I SA/Rz 324/22

I SA/Rz 324/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-08-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Boratyn /przewodniczący/
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1827/22 - Wyrok NSA z 2024-01-11
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 107 § 1 pkt 4, art. 145 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 145aa
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant Specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 10 marca 2022 r., nr 9009-2022-000148 w przedmiocie uchylenia, w postępowaniu wznowieniowym, decyzji ostatecznej oraz odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie na rzecz skarżącego K. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 10 marca 2022 r. nr 9009-2022-000148 Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łańcucie z dnia 14 października 2021 r., nr 0177-2021-003021 o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0177-2019-002737 z dnia 22 lutego 2019 r. oraz w sprawie przyznania K.M. (dalej: Skarżący/Strona/Beneficjent) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok.
Z treści zaskarżonej decyzji oraz akt postępowania wynika, że w dniu 16 czerwca 2018 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łańcucie za pomocą aplikacji eWniosekPlus wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na 2018 rok. We wniosku Beneficjent wnioskował o przyznanie płatności bezpośrednich, w tym o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników. Do przyznania ww. płatności zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni wynoszącej 32,49 ha oraz wskazał na materiale graficznym położenie deklarowanych we wniosku działek rolnych.
Podczas kontroli administracyjnej przedmiotowego wniosku stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej odnośnie działki ewidencyjnej nr [...] (działka rolna [...]) o powierzchni 0.26 ha, polegający na zadeklarowaniu do przyznania płatności tej samej działki ewidencyjnej przez dwóch producentów.
W związku z powyższym w dniu 17 października 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łańcucie wystosował do Beneficjenta wezwanie do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi Beneficjent złożył oświadczenie, w którym wyjaśnił, że działka nr [...] nie jest jego własnością i podał ją do płatności przez pomyłkę, w związku z czym rezygnuje z płatności do niej. Złożył korektę do wniosku i wycofał sporną działkę z wniosku o przyznanie płatności na 2018 rok.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie zmiana do wniosku została złożona przez Stronę po poinformowaniu go o występujących nieprawidłowościach zmiany tej nie uwzględniono podczas rozpatrywania wniosku.
Wobec powyższego stwierdzono następujące różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną:
- dla działki ewidencyjnej o nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną [...] o powierzchni 0,26 ha wykluczono w wyniku kontroli krzyżowej 0,26 ha.
- dla działki ewidencyjnej o nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną [...] o powierzchni 0,22 ha stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 0,21 ha, zatem wykluczono 0,01 ha.
- dla działki ewidencyjnej o nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną [...] o powierzchni 0,20 ha stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 0,19 ha, zatem [...], na której zadeklarowano działkę rolną [...] o powierzchni 0,43 ha stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 0,40 ha, zatem wykluczono 0,03 ha.
- dla działki ewidencyjnej o nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną [...] o powierzchni 0,19 ha stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 0,18 ha, zatem wykluczono 0,01 ha.
- dla działki ewidencyjnej o nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną [...] o powierzchni 0,30 ha stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 0,28 ha, zatem wykluczono 0,02 ha.
Po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności powierzchni 0,34 ha powierzchnia stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wyniosła 32,15 ha (32,49 ha pow. deklarowana - 0,34 ha powierzchnia wykluczona).
Decyzją z dnia 22 lutego 2019 r. nr 0177-2019-002737 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łańcucie przyznał Stronie płatności na 2018 r. w łącznej wysokości 4.755,51 zł, w tym:
-a) jednolitą płatność obszarową - 2018 w wysokości 14.459,74 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 303,22 zł ze względu na:
- stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,
- zastosowanie współczynnika korygującego,
b) płatność za zazielenienie - 2018 w wysokości 9.704,49 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 203,50 zł ze względu na:
-stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,
-zastosowania współczynnika korygującego,
c) płatność redystrybucyjną - 2018 w wysokości 4.707,56 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 98,71 zł ze względu na:
-stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,
-zastosowanie współczynnika korygującego,
d) płatność dla młodych rolników - 2018 w wysokości 5.530,21 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 115,97 zł ze względu na:
-stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia
-zastosowanie współczynnika korygującego,
oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 353,51 zł.
W dniu 25 maja 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Łańcucie wpłynęło pismo z Komendy Powiatowej Policji w [...] informujące, że Komenda Powiatowa Policji w [...] prowadzi postepowanie przygotowawcze pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w [...] w sprawie przedłożenia przez K. M. w dniu 5 czerwca 2019 r. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Biuro Powiatowe w Łańcucie dokumentu w postaci wniosku o przyznanie płatności dla gruntów rolnych za 2019 r. poświadczającego nieprawdę i zawierającego niezgodne dane dotyczące powierzchni gruntów ze stanem faktycznym w celu uzyskania nienależnych dopłat bezpośrednich.
W piśmie wskazano, że w toku postępowania zebrano materiał dowodowy w kwestii możliwości popełnienia przestępstwa polegającego na przedłożeniu w dniu 16 czerwca 2018 r. w ARiMR - Biuro Powiatowe w Łańcucie dokumentu poświadczającego nieprawdę i zawierającego niezgodne dane dotyczące powierzchni gruntów ze stanem faktycznym w celu uzyskania nienależnych dopłat bezpośrednich za rok 2018.
Wskazano, że przesłuchano właścicieli działek zadeklarowanych przez Beneficjenta we wniosku o przyznanie płatności, którzy oświadczyli, że nie wyrażali zgody na ich uprawę oraz, że według ich wiedzy nie były one przez nikogo uprawiane.
W związku z tym, iż w ocenie organu, wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łańcucie w dniu 28 maja 2021 r. postanowieniem nr 9009-2021-000829 wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną nr 0177-2019-002737 z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok.
W odpowiedzi na powyższe postanowienie Skarżący w piśmie z dnia 2 czerwca 2021 r. wskazał, że działki znajdujące się we wniosku obszarowym na 2018 rok były przez niego użytkowane rolniczo, odbywały się na nich prace agrotechniczne pozwalające utrzymać grunty w dobrej kulturze rolnej. Wyjaśnił, że działki, które znajdowały się we wniosku obszarowym na 2018 r. posiadał i użytkował bez tytułu prawnego. Podkreślił, że przepisy prawne UE nie uzależniają prawa do uzyskiwania płatności od posiadania tytułu prawnego do gruntów rolnych. W ocenie Skarżącego spełnił wszystkie warunki do otrzymania płatności.
W wyniku wznowionego postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łańcucie decyzją nr 0177-2021-003021 z dnia 14 października 2021 roku uchylił decyzję nr 0177-2019-002737 z dnia 22 lutego 2019 r. oraz odmówił Skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok, w tym:
- jednolitej płatności obszarowej - 2018 i nałożył sankcję w wysokości 14 919,08 zł.
Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;
- płatności za zazielenienie - 2018;
- płatności redystrybucyjnej - 2018 i nałożył sankcję w wysokości 5 340,30 zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;
- płatności dla młodych rolników - 2018 i nałożył sankcję w wysokości 5 705,89 zł.
Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
Skarżący nie zgodził się z decyzja organu i wniósł od niej odwołanie zarzucając błędne uchylenie decyzji z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 oraz odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji.
Podniósł, że w toku postepowania nie zostały przeprowadzone żadne czynności, które mogłyby podważyć twierdzenia o faktycznej uprawie opisanych we wniosku działek.
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 10 marca 2022 r. nr 9009-2022-000148 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łańcucie z dnia 14 października 2021 r., nr 0177-2021-003021 o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0177-2019-002737 z dnia 22 lutego 2019 r. oraz w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi który wydał decyzję.
W ocenie organu w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania. Nową okolicznością, która istniała w dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej i nie była znana organowi był fakt, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łańcucie w dniu 25 maja 2021 r. dowiedział się z pisma z Komendy Powiatowej Policji w Łańcucie o możliwości popełnienia przestępstwa przez Beneficjenta polegającego na przedłożeniu wniosku o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, do których nie posiadał tytułu prawnego na 2018 r. i w konsekwencji uzyskanie przez niego nienależnie pobranych płatności.
W treści uzasadnienia organ odwoławczy powołał również art. 145aa k.p.a., który określa wpływ orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na treść decyzji.
Organ wyjaśnił, że płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. nr 1307/2013 ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r. str. 608 z późn. zm.), będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha i nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Organ odwoławczy podkreślił, że istotna w przedmiotowej sprawie jest również teza wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 grudnia 2020 r. C-216/19 w zakresie interpretacji art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 w kontekście prawnego dysponowania gruntami rolnymi. Zgodne z ww. wyrokiem w przypadku, gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek podstawy prawnej, lub organ uzyska informację, że zadeklarowana działka rolna jest użytkowana bezumownie, w rozumieniu tego przepisu kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów. W sytuacji zaistnienia powyższych okoliczności organ zobowiązany jest do dokonania weryfikacji dwóch elementów, a mianowicie organ prowadzący postępowanie powinien ustalić faktycznego użytkownika działki rolnej oraz zbadać czy ten użytkownik posiada tytuł prawny do działki (np. umowa dzierżawy).
Organ podkreślił, że Skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie przedstawił dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu
prawnego do deklarowanych działek rolnych, pomimo skutecznego wezwania do przedłożenia takich dowodów.
W ocenie organu odwoławczego Beneficjent naruszył prawo własności właścicieli działek ewidencyjnych wskazanych we wniosku poprzez czerpanie z nich nieuprawnionych pożytków, co świadczy o braku ciągłości podejmowanych decyzji i działalności rolniczej, jej incydentalnym charakterze, niezgodnym z celami WPR. Podniesiono, że Beneficjent nie potrafił określić rodzaju upraw, nie posiadał więc odpowiedniej wiedzy aby udowodnić, że faktycznie i trwale użytkował rolniczo zadeklarowane działki.
Od wyżej wymienionej decyzji Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie z dnia 10 marca 2022 r. Beneficjent wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łańcucie z dnia 14 października 2021 r. nr 0177-2021-003021 o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0177-2019-002737 z dnia 22 lutego 2019 r. oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok.
Przedmiotowej decyzji zarzucił również naruszenie 8 k.p.a. tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli.
Skarżący zwrócił uwagę , że w przedmiotowej sprawie oceniany był stan faktyczny sprzed ok. 2 lat, który był już przedmiotem prawnej oceny i to na podstawie tych samych przepisów prawa i wówczas nie było jakiejkolwiek wątpliwości w zakresie faktycznych i prawnych podstaw Skarżącego do otrzymania świadczenia. Z treści decyzji przyznającej dopłaty dla Skarżącego nie wynika aby wówczas wymagano od niego dokumentów potwierdzających prawo, czy też uprawnienie do korzystania z nieruchomości.
Skarżący podniósł, że nie zmienił się przepis, który uprawniał do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Podkreślił, że przedłożył oświadczenia świadków, którzy potwierdzili użytkowanie przez niego gruntów zgłoszonych do przyznania płatności.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji oraz zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skarga jest uzasadniona i musi skutkować uchyleniem decyzji. Wydając zaskarżone orzeczenie organ naruszył prawo procesowe, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności sąd dostrzega naruszenie przepisu art. 107 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak kompletnej podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepis ten wymaga, aby w podstawie prawnej wydanej decyzji organ zamieścił wszystkie przepisy, na których opiera to orzeczenie. Organ niewątpliwie tak rozumie ten przepis, skoro w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano cały szereg przepisów regulujących zarówno postępowanie, jak i mające wpływ na rozstrzygniecie zagadnień merytorycznych. Znajdują się więc w podstawie prawnej zarówno przepisy kpa, jak i akty prawa unijnego dotyczące podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W tej części decyzji nie zamieszczono jednak przepisu z katalogu zawartego w przepisie art. 145 § 1 kpa, a mianowicie regulującego przesłanki wznowienia postepowania zakończonego decyzją ostateczną.
Co prawda podstawę prawną do wznowienia postępowania organ zamieścił w postanowieniu o wznowieniu ( art. 145 § 1 pkt 5 kpa ), ale nie jest to wystarczające w sprawie niniejszej. Decyzja wydana w postępowaniu wznowieniowym jest bowiem aktem odrębnym i organ powinien w niej zawrzeć przepis, który w ramach tego postępowania jest podstawą uznania, że zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji i rozstrzygnięcia sprawy na nowo. Czy są to te przesłanki, które zostały wymienione w postanowieniu o wznowieniu, czy też inne. To przecież w postępowaniu odwoławczym od takiej decyzji, czy też w postępowaniu sądowoamdisnitracyjnym wszczętym skargą od decyzji ostatecznej prowadzona będzie kontrola kwestii zasadności wznowienia i uchylenia decyzji w trybie art. 145 § 1 kpa. Aby była ona rzetelna organ musi wskazać, która z tych przesłanek w rzeczywistości zaistniała.
W przedmiotowej sprawie ani organ I, ani też organ II instancji przepisu takiego w podstawie prawnej decyzji nie zamieścił ( pomimo zawarcia w niej szeregu innych przepisów). Sąd nie jest w zasadniczo w stanie stwierdzić jaka była
prawidłowo określona przesłanka orzekania o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O uchyleniu będzie bowiem każdorazowo decydowała przesłanka z art. 145 § 1 kpa. Jeżeli jest ona spełniona, to decyzja może ( musi ) zostać uchylona.
O podstawach wskazanych w przepisie art. 145 § 1 kpa organ rozważa dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i powołuje się w nim na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa a więc na wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, ale także przywołuje przesłankę z art. 145aa § 1 kpa stanowiącego, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji.
Analizując treść uzasadnienia decyzji można więc przyjąć, że podstawą działania organu w zakresie uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu o wznowienie postępowania były te dwie właśnie przesłanki. Obie miały skutek w postaci podjęcia takiej decyzji.
W takiej sytuacji należy wskazać na naruszenie przepisu art. 145aa § 1 kpa w związku z art. 147 kpa. Ten drugi przepis stanowi, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a-145b następuje tylko na żądanie strony.
Wznowienie postępowania z urzędu ( czyli tak jak w niniejszej sprawie ) nie może nastąpić z powodów określonych w przepisach od art. 145 a do 145 b kpa. Wskazany powyżej przepis art. 145aa znajduje się w systematyce kodeksu pomiędzy tymi dwoma artykułami, a więc również nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania z urzędu.
Za poparciem takiej tezy, a więc braku podstaw do oparcia wznowienia postępowania z urzędu o przesłankę z art. 145aa § 1 kpa przemawia także ujęcie treści wszystkich tych trzech przepisów, które jednolicie zawierają sformułowanie " można żądać wznowienia". Takie ujęcie redakcyjne wszystkich tych trzech przepisów w powiązaniu z treścią art. 147 kpa prowadzi do wniosku, że mogą one stanowić podstawę do wznowienia postępowania tylko wtedy, gdy postepowanie takie zostaje zainicjowane na wniosek strony. Nie mogą stanowić podstawy rozstrzygania sprawy, jeżeli wznowienie nastąpiło z urzędu.
Jeżeli zatem organ działał na podstawie tego przepisu ( tryb warunkowy stwierdzeń sądu determinuje brak przepisów z art. 145 § 1 kpa w podstawie prawnej decyzji ) to niewątpliwie stanowiło to naruszenie przepisów proceduralnych i mogło mieć ono istny wpływ na wynik sprawy. Sąd bowiem nie może stwierdzić, że nawet bez tej przyczyny organ również orzekł by o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Nie jest do końca jasne czy bez powołania wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 grudnia 2020r. C-216/91 zapadła by decyzja o takiej samej treści.
Jest to więc pierwsza podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie zobowiązany do wskazania przepisu z katalogu art. 145 § 1 kpa w podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia.
W ocenie sądu budzą również na obecnym etapie postępowania przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, którymi są nowe dowody lub okoliczności nieznane wcześniej organowi. Nie budzi przy tym wątpliwości, że muszą to być takie dowody lub okoliczności, które w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że całość lub jakaś część decyzji prawomocnej nie odpowiada prawu, a tym samym musi być wyeliminowana z obrotu, gdyż orzeczenie to po zapoznaniu się z tymi nowymi dowodami lub okolicznościami jest dotknięte wadą nakazującą taka eliminację.
W ramach kontroli sądowoadministracyjnej sąd jest zatem władny do oceny przedstawionych przez organ dowodów i okoliczności pod kątem spełniania przez nie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a także istotności dla zakończonego już ostatecznie postępowania w aspekcie konieczności wzruszenia decyzji, jako nie dającej się zaakceptować w porządku prawnym .
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał ( k. 12 decyzji ) że analizując przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, iż organ I instancji uznał ,że nową okolicznością, które istniała w dniu wydania decyzji i nie była znana organowi wydającemu decyzje był fakt, że Kierownik Biura Powiatowego w Łańcucie w dniu 25 maja 2021 r. dowiedział się z pisma Komendy Powiatowej Policji w [...] o możliwości popełnienia przestępstwa przez Pana K. M. polegającego na przedłożeniu wniosku o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, do których nie posiadał tytułu prawnego za 2018 rok i w konsekwencji uzyskanie przez niego nienależnie pobranych płatności. Jak wynika ze stwierdzenia zawartego
na k. 15 decyzji organ II instancji podziela uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji kierownika organu I instancji.
Okoliczność prowadzenia postępowania przygotowawczego nie stanowi jednak przesłanki warunkującej wznowienie postępowania i uchylenie decyzji. Z samego faktu prowadzenia takiego postepowania nie wynikają żadne skutki dla ostatecznej decyzji wydanej przez organ administracyjny. Osoba w nim występująca ewentualnie w charakterze podejrzanego, czy też następnie oskarżonego jest uznawana za niewinną i z samego faktu prowadzenia takiego postępowania nie można wyprowadzić wniosku o błędności decyzji.
Wniosek taki wynikać będzie też z treści art. 145 § 1 pkt 2 kpa, przewidującego możliwość wznowienia postępowania, jeżeli do wydania decyzji doszło na skutek przestępstwa, jednakże co do zasady zostało to obwarowane zakończeniem postępowania karnego. Sam fakt prowadzenia zatem postępowania karnego nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Organ nie powołuje się jednak na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 2 kpa, więc dalsze rozważania w tym zakresie są bezprzedmiotowe.
W końcu należy się odnieść do nowych dowodów jakie miały zaistnieć w sprawie i uzasadniać uchylenie decyzji ostatecznej.
W tym zakresie organ powołał się na to, że zostały przesłuchane liczne osoby, które miały oświadczyć ,że nie wyrażały zgody na uprawę swoich działek i działki te nie były uprawiane. Niestety w zaskarżonej decyzji organ nie przedstawił szerzej tych dowodów. Nie wymienił tych osób, nie przedstawił ich depozycji, w związku z czym sąd nie może dokonać oceny ich relacji w aspekcie nowych dowodów nakazujących uchylenie decyzji ostatecznej. Jeżeli organ chce czynić ustalenia na ich podstawie to niewątpliwie musi dowody te przedstawić i poddać stosownej analizie pod względem ich wiarygodności i znaczenia dla sprawy.
Jest to kolejne naruszenie prawa procesowego.
Organ nie odnosi się też indywidualnie do dowodów przedstawionych przez skarżącego K. M. co do użytkowania przez niego gruntów rolnych wskazanych we wniosku o dopłaty. Dowody te w ocenie organu potwierdzają prowadzenie działalności rolniczej w miejscowościach P. i Ł. Organ nie negował również faktu prowadzenia działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych do dopłat. ( 22 decyzji ) . W ocenie organu działalność ta miała jednak charakter incydentalny, nastawiony na korzyści z uzyskania płatności, a nie spełnienie celów wspólnej polityki rolnej.
Kryteria te są jednak niejasne. Organ nie podał rozróżnienia pomiędzy zabiegami wykonywanymi incydentalnie, a wynikającymi z trwałego użytkowania gruntu. Nie wskazał jakie zabiegi prowadził skarżący ( temu nie przeczył ) i dlaczego są one incydentalne, a nie wystarczające dla otrzymania dopłat. Rozróżnienie to jest tym istotniejsze, że w sprawie chodzi o dopłaty bezpośrednie rozliczane w cyklu rocznym. Dla każdego roku składany jest odrębny wniosek, który może być składany przez inną osobę i na podstawie odmiennych deklaracji co do prowadzonej kultury rolnej. W ramach danego typu działań rolnik może być zobowiązany do różnych zabiegów w ciągu roku, które mogą być często dość sporadyczne, by wspomnieć wymóg corocznego skoszenia trawy i zebrania biomasy, jako minimalny wymóg.
Jeżeli organ dokonuje takich ustaleń to powinien wskazać jakich zabiegów miał dokonać skarżący, jakie zabiegi zostały przez niego wykonane lub niewykonane i ewentualnie dlaczego miały charakter incydentalny. Jednocześnie trzeba wziąć pod uwagę, że czynności te wykonywane były już po zgłoszeniu działek do płatności i nie są brane pod uwagę przy przyznawaniu płatności, zaś nieprawidłowości w gospodarowaniu są co najwyżej podstawą do nakazania zwrotu nienależnie pobranych płatności. Organ nie podał przy tym podstaw swoich rozważań co do ustalenia ,że działki muszą być użytkowane w sposób trwały.
Dlatego też w tym zakresie konieczne jest dokładne przedstawienie stanu dowodów i w miejsce dotychczasowych rozważań o charakterze ogólnoprawnym, przedstawienie nowych ( nieznanych wcześniej dowodów ) z których wynika, że w chwili przyznawania mu płatności K. M. nie spełniał co do wszystkich objętych wnioskiem działek przesłanek przewidzianych przez przepisy rozporządzeń dla przyznania rolnikowi płatności bezpośredniej. Dowodem takim nie są zeznania skarżącego , który wszakże podał, że uprawiał rolniczo te działki, a organ nie dał mu wiary. Odmowa dania wiary dowodowi nie jest nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Sama odmowa dania wiary co do możliwości prowadzenia działalności rolniczej ( z braku odpowiedniego sprzętu ) też oparta jest na wątpliwych argumentach, skoro o jej braku miała świadczyć moc ciągnika rolniczego posiadanego przez beneficjenta, poprzez odwołanie się do optymalnej ilości
ciągników dla danego areału. Oczywiste jest, że w produkcji rolnej nie zawsze jest wykorzystywana przez rolników optymalna ilość ciągników. Dodatkowo organ nie przeprowadził dowodu, który miał wykazać, że skarżący korzystał z pomocy innej osoby dysponującej ciągnikiem. Nie jest prawidłową praktyką przyjmowanie tezy przeciwnej do tej, jaka miała być wykazana dowodem, o którego przeprowadzenie wniosek został oddalony. W takim przypadku oddalenie wniosku dowodowego jest naruszeniem zasad prowadzenia postępowania dowodowego.
W przedmiotowej sprawie organ zamiast wskazać na takie fakty i okoliczności przeprowadził wywód prawny co do rozumienia pojęcia posiadania i ogólnie prowadzenia działalności rolniczej, przy czym tego typu rozważań w ogóle nie zawarł w decyzji uchylanej ( co do posiadania i prowadzenia działalności rolniczej ), a więc nie mogły one stanowić podstawy do działania w trybie art. 145 § 1 kpa. Dlatego również w tym zakresie sąd uznał zarzuty skargi za zasadne. Organ nie przedstawił precyzyjnie nowych dowodów i wynikającego z nich stanu faktycznego ograniczając się do ogólnych rozważań nie zakotwiczonych w tych dowodach.
Trzeba wskazać, że postepowanie wznowieniowe jest postepowaniem nadzwyczajnym i ma zastosowanie tylko w odniesieniu do wymienionych przesłanek w art. 145 § 1 kpa. Nie chodzi tutaj o jakąkolwiek zmianę decyzji ale o zmianę w sytuacji zaistnienia tych okoliczności. Nie może więc to postępowanie przeistoczyć się w trzecią instancję, gdzie organ przedstawia nową wykładnię wcześniej zinterpretowanych lub niezinterpretowanych przepisów. Takie działalnie nie mieści się w ramach tego postępowania.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odniesie się do powyższych wskazań. Uwzględni fakt ,że przesłanka z art. 145aa nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym z urzędu, a także wskaże jakie konkretnie dowody zaistniały w sprawie, co z nich wynika i dlaczego w świetle tych nowych dowodów skarżący nie spełnia przesłanki przyznania mu płatności. Konieczne jest przedstawienie tych właśnie nowych dowodów. Nie będzie wystarczające wskazanie, że co prawda skarżący prowadził czynności gospodarcze na działkach ale organ odmiennie je ocenia w zakresie trwałości prowadzonej
działalności, czy też nie realizowania celów wspólnej polityki rolnej, skoro przesłanek takich wcześniej nie oceniał.
Podstawa orzeczenia sądu są przepisy art. 145§1 pkt 1 lit c i 200 ppsa.