości podatkowe.
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności.
Pierwszą z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.
W ocenie Sądu zasadnie uznały organy podatkowe, że skarżący nie wykazał, aby nie ponosił winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Wniosek taki spółka powinna złożyć w sytuacji niewypłacalności (art.10 P.u.n.). Z kolei, zgodnie z art.11 ust.1 P.u.n. dłużnik jest niewypłacalny jeśli nie wykonuje wymagalnych zobowiązań. Nie ma przy tym znaczenia, że subiektywnie dłużnik uważa swoją sytuację za dobrą, a nawet, że w rachunku zysków i strat osiąga zysk, czy tez że nie było wobec niego zajęć komorniczych czy egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że Spółka od lat trwale nie regulowała swoich zobowiązań publicznoprawnych, z których najwcześniejsze dotyczyło zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2015 r. Kolejnym nieopłaconym zobowiązaniem była składka za wrzesień 2015r. W związku z powyższym, właściwym czasem do złożenia wniosku o upadłość był dwutygodniowy termin, liczony od daty upływu terminu płatności składki ZUS za wrzesień 2015r, tj. od 16 października 2015r. Termin ten upłynął bezskutecznie 30 października 2015 r., lecz ani w tym terminie, ani później, wniosek nie został złożony.
W ocenie Sądu, uprawnione jest stanowisko organu odwoławczego, że skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.
Skarżący nie wykazał też istnienia kolejnej z przesłanek wyłączenia odpowiedzialności, tj. nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie ww. zobowiązań Spółki.
Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonych decyzjach błędnej oceny materiału dowodowego, ani naruszenia zasad postępowania wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej. Wbrew zarzutom skarżącego, nie został on obciążony odpowiedzialnością za zaległości, które powstały po okresie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu spółki. Ponadto, zdaniem Sądu, organy zasadnie odmówiły przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z opinii biegłego, bowiem kwestia określenia kiedy podatnik zaprzestał płacenia zobowiązań, nie wymaga wiadomości specjalnych. Również określenie właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o upadłość nie leży w gestii biegłego lecz organów podatkowych, które mają obwiązek orzekać na podstawie obowiązujących przepisów i uwzględniać adekwatne orzecznictwo sądowe. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzone postępowanie podatkowe i wydane decyzje wymagania te spełniają. W wydanych decyzjach precyzyjnie wskazano sposób określenia czasu powstania niewypłacalności spółki, a także czasu właściwego na zgłoszenie wniosku o upadłość - nie można tu organom zarzucić dowolności. Organ odwoławczy odniósł się do złożonego wniosku dowodowego w postanowieniu z dnia [...] lutego 2022r. Twierdzenia skarżącego o dobrej sytuacji finansowej spółki, nie znajdują potwierdzenia w jego decyzjach o zaprzestaniu regulowania należności; skarżący nie wskazał, z jakich powodów – pomimo rzekomo dobrej sytuacji – spółka nie regulowała swoich zobowiązań.
W ocenie Sądu organy zebrały pełen materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, sporządzonych stosownie do wymogów art. 210 O.p. Należy przy tym dodać, że obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy, co jednak nie jest równoznaczne z prowadzeniem całego postępowania wyjaśniającego od nowa, co oznacza, że akceptując ustalenia dokonane przez organ I instancji przyjmuje je za swoje i nie musi ponownie przeprowadzać wszystkich dowodów.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargi oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI