I SA/Rz 33/25

I SA/Rz 33/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska
Piotr Popek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 139 ust. 1, art. 147 ust. 1, art.148
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Dz.U.UE.L 2015 nr 343 poz 558 art. 115
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych  przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny
Dz.U. 2017 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi G. Spółka z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 października 2024 r. nr 1801-IGP.4435.59.2024 w przedmiocie odmowy uznania miejsca czasowego składowania towarów oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G.sp. z o.o. ( dalej: Spółka/skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 października 2024 r. nr 1801-IGP.4435.59.2024, którą utrzymano w mocy decyzję własna z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr 1801-IGP.4435.38.2024, w przedmiocie odmowy uznania miejsca do przedstawienia towarów organom celnym, w tym krótkotrwałego czasowego składowania.
Jak wynika z zaskarżonej decyzji i akt sprawy wnioskiem z 7 maja 2024 r. Spółka zwróciła się do organu o uznanie miejsca do przedstawienia towarów organom celnym, w tym krótkotrwałego czasowego składowania, zlokalizowanego w miejscowości S. na terenie firmy G1 spółka komandytowa (dalej: przedsiębiorstwo). Z treści wniosku wynikało, że miejsce uznane będzie wykorzystywane do przedstawiania towarów unijnych i nieunijnych w postaci opon eksportowanych i importowanych przez ww. przedsiębiorstwo. Wnioskodawca jako powody, dla których towary nie mogą zostać dostarczone do oddziału celnego wskazał brak możliwości dokonania rewizji celnej na terenie oddziału celnego z uwagi na charakter towaru, tj. towar luzem.
Pismem z 4 czerwca 2024 r. DIAS zwrócił się do Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu o zajęcie stanowiska w sprawie zasadności uznania zaproponowanego miejsca. W odpowiedzi z 7 czerwca 2024 r. NPUCS stwierdził, że podniesione przez wnioskodawcę argumenty o braku możliwości przeprowadzenia skutecznej rewizji celnej opon na terenie placu Oddziału Celnego w D. nie odpowiadają stanowi faktycznemu zaś uznanie proponowanego miejsca nie jest uzasadnione. Plac odpraw celnych Oddziału Celnego w D. spełnia warunki techniczne i organizacyjne do przedstawiania towarów oraz dokonywania kontroli fizycznych. Samochody ciężarowe przez całą dobę mogą docierać na plac i tam oczekiwać na spełnienie formalności. Cały obszar jest także objęty monitoringiem administrowanym przez zarządcę budynku. Istnieje także możliwość wynajęcia w przedsiębiorstwach znajdujących się w najbliższym otoczeniu Oddziału, wózka widłowego wraz z operatorem, jeżeli zgłaszający takim sprzętem nie dysponuje, a okaże się on niezbędny do rozładunku lub załadunku towaru.
Pismem z 15 lipca 2024 r. Spółka poinformowała, że dla potrzeb obsługi przesyłek dla przedsiębiorstwa posiada miejsce uznane nr [...]. Wnioskowane miejsce uznane w S. związane jest z powstaniem drugiego magazynu tej firmy. W przypadku uznania tego miejsca skarżąca zrezygnuje z prowadzenie miejsca uznanego nr [...].
Decyzją z 13 sierpnia 2024 r. DIAS odmówił uznania miejsca do przedstawienia towarów organom celnym, w tym krótkotrwałego czasowego składowania.
Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie zarzucajac organowi naruszenie:
1) art. 107 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej: K.p.a.) poprzez brak wskazania w sentencji decyzji przepisu prawa materialnego będącego podstawą odmowy;
2) art. 147 ust. 1 UKC (Dz.U.UE.L.2013.269.1) poprzez przyjęcie, że miejsce uznane służy jedynie do zakończenia procedury tranzytu standardowego, jeżeli organ celny uzna, że istnieją szczególne okoliczności oraz przedstawienia i krótkotrwałego składowania towarów do czasu ich zgłoszenia do procedury celnej lub powrotnego wywozu, chociaż sam cytowany przepis odnosi się jedynie do "uzasadnionych" a nie "szczególnych" okoliczności;
3) art. 115 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad określających niektóre przepisy unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. UE L 343 z 29.12.2015, s. 1 z późn.zm., dalej: rozporządzenie delegowane), poprzez przyjęcie, że o miejsce uznane powinien występować jedynie eksporter lub posiadacz pozwoleń na uproszczenia oraz, że w niniejszej sprawie organ celny nie będzie w stanie sprawować dozoru celnego bez konieczności stosowania środków administracyjnych, które są niewspółmierne do istniejących potrzeb gospodarczych.
Po rozpatrzeniu odwołania spółki, DIAS zaskarżoną decyzją z 31 października 2024 r. utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięci wydane w I instancji.
Organ wyjaśnił, że przepisy unijne nie regulują szczegółowo kwestii wydawania decyzji o uznaniu miejsca do przedstawiania towarów do procedury wywozu pozostawiając tę kwestię do uregulowania na poziomie krajowym. Pozwolenie takie jest wydawane na zasadach ogólnych określonych w art. 22 UKC w związku z art. 5 pkt 33 UKC. Miejsce uznane dla wywozu powinno być powiązane z siedzibą eksportera lub z miejscem faktycznego pakowania lub załadowywania towarów na środek transportu w celu ich wyprowadzenia poza obszar celny Unii. O uznanie miejsca powinni występować co do zasady eksporterzy. Oczywiście zgłoszeń celnych towarów zlokalizowanych w takich miejscach na rzecz eksportera może dokonywać przedstawiciel celny. Organ celny, na wniosek osoby zainteresowanej może uznać miejsce, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego. Jest to zatem swoiste uprawnienie organu celnego, a nie jego obowiązek do uznania miejsca w każdym przypadku. Istotnym elementem, który organy celne biorą pod uwagę rozpatrując wniosek o uznanie miejsca to faktyczne przeszkody uniemożliwiające lub utrudniające przedstawienie towarów w urzędzie celnym. Organ wskazał, że w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania ustalono, że nie jest zasadne uznanie proponowanego miejsca, gdyż nie stwierdzono przeszkód, które uniemożliwiałyby dostarczenie i przedstawienie określonych przez przedsiębiorcę towarów w oddziale celnym. W przypadku braku takich przesłanek delegowanie funkcjonariuszy celnych celem przeprowadzania rewizji celnej towaru przedstawianego w miejscu uznanym i ewentualnego nałożenia bądź zdjęcia zamknięć urzędowych zaburza płynność pracy Oddziału Celnego w D., m.in. poprzez wydłużenie czasu obsługi innych zgłoszeń celnych. Tym samym organ celny nie będzie w stanie sprawować dozór celny bez konieczności stosowania środków administracyjnych, które są niewspółmierne do istniejącej potrzeby gospodarczej.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem spółka wniosła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów proceduralnych: art. 187 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz.U. z 2023r, poz. 2383 z późń. zm, dalej: O.p.), w związku z art 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2024r Prawo celne (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1373 z późni, zm., dalej: P.c.), poprzez brak zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
II. naruszenie prawa materialnego:
1. błędną wykładnię art. 115 rozporządzenia delegowanego w związku z art. 139,147 i 148 ust. 2 i 3 UKC poprzez uznanie, że organy celne dysponują dowolnością przy uznaniu miejsc, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego - w tym przedstawienia towarów tym organom,
2. błędną wykładnie art. 115 rozporządzenia w związku z art. 139, 147 ust. 1, i 148 ust. 2 i 3 UKC poprzez przyjęcie, że cytowane przepisy wskazują że miejsce uznane służy jedynie do:
- zakończenia procedury tranzytu w uproszczeniu (przez upoważnionego odbiorcę),
- zakończenia procedury tranzytu standardowego (jeżeli organ celny uzna, że istnieją po temu szczególne okoliczności),
- przedstawienia i krótkotrwałego składowania towarów w miejscach przeznaczonych do tego celu a zlokalizowanych przy granicy.
3. błędną wykładnię art. 115 rozporządzenia w związku z art. 147 ust. 1 i 148 ust. 2 i 3 UKC poprzez ograniczenie przypadków możliwości wydania pozwolenia na miejsce uznane do przedstawienia towarów jedynie w sytuacji zaistnienie faktycznej przeszkody uniemożliwiającej lub utrudniającej przedstawienie towarów w urzędzie celnym (pierwszy akapit na str. 5) oraz , że wyjątkiem od zasady przedstawienia towarów w oddziale celnym może być jedynie w przypadku:
- dokonywania zgłoszeń celnych w ramach procedur uproszczonych,
- rodzaj towarów przedstawiony organom celnym, np. towary wymagające zapewnienia odpowiednich warunków technicznych oraz
- rodzaj transportu, którym przewożone są towary, np. transport kolejowy, towary ponadgabarytowe.
4. błędną wykładnię art. 115 rozporządzenia w związku art. 148 ust. 3 UKC poprzez przyjęcie braku istnienie potrzeby gospodarczej i ograniczenie jej jedynie do konieczności liczenia się wnioskodawcy przy podjęciu działalności gospodarczej z przepisami prawa, pomimo, że wskazany przepis nakazuje przyznać pozwolenie jeśli organ celny może sprawować dozór celny bez konieczności stosowania środków administracyjnych, które są niewspółmierne do istniejącej potrzeby gospodarczej.
5. błędną wykładnie art. 115 rozporządzenia w związku z art. 139 UKC poprzez ograniczenie kręgu podmiotów mogących wnioskować o miejsce uznane do przedstawienia towarów i przyznanie takiej możliwości jedynie eksporterom (przedostatni akapit na str. Nr 4), odmawiając takiej możliwości agencji celnej, ograniczając rolę agencji celnej jedynie do działania w imieniu eksportera, jako przedstawiciel celny.
6. brak zastosowania art. 159 ust 2 UKC - poprzez dokonanie wykładni art. 139,147 ust. 1, i 148 ust. 2 i 3 UKC z pominięciem celu jakiemu służą powołane przepisy prawa.
W obszernym uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy poprzestając na ogólnikowym stwierdzeniu, że każdorazowe angażowanie funkcjonariuszy do wyjazdu do miejsca uznanego wiązałoby się z nadmiernym obciążeniem urzędu celnego. Skarżąca podniosła również, że zachodzące w tym przypadku uznanie administracyjne nie może być mylone z dowolnością co jej zdaniem, zaszło w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga została oddalona w całości, bowiem nie okazała się zasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.) Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie
z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 października 2024 r., w przedmiocie odmowy uznania miejsca do przedstawienia towarów organom celnym, w tym krótkotrwałego czasowego składowania.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła o uznanie miejsca, w którym towary mogą zostać przedstawione organom celnym, w tym o możliwość krótkotrwałego czasowego składowania, zlokalizowanego w miejscowości S., na terenie przedsiębiorstwa, na rzecz którego spółka wykonuje czynności przewidziane w przepisach prawa celnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że ze względu na charakter towaru, czyli opony luzem, brak jest możliwości przeprowadzenia takiej rewizji w oddziale celnym. Podniosła również, że dostarczenie towaru do wyznaczonego oddziału celnego wiązałoby się z nadmiernymi trudnościami logistycznymi oraz znacznym wzrostem kosztów działalności. Ponadto spółka poinformowała, że posiada inne miejsce wyznaczone o nr [...], z którego chciałaby zrezygnować w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał argumenty skarżącej za niewystarczające do uwzględnienia jej wniosku. W swoich decyzjach organ powołał oraz dokonał właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, w tym regulacji UKC, rozporządzenia delegowanego oraz Prawa celnego.
Zgodnie z art. 139 ust. 1 UKC towary wprowadzone na obszar celny UE należy przedstawić organom celnym niezwłocznie po ich przybyciu do wyznaczonego urzędu celnego lub innego miejsca wskazanego lub uznanego przez organ celny, bądź do wolnego obszaru celnego. Stosownie zaś do art. 144 UKC towary nieunijne są czasowo składowane od momentu ich przedstawienia organom celnym. Czasowe składowanie oznacza sytuację, w której towary nieunijne są przechowywane pod dozorem celnym w okresie pomiędzy ich przedstawieniem organom celnym a objęciem jedną z procedur celnych lub ich powrotnym wywozem (art. 5 ust. 17 UKC). Dozór celny rozumie się jako ogólne działania podejmowane przez organy celne w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz, w stosownych przypadkach, innych przepisów mających zastosowanie do towarów objętych tymi działaniami. Towary czasowo składowane muszą być przechowywane wyłącznie w magazynach czasowego składowania, zgodnie z art. 148 UKC, lub – w uzasadnionych przypadkach – w innych miejscach wyznaczonych lub uznanych przez organy celne (art. 147 ust. 1 UKC). Towary nieunijne, które są czasowo składowane, muszą zostać objęte procedurą celną lub powrotnie wywiezione w terminie 90 dni (art. 149 UKC). Miejsca uznane, w rozumieniu przepisów unijnego prawa celnego, to miejsca, w których następuje przedstawienie towarów.
Zgodnie z art. 115 ust. 1 rozporządzenia, miejsce inne niż właściwy urząd celny może zostać zatwierdzone do celów przedstawienia towarów, pod warunkiem spełnienia następujących wymagań:
a) spełnienie wymogów określonych w art. 148 ust. 2 i 3 Kodeksu oraz w art. 117 niniejszego rozporządzenia,
b) towary zostały zgłoszone do procedury celnej lub powrotnie wywiezione nie później niż 3 dni po ich przedstawieniu, a w przypadku upoważnionego odbiorcy, o którym mowa w art. 233 ust. 4 lit. b) UKC, nie później niż 6 dni po ich przedstawieniu, chyba że organy celne wymagają rewizji towarów, zgodnie z art. 140 ust. 2 UKC.
Od momentu przedstawienia towarów, aż do ich zgłoszenia do procedury celnej lub powrotnego wywozu, towary znajdują się w statusie czasowego składowania (tzw. "krótkotrwałego", ze względu na krótki czas składowania). Zgodnie z art. 147 ust. 1 UKC towary czasowo składowane muszą być przechowywane wyłącznie w magazynach czasowego składowania, zgodnie z art. 148 UKC, lub – w uzasadnionych przypadkach – w innych miejscach wyznaczonych lub uznanych przez organy celne.
Biorąc pod uwagę obowiązujące regulacje, miejsce uznane służy do:
- zakończenia procedury tranzytu w uproszczeniu (przez upoważnionego odbiorcę),
- zakończenia procedury tranzytu standardowego (jeśli organ celny uzna, że istnieją ku temu szczególne okoliczności),
- przedstawienia i krótkotrwałego składowania towarów w miejscach przeznaczonych do tego celu, zlokalizowanych przy granicy.
Warunki, które muszą zostać spełnione, aby organ celny uznał miejsce do celu przedstawienia towarów, w tym do krótkotrwałego czasowego składowania, określa art. 115 rozporządzenia. Przepis ten odnosi się bezpośrednio do art. 139 ust. 1 oraz art. 147 ust. 1 UKC, które regulują przedstawienie towarów organom celnym wprowadzanych na obszar celny Unii, a także do warunków i obowiązków związanych z czasowym składowaniem tych towarów. Zgodnie z art. 148 ust. 2 i 3 UKC w związku z art. 115 rozporządzenia delegowanego, miejsce inne niż właściwy urząd celny może zostać uznane do celu przedstawienia towarów, w tym do czasowego składowania, pod warunkiem, że osoba ubiegająca się o takie uznanie spełnia następujące wymagania:
a) ma siedzibę na obszarze celnym Unii,
b) zapewnia prawidłową realizację operacji,
c) składa zabezpieczenie zgodnie z art. 89 UKC,
oraz że organy celne mogą sprawować dozór celny bez konieczności stosowania środków administracyjnych, które byłyby niewspółmierne do istniejącej potrzeby gospodarczej.
Wykładni powyższych przepisów prawa unijnego w odniesieniu do decyzji organów o uznaniu miejsca do przedstawienia towarów innego aniżeli właściwy urząd celny dokonać należy przez pryzmat wskazówek interpretacyjnych przyjętych przez samego prawodawcę unijnego oraz celu jakiemu służy dana instytucja. W tym celu przy procesie wykładni przepisów prawa unijnego należy sięgnąć do motywów preambuły danego aktu unijnego. Jak wynika zaś z motywu 36 preambuły do rozporządzenia delegowanego, przedstawienie towarów w chwili przybycia na obszar celny Unii oraz czasowe składowanie towarów powinno zasadniczo odbywać się w siedzibie właściwego urzędu celnego lub w magazynach czasowego składowania prowadzonych wyłącznie przez posiadacza pozwolenia przyznanego przez organy celne. Aby zapewnić większą elastyczność zarówno dla przedsiębiorców, jak i organów celnych, przewidziano możliwość zatwierdzenia miejsca innego niż właściwy urząd celny do celów przedstawienia towarów, a także miejsca innego niż magazyn czasowego składowania do celów czasowego składowania towarów. Już w świetle tych wskazówek interpretacyjnych stwierdzić należy, że uznanie innego miejsca przedstawienia towarów aniżeli właściwy urząd celny jest wyjątkiem od zasady i nie może być interpretowany rozszerzający, a więc w każdym wypadku, gdy dany uczestnik procedury celnej o to wystąpi, ale w wypadku uzasadnionym. Po wtóre przy podejmowaniu decyzji w tym przedmiocie należy kierować nie tylko uzasadnionym interesem strony ale również potrzebami organu celnego w zakresie sprawności działania i funkcjonalności jego o0rganizacji. Zważyć należy, że identyfikując swój interes (uzasadniony przypadek) strona we wniosku powołała się na charakterystykę towaru - towar luzem (opony), która uniemożliwia bądź znacząco utrudnia dokonanie rewizji celnej tego towaru w siedzibie właściwego oddziału celnego. Dyrektor IAS przed podjęciem decyzji zasięgnął stanowiska organu celnego – Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego i dokonał oceny zasadności interesu strony przez pryzmat podniesionej we wniosku argumentacji dochodząc do przekonania, że taka argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie bowiem organizacja i funkcjonowanie oddziału celnego umożliwia bez większych przeszkód dokonanie rewizji celnej przedmiotowego towaru.
W dalszym toku procedowania wniosku Spółka rozwijała argumentację na jego poparcie podnosząc kwestię kosztów, które ponosi w związku z organizacją rozładowania towarów w celu dokonania ich rewizji. Pomija jednak skarżąca, że tego rodzaju preferencja powinna uwzględniać także interes urzędu celnego i słusznie w tym zakresie podkreśla organ, że każdorazowe delegowanie funkcjonariuszy celnych wpływa także na zakłócenie funkcjonowania urzędu celnego. Celnie także wskazuje organ, że prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem obrotu towarowego z zagranicą wiąże się także z ponoszeniem kosztów potencjalnej rewizji celnej i zapewnieniem odpowiedniej organizacji pracy. Poza tym, w aspekcie uciążliwości dla Spółki związanej z potencjalnymi czynnościami celnymi dotyczącymi w/w towaru Dyrektor IAS wykazał na podstawie analizy zgłoszeń celnych dokonywanych na rzecz przedsiębiorstwa, że w okresie od 1 maja 2023 r. do 30 kwietnia 2024 r. na łączną liczbę 115 zgłoszeń, tylko w 4 przypadkach została podjęta decyzja o przeprowadzeniu rewizji towaru. Z przedstawionej przez organ statystyki zgłoszeń celnych dokonanych na rzecz przedsiębiorcy wynika, iż niespełna 5% z nich kończy się rewizjami, co wiąże się z koniecznością rozładunku. Zgodnie z art. 140 UKC, koszt tej procedury obciąża zgłaszającego, co stanowi standardowy element działalności gospodarczej związanej z odprawą celną. W związku z tym, choć rewizje stanowią integralną część procesu odpraw celnych, ich ograniczona liczba (zaledwie 5%) wskazuje na niski wpływ tych procedur na działalność przedsiębiorcy dokonującego zgłoszenia celnego. Tak wiec nawet z tej perspektywy należy dojść do wniosku, że niewielki odsetek rewizji nie wiąże się z istotnymi kosztami ani dodatkowymi obciążeniami ekonomicznymi czy też logistycznymi dla zgłaszającego, co czyni dalsze rozbudowywanie procedur w tym zakresie nieuzasadnionym.
Tak więc Sąd pragnie podkreślić, że pomimo, iż przepisy unijne nie regulują szczegółowo kwestii wydawania decyzji o uznaniu miejsca do przedstawienia towarów do procedury wywozu, to jednak zakreślają ogólną koncepcję i formułują pewne dyrektywy interpretacyjne pozwalając uznać, że chodzi o wyjątek od reguły i to strona ubiegająca się o taką preferencję powinna wykazać, że zachodzi uzasadniony wypadek, organ podejmuje zaś decyzję w ramach władztwa dyskrecjonalnego (organ celny "może"). W niniejszej sprawie organ nie naruszył granic uznania administracyjnego, gdyż odniósł się do stanowiska i argumentacji Spółki oraz przedstawił własne stanowisko oparte o rzeczowe, logiczne i przejrzyste przesłanki. Organ, respektując zasady transparentności postępowania administracyjnego, zapoznał się z opinią NPUCS oraz stanowiskiem skarżącej strony, umożliwiając jej aktywne uczestnictwo w każdym etapie procedury i wyrażenie swoich uwag.
Brak szczegółowych regulacji omawianej kwestii na poziomie unijnym oznacza, ze prawodawca unijny pozostawił pewną swobodę w tym zakresie krajom członkowskim. Pomocne mogą tu być "Wytyczne w sprawie miejsc uznanych i wyznaczonych do przedstawienia towaru, w tym do czasowego składowania" z listopada 2024 r. opublikowane przez Ministerstwo Finansów, które wprawdzie nie należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, ale stanowić mogą istotne wskazówki interpretacyjne. Zgodnie z tymi wytycznymi miejsce uznane dla wywozu powinno być ściśle powiązane z siedzibą eksportera lub z miejscem, w którym towary są faktycznie pakowane lub załadowywane na środek transportu w celu ich wyprowadzenia poza obszar celny Unii. Zasadniczo to eksporterzy powinni występować o uznanie miejsca, jednak zgłoszenia celne dotyczące towarów znajdujących się w takich miejscach mogą również składać przedstawiciele celni działający na rzecz eksportera. Pomimo ogólnej zasady, że przedstawienie towarów powinno odbywać się w siedzibie właściwego urzędu celnego lub w magazynach czasowego składowania prowadzonych przez uprawnionych przedsiębiorców, unijne przepisy przewidują możliwość zatwierdzenia innych miejsc w uzasadnionych przypadkach. Takie wyjątki mogą mieć zastosowanie np. w przypadku:
- konieczności składowania towarów o szczególnym charakterze, np. wymagających specjalnych warunków przechowywania (towary łatwo psujące się, niebezpieczne, o dużych gabarytach itp.),
- oddalenia od najbliższego oddziału celnego, które powodowałoby nadmierne utrudnienia logistyczne i ekonomiczne,
- sytuacji, w których zapewnienie dozoru celnego w alternatywnej lokalizacji nie generuje nadmiernych kosztów administracyjnych.
Jak się podkreśla w Wytycznych wyznaczenie miejsca jest wynikiem stwierdzenia przez organ celny okoliczności, takich jak m.in.
- ważny interes państwowy,
- ważne względy służbowe,
- właściwości towaru,
- brak technicznych możliwości dostarczenia towaru do urzędu celnego.
W przedmiotowej sprawie żaden z powyższych egzemplifikowanych wypadków nie wystąpił, a Spółka nie wykazała zasadności swojego wniosku, w szczególności nie przekonując, że poza ułatwieniem jej funkcjonowania i ograniczeniem ponoszonych kosztów wpłynie to na usprawnienia procedur celnych związanych z danym towarem. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, ze zarówno w odwołaniu od decyzji I instancji jak i w przedmiotowej skardze do WSA, Spółka podnosiła, że głównym powodem wnioskowania o ustanowienie miejsca uznanego jest charakterystyka towaru oraz potrzeba gospodarcza związana z nadmiernym kosztami generowanymi podczas każdego przedstawiania towaru w oddziale celnym. Przedmiotowym towarem są opony opisane przez Spółkę jako towar znajdujący się luzem. Z tego tez względu, zdaniem skarżącej, każdorazowe przedstawianie towaru o oddziale celnym wiązałoby się generowaniem dodatkowych kosztów takich jak: koszty transportu, hipotetyczne koszty rozładunku i załadunku, ze względu na który zaangażować wymagałoby dodatkowych pracowników oraz dodatkowy pojazd. Zdaniem Składu Orzekającego w sprawie, organ prawidłowo ocenił argumenty strony jako niewystarczające do uwzględnienia jej żądania. Rodzaj zgłoszonego towaru tj. opony o kodzie CN 4011 umożliwia dostarczenie i przedstawienie go bezpośrednio w oddziale celnym. Hipotetyczne rozładunek i załadunek towaru, który notabene ma miejsce tylko i wyłącznie w przypadku dokonywania rewizji przez organ celny, nie nastręcza przeszkód niemożliwych do pokonania oraz nie wiąże się z kosztami, które czyniłyby dane przedsięwzięcie gospodarcze nieopłacalnym, zaś sam towar definitywnie trudno uznać za produkt o szczególnym charakterze. Skarżąca jako podmiot profesjonalny powinna znać obowiązujące prawo, orientować się w swoich obowiązkach i tak dostosować model działalności, aby być przygotowanym na