I SA/RZ 284/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę prezesa zarządu spółki na decyzję o jego odpowiedzialności za zwrot środków z programów europejskich, uznając brak podstaw do wyłączenia tej odpowiedzialności.
Skarga dotyczyła decyzji Zarządu Województwa Podkarpackiego o odpowiedzialności K.Ś. jako prezesa zarządu spółki R. sp. z o.o. za zwrot środków z programów europejskich. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość czy wskazanie mienia spółki na zaspokojenie zobowiązań. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność osób trzecich ma charakter subsydiarny i akcesoryjny.
Przedmiotem skargi K.Ś. była decyzja Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 20 lutego 2024 r. zobowiązująca go jako prezesa zarządu spółki R. sp. z o.o. do zwrotu środków w wysokości [...] zł wraz z odsetkami, przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Organ wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności solidarnej K.Ś. i J.S. za zaległości spółki. Organ wskazał, że należności z tytułu zwrotu dofinansowania są niepodatkowymi należnościami budżetowymi, do których stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych, a w zakresie nieuregulowanym – Kodeks postępowania administracyjnego i Ordynację podatkową. Zgodnie z przepisami, zobowiązanie do zwrotu środków przedawnia się z upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o zwrocie stała się ostateczna lub od dnia wypłaty salda końcowego. Sąd administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność osób trzecich jest subsydiarna i akcesoryjna, zależna od istnienia zobowiązania podatkowego i jego braku realizacji przez podatnika. Skarżący nie wykazał przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie lub brak winy w jego niezgłoszeniu, ani nie wskazał mienia spółki na zaspokojenie zobowiązań. Sąd uznał, że moment powstania nieprawidłowości (17 stycznia 2020 r.) był prawidłowo ustalony, a spółka nie wykazała przesłanek do ogłoszenia upadłości, co potwierdził brak zgłoszenia wniosku o upadłość i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Sąd odniósł się również do kwestii odpowiedzialności za odsetki, wskazując na art. 107 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, prezes zarządu może ponosić odpowiedzialność, jeśli nie wykaże przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność osób trzecich jest subsydiarna i akcesoryjna. Skarżący nie wykazał przesłanek wyłączających odpowiedzialność, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie lub brak winy w jego niezgłoszeniu, ani nie wskazał mienia spółki na zaspokojenie zobowiązań.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.f.p. art. 206 § ust. 1 i 2
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 207 § ust. 1, 2 i 9
Ustawa o finansach publicznych
Ordynacja podatkowa art. 107 § § 2 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 116 § § 1 pkt 1 lit. a i b
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
u.f.p. art. 60 § pkt 6
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 66a § ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. c
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 66b § ust. 1
Ustawa o finansach publicznych
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
Ordynacja podatkowa art. 116 § § 2
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 116 § § 4
Ordynacja podatkowa
Prawo upadłościowe art. 11 § ust. 1
Prawo upadłościowe
Prawo upadłościowe art. 11 § ust. 1a
Prawo upadłościowe
Prawo upadłościowe art. 11 § ust. 2
Prawo upadłościowe
p.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącego przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność za zobowiązania spółki (zgłoszenie wniosku o upadłość, brak winy, wskazanie mienia). Prawidłowe ustalenie przez organ momentu powstania nieprawidłowości. Odpowiedzialność za odsetki jest dopuszczalna na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i brak przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność przesłanek do ogłoszenia upadłości. Zarzut naruszenia art. 107 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez przeniesienie odpowiedzialności za odsetki bez podstawy prawnej. Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Ordynacji podatkowej) poprzez uznanie, że były podstawy do ogłoszenia upadłości, podczas gdy organ ustalił tylko jednego wierzyciela.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe ma bowiem charakter akcesoryjny i następczy. Niewypłacalność ma charakter obiektywny, toteż dla jego stwierdzenia bez znaczenia jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Należy zatem zgłosić wniosek o upadłość spółki także wtedy, gdy posiada ona zaległości tylko wobec jednego wierzyciela.
Skład orzekający
Grzegorz Panek
sprawozdawca
Piotr Popek
przewodniczący
Tomasz Smoleń
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki, w tym za zwrot środków z programów europejskich, oraz przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność, zwłaszcza w kontekście obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za zwrot środków z programów europejskich, ale ogólne zasady odpowiedzialności osób trzecich i przesłanki wyłączające odpowiedzialność członków zarządu mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członka zarządu za długi spółki, co jest często problematycznym zagadnieniem dla przedsiębiorców. Wyjaśnia kluczowe przesłanki wyłączające odpowiedzialność, w tym obowiązek zgłoszenia upadłości.
“Czy prezes zarządu odpowiada za długi spółki? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 284/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2024-09-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Grzegorz Panek /sprawozdawca/ Piotr Popek /przewodniczący/ Tomasz Smoleń Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Finanse publiczne Skarżony organ Zarząd Województwa Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1270 art. 67 ust. 1, art. 206 ust. 1 i 2, art. 207 ust. 1, 2 i 9 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.) Dz.U. 2021 poz 1540 art. 107 § 2 pkt 2, art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 20 lutego 2024 r. nr WP-IV.433.8.2023.MK w przedmiocie odpowiedzialności Prezesa Zarządu za zobowiązanie spółki R. E. sp. z o.o. z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów europejskich oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi K.Ś. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Zarządu Województwa Podkarpackiego (dalej: "organ" lub "lnstytucja Zarządzająca") z dnia 20 lutego 2024 r. w przedmiocie jego odpowiedzialności jako prezesa zarządu za zobowiązanie spółki R. sp. z o.o. z tytułu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Zaskarżoną decyzją organ orzekł o odpowiedzialności K.Ś. jako prezesa zarządu spółki R. sp. z o.o. i zobowiązał go do zwrotu środków w wysokości [...] zł za zobowiązania tej spółki z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz odsetek od tych środków, przyznanych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nr [...] pn. "Wdrożenie innowacyjnej platformy współpracy dla firm branży rekrutacyjnej" z dnia 30 kwietnia 2018 r. zawartej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014 - 2020 oraz umorzył postępowanie w części tj. w zakresie odpowiedzialności J. S. członka zarządu wskazanej spółki za jej zobowiązania z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz odsetek od tych środków, Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji postanowieniem z 17 października 2023 r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia solidarnej odpowiedzialności K.Ś. prezesa zarządu oraz J. S.członka zarządu – R. sp. z o.o. za zaległości tej spółki z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków. Organ wskazał, że należności z tytułu zwrotu dofinansowania to niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt 6 ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm., - dalej "u.f.p."). W odniesieniu do tych należności znajdują zastosowanie przepisy u.f.p., natomiast w zakresie nieuregulowanym ww. ustawą stosuje się wprost przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., - dalej: "k.p.a.") oraz odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz., 2383 ze zm., - dalej: "Ordynacja podatkowa"). Zgodnie z art. 66a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. c) u.f.p. zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. (należności z tytułu zwrotu dofinansowania) przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o zwrocie dofinansowania stała się ostateczna (art. 207 ust. 9 u.f.p.) albo od dnia wypłaty salda końcowego dla programu operacyjnego, o którym mowa w art. 141 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 2013 r., nr 347, str. 320 ze zm.), w zależności od tego, który z ww. terminów nastąpi później. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wydanie decyzji na osoby trzecie jest możliwe jedynie wtedy, gdy zobowiązanie podstawowe nie uległo przedawnieniu (wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2021 r. - I SA/Lu 466/20, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 września 2019r. - I SA/Wr 438/19, wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2018r. I FSK 340/16). Odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe ma bowiem charakter akcesoryjny i następczy - występuje w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika i jest uzależniona od jego odpowiedzialności. Ponadto, zgodnie z art. 66b ust. 1 u.f.p. decyzję o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., wydaje się przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja, o której mowa w 207 ust. 9 u.f.p., stała się ostateczna. Ponieważ decyzja określająca zobowiązanie R. sp. z o.o. do zwrotu środków stała się ostateczna w dniu 1 września 2020 r. to zobowiązanie pierwotne do zwrotu środków nie uległo przedawnieniu. Nie upłynął również określony art. 66 b u.f.p. termin na wydanie decyzji o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6. Określając moment powstania nieprawidłowości, który jest kluczowy dla ustalenia kręgu podmiotów ponoszących odpowiedzialność za zaległości spółki, organ ustalił, że nieprawidłowość w realizacji projektu pn. "Wdrożenie innowacyjnej platformy współpracy dla firm branży rekrutacyjnej" polegała na nieosiągnięciu przez beneficjenta celu oraz wskaźników projektu w przewidzianym umową terminie. W myśl umowy o dofinansowanie zakończenie realizacji projektu nastąpić miało w dniu 31 grudnia 2018 r. Beneficjent przedłożył wniosek o płatność końcową, jednakże - jak wykazały czynności kontrolne - nie wdrożył i nie uruchomił innowacyjnej platformy współpracy dla firm branży rekrutacyjnej. Beneficjent nie był w stanie ukończyć projektu również na etapie kontroli końcowej, gdy Instytucja Zarządzająca ustaliła dla niego dodatkowe terminy (ostateczny - na dzień 17 stycznia 2020 r - termin kolejnej kontroli w miejscu realizacji projektu, której beneficjent się nie poddał). Wobec powyższego Instytucja Zarządzająca przyjęła, że do powstania nieprawidłowości doszło w dniu 17 stycznia 2020 r. (wraz z uniemożliwieniem przeprowadzenia/ukończenia czynności kontrolnych), nie zaś z niedochowaniem terminu wynikającego z umowy o dofinansowanie. Egzekucja należności od R. sp. z o.o. okazała się bezskuteczna i postępowanie egzekucyjne umorzono. Z danych ujawnionych w KRS wynika, że nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że na dzień powstania nieprawidłowości jedynym członkiem zarządu spółki pozostawał K. Ś. i może on ponosić odpowiedzialność za zaległości spółki na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej. Art. 116 ust 1 Ordynacji podatkowej określając odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (jeżeli egzekucja z majątku spółki jest bezskuteczna), formułuje okoliczności wyłączające tę odpowiedzialność. Odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie ponosi członek zarządu, który wykaże, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; lub wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zobowiązania spółki w znacznej części. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, w powyższym zakresie, nie zostały przedstawione żadne wyjaśnienia. Egzekucja należności od R. sp. z o.o. okazała się bezskuteczna i postępowanie egzekucyjne umorzono. Z danych ujawnionych w KRS wynika, że nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. W tej sytuacji Instytucja Zarządzająca stwierdziła, że brak jest jakichkolwiek okoliczności wyłączających odpowiedzialność prezesa zarządu spółki - K. Ś.. W złożonej skardze skarżący zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego tj.: 1) naruszenie art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i brak przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność: czy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości w przedmiotowej sprawie, gdy tymczasem obowiązkiem organu było ustalić czy były podstawy do ogłoszenia upadłości, tj. czy w przedmiotowej sprawie R. sp. z o.o. miała kilku wierzycieli, czy jej zobowiązania były wymagalne oraz czy minął miesiąc od powstania ostatniej wierzytelności, organ natomiast skupił się tylko na swoich wierzytelnościach. Ponadto według skarżącego brak było oficjalnego przeprowadzenia dowodu z dokumentów będących w aktach sprawy, tj. brak ich oficjalnego włączenia do akt sprawy. Co stanowi również naruszenie zasady oficjalności postępowania. Taki sposób procedowania zdaniem skarżącego narusza również art. 10 k.p.a., albowiem nie jest pewne kiedy poszczególne dokumenty znalazły się w aktach sprawy, a tym samym strona mogła nie mieć możliwości wypowiedzenia się co do poszczególnych dokumentów (dowodów). 2) art. 107 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez przeniesienie odpowiedzialności podatkowej za odsetki bez wyjaśnienia jakiejkolwiek podstawy prawnej, w tym w sentencji decyzji i uzasadnieniu, jak i wskazania w jaki sposób odsetki zostały naliczone, 3) przepisów postępowania tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Ordynacji podatkowej w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez uznanie że w przedmiotowej sprawie były podstawy do ogłoszenia upadłości podczas gdy z materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji wynika że organ ustalił tylko jednego wierzyciela i bez żadnej analizy uznał że zaszły przesłanki z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, a przecież aby doszło do ogłoszenia upadłości dłużnik musi posiadać kilku wierzycieli albowiem jest to egzekucja uniwersalna i skoro podstaw do ogłoszenia upadłości nie było, to strona nie powinna ponosić odpowiedzialności za zobowiązania R. sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu a zarzuty skargi nie są w ocenie Sądu uzasadnione. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, że nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika od tej odpowiedzialności, tylko poszerza krąg podmiotów, od których organ podatkowy może dochodzić zaspokojenia zaległych zobowiązań. Odpowiedzialność osób trzecich w Ordynacji podatkowej ma charakter subsydiarny w stosunku do odpowiedzialności podatnika (płatnika, inkasenta). Zależna jest nadto od istnienia zobowiązania podatkowego oraz od jego realizacji przez podatnika (a w zasadzie braku realizacji zobowiązania, w całości lub w części). Ma zatem charakter akcesoryjny. Wypada przy tym odwołać się do poglądu zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09, "że w każdym wypadku wydania decyzji na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest zobowiązany wskazać przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W razie orzeczenia odpowiedzialności byłych członków zarządu tych spółek badanie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność ze względu na podstawy ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym osoby te pełniły obowiązki członka zarządu, i zobowiązań podatkowych powstałych w tym okresie (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej). W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną dochodzenia zwrotu dotacji jako środków publicznych był art. 206 ust. 1 i 2 oraz art. 207 ust. 1, 2 i 9 u.f.p. Samo postępowanie prowadzone jest wg reguł postępowania administracyjnego. Jak stanowi art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (§ 2). Wyjątkiem od odpowiedzialności podatnika jest to, że podmiotami odpowiedzialnymi solidarnie za zaległości podatkowe spółki akcyjnej są członkowie jej zarządu. Katalog podmiotów ponoszących odpowiedzialność ze spółką ma charakter zamknięty i niedopuszczalne jest rozciąganie tej grupy; podobnie jak uwarunkowania spełnienia szeregu przesłanek materialnych do zastosowania art. 116 Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej). Ma również zastosowanie do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej). Sąd wskazuje w tym zakresie, że prawidłowe są ustalenia organu odnośnie do czasu sprawowania funkcji przez skarżącego oraz przypisania mu odpowiedzialności za określone w decyzji zaległości powstałe w tym czasie, w ujęciu art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd uznał też, że prawidłowe jest stanowisko organu, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uwalniających go od tej odpowiedzialności. Pierwszą z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, lub, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Nie ulega wątpliwości, że żaden z powyższych wniosków nie został złożony. W ocenie Sądu zasadnie uznał organ, że skarżący nie wykazał, aby nie ponosił winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. W myśl art. 11 ust.1 ustawy Prawo upadłościowe, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, przy czym (począwszy od nowelizacji obowiązującej od 1 stycznia 2016 r.) domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust.1a). W odniesieniu do dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, niewypłacalność ma miejsce także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego). Jak wynika z brzmienia powyższych przepisów, podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości mają charakter rozłączny i samoistny, zatem wykazanie jednej przesłanki z art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego powoduje, że wykazanie drugiej z nich, czyli wykazanie, że zobowiązania dłużnika przekroczyły wartość jego majątku (art. 11 ust. 2), nie jest konieczne. Przyjmuje się w orzecznictwie w odniesieniu do zaprzestania wykonywania wymagalnych zobowiązań, że dla oceny zaistnienia przesłanki "niewykonywania wymagalnych zobowiązań" nie ma znaczenia powód, dla którego spółka zaprzestała wykonywania swoich zobowiązań, wielkość tych zobowiązań, ani też fakt, że spółka regulowała niektóre inne zobowiązania (por. wyroki NSA z 5 maja 2023 r. sygn. III FSK 112/23, LEX nr 3588368 i z 7 marca 2023 r. sygn. III FSK 1747/21, LEX nr 3600061). Nie ma też znaczenia, czy spółka nie uiszczała zobowiązań wobec jednego czy wielu wierzycieli (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r. sygn. III FSK 1757/21, LEX nr 3594102). Słusznie wskazał organ, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych, że obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęcia postępowania naprawczego w kontekście art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej następuje w sytuacji niewykonywania przez spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych nawet choćby miały one niewielką wartość, choćby nie były regulowane tylko częściowo i niezależnie od przyczyn ich niewykonywania. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Stan niewypłacalności ma charakter obiektywny, toteż dla jego stwierdzenia bez znaczenia jest przyczyna niewykonywania zobowiązań (tak m.in. NSA w wyrokach z 20.04.2023 r., III FSK 1913/21, z 22.06.2023 r., III FSK 2203/21 i z 30.06.2023 r., III FSK 2254/21). Ponadto niewykonanie wymagalnych zobowiązań nie musi odnosić się do wszystkich zobowiązań dłużnika, nie ma też znaczenia ich charakter, tzn. czy są to zobowiązania cywilnoprawne, czy publicznoprawne, również nieuregulowanie wymagalnych zobowiązań nawet o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność w rozumieniu art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego. Należy zatem zgłosić wniosek o upadłość spółki także wtedy, gdy posiada ona zaległości tylko wobec jednego wierzyciela. Sądy administracyjne wskazują bowiem, że przyjęcie, iż członek zarządu jest zwolniony z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy spółka zalega z płatnościami wyłącznie w odniesieniu do jednego wierzyciela, stawiałoby w uprzywilejowanej pozycji tych członków zarządu, których spółki miałyby tylko jednego wierzyciela publicznoprawnego w stosunku do tych, których spółki miałyby co najmniej dwóch wierzycieli. Doszłoby zatem do oczywistego nierównego traktowania członków zarządu (osób trzecich) w zależności od tego, ilu wierzycieli miały zarządzane przez nich spółki oraz do osłabienia funkcji gwarancyjnej odpowiedzialności osób trzecich (tak wyrok NSA z 14 kwietnia 2023 r., III FSK 1877/21). Z tych względów nie można uznać zasadności zarzutu skarżącego, jakoby nakazywanie członkowi zarządu w sytuacji wystąpienia jednego wierzyciela realizacji obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w ramach przesłanek egzoneracyjnych, naruszało przepisy art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu moment zgłoszenia wniosku o upadłość nie może być pozostawiony swobodnemu uznaniu członka zarządu. Ewentualne uwolnienie się członka zarządu od odpowiedzialności jest możliwe, o ile wykaże, że "we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości". Skarżący jako prezes nie złożył go w ogóle, nie powoływał się też na żadne wyjątkowe czy losowe okoliczności wskazujące na brak zawinienia odnośnie niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Zatem wyklucza to uwolnienie się od odpowiedzialności podatkowej. Skarżący nie wykazał też istnienia kolejnej z przesłanek wyłączenia odpowiedzialności, tj. nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zobowiązań spółki. Z powyższych względów Sąd uznał, że spełnione zostały pozytywne przesłanki przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na prezesa jej zarządu, a jednocześnie skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uwalniających go od tej odpowiedzialności, dlatego nietrafne są podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Odnośnie odsetek to należy wskazać, że osoba trzecia ponosi odpowiedzialność nie tylko za należność główną, ale również m. in. za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (patrz art. 107 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 67 ust. 1 u.f.p.). W konsekwencji organ w sentencji decyzji prawidłowo wskazał odsetki w takiej wysokości, w jakiej by musiała je uiścić spółka na moment wydania decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności osoby trzeciej. Z kolei sposób naliczenia dalszych odsetek wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji. Stanowisko organu w tym przedmiocie nie budzi zastrzeżeń Sądu. Jeżeli zaś chodzi o brak formalnego załączenia dokumentów do akt sprawy to tego rodzaju naruszenie musiałoby się wiązać z wykazaniem jak tego rodzaju naruszenie wpłynęło na wynik sprawy. Takie okoliczności zaś nie zostały przez skarżącego wskazane. Przy czym należy tutaj zgodzić się z organem, że przepisy art. 187 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, których naruszenie zarzucał skarżący w treści uzasadnienia skargi poprzez brak oficjalnego przeprowadzenia dowodu z dokumentów będących w aktach sprawy, nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Trudno zresztą uznać, że doszło w sprawie do naruszenia zasady oficjalności skoro skarżący miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego lecz z możliwości tej nie skorzystał. Mając więc na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI