I SA/Rz 27/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich z powodu braku tytułu prawnego do użytkowanych gruntów.
Rolnik złożył skargę na decyzję odmawiającą mu płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2023 r. Głównym powodem odmowy było stwierdzenie braku tytułu prawnego do części zadeklarowanych działek rolnych, co stanowiło naruszenie art. 22 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej. Rolnik argumentował, że samo posiadanie i użytkowanie gruntu jest wystarczające, a odmowa przyznania płatności była bezpodstawna. Sąd uznał jednak, że wymóg posiadania tytułu prawnego jest konieczny do przyznania płatności, a skarżący go nie wykazał, dlatego oddalił skargę.
Przedmiotem sprawy była skarga J. S. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2023 r. Rolnik zadeklarował do płatności szereg działek rolnych, jednak kontrola wykazała nieprawidłowości, w tym konflikt kontroli krzyżowej dla działek o powierzchni 4,77 ha oraz stwierdzono brak tytułu prawnego do tych działek. Kierownik Agencji odmówił przyznania płatności i nałożył kary. Dyrektor Agencji utrzymał tę decyzję, wskazując na art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, który wymaga od rolnika posiadania tytułu prawnego do gruntu w dniu 31 maja roku złożenia wniosku. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że wystarczające jest posiadanie i użytkowanie gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że wymóg posiadania tytułu prawnego jest konieczny do przyznania płatności, a skarżący go nie wykazał. Sąd podkreślił, że przepis art. 22 ustawy o Planie Strategicznym w obecnym brzmieniu wymaga legitymowania się tytułem prawnym od wszystkich posiadaczy gruntów, a samo użytkowanie bezumowne nie jest wystarczające. Sąd uznał również, że odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków nie naruszyła prawa, gdyż okoliczności, które miały zostać wykazane, miały drugorzędne znaczenie w obliczu braku tytułu prawnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie i użytkowanie gruntu bez formalnego tytułu prawnego nie jest wystarczające do przyznania płatności bezpośrednich. Zgodnie z art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, konieczne jest legitymowanie się tytułem prawnym do gruntu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 22 ustawy o Planie Strategicznym wymaga od rolnika posiadania tytułu prawnego do gruntu w dniu złożenia wniosku o płatności. Samo użytkowanie bezumowne nie spełnia tego wymogu, co skutkuje odmową przyznania płatności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o Planie Strategicznym art. 22
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Płatności są przyznawane do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności jest w posiadaniu rolnika, ubiegającego się o ich przyznanie, na podstawie tytułu prawnego.
Pomocnicze
ustawa o Planie Strategicznym art. 25 § 1, 2
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
ustawa o Planie Strategicznym art. 26 § 1
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
ustawa o Planie Strategicznym art. 27 § 1, 2
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
u.o. ARiMR art. 10a § 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie tytułu prawnego do gruntu jest warunkiem koniecznym do przyznania płatności bezpośrednich, zgodnie z art. 22 ustawy o Planie Strategicznym. Użytkowanie gruntu bezumownie nie spełnia wymogu posiadania tytułu prawnego.
Odrzucone argumenty
Posiadanie i użytkowanie gruntu rolnego bez formalnego tytułu prawnego jest wystarczające do przyznania płatności. Odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków naruszyła prawo do obrony. Organ błędnie zinterpretował art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, wymagając tytułu prawnego zamiast samego posiadania.
Godne uwagi sformułowania
Powyższy przepis, który obowiązuje w 2023 r., reguluje odmiennie warunki przyznawania dopłat posiadaczom, aniżeli miało to miejsce w dotychczasowym stanie prawnym, dotyczącym lat poprzednich. Na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy, ustawodawca nie zdecydował się zatem na rozróżnienie sytuacji posiadaczy nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej i na posiadaczy innych nieruchomości. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, odmowa uwzględnienia przez organ zgłoszonego przez skarżącego wniosku dowodowego o przesłuchanie wskazanych przez niego świadków, nie naruszała prawa.
Skład orzekający
Jarosław Szaro
przewodniczący
Małgorzata Niedobylska
sprawozdawca
Piotr Popek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 22 ustawy o Planie Strategicznym dotyczącego wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntu dla przyznania płatności bezpośrednich."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego obowiązującego w 2023 r. i specyfiki sprawy (konflikt kontroli krzyżowej, brak tytułu prawnego).
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu dopłat rolniczych, jakim jest wymóg posiadania tytułu prawnego do gruntu, co jest częstym problemem w praktyce. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z literą prawa, pokazuje praktyczne konsekwencje braku formalizacji umów dzierżawy.
“Rolniku, czy posiadasz tytuł prawny do ziemi? Bez niego możesz stracić unijne dopłaty!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 27/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2025-03-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jarosław Szaro /przewodniczący/ Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/ Piotr Popek Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2024 r. nr 9009-2024-001060 w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027 na 2023 r. oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi J. S. (dalej: strona/skarżący) jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Agencji) w Rzeszowie z 8 listopada 2024 r. nr 9009-2024-001060, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] (dalej: Kierownik Agencji) z 18 czerwca 2024 r. nr 0178-2024-007753, w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2023 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 28 czerwca 2023 r. do Biura Powiatowego Agencji [...] wpłynął wniosek strony o przyznanie ww. płatności na 2023 r., w którym zadeklarowano: - do podstawowego wsparcia dochodów (PWD) i płatności redystrybucyjnej (RED) - działki rolne o łącznej powierzchni 11,92 ha, - do uzupełniającej płatności podstawowej - działki rolne o łącznej pow. 11,32 ha, - do płatności dotyczącej uproszczonych systemów upraw - działki rolne o łącznej pow.11,32 ha, - do płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych - działki rolne o łącznej pow. 6,71 ha. W wyniku przeprowadzonej w okresie 23 września - 7 października 2023 r. w gospodarstwie skarżącego kontroli w zakresie płatności bezpośrednich metodą FOTO stwierdzono nieprawidłowości dotyczące prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanych przez stronę do płatności działkach rolnych: położonej na działkach ew. nr: [...] położonej na działce ew. nr [...], położonej na działce ew. nr [...] położonej na działce ew. nr [...] H położonej na działkach ew. nr: [...], K położonej na działkach ew. nr: [...] Dane pokontrolne zostały potwierdzone raportem z kontroli nr 9009-00000007232/23, do którego strona nie wniosła zastrzeżeń. Stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej dla działek nr [...] o pow. 4,77 ha, tj. w 2023 r. deklaracji dla ww. działek dokonało dwóch rolników. Obie strony konfliktu krzyżowego zostały wezwane do złożenia wyjaśnień lub dokumentów. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie przedłożył oświadczenie, że użytkował działki ewidencyjne: nr [...], od 2019 r. siał kukurydzę, a następne 2 lata soję. Ww. działki nie są jego własnością, nie ma umowy pisemnej, ponieważ właściciel nie zgodził jej dać. W oparciu o powyższe ustalenia Kierownik Agencji decyzją z 18 czerwca 2024 r. odmówił skarżącemu płatności na 2023 r. w tym z tytułu: - podstawowego wsparcia dochodów - 2023 i nałożył karę w wysokości [...] zł, - płatności redystrybucyjnej - 2023 i nałożył karę w wysokości [...] zł, - płatności do roślin strączkowych na nasiona - 2023 i nałożył karę w wysokości [...] - uproszczonych systemów uprawy - 2023 i nałożył karę w wysokości [...] zł, - uzupełniającej płatności podstawowej - 2023 i nałożył karę w wysokości [...] zł. Organ I instancji wyjaśnił, że strona we wniosku o płatność na 2023 r. ubiegała się o przyznanie płatności do łącznej powierzchni wynoszącej 11,92 ha. Stwierdzone w wyniku kontroli na miejscu nieprawidłowości w zakresie prowadzenia działalności rolniczej miały wpływ na przyznanie płatności na zadeklarowanych przez stronę do płatności działkach rolnych: G położonej na działce ewidencyjnej nr [...] oraz [...] położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...]. Ponadto, w trakcie kontroli administracyjnej sprawy zaistniał konflikt kontroli krzyżowej dla działek nr [...] (działka rolna J) o powierzchni 4,77 ha. Organ I instancji wskazał, że wykluczono z płatności powierzchnię 0,60 ha z tytułu powierzchni stwierdzonej na podstawie kontroli na miejscu (na działkach G i K) oraz powierzchni 4,77 ha z powodu nieposiadania tytułu prawnego do działek nr [...] (działka J). Łączny wykluczony z płatności obszar wyniósł 5,37 ha. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji do Dyrektora Agencji, wnosząc o umorzenie nałożonych sankcji z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną. Wskazał, że 5 lat uprawiał działki (od 2019 r.), trzy lata siał kukurydzę, a następnie dwa lata soję. Bezskutecznie ubiegał się o zawarcie umowy pisemnej z właścicielem. Wbrew ustaleniom umowy ustnej właściciel pobrał wszystkie dopłaty. Skarżący wskazał dane świadków, którzy mogą potwierdzić, że to on użytkował grunty. Opisaną na wstępie decyzją z 8 listopada 2024 r. Dyrektor Agencji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił na wstępie przepisy dotyczące warunków i trybu przyznawania dochodzonej pomocy, a w szczególności wynikające z ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r poz. 261), dalej: ustawa o Planie Strategicznym. Wskazał, że stosownie do art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym, podstawowe wsparcie dochodów jest przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym, będących w posiadaniu tego rolnika, jest nie mniejsza niż 1 ha. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 1 tej ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego: 1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar, 2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast płatność redystrybucyjna zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha. Płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów posiadanych przez rolnika na podstawie tytułu prawnego, położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów oraz powierzchni nie większej niż 30 ha. W ocenie organu II instancji Kierownik Agencji słusznie wykluczył z płatności obszar o łącznej pow. 5,37 ha (0,60 + 4,77 ha) z uwagi na stwierdzenie na nim terenu nieuprawnionego do wnioskowanych płatności ze względu na brak użytkowania oraz nieudokumentowanie tytułu prawnego w zakresie działek [...]. Dyrektor Agencji podkreślił, że zgodnie z art. 22 ustawy o Planie Strategicznym płatności są przyznawane do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności jest w posiadaniu rolnika, ubiegającego się o ich przyznanie, na podstawie tytułu prawnego. Płatności przysługują temu rolnikowi, który użytkuje działkę oraz posiada prawo do jej użytkowania (posiada do niej tytuł prawny). Zaznaczył przy tym, że warunek posiadania prawa do użytkowania gruntów może zostać spełniony poprzez wszystkie dopuszczone prawem formy takie jak np. tytuł własności czy umowa dzierżawy, w tym umowa ustna, bo warunek posiadania prawa do użytkowania nie jest równoznaczny z obowiązkiem posiadania dokumentu potwierdzającego taki tytuł. Podkreślono, że skarżący nie przedstawił tytułu prawnego do działek nr [...]. Oświadczył, że nie był właścicielem działek i nie posiadał tytułu prawnego do deklarowanych działek w 2023 r. oraz że uprawiał je bezumownie od 2019r. Natomiast druga strona konfliktu krzyżowego przedstawiła akt notarialny Rep A numer [...] wskazujący, że jest właścicielem działki nr [...] i na podstawie umowy dzierżawy z 28 grudnia 2016r. wydzierżawiła ją na okres 10 lat (od 28 grudnia 2016 r.) osobie trzeciej, która w oświadczeniu z 23 kwietnia 2023 r. potwierdziła użytkowanie. Wobec tego uznano, że na dzień 31 maja 2023 r. druga strona konfliktu krzyżowego była właścicielem działki, jednakże działka ta była przedmiotem posiadania zależnego przez osobę trzecią, której przysługuje pomoc na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym. Natomiast odnośnie do działki nr [...] żadna ze stron konfliktu krzyżowego nie przedstawiła tytułu prawnego. Z oświadczenia skarżącego wynikało, że na działkach [...] od 2019 r. siał kukurydze, jednak nie miał umowy pisemnej. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że nie został spełniony warunek zawarty w art. 22 ustawy o Planie Strategicznym - skarżący na dzień 31 maja 2023 r. nie posiadał tytułu prawnego do działek nr [...] działka rolna J), wobec czego działki te o łącznej pow.4,77 ha zostały wykluczone z płatności w 2023 r. W skardze do tut. Sądu na decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów: 1. prawa materialnego mogącego mieć istotny wpływ na wynik postępowania oraz mogących skutkować nieważnością decyzji, tj. art. 22 ustawy o Planie Strategicznym w zw. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że koniecznym do przyznania pomocy jest przedstawienie tytułu prawnego do działek objętych pomocą równoznacznego z wykazaniem prawa własności, kiedy to przepis wymaga wyłącznie od strony wykazania prawa posiadania (wyrażonego w dowolnej formie) w wyniku czego decyzja wydana została bez podstawy prawnej, 2. postępowania mającego wpływ na wynik postępowania, tj. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. mogących skutkować nieważnością decyzji poprzez stwierdzenie, że organ I instancji nie dopuścił się naruszenia prawa, które skutkowało pozbawieniem skarżącego uprawnienia do możności obrony swoich praw w ten sposób, iż organ I instancji nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na fakt znajdowania się przez niego w posiadaniu działek nr [...] i [...], czym w konsekwencji pozbawił skarżącego możliwości obrony swoich praw, 3. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu na podstawie zebranego materiału dowodowego, iż skarżący nie znajdował się w posiadaniu gruntu w postaci działek nr [...], kiedy to ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w posiadaniu faktycznym nieruchomości tych się znajdował, co miało wpływ na zapadłą decyzję, bowiem w 2023 r. czynił wszystkie czynności gospodarskie tożsame z władztwem nad ww. nieruchomościami, 4. art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego z przesłuchania świadków G. P., A. D. oraz G. D. w toku rozprawy administracyjnej i wskazanie, że dowody z przesłuchania tych świadków są nieistotne w sytuacji, gdy dowody te zostały powołane dla wykazania faktu, iż w dacie, w której wnioskodawca wnioskował o przyznanie dotacji korzystał z gruntów tj. działek nr [...], prowadząc na nich działalność gospodarską w pełnym zakresie, 5. art. 138 § 1 pkt 2, art. 144 k.p.a. poprzez ich błędne niezastosowanie, tj. nie uchylenie zaskarżonej decyzji, 6. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy oczywiście wadliwej pod względem prawnym decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ wydał decyzję w oparciu o nieistniejący stan prawny. Według skarżącego nie posiadał on obowiązku wykazywania prawa własności nieruchomości, ani tytułu prawnego do niej, ponieważ zgodnie z art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, wystarczającym jest posiadanie gruntu, bez konieczności posiadania do niego tytułu prawnego. Zdaniem skarżącego organ błędnie przyjął, że nie znajduje się on posiadaniu działek nr [...], gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym jego wyjaśnień oraz samego istnienia nasadzeń i zasiewów stwierdzonych podczas kontroli wynika, że skarżący w 2023 r. faktycznie posiadał te nieruchomości i wykonywał wobec nich władztwo. Ponadto skarżący podniósł, że nie uwzględniając jego wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków na fakt znajdowania się przez niego w posiadaniu ww. działek, organ pozbawił go prawa do obrony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się nietrafne. Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: p.p.s.a. Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała. Analiza zrzutów skargi prowadzi do wniosku że skarżący kwestionuje odmowę przyznania mu wnioskowanych płatności akcentując, że faktycznie posiadał i użytkował działki nr [...]. Skarżący przyznaje, że nie dysponuje tytułem pranym do tych gruntów, jednak jego zdaniem nie był to warunek konieczny do otrzymania płatności. Zdaniem skarżącego odmowa przyznania płatności była bezpodstawna, ponieważ wystarczające do ich otrzymania było posiadanie gruntu i jego użytkowanie, te zaś warunki zostały przez niego spełnione. Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia czy organy Agencji zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania przedmiotowych płatności na 2023 r. z uwagi na brak posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do działek [...]. W ocenie Sądu rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom Agencji. W stanie faktycznym sprawy dotyczącym 2023 r. kwestie przyznania płatności bezpośrednich reguluje ustawa o Planie Strategicznym. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma przepis art. 22 tej ustawy, w myśl którego, płatności są przyznawane do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności jest w posiadaniu rolnika, ubiegającego się o ich przyznanie, na podstawie tytułu prawnego. Powyższy przepis, który obowiązuje w 2023 r., reguluje odmiennie warunki przyznawania dopłat posiadaczom, aniżeli miało to miejsce w dotychczasowym stanie prawnym, dotyczącym lat poprzednich. Z aktualnie obowiązującego art. 22 ustawy o Planie Strategicznym wynika, że wymóg posiadania tytułu prawnego odnosi się do wszystkich posiadaczy gruntów, nie tylko do użytkujących ziemię będącą własnością Skarbu Państwa. Na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy, ustawodawca nie zdecydował się zatem na rozróżnienie sytuacji posiadaczy nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej i na posiadaczy innych nieruchomości. Skoro aktualnie wszyscy posiadacze winni legitymować się tytułem prawnym do nieruchomości, to wszyscy posiadacze są traktowani jednakowo, i w sprawie nie występuje naruszenie wspólnotowej zasady równego traktowania, zasady konkurencji i zasady proporcjonalności, co z kolei było podstawą uchyleń dotychczasowych rozstrzygnięć organów dotyczących przyznawania płatności za lata poprzednie. Jak wynika z akt sprawy, skarżący zadeklarował do płatności m.in. działki [...], do których nie wykazał, aby posiadał je na podstawie tytułu prawnego. W odniesieniu do działki nr [...] to jej właściciel okazał akt notarialny i umowę dzierżawy na rzecz osoby trzeciej, która oświadczyła, że ją użytkuje. Natomiast w przypadku działki ew. nr [...] żadna ze stron konfliktu krzyżowego nie wykazała tytułu prawnego. Skarżący przyznał, że właściciel zezwolił innemu dzierżawcy użytkować te działki nr [...], które wcześniej były w jego władztwie i na których prowadził działalność rolniczą, tj. były przez niego użytkowane. W odniesieniu od zarzutów skarżącego należy wskazać, że dla oceny spełnienia przesłanek przyznania płatności w odniesieniu do kampanii 2023 r. nie jest wystarczające jej użytkowanie przez wnioskodawcę, jeżeli ma ono charakter bezumowny. Państwom członkowskim został pozostawiony pewien zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności. Polski ustawodawca skorzystał z tej możliwości i wprowadził w art. 22 ustawy o Planie Strategicznym wymóg legitymowania się przez wnioskodawcę tytułem prawnym do użytkowanej nieruchomości, co skutkuje stwierdzeniem, że brak wykazania takiego tytułu implikuje odmowę przyznania wnioskowanych płatności. Niewątpliwie skarżący takiego tytułu prawnego nie wykazał w stosunku działki nr [...], skoro jej właściciel zaprzeczył aby to skarżącemu oddał ją w dzierżawę, lecz wskazał jako dzierżawcę osobę trzecią. Użytkowanie tej nieruchomości w przeszłości nie oznacza, że skarżący w dalszym ciągu posiada do niej tytuł prawny. Natomiast w odniesieniu do działki nr [...] w ogóle nie ustalono osoby dysponującej tytułem prawnym. Skarżący nie wykazał, aby ten tytuł przysługiwał jemu. Podsumowując, Sąd stwierdził, że skarżący nie spełnił wynikającego z art. 22 ustawy o Planie Strategicznym warunku posiadania tytułu prawnego do gruntów, do których ubiegał się o przyznanie płatności, co było niezbędne do ich otrzymania. Zasadnie zatem odmówiono przyznania wnioskowanych płatności, a zarzuty naruszenia art. 22 ustawy o Planie Strategicznym w zw. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. są bezpodstawne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. art. 78 § 1 i 2 k.p.a., należy wyjaśnić, że czynności podejmowane przez organ administracyjny i przeprowadzane dowody muszą dotyczyć okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a więc mających znaczenie dla sprawy i z tego punktu widzenia organ powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy przy tym podkreślić, że zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy zdeterminowany jest zawsze unormowaniem materialnoprawnym, które może stanowić podstawę do wydania decyzji. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, odmowa uwzględnienia przez organ zgłoszonego przez skarżącego wniosku dowodowego o przesłuchanie wskazanych przez niego świadków, nie naruszała prawa. Okoliczność, która miała zostać stwierdzona tymi dowodami, tj. prowadzenie przez skarżącego działalności rolniczej na działkach nr [...], miała - w sytuacji nie posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do tych gruntów - znaczenie drugorzędne. W konsekwencji przeprowadzenie przez organ proponowanych przez skarżącego dowodów nie miało istotnego znaczenia dla stwierdzenia okoliczności faktycznych niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zarzut naruszenia art. 78 § 1 i 2 k.p.a. jest zatem bezzasadny. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, a dokonana przez nie ocena prawna tych ustaleń została wyczerpująco uzasadniona. Co się zaś tyczy zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 k.p.a. to należy wskazać, że w kontrolowanym postepowaniu nie miały one zastosowania, więc nie mogły zostać naruszone. Stosownie bowiem do art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199) jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W ocenie Sądu, argumentacja skarżącego stanowi wyłącznie polemikę z poprawnymi, uzasadnionymi w okolicznościach niniejszej sprawy, ustaleniami organu, które uprawniały i zarazem zobowiązywały do zastosowania przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną skarżonej decyzji. Sąd nie dopatrzył się też innego rodzaju uchybień, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W szczególności za prawidłowe Sąd uznał wykluczenie z płatności powierzchni 0,60 ha z tytułu powierzchni stwierdzonej na podstawie kontroli na miejscu (na działkach G i K) z uwagi na stwierdzenie nieprawidłowości dotyczących prowadzenia działalności rolniczej. Dane pokontrolne zostały potwierdzone raportem z kontroli do którego strona nie wniosła zastrzeżeń i również w skardze okoliczności te nie są przez skarżącego kwestionowane. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w szczególności nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI