I SA/Rz 271/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2016-06-30
NSArolnictwoWysokawsa
płatności rolnośrodowiskoweARiMRPROWkontrolanieprawidłowościrejestrnawozyzasadysankcjesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej z powodu błędnego zastosowania sankcji za brak rejestru nawozów dla działek nieobjętych płatnością oraz niejasności w uzasadnieniu decyzji.

Skarżąca O. P. domagała się przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, wskazując na liczne nieprawidłowości w realizacji zobowiązań, w tym brak rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że sankcja całkowitego pozbawienia płatności za brak rejestru nawozów dla działek nieobjętych płatnością była nieproporcjonalna i błędnie zastosowana. Sąd wskazał również na brak jasności i przejrzystości w uzasadnieniach decyzji organów.

Sprawa dotyczyła skargi O. P. na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok. Skarżąca zadeklarowała realizację kilku pakietów rolnośrodowiskowych, jednak kontrole wykazały szereg nieprawidłowości, w tym dotyczące powierzchni działek, sposobu ich użytkowania oraz prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Organy administracji, opierając się na raportach z kontroli, stwierdziły liczne niezgodności, co doprowadziło do odmowy przyznania płatności. Kluczowym zarzutem organów było niespełnienie wymogu prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, w szczególności w zakresie stosowania nawozów, co zgodnie z § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego skutkowało odmową przyznania płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że całkowite pozbawienie płatności z powodu braku rejestru nawozów dla działek nieobjętych płatnością było nieproporcjonalne i sprzeczne z prawem wspólnotowym. Podkreślono, że sankcja powinna dotyczyć uchybień związanych z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego na działkach zgłoszonych do programu. Ponadto, Sąd wskazał na brak jasności i przejrzystości w uzasadnieniach decyzji organów, które nie wyjaśniły w sposób zrozumiały podstawy stwierdzonych nieprawidłowości i zastosowanych sankcji. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem powyższych uwag.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, całkowite pozbawienie płatności z tego powodu jest nieproporcjonalne i sprzeczne z prawem wspólnotowym, gdyż sankcja powinna dotyczyć uchybień związanych z realizacją zobowiązania na działkach zgłoszonych do programu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sankcja z § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego powinna dotyczyć uchybień na działkach objętych zobowiązaniem i płatnością. Pozbawienie całej płatności za brak rejestru nawozów dla działek nieobjętych programem jest nieadekwatne do celu i narusza zasadę proporcjonalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (33)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 art. 4 § ust. 2 pkt 2

Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 art. 38 § ust. 10

Jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej art. 4 § ust. 1 lit. h

Definicja trwałych użytków zielonych.

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich art. 10 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 art. 18 § ust. 3

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 art. 2 § pkt 1

Definicja działki rolnej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 68 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich art. 21 § ust. 2 pkt 3 i 4

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego art. 28 § ust. 1 i 6

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r.

Rozporządzenie Komisji WE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r.

Rozporządzenie Komisji WE nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. art. 39

Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009

Rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sankcja całkowitego pozbawienia płatności za brak rejestru nawozów dla działek nieobjętych płatnością jest nieproporcjonalna i sprzeczna z prawem wspólnotowym. Decyzje organów były niejasne i nieprzejrzyste w zakresie uzasadnienia stwierdzonych nieprawidłowości i zastosowanych sankcji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące nieprawidłowości w realizacji pakietów rolnośrodowiskowych (powierzchnia, sposób użytkowania, dobór roślin). Zarzuty dotyczące braku obecności rolnika podczas kontroli. Zarzuty dotyczące terminu przeprowadzenia kontroli wzajemnej zgodności. Zarzuty dotyczące kompetencji kontrolujących. Zarzuty dotyczące wymogu corocznego badania chemicznego gleby.

Godne uwagi sformułowania

pozbawienie rolnika całej płatności rolnośrodowiskowej wyłącznie za brak planu nawożenia działek należących do gospodarstwa, lecz nie zgłoszonych do płatności i nie objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności w prawie wspólnotowym. nie można poprzestać jedynie na podaniu kodu nieprawidłowości, np. w odniesieniu do działki D organ zarzucił brak koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie – nie wyjaśniając, czy działka ta w ogóle nie została wykoszona, czy wykoszona została po terminie, a jeśli wykoszona to kiedy, a także nie wskazał przepisu stanowiącego o obowiązku rolnika w tym zakresie, a który to przepis został działaniem bądź zaniechaniem rolnika naruszony.

Skład orzekający

Małgorzata Niedobylska

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Popek

sędzia

Tomasz Smoleń

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady proporcjonalności w prawie wspólnotowym w kontekście sankcji za naruszenia przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, a także wymogi dotyczące jasności i przejrzystości uzasadnień decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013. Interpretacja zasady proporcjonalności może mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów i zasady proporcjonalności w prawie administracyjnym, szczególnie w kontekście sankcji finansowych. Pokazuje również, jak kluczowa jest jasność i zrozumiałość uzasadnień decyzji dla obywateli.

Rolnik stracił całą dopłatę przez brak rejestru nawozów? Sąd: To nieproporcjonalne!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 271/16 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2016-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2016-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 4523/16 - Wyrok NSA z 2017-02-03
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 361
par. 4 ust. 2 pkt 2, par. 38 ust. 10
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Sędziowie WSA Piotr Popek WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi O. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej O. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Rz 271/16
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania O. P. (dalej: beneficjent/rolnik) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej: Kierownik ARiMR) z dnia [...] listopada 2015r., nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2014 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek O. P. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013). W formularzu Deklaracja pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 w roku 2014, beneficjent zadeklarował realizację:
- Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 – Zrównoważony sposób gospodarowania - na powierzchni 4,27 ha obejmującej dziesięć działek rolnych: A, AA, B, CA CC, CCC, D, E, G oraz H;
- Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 -Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach poza obszarami Natura 2000 - na powierzchni 2,82 ha obejmującej trzy działki rolne: A (w pastwiskowym sposobie użytkowania) i działki rolne AA oraz D (w kośnym sposobie użytkowania);
- Pakietu 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.4 - Sady tradycyjne - na powierzchni 0,16 ha obejmującej działkę rolną E
- Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.2 – Międzyplon ścierniskowy na obszarach zagrożonych erozją - na powierzchni 0,94 ha obejmującej trzy działki rolne B, CA oraz CC.
Do wniosku strona załączyła materiał graficzny z zaznaczeniem poszczególnych działek rolnych i wskazaniem ich na odpowiednich działkach ewidencyjnych oraz wymagany obszar niekoszenia w roku 2014 na działkach rolnych z deklaracją wariantu 3.1.1.
W dniu 21 lipca 2014 r. beneficjent złożył korektę wniosku, w której dokonała poprawnego określenia powierzchni deklarowanej do wariantu 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania, wynoszącej 4,77 ha i obejmującej jedenaście działek rolnych: A, AA, B, CA CC, CCC, D, E, F, G oraz H.
W dniu 30 października 2014r. w gospodarstwie Wnioskodawczyni odbyła się kompleksowa kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, jak również kontrola z zakresu wzajemnej zgodności oraz kontrola z zakresu programu rolnośrodowiskowego. W dniach 16 i 17 lutego 2015r. w gospodarstwie O. P. odbyła się ponowna kontrola na miejscu z zakresu kwalifikowalności powierzchni oraz kontrola z zakresu programu rolnośrodowiskowego. Odwołując się do treści sporządzonego w toku kontroli raportu z zakresu programu rolnośrodowiskowego organ stwierdził liczne nieprawidłowości w zakresie poszczególnych pakietów, które zostały opisane w tabeli wraz z odpowiadającymi im kodami.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , odmówił przyznania O. P. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Na skutek wniesionego przez beneficjenta odwołania, Dyrektor ARiMR uchylił tę decyzję w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] odmówił przyznania O. P. płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.
W odwołaniu od powyższej decyzji beneficjent zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 31 sierpnia 2007r. Dz. U. Nr 168 poz. 1181, rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 w sprawie szczegółowych zasad wykonania rozporządzenia 1698/05, nieprzestrzeganie wykładni art. 4 ust. 1 lit h UE nr 1307/2013 oraz naruszenie zasad postępowania określonych w art. art. 6 – 12, art. 67 § 1 i § 2 pkt 3,5, art. 78 § 1 k.p.a.
Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że podstawowe wymagania w zakresie programu rolnośrodowiskowego określone zostały w przepisie § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. – dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe). Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa wart. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Ponadto zgodnie z § 4 ust. 2 rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:
1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;
2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;
3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.
Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia, a w razie niezrealizowania przez rolnika zadań i wymogów określonych w załączniku nr 3, zastosowanie mają zmniejszenia płatności (w zależności od zadeklarowanego pakietu i wariantu) określone w § 38 ust. 1-10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i w załączniku nr 7 do tego aktu.
Organ stwierdził, że zgodnie z art. 10 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. UE L 25 z 28.01.2011 r. str. 8 ze. zm. – dalej: rozporządzenie nr 65/2011), państwa członkowskie korzystają ze zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianego w tytule II rozdział 4 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 (zwanego dalej "ZSZiK"). Sprawdzenie zgodności z kryteriami kwalifikowalności obejmuje kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, które przeprowadza się tak, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.
W kontekście zarzutów odwołania organ II instancji zweryfikował protokół z kontroli na miejscu oraz sprawdził poprawność ustalonej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) dla zadeklarowanych przez producenta rolnego działek ewidencyjnych, na których znajdują się działki rolne objęte wnioskiem O. P. i stwierdził, iż powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej została wyznaczona prawidłowo. Podstawą rozpatrzenia sprawy był raport z czynności kontrolnych programu rolnośrodowiskowego oraz raport z czynności kontrolnych w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności, poparte zgromadzoną dokumentacją fotograficzną działek deklarowanych do płatności wraz ze szkicami poglądowymi przedstawiającymi miejsce i kierunek wykonywania zdjęć. Organ dodał, że przy określaniu obszaru kwalifikującego się do płatności w ramach wszystkich deklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej wariantów, zastosowanie ma również § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi, iż przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Na działkach rolnych A (zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr 1323) i D (położonej na działkach ewidencyjnych nr 1325, 1326, 1327 i 1328) deklarowanych w ramach wariantu 3.1.1 oraz na działce rolnej CC deklarowanej w ramach wariantu 8.3.2 (zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr 1323) inspektorzy terenowi stwierdzili, iż powierzchnia tych działek jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana i zastosowano kod niezgodności DR13+. Na działkach rolnych B i CA deklarowanych w ramach wariantu 8.3.2 (położonych na działce ewidencyjnej nr 1323) oraz na działkach rolnych CCC (położonej na działce ewidencyjnej nr 1323) oraz F (położonej na działce ewidencyjnej nr 1322/3) zadeklarowanych w ramach wariantu 1.1 stwierdzono większą powierzchnię działek, niż deklarowana we wniosku na rok 2014 i zastosowano kod niezgodności DR13-. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego, organ II instancji po przeanalizowaniu pomiarów wykonanych przez inspektorów odbiornikiem GPS i nałożeniu ich na wektorowy obraz obrębu wraz z ortofotomapą stwierdził, że pomiar został wykonany prawidłowo, a więc z pominięciem tych obszarów działek, na których znajdują się zadrzewienia i zakrzaczenia, jak również obszary niekwalifikujące się do płatności (siedliska, drogi, itp.). W przypadku działki rolnej AA zadeklarowanej w ramach wariantu 1.1 na powierzchni 0,10 ha (położonej na działce ewidencyjnej nr 1323), w wyniku kontroli na miejscu stwierdzono powierzchnię 0,06 ha, działka ta zatem nie spełnia definicji działki rolnej, zawartej w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 zgodnie z którym działka rolna oznacza, zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Zatem działka rolna AA o stwierdzonej powierzchni 0,06 ha została w całości wykluczona z płatności, gdyż nie stanowi uprawy o powierzchni co najmniej 0,10 ha.
Działki rolne CCC oraz F, deklarowane w ramach wariantu 1.1, zgodnie z raportem z kontroli na miejscu otrzymały kod niezgodności DR50 - oznaczający, iż działka rolna położona jest częściowo na niedeklarowanej w części opisowej wniosku działce referencyjnej (granice działki rolnej wychodzą poza granicę odniesienia deklarowanej działki referencyjnej). Każda działka, dla której w trakcie kontroli na miejscu zastosowano kod DR50 podlega weryfikacji w wydziale GIS (system informacji geograficznej) pod kątem prawidłowości przebiegu granicy odniesienia, co uczyniono dla wymienionych działek rolnych, ustalając że:
- powierzchnia uprawy na działce rolnej CCC (deklarowanej na działce ewidencyjnej nr 1323 na powierzchni 0,10 ha) zmierzona w trakcie kontroli na miejscu wynosi 0,15 ha, z czego 0,12 ha znajduje się na działce ewidencyjnej nr 1323, zaś pozostała powierzchnia znajduje się na nie deklarowanej działce ewidencyjnej nr 1324;
- powierzchnia uprawy na działce rolnej F (deklarowanej na działce ewidencyjnej nr 1322/3 na powierzchni 0,50 ha) zmierzona w trakcie kontroli na miejscu wynosi 0,58 ha, z czego 0,52 ha znajduje się na działce ewidencyjnej nr 1322/3, zaś pozostała powierzchnia znajduje się na nie deklarowanych działkach ewidencyjnych nr 1322/2 oraz 86.
Pozostałe kody niezgodności zastosowane w niniejszej sprawie, tj. DR6, DR8 oraz DR35 jak też kody DR52 i DR53, mają charakter informacyjny odnośnie stwierdzonego w dniu kontroli stanu faktycznego. Na działkach rolnych: F, G oraz H, w dniu kontroli nie stwierdzono deklarowanej uprawy (DR6); uprawa na działce rolnej B (deklarowanej na działce ewidencyjnej nr 1323) wykracza poza granice działki rolnej, na której została zadeklarowana, gdyż część uprawy, zgodnie ze szkicem, znajduje się na sąsiadującej działce ewidencyjnej nr 1322/3, na której O. P. zadeklarowała działkę rolną F. Kod niezgodności DR35 obecny na działce rolnej A oznaczający, iż nie stwierdzono deklarowanej uprawy, tj. łąki trwałej, zdaniem organu, znajduje potwierdzenie w zgromadzonej dokumentacji fotograficznej dotyczącej działki rolnej A, gdzie stwierdzono posianą trawę, a działka poddana była uprzednio rekultywacji. W trakcie kontroli na miejscu stwierdzono nieprzestrzeganie przez producenta rolnego wymogów pakietowych. W przypadku działek rolnych zadeklarowanych w wariancie 1.1 -Zrównoważony sposób gospodarowania, rolnik nie przedstawił chemicznej analizy gleby - kod niezgodności S7 na wszystkich działkach rolnych deklarowanych do tego wariantu. Ponadto na działkach rolnych B, CA, CC oraz CCC stwierdzono, iż rolnik naruszył wymóg prawidłowego doboru i następstwa roślin w płodozmianie (S1). W przypadku działek rolnych deklarowanych w ramach pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, w wariancie 3.1.1- Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach poza obszarami Natura 2000, podczas kontroli na miejscu sprawdzano czy beneficjent pozostawił wymaganą powierzchnię niekoszenia działek rolnych. Zgodnie z zapisami zawartymi w raporcie, na działce rolnej AA z kośnym sposobem użytkowania stwierdzono wykoszenie całej powierzchni działki rolnej (L10), natomiast na działce rolnej D, również z kośnym sposobem użytkowania stwierdzono, że rolnik pozostawił 16,36% (L17), zaś stwierdzony obszar niekoszenia znajdował się w innym miejscu niż zaznaczone na załączniku graficznym do wniosku (L19).
W przypadku działek zadeklarowanych w wariancie 8.3.2 - Międzyplon ścierniskowy - na obszarach zagrożonych erozją w trakcie ponownej kontroli przeprowadzonej w dniach 16-17 lutego 2015r. stwierdzono, że podjęto działania agrotechniczne przed dniem 1 marca (W17E), bowiem zgodnie z rejestrem działalności rolnośrodowiskowej na działkach rolnych w wariancie 8.3.2 rolnik zanotował orkę po 30 września 2014 r. (ostatecznym terminie na dokonanie siewu międzyplonu), tj. na działce rolnej B w dniu 17 października 2014 r., a na działkach rolnych CA oraz CC w dniu 15 października 2014 r.
Kontrola wymogów wspólnych dla wszystkich pakietów i wariantów wykazała, iż rolnik nie prowadził rejestru działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do nawozów naturalnych i mineralnych - kod niezgodności 03 (sankcja 100% płatności) oraz nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych - kod niezgodności 06 (sankcja 20% płatności).
O. P. zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 1 wariant 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania, działki rolne o łącznej powierzchni 4,77 ha. Powierzchnia stwierdzona kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 1,04 ha. Powierzchnia zadeklarowana w pakiecie 3 wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach wynosiła 2,82 ha, powierzchnia stwierdzona kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 2,07 ha. Powierzchnia zadeklarowana w pakiecie 6 wariant 6.4 - Sady tradycyjne wynosiła 0,16 ha, powierzchnia stwierdzona kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 0,16 ha. Powierzchnia zadeklarowana w pakiecie 8 wariant 8.3.2 - Międzyplon ścierniskowy - na obszarach zagrożonych erozją wynosiła 1,07 ha, powierzchnia stwierdzona kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 0,94 ha.
W ocenie Dyrektora ARiMR organ I instancji zasadnie odmówił przyznania płatności do wszystkich działek zadeklarowanych przez wnioskodawczynię do płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r., jak też prawidłowo zastosował sankcje wynikające ze stwierdzonych niezgodności. Podstawą odmowy przyznania płatności w niniejszej sprawie jest niespełnienie przez producenta rolnego wymogu określonego w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego. Zgodnie z § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.
Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi protokół z przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawczym kontroli na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego oraz kontroli w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego została przeprowadzona w gospodarstwie O. P. dwukrotnie. Po raz pierwszy w dniu 30 października 2014r., następnie po zastrzeżeniach pełnomocnika wnioskodawczyni przeprowadzono ponowną kontrolę na miejscu w dniach 16 i 17 lutego 2015r., która w większości potwierdziła ustalenia kontroli z dnia 30 października 2014 r.
Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń dokonanych w trakcie przeprowadzonych kontroli na miejscu i zapisanych w protokole z czynności kontrolnych oraz potwierdzonych w dokumentacji zdjęciowej. Kontrole zostały wykonane w sposób prawidłowy przez inspektorów terenowych, którzy posiadają stosowne uprawnienia i kwalifikacje. Z czynności kontrolnych na podstawie art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 w związku z art. 13 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 sporządzony został raport, który jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie i jako taki, w myśl art. 76 § 1 i 2 k.p.a., stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, iż kontrole wzajemnej zgodności muszą być wykonywane w tym samym roku kalendarzowym, w którym był złożony wniosek o przyznanie płatności organ wyjaśnił, że kontrola z zakresu wzajemnej zgodności została przeprowadzona w dniu 30 października 2014r., zatem w tym samym roku kalendarzowym którego dotyczył wniosek o przyznanie płatności. Przeprowadzone w dniach 16 i 17 lutego 2015r. ponowne kontrole na miejscu dotyczyły kwalifikowalności powierzchni i programu rolnośrodowiskowego, wobec czego podniesiony zarzut jest bezpodstawny.
Organ wskazał też, że działka rolna to grunt kwalifikowany do dopłat, który rolnik określa co roku zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie. Dane z ewidencji gruntów mogą być traktowane jedynie jako materiał pomocniczy, gdyż dane te mogą w poszczególnych przypadkach nie oddawać rzeczywistych obszarów działki użytkowanej rolniczo. Ponadto definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności, na podstawie której wyznaczany jest maksymalny kwalifikowalny obszar (PEG), różni się od definicji użytków rolnych określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454, ze zm.), na podstawie której określane są powierzchnie użytków rolnych w ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Użytki rolne zgodnie z ww. rozporządzeniem to także grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami, rowy. A zatem powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB, jak również dane zawarte we wnioskach z lat ubiegłych, nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla płatności rolnośrodowiskowej.
Organ podniósł, że zgodnie z art. 4 ust.1 lit h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608 – dalej: rozporządzenie nr 1307/2013), "trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe", oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych, a także - w przypadku gdy zadecydują tak państwa członkowskie - grunty, które mogą nadawać się do wypasu i które stanowią część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne tradycyjnie nie są roślinnością dominującą na obszarach wypasu.
Kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie O. P. nie stwierdziła zadeklarowanej na działce rolnej A łąki trwałej, co zostało potwierdzone dokumentacją fotograficzną przedstawiającą teren po rekultywacji. Wykonanie prac rekultywacyjnych potwierdził również pełnomocnik Strony w odwołaniu z dnia 11 maja 2015 r. Na działce rolnej A stwierdzono również tereny zadrzewione i zakrzaczone nie kwalifikujące się do płatności
Zdaniem Dyrektora ARiMR organ I instancji prawidłowo określił powierzchnię kwalifikującą się do płatności w ramach wariantu 3.1.1 jako 2,07 ha, a nie jak wskazuje odwołujący 2,13 ha, gdyż działka rolna AA o stwierdzonej w kontroli powierzchni 0,06 ha, została wykluczona z płatności, jako nie spełniająca definicji działki rolnej.
Organ dodał, że w trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono, że rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych i taki zapis zawiera decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR , nie zaś jak wskazuje odwołująca, że "nie ma trwałych użytków zielonych'". Zgodnie z treścią § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nie użytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.
Odnośnie do stawianego przez beneficjenta zarzutu bezprawności wskazywania niezgodności na działkach rolnych F, G i H, co do których rolnik oświadczył, że nie żąda dopłat, organ wyjaśnił, że rolnik ubiegający się o pomoc finansową w ramach programu rolnośrodowiskowego powinien spełnić szereg obowiązków, do których należy m.in. obowiązek prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Jest to wymóg o charakterze generalnym, a więc dotyczy wszystkich beneficjentów realizujących program rolnośrodowiskowy, bez względu na pakiet, jaki jest realizowany w gospodarstwie, a prawodawca wyraźnie wskazał w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, że obowiązek prowadzenia rejestru w zakresie stosowania nawozów dotyczy całego gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że w rejestrze zamieszcza się dane dotyczące zastosowania wszelkich nawozów w całym gospodarstwie rolnym - zarówno na działkach zadeklarowanych do płatności, jak i na innych działkach należących do gospodarstwa beneficjenta.
Zdaniem Dyrektora ARiMR w przedmiotowej sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), wprowadza istotne modyfikacje zasad procedowania w porównaniu z regułami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). zostało w istotny sposób ograniczone. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ww. ustawy, organ administracji ma obowiązek zapewnić stronom, ale jedynie na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwić stronom, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, udzielić stronom, również wyłącznie na ich żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Pomimo, iż O. P. ani też reprezentujący ją pełnomocnik nie wystąpili z żądaniem zapewnienia im czynnego udziału w każdym stadium postępowania, to jednak Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przed wydaniem decyzji w sprawie wystosował do strony zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy wraz z informacją o przysługującym prawie do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie O. P. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną i niewłaściwą interpretację przepisów wspólnotowych, jak i rozporządzeń wykonawczych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. ( Dz. U. Nr 39 poz. 211 oraz art. 28 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do wzajemnej zgodności w zakresie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Zarzuciła też naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, tj. art. 7, 8, 9 ,10 § 1, 11, 12 § 1, 68 § 1, 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 i 77 § 1, 78 § 1 , 79 § 1 i 2 i 80 k.p.a. Stwierdziła, że decyzje wydano z naruszeniem zasady przeprowadzenia rzetelnego dowodu przez pominięcie zarzutów strony składanych w postępowaniu odnośnie dokonywanych pomiarów, bezprawnych wyłączeń gruntów i nieprawdziwych zapisów dot. stanu działek w poszczególnych wariantach, gdyż kontrolujący nie znali planu rolnośrodowiskowego i jego założeń, a decyzje oparto na wybiórczych zapisach z trzech protokołów. Wskazała też, że decyzja organu I instancji jest tożsama z decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2015r., którą organ II instancji uchylił z powodu nieprawidłowości, jak m.in. wskazywanie, że rolnik nie posiada rejestru, a na zapisy rejestru się powołuje. Zdaniem skarżącej obecność rolnika przy kontrolach rolnośrodowiskowych jest obowiązkowa, a w niniejszej sprawie została przeprowadzona bez jego wiedzy i udziału. Ponadto kontrola z zakresu wzajemnej zgodności powinna być przeprowadzona w tym samym roku kalendarzowym, w którym złożony był wniosek, więc protokół z 16 lutego 2015r. nie był sporządzony zgodnie z prawem. Ponadto protokoły zawierają liczne zafałszowania dotyczące m.in. czasu trwania kontroli, obecności rolnika podczas kontroli czy danych dotyczących pełnomocnika.
Zarzuciła, że kontrolujący nie znali przepisów, ani nie mieli wiedzy o gospodarstwie, a powinni wiedzieć jakie grunty włączane są w struktury gospodarstwa, co to jest TUZ, że nie wyłącza się oczek wodnych, rowów nie przekraczających 2 m szer. śladów po przejeździe ciągnika, że badanie chemiczne gleby wykonuje się co 4 lata, że badania takie każdego roku konieczne są dla gospodarstw o intensywne] produkcji, a także jakie są zasady produkcji rolnej na obszarach zagrożonych erozją wodną.
Zarzuciła błędne pomiary areału gospodarstwa oraz nieprawdziwe stwierdzenia co do spełnienia wymogów pakietowych, w odniesieniu do poszczególnych działek.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Skarga jest zasadna, lecz nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Na aprobatę zasługuje zarzut pozbawienia płatności rolnośrodowiskowej w związku z uznaniem, że rolnik nie prowadził rejestru działalności rolnośrodowiskowej.
O. P. realizowała od 2010r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe i jednym z jej obowiązków było prowadzenie rejestru rolnośrodowiskowego. Stosownie do treści § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego. Zgodnie z § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.
W ocenie Sądu, zasadny jest zarzut skargi, co do błędnego uznania przez organy, że rolnik nie prowadził rejestru rolnośrodowiskowego. Wprawdzie istotnie rejestr ten nie zawierał zapisu odnośnie nawożenia działek F,G i H, lecz nie można uznać, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że jest to nieprawidłowość skutkująca pozbawieniem rolnika całej płatności rolnośrodowiskowej na podstawie § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Uznanie, że rolnik nie prowadził rejestru działalności rolnośrodowiskowej byłoby bowiem sprzeczne z ustaleniami kontroli, w trakcie której stwierdzono, że rejestr ten był prowadzony prawidłowo odnośnie wszystkich działek zgłoszonych do płatności, co potwierdzają sporządzone raporty z kontroli wraz z dokumentacją fotograficzną. Działki F, G i H - wg oświadczenia wnioskodawcy - nie zostały zgłoszone do płatności. Nie można zatem uznać, że stan faktyczny w niniejszej sprawie odpowiada dyspozycji przepisu § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, bo nie można stwierdzić, że rolnik nie prowadził rejestru. W tej sytuacji nałożenie na rolnika sankcji pozbawiającej go całej płatności rolnośrodowiskowej jest sprzeczne z § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Niezależnie od tego, w ocenie Sądu, pozbawienie rolnika całej płatności rolnośrodowiskowej wyłącznie za brak planu nawożenia działek należących do gospodarstwa, lecz nie zgłoszonych do płatności i nie objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności w prawie wspólnotowym. Jest to zasada ogólna, leżąca u podstaw wspólnotowego porządku prawnego. Zasada proporcjonalności wymaga, aby władze publiczne – zarówno na poziomie wspólnotowym, jak i krajowym – nie nakładały na obywateli unijnych innych obowiązków niż te, które są niezbędne do osiągnięcia zamierzonego celu, wyznaczonego przez interes publiczny (por. "Stosowanie prawa Unii Europejskiej" pod red. Andrzeja Wróbla, Zakamycze 2006, str.207) Jednym z elementów tej zasady jest adekwatność danego środka do osiągnięcia zamierzonego celu. Skoro w oparciu o § 38 ust.10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego normodawca krajowy pozbawia rolnika płatności rolnośrodowiskowej, to sankcja ta powinna dotyczyć uchybień związanych z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego, a więc działań bądź zaniechań na działkach rolnych zgłoszonych do programu i pobierania płatności. Należy przy tym zauważyć, że przepisy nie przewidują miarkowania sankcji w sytuacji, gdy uchybienia są mniejszej wagi i nie wpływają na prawidłowość realizacji programu rolnośrodowiskowego. W związku z powyższym, określony w § 4 ust.2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wymóg prowadzenia rejestru w zakresie zastosowania nawozów dla działek nie objętych programem rolnośrodowiskowym, nie może być traktowany jako warunek konieczny dla uzyskania płatności.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu, organy niewłaściwie zastosowały przepis § 38 ust.10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, a wobec uznania za sprzeczne z prawem pozbawienie rolnika całej płatności rolnośrodowiskowej, konieczne będzie ponowne wydanie decyzji z określeniem sankcji za poszczególne stwierdzone nieprawidłowości.
Sąd uznał też za trafne zarzuty odnoszące się do braku jasności i przejrzystości decyzji i w tym zakresie naruszenie przepisów art.art.7, 8, 11 oraz 107 § 1 i § 3 k.p.a. Wobec istnienia w sprawie raportów z dwóch kontroli na miejscu organ powinien wskazać, w jakim zakresie i na jakim raporcie opiera swoje ustalenia. Ponadto odnośnie poszczególnych uchybień stwierdzonych na gruncie organ powinien wyjaśnić, dlaczego w jego ocenie, jest to nieprawidłowość i w tym celu powinien się odwołać do obowiązujących przepisów, przez wskazanie, która konkretnie norma prawna w danym przypadku została naruszona. Nie można poprzestać jedynie na podaniu kodu nieprawidłowości, np. w odniesieniu do działki D organ zarzucił brak koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie – nie wyjaśniając, czy działka ta w ogóle nie została wykoszona, czy wykoszona została po terminie, a jeśli wykoszona to kiedy, a także nie wskazał przepisu stanowiącego o obowiązku rolnika w tym zakresie, a który to przepis został działaniem bądź zaniechaniem rolnika naruszony. Ponadto organ nie wyjaśnił, jak należy rozumieć opis przedstawionych w tabeli nieprawidłowości: "roślina w plonie głównym" tj. na czym polega ta nieprawidłowość i jakie jest jej normatywne uzasadnienie. W tych okolicznościach trudno się dziwić, że rolnik nie rozumie na jakiej podstawie postawiono mu zarzut nie zachowania na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych. Poza tym, stwierdzone nieprawidłowości dotyczą również działek F, G i H, których rolnik nie zgłaszał do płatności rolnośrodowiskowej, stąd organ powinien wyjaśnić, z jakich powodów działki te objęte zostały kontrolą i decyzją. Należy przy tym zauważyć, że sam rolnik we wniosku umieścił te działki, dlatego organ powinien wezwać rolnika o wyjaśnienie w jakim celu to uczynił, skoro nie ubiegał się o przyznanie płatności do tych działek. Organ powinien też, w nawiązaniu do zastrzeżeń rolnika, wyjaśnić sposób dokonywania pomiaru działek rolnych i powodów wyłączenia obszarów niekwalifikujących się do przyznania płatności, tak, by decyzja była dla rolnika zrozumiała.
Z powyższych względów obowiązkiem organu będzie ponowne określenie w decyzji, jakie nieprawidłowości zostały stwierdzone na poszczególnych działkach, następnie odniesienie ich do stanu pożądanego wynikającego z konkretnie wskazanych przepisów i z zobowiązań podjętych przez rolnika, a dopiero wówczas przypisanie poszczególnym nieprawidłowościom odpowiednich kodów i naliczenie sankcji w oparciu o konkretnie wskazane przepisy. Dopiero wówczas będzie możliwa ocena zgodności z prawem rozstrzygnięć co do poszczególnych nieprawidłowości.
W pozostałym zakresie zarzuty skargi są niezasadne.
Nie jest prawdą, że obecność rolnika w trakcie kontroli rolnośrodowiskowej jest obowiązkowa, a oględziny gospodarstwa powinny być przeprowadzone przy czynnym udziale strony. Skarżący, formułując ten zarzut nie wskazał na konkretny przepis, który miałby zostać naruszony. Z prawidłowo wskazanych przez organ w zaskarżonej decyzji przepisów regulujących przebieg kontroli rolnośrodowiskowych wynika, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego została przeprowadzona w gospodarstwie rolnika dwukrotnie. Pierwszy raz w dniu 30 października 2014r., a następnie w dniach 16 i 17 lutego 2015r. Ponowna kontrola odbyła się na skutek zastrzeżeń do raportu kontroli złożonych przez rolnika. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, kontrola na miejscu z zakresu wzajemnej zgodności została przeprowadzona tylko raz, tj. w dniu 30 października 2014 r., zatem w tym samym roku kalendarzowym, którego dotyczył wniosek o przyznanie płatności. W tym zakresie zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne.
Odnosząc się do zarzutów związanych z brakiem wiedzy i kompetencji kontrolujących, co do sposobu pomiaru powierzchni działek, wyłączeń z płatności oraz wymogów programu rolnośrodowiskowego, Sąd stwierdza, że nie jest władny, by oceniać kompetencje osób kontrolujących. Kontrole zostały przeprowadzone przez uprawnionych inspektorów terenowych, posiadających stosowne kwalifikacje, a na negatywny odbiór przez rolnika dokonanych przez nich ustaleń ma niewątpliwie wpływ lakoniczność stwierdzeń i brak przejrzystego uzasadnienia stwierdzonych nieprawidłowości. Jednakże drobne oczywiste błędy (np. brak zapisu, że gospodarstwo prowadzi pełnomocnik, czy wpisanie jego błędnego numeru telefonu, błędna data zakończenia kontroli) nie mogą wpływać na prawidłowość ustaleń wynikających z raportów z kontroli. Należy też wskazać, że wszystkie raporty z kontroli zostały w sposób prawidłowy doręczone pełnomocnikowi rolnika. Protokół z kontroli w zakresie, w jakim nie wniesiono zastrzeżeń, ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art.76 k.p.a., co nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu. W niniejszej sprawie rolnik takich dowodów nie przedłożył.
Nietrafny jest zarzut skargi dotyczący wymogu badania chemicznego gleby. Wbrew twierdzeniom skargi z wymagań pakietowych wynika, że badanie takie należy przeprowadzić corocznie, bez względu na intensywność produkcji rolnej. W szczególności obowiązek taki wynika z załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego - Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów . Dla Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone przewidziano obowiązek opracowania co roku planu nawozowego na podstawie bilansu azotu oraz aktualnej chemicznej analizy gleby, z określeniem zawartości P, K, Mg i potrzeb wapnowania gleby, oraz realizacji tego planu (pkt 2). Trzeba dodać, że podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe rolnik oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności, jak również, że jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Tym samym zobligowany był do dochowania powinności związanych z realizacją zadeklarowanych w ramach płatności rolnośrodowiskowej wariantów przez cały 5-letni okres programu.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art.200 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI