I SA/Rz 30/25

I SA/Rz 30/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 737
70b ust.7 ,art. 122ust. 2 , ust.7, ust. 11
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 12 listopada 2024 r. nr SKO.408.OŚ.1370.3.2024 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. K. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: SKO) z 12 listopada 2024 r. nr SKO.408.OŚ.1370.3.2024 którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 4 października 2024 r. nr 1/2024/O w sprawie przyznania dofinasowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy w dniu 10 września 2024 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynął wniosek K. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą G., o dofinasowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika S. S.. Kształcenie odbywało się w formie nauki zawodu: rolnik.
Do wniosku skarżący dołączył:
- umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z dnia 1 września 2021 r.; nauka zawodu miała trwać od 1 września 2021 r. do dnia zdania egzaminu zawodowego, nie dłużej jednak niż do dnia 31 sierpnia 2024 r.,
- świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie, potwierdzające zdanie egzaminu na rolnika z dnia 27 marca 2024 r.,
- świadectwo ukończenia szkoły policealnej oraz dyplom z ukończenia studiów w zakresie nauczania fizyki i matematyki pracodawcy,
- oświadczenie o otrzymanej pomocy de minimis wraz z formularzem informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis.
Decyzją z 4 października 2024 r. Wójt Gminy [...] odmówił skarżącemu dofinansowania młodocianego pracownika.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 122 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.) zgodnie z którym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
1. pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2. młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2020 r. poz. 2159),
b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
3. młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.
Mając na uwadze powyższe unormowania organ stwierdził, że przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika S. S. nie jest możliwe z uwagi na niedochowanie terminu na złożenie wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Organ wyjaśnił, że z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że w okresie od 1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2024 r., na mocy umowy o prace w celu przygotowania zawodowego, kształcił młodocianego pracownika S. S. w formie nauki zawodu rolnik. Młodociany w dniu 27 marca 2024 r. zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie prowadzenie produkcji rolniczej, wyodrębnionej w zawodach rolnik, technik agrobiznesu, technik rolnik.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 122 ust. 7 w/w ustawy wniosek taki powinien być złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika odpowiedniego egzaminu.
W przedmiotowej sprawie małoletni zdał egzamin w dniu 27 marca 2024 r., natomiast pracodawca złożył wniosek dopiero 10 września 2024 r. a więc po upływie terminu.
Organ podkreślił, że termin 3-miesięczny na złożenie wniosku jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że jego upływ powoduje utratę prawa do złożenia wniosku a tym samym brak możliwości dofinansowania.
Organ wskazał, że dodatkowe wyjaśnienia wnioskodawcy z których wynika, że świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie otrzymał dopiero w miesiącu sierpniu 2024 r. nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż termin na złożenie wniosku jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu. Nie ma przy tym znaczenia, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez wnioskodawcę.
Wnioskodawca nie zgodził się z decyzją Wójta Gminy [...] i wniósł od niej odwołanie
W uzasadnieniu odwołania wskazał, że wprawdzie uczeń zdał egzamin zawodowy w dniu 27 marca 2024 r. jednakże naukę teoretyczna zakończył dopiero w dniu 21 czerwca 2024 r. uzyskując świadectwo szkolne. Natomiast naukę praktyczną wykonywaną na podstawie zawartej umowy o pracę zakończył z dniem 31 sierpnia 2024 r.
W ocenie skarżącego nie uchybił terminowi do złożenia wniosku o dofinansowanie.
SKO, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 12 listopada 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 4 października 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, że S. S. zdał egzamin zawodowy w dniu 27 marca 2024 r. i od tej daty należało obliczać trzymiesięczny termin do złożenia wniosku przez K. K. o przyznanie dofinasowania kosztów jego kształcenia.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 122 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe stanowi, że dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w. art. 122 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy Prawo oświatowe tj.:
- młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle
b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
- młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania zawartych w ustawie Prawo oświatowe.
Organ wyjaśnił, że do wniosku należy dołączyć:
- kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawo oświatowe tj. posiadanie kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych;
- kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego;
- kopię odpowiednio dyplomu, certyfikatu lub świadectwa, potwierdzającego zdanie egzaminu ww. egzaminów albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tych egzaminów.
Zdaniem SKO z powyższych przepisów wynika, że do wniosku należy dołączyć m.in. kopię odpowiednio dyplomu, certyfikatu lub świadectwa, potwierdzającego zdanie egzaminu, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu, a nie świadectwo ukończenia szkoły na które powołuje się odwołujący, czy też świadectwo pracy – z którego wynika, że umowa została rozwiązana 31 sierpnia 2024 r.
W ocenie SKO w przedmiotowej sprawie trzymiesięczny termin do złożenia przez pracodawcę wniosku o dofinasowanie kosztów młodocianego pracownika rozpoczął swój bieg 27 marca 2024 r. tj. od dnia zdania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe i trwał do 27 czerwca 2024 r.
Złożenie wniosku 10 września 2024 r. obligowało organ do odmowy przyznania dofinasowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
SKO podkreśliło, że termin określony w art. 122 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu.
Wnioskodawca nie zgodził się z decyzją SKO i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając naruszenie:
1. przepisów procedury tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: k.p.a., poprzez pominięcie słusznego interesu strony i powoływanie się jedynie na związanie wadliwymi przepisami prawa;
2. prawa materialnego tj.:
- art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wnioskodawca nie jest uprawniony do wypłaty dofinansowania,
- art. 122 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że decydujący dla momentu złożenia wniosku jest wyłącznie moment zdania egzaminu,
- art. 122 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że został naruszony termin do złożenia wniosku, podczas gdy termin ten winien być liczony od daty warunku który został spełniony najpóźniej tj. od momentu zakończenia nauki a nie zdania egzaminu.
W oparciu o powyższe skarżący zarzuty wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji
W uzasadnieniu skargi przytoczył argumentację podniesioną w odwołaniu.
Podkreślił, że w jego ocenie spełnił wszystkie przesłanki aby otrzymać dofinansowanie i nie uchybił terminowi do jego złożenia wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona. Organ nie naruszył prawa i słusznie uznał, że wniosek skarżącego o dofinansowanie kosztów wyksztalcenia młodocianego pracownika jest spóźniony i w związku z tym roszczenie o jego uzyskanie wygasło.
Uprawnienie do uzyskania dofinansowania kosztów wyksztalcenia pracownika przewidziane zostało w przepisie art. 122 ust. 2 ustawy prawo oświatowe. ( obowiązujący w okresie 11.01.2017 r. do 11 stycznia 2025 r, kiedy doszło do zmiany przepisu przez art. 4 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy prawo oświatowe i niektórych innych ustaw Dz,U, 2024 poz. 1933 ).
Po zmianach wprowadzonych przez art. 1 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy prawo oświatowe i niektórych innych ustaw ( Dz.U. 2018 poz. 2245 ) przepis ten stanowił, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle,
b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
3 )młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.
Przepis ten przewiduje więc dwa materialnoprawne warunki uzyskania prawa do otrzymania dofinansowania kosztów wykształcenia młodocianego pracownika. Warunki te, mające zastosowanie w sprawie niniejszej to ukończenie nauki zawodu i zdanie egzaminu zawodowego.
W przedmiotowej sprawie warunki te zostały spełnione. Kształcony młodociany S. S. ukończył kształcenie zawodowe i zdał następnie egzamin będąc jednocześnie zatrudnionym w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy nie będącego rzemieślnikiem.
Dwa przedstawione warunki materialnoprawne nie są jednak jedynymi warunkami jakie muszą zostać spełnione, aby osoba która wykształciła młodocianego mogła ubiegać się o otrzymanie dofinansowanie kosztów kształcenia.
Kolejnym, trzecim materialnoprawnym warunkiem jest złożenie wniosku w określonym czasie.
Kwestie złożenia wniosku o dofinansowanie kosztu wyksztalcenia pracownika regulował w czasie kiedy K. K. złożył swój wniosek przepis zawarty w art. 122 ust. 7 ustawy prawo oświatowe ( obowiązujący w okresie 11.01.2017 r. do 11 stycznia 2025 r- zmiana przez art. 4 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy prawo oświatowe i niektórych innych ustaw Dz,U, 2024 poz. 1933 ).
Po zmianach wprowadzonych przez art. 1 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy prawo oświatowe i niektórych innych ustaw ( Dz.U. 2018 poz. 2245 ) przepis ten stanowił, że dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3. Do wniosku należy dołączyć:
1)kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 ( posiadanie kwalifikacji do nauki zawodu );
2)kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego;
3)kopię odpowiednio dyplomu, certyfikatu lub świadectwa, potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu.
Ustawodawca oprócz dwóch pierwszych warunków wskazanych w art. 122 ust. 2 ustawy prawo oświatowe wprowadził też warunek trzeci czyli prawo do uzyskania dofinansowania kosztów uzależnił od złożenia wniosku w określonym czasie.
Zakreślony termin ma charakter materialnoprawny, w więc taki, który nie może zostać przywrócony, zaś po jego bezskutecznym upłynięciu prawo do uzyskania dofinansowania kosztów wygasa. Sąd I instancji w tym zakresie zgadza się z poglądem zawartym w wyroku NSA z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn.. akt I OSK 95/09, który pod rządem poprzedniej ustawy ( co jednak nie ma znaczenia w sprawie – o czym niżej ) wskazał, że termin określony w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty ma charakter prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów k.p.a.
Można zatem wyartykułować pogląd, że w ustawie prawo oświatowe zawarto 3 materialnoprawne warunki uzyskania przez kształcącego dofinansowania kosztów wykształcenia. Są one równoważne i tylko spełnienie każdego z nich powoduje prawo ubiegającego się do otrzymania świadczenia.
Kształcący się musi zatem jako osoba zatrudniona w celu przyuczenia do zawodu ukończyć kształcenie, zdać egzamin zawodowy, zaś sam kształcący musi złożyć wniosek w ciągu 3 miesięcy od zdania egzaminu przez kształcącego. Niespełnienie choćby jednego z tych warunków skutkuje odmową przyznania zwrotu.
Musi on więc tak ułożyć proces kształcenia młodocianego pracownika, aby spełnienie tych warunków było możliwe. Pozostają one w jego gestii. W przedmiotowej sprawie uczeń zdał egzamin zawodowy w dniu 27 marca 2024 r. zakończył szkołę branżową w dniu 21 czerwca 2024 r. zaś umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została przez skarżącego rozwiązana za porozumieniem stron 31sierpnia 2024r.
Sąd odwołuje się przy tym do poglądu wyrażonego przez WSA w Kielcach, który stwierdził, że "brzmienie analizowanego przepisu jest na tyle jasne, że nie ma potrzeby (...) by odwoływać się do jakichkolwiek innych metod wykładni niż wykładnia językowa. Odstępstwo od brzmienia przepisu jest niedopuszczalną wykładnią prawotwórczą, jeśli ma miejsce z naruszeniem powszechnie akceptowanych reguł wykładni." ( wyrok WSA w Kielcach z dnia 5 lipca 2018 r. sygn.. II SA/Ke 365/18 ). W świetle brzmienia w/w przepisu nie można zaś w szczególności przyjąć innego terminu jego rozpoczęcia.. Tego rodzaju wykładnia pozostawałaby w sprzeczności z jednoznacznym brzmieniem przepisu.
Wniosek został złożony po upływie 3 miesięcy od zdania egzaminu przez uczącego się.
W tych okolicznościach jest on spóźniony. Roszczenie skarżącego wygasło.
Należy przy tym wskazać, że każdorazowo prawo osoby przygotowującej młodocianego do zawodu w zakresie dofinansowania kosztów kształcenia było obwarowane terminem.
Na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o systemie oświaty w art. 70b ust.7 w wersji pierwotnej wniosek taki miał być złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy ( Dz. U. 2004 nr 145 poz. 1532 ). W wyniku zmiany na podstawie ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty i niektórych innych ustaw ( Dz. U. 2011 nr 205 poz. 1206 ) dofinansowanie to było przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania egzaminu przez młodocianego pracownika. W końcu aktualnie obowiązująca ustawa w brzmieniu obowiązującym w czasie złożenia wniosku przez skarżącego została zmieniona z dniem 11 stycznia 2025 r. ( Dz.U. 2024 poz.1933 ) i aktualnie art. 122 ust. 11 ustawy prawo oświatowej przewiduje, że dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia wyników egzaminu.
Każdorazowa więc, niezależnie od sposobu określenia terminu, pracodawca był zobowiązany do złożenia wniosku w określonym czasie. Brak spełnienia tego warunku skutkował brakiem możliwości uzyskania dofinansowania z uwagi na wygaśniecie roszczenia o jego otrzymanie.
W ocenie sądu jest to skutkiem woli ustawodawcy do czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o dofinansowanie. Instytucja taka, ograniczająca czasowo złożenie wniosku o otrzymanie określonego beneficjum od państwa nie jest przy tym nieznaną porządkowi prawnemu. Niejednokrotnie terminy takie są w prawie zakreślane.
Odnośnie omawianych regulacji nie zapadło przy tym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego co do jego niezgodności z prawem.
W tych okolicznościach sąd uznał, że nie naruszyły organy prawa przyjmując, że w związku ze złożeniem wniosku przez skarżącego po upływie terminu określonego w art. 122 ust.7 ( w brzmieniu obowiązującym w tamtym czasie ) roszczenie K. K. nie może zostać uwzględnione. Jego uwzględnienie prowadziłoby bowiem do naruszenia treści tego przepisu i orzeczenia niezgodnego z obowiązującym prawem materialnym.
Z tych względów sąd skargę oddalił w myśl art. 151 p.p.s.a.