ewentualne koszty związane z obrotem z zagranicą, jak również powinna uwzględnić sposób organizacji organów KAS. Na marginesie należy dodać, iż oddziały celne działają na zasadzie decentralizacji co oznacza, że wszędzie tam gdzie zachodzi taka potrzeba gospodarcza organy starają się założyć oddziały celne w celu zminimalizowania kosztów przedsiębiorców związanych przedstawianiem towarów organom celnym. W rozpoznawanej sprawie Spółka wnioskowała o wyznaczenie miejsca uznanego w miejscowości S. zaś najbliższy oddział celny znajduje się w miejscowości D. Miejsca te dzieli raptem 6 kilometrów, co przeczy argumentacji Spółki o istotnej potrzebie gospodarczej uzasadniającej wyznaczenie nowego miejsca uznanego. Taka niewielka odległość między miejscowościami oznacza, że dostęp do istniejącego oddziału celnego w D. nie generuje nadmiernych kosztów ani trudności logistycznych dla przedsiębiorców. Przejazd na dystansie zaledwie 6 kilometrów nie stanowi istotnego obciążenia czasowego ani finansowego, zwłaszcza biorąc pod uwagę rozwiniętą infrastrukturę drogową w tym rejonie. Ponadto, zasada decentralizacji służy optymalizacji lokalizacji oddziałów celnych, ale nie oznacza automatycznego tworzenia nowych miejsc uznanych w każdej miejscowości. W tym przypadku bliskość D. sugeruje, że potrzeba wyznaczenia miejsca uznanego w S. może być uznana za nieuzasadnioną ekonomicznie. Tak więc, delegowanie funkcjonariuszy celnych każdorazowo do miejsca uznanego w S. byłoby nieuzasadnione, szczególnie w kontekście obowiązującej zasady, zgodnie z którą to zgłaszający ma obowiązek przedstawienia towaru w odpowiednim oddziale celnym. Wprowadzenie wyjątku w tej sytuacji mogłoby naruszać konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, zawartą w art. 32 Konstytucji RP. Zgodnie z tą zasadą wszyscy obywatele oraz podmioty gospodarcze powinni być traktowani jednakowo przez organy administracji publicznej. Umożliwienie jednemu przedsiębiorcy odprawy poza standardowym oddziałem celnym bez uzasadnionych przesłanek mogłoby prowadzić do nierównego traktowania innych podmiotów gospodarczych, które muszą przestrzegać obowiązujących procedur. Ponadto, nadmierne rozproszenie zasobów organów celnych mogłoby negatywnie wpłynąć na ich prawidłowe funkcjonowanie, prowadząc do wydłużenia czasu obsługi innych zgłoszeń. Efektywność procedur celnych jest kluczowa zarówno z perspektywy administracji publicznej, jak i przedsiębiorców, dlatego zasadne jest dążenie do ich optymalizacji, a nie wprowadzanie rozwiązań, które mogłyby generować niepotrzebne obciążenia kadrowe i proceduralne.
Dla oceny niniejszej sprawy nie miało znaczenia to, że Spółka uzyskała już pozwolenie na uznaniu innego miejsca do przedstawienia towarów, gdyż taka decyzja zapadła w odrębnej sprawie przy istnieniu właściwych jej okoliczności faktycznych i prawnych.
W ocenie Sądu organ wystarczająco wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie, wskazując przy tym fakty, które uznał za udowodnione i dowody na których się oparły, jak również okoliczności oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględnił stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśnił podstawę prawną decyzji przytaczając przepisy prawa mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. To, że ustalenia organu odbiegają od stanowiska strony, nie oznacza automatycznie, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Zachowanie standardów dobrej administracji nie polega na tym, że analiza materiału dowodowego i rezultat prowadzonego postępowania ma być zbieżny z żądaniami strony. Tym samym nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia zasad postępowania, w tym legalizmu, prawdy obiektywnej, zaufania do organów, zupełności materiału dowodowego, ani swobodnej oceny dowodów.
Nie stwierdzając zatem w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.