I SA/Rz 262/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę gminy na uchwałę RIO stwierdzającą nieważność uchwały rady gminy w sprawie zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z powodu istotnego naruszenia prawa polegającego na nieproporcjonalnym ustaleniu ulgi.
Gmina zaskarżyła uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, która stwierdziła nieważność uchwały rady gminy w sprawie zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli kompostujących bioodpady. Gmina zarzucała RIO przekroczenie kompetencji i błędną interpretację przepisów. Sąd uznał, że uchwała rady gminy naruszała prawo w sposób istotny, ponieważ ulga w wysokości 1 zł miesięcznie nie była proporcjonalna do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami, co jest wymogiem ustawowym. W związku z tym, mimo wadliwej argumentacji RIO, sąd oddalił skargę gminy, uznając uchwałę za nieważną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę Gminy I. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, która stwierdziła nieważność uchwały rady gminy z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości jednorodzinnych kompostujących bioodpady. Uchwała rady gminy przewidywała miesięczne zwolnienie w wysokości 1,00 zł dla gospodarstwa domowego, pod warunkiem posiadania kompostownika i złożenia oświadczenia w deklaracji. Kolegium RIO uznało uchwałę za nieważną, zarzucając sprzeczność z art. 6k ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.), ponieważ zwolnienie powinno być proporcjonalne do zmniejszenia kosztów, a nie ustalone w sztywnej kwocie, oraz że sposób określenia warunków zwolnienia w deklaracji budził wątpliwości. Gmina w skardze podniosła m.in. zarzut przekroczenia przez RIO kompetencji nadzorczych oraz błędnej interpretacji przepisów dotyczących zwolnienia i sposobu jego deklarowania. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że uchwała rady gminy naruszyła prawo w sposób istotny, ponieważ ustalona kwota zwolnienia (1 zł) nie była proporcjonalna do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami, co jest wymogiem wynikającym z art. 6k ust. 4a u.c.p.g. Sąd podkreślił, że ustawodawca wymagał proporcjonalności ulgi, a nie jej arbitralnego ustalenia. Niemniej, sąd uznał, że argumentacja RIO dotycząca konieczności powiązania zwolnienia z metodą ustalania opłaty była wadliwa. Sąd podzielił natomiast stanowisko gminy co do tego, że wymóg złożenia oświadczenia w deklaracji o posiadaniu kompostownika mieści się w granicach prawa, zgodnie z przepisami u.c.p.g. dotyczącymi deklaracji i samoobliczenia opłaty. Ostatecznie, sąd oddalił skargę gminy, uznając, że uchwała rady gminy była nieważna z powodu istotnego naruszenia prawa, a rozstrzygnięcie nadzorcze RIO było prawidłowe, mimo wadliwej argumentacji prawnej. Sąd zarządził również zwrot nadpłaconego wpisu od skargi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała narusza prawo w sposób istotny, ponieważ ustalona kwota zwolnienia (1 zł) nie jest proporcjonalna do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi, co jest wymogiem ustawowym.
Uzasadnienie
Przepis art. 6k ust. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada obowiązek przyznania zwolnienia proporcjonalnego do zmniejszenia kosztów. Sztywna kwota 1 zł dla gospodarstwa domowego nie spełnia tego wymogu, gdyż nie uwzględnia rzeczywistych kosztów ani ilości odpadów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.c.p.g. art. 6k § ust. 1 pkt 1-3, ust. 4a
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
uRIO art. 11 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych
Pomocnicze
u.c.p.g. art. 6o
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 6m
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 6q
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
uRIO art. 18 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 41 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § ust. 3
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 86
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 148
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 225
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.c.p.g. art. 6m § ust. 1a
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 6m § ust. 1b pkt 3 i 7
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 6m § ust. 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady gminy naruszała prawo w sposób istotny, ponieważ ustalona kwota zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (1 zł) nie była proporcjonalna do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami, co jest wymogiem ustawowym (art. 6k ust. 4a u.c.p.g.).
Odrzucone argumenty
Zarzut Gminy o przekroczeniu przez Kolegium RIO kompetencji nadzorczych. Zarzut Gminy o błędnej interpretacji art. 6k ust. 4a u.c.p.g. przez RIO w zakresie powiązania zwolnienia z metodą ustalania opłaty. Zarzut Gminy o błędnej interpretacji przepisów dotyczących deklaracji i sposobu ustalania zwolnienia.
Godne uwagi sformułowania
Uchwała organu gminy dotycząca opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym ulgi za kompostowanie bioodpadów, podlega kontroli regionalnej izby obrachunkowej, ponieważ odnosi się do spraw finansowych... Określonej w uchwale kwoty zwolnienia w sztywnej wysokości 1 zł dla gospodarstwa domowego nie sposób uznać za spełniające to wymaganie [proporcjonalności]. Ustawodawca zdecydował zaś, że zwolnienie na być 'proporcjonalne do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych'.
Skład orzekający
Grzegorz Panek
przewodniczący sprawozdawca
Jarosław Szaro
członek
Piotr Popek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu proporcjonalności zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kontekście kompostowania bioodpadów oraz kompetencji RIO do kontroli uchwał gminnych w tym zakresie."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i może być mniej bezpośrednio stosowalna do innych rodzajów opłat lub zwolnień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu gospodarowania odpadami i opłat z nim związanych, a także relacji między gminą a organem nadzoru (RIO). Wyjaśnia istotne kwestie dotyczące proporcjonalności ulg i kompetencji organów.
“Gmina przegrywa sprawę o ulgę za kompostowanie: dlaczego 1 zł to za mało?”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 262/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2020-05-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-03-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Grzegorz Panek /przewodniczący sprawozdawca/ Jarosław Szaro Piotr Popek Symbol z opisem 602 ceny 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Odpady Opłaty administracyjne Skarżony organ Regionalna Izba Obrachunkowa Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2010 art. 6k ust. ust. 1 pkt 1-3 , ust. 4a, art. 6o, art. 6m,art. 6q Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j. Dz.U. 2012 poz 1113 art. 11 ust. 1 pkt 5, art. 18 ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych - tekst jednolity. Dz.U. 2019 poz 506 art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 91 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity Tezy Uchwała organu gminy dotycząca opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym ulgi za kompostowanie bioodpadów, podlega kontroli regionalnej izby obrachunkowej, ponieważ odnosi się do spraw finansowych, o których mowa w art. 86 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, dotyczących opłat lokalnych, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2020 r. sprawy ze skargi Gminy I. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) oddala skargę, 2) zarządza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej Gminy I. zwrot kwoty 300 (trzysta) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Uzasadnienie Uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Rada Miejska w I. postanowiła zwolnić w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi, kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym, w wysokości 1,00 zł miesięcznie dla gospodarstwa domowego (§ 1). Warunkiem częściowego zwolnienia z opłaty miało być oświadczenie właściciela nieruchomości o posiadaniu kompostownika, kompostowaniu w nim bioodpadów oraz wyliczenie przysługującej ulgi w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (§ 2). Zwolnienie miało przysługiwać od miesiąca złożenia deklaracji (§ 3). Uchwała miała wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym, z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2020 r. (§ 5). W podstawie prawnej uchwały powołano przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506 ze zm.; dalej "u.s.g.") oraz art. 6k ust. 4a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 ze zm.; dalej: "u.c.p.g."). Uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w R. stwierdziło nieważność ww. uchwały w całości. Powołując się na dyspozycję art. 6k ust. 4a u.c.p.g., organ nadzoru podał, że wprowadzenie obligatoryjnego zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady powinno odpowiadać przyjętej metodzie ustalania tej opłaty. W uchwale Rady Miejskiej w I. nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokości stawki opłaty, określono metodę ustalania opłaty jako iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty. To zaś, w przekonaniu Kolegium RIO oznacza, że zwolnienie z części tej opłaty również powinno odnosić się do mieszkańca nieruchomości jednorodzinnej, na której kompostuje się bioodpady. Tymczasem Rada Miejska odniosła to zwolnienie do gospodarstw domowych, a więc do innej metody ustalania opłaty, co jest sprzeczne z treścią art. 6k ust. 4a u.c.p.g. Odnosząc się do treści § 2 unieważnionej uchwały Kolegium RIO stwierdziło, że Rada Miejska miała obowiązek wprowadzić zwolnienie z opłaty, ale nie miała kompetencji do określania warunków tego zwolnienia (tutaj: złożenia deklaracji). Treść powołanego § 2 unieważnionej uchwały nie była również jednoznaczna, ponieważ nie wynikało z niego, czy do skorzystania ze zwolnienia oświadczenie właściciela ma przybrać formę odrębnego dokumentu, czy wystarczające byłoby zaznaczenie właściwej rubryki o posiadaniu kompostownika i kompostowaniu bioodpadów w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Powołując się na art. 6m ust. 2 u.c.p.g. Kolegium RIO wskazało, że to deklaracja powinna zawierać niezbędne dane, w tym umożliwiające obliczenie częściowego zwolnienia. Organ nadzorczy podkreślił, że uchwała, będąca aktem prawa miejscowego, powinna być zredagowana w sposób zrozumiały dla przeciętnego adresata. Powinna zawierać sformułowania jasne, wyczerpujące i uniemożliwiające stosowanie niedopuszczalnego, sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego. W skardze Gmina I. zarzuciła naruszenie przez Kolegium RIO: 1) art. 11 ust. 1 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (dalej określanej skrótem "uRIO") poprzez przekroczenie ustawowego zakresu kompetencji nadzorczych, czego wyrazem było orzeczenie w sprawie wykraczającej materią poza zakres przedmiotowy enumeratywnie wymieniony w art. 11 ust. 1 pkt 1-7 uRIO, 2) art. 6k ust. 4a u.c.p.g. poprzez przyjęcie bez podstawy prawnej, że ustalenie zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi kompostujących bioodpady powinna odpowiadać ustalonej metodzie wyliczenia tej opłaty, 3) art. 2 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 i u.c.p.g. poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie, tj. zrównanie w stosowaniu przepisów ustawy statusu właściciela nieruchomości z osobami zamieszkującymi nieruchomość, a tym samym przyjęcie, że naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i zwolnienia częściowego powinny być wyliczane w ten sam sposób, jak przyjęta metoda naliczenia opłaty za odpady komunalne, 4) art. 6k ust. 4a w związku z art. 6k ust. 4b i art. 6m ust. 1a i ust. 1b u.c.p.g. poprzez niewłaściwą interpretację dotyczącą zapisów zawartych w unieważnionej uchwale, że oświadczenie o kompostowaniu i obliczenie opłaty z tym związanej nastąpi w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, który w ocenie Kolegium RIO może budzić wątpliwości interpretacyjne, 5) art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ustalona metoda wyliczenia zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi istotne naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały w związku z art. 91 ust. 3 tej ustawy polegające na braku uzasadnienia prawnego uchwały. W ocenie Gminy organ nadzoru nie miał kompetencji do kontroli w sprawach ustalania zwolnień za kompostowanie w przypadku opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Opłata ta nie jest bowiem podatkiem, ani opłatą lokalną, lecz niepodatkową należnością budżetową, która pozostaje poza właściwością RIO. W dalszej kolejności Gmina podkreśliła, że ustanowione zwolnienie dotyczyć miało właściciela budynku mieszkalnego jednorodzinnego kompostującego bioodpady i nie zostało powiązane z liczbą osób zamieszkujących ten budynek, co ma odpowiadać dyspozycji art. 6k ust. 4a u.c.p.g. Kwota zwolnienia podlegać miała odliczeniu od opłaty ustalonej jako iloczyn osób zamieszkujących daną nieruchomość i kwoty opłaty. Brak było natomiast podstaw do powiązania zwolnienia ze sposobem wyliczania opłaty na poszczególne osoby zamieszkujące nieruchomość. Obowiązująca deklaracja zawiera rubryki pozwalające złożyć oświadczenie o posiadaniu kompostownika i kompostowaniu bioodpadów, a uchwała określająca wzór tej deklaracji nie została przez organ nadzoru zakwestionowana. W odpowiedzi na skargę Kolegium RIO wniosło o jej oddalenie. Podniosło, że nie wykroczyło poza posiadane kompetencje, które obejmują także sprawy dotyczące opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a nie tylko opłat lokalnych określonych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Zwolnienie, o którym mowa w art. 6k ust. 4a u.c.p.g., powinno zaś pozostawać w odpowiedniej relacji do opłaty ustalonej według określonej metody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie pomimo, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zawiera wadliwe uzasadnienie prawne. Naruszenie wymagań proceduralnych nie było na tyle istotne, aby konieczne było jego uchylenie, tj. zastosowanie przez Sąd środka określonego w art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej określanej "p.p.s.a.". Nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85 u.s.g.), który w zakresie spraw finansowych sprawuje regionalna izba obrachunkowa (art. 86 u.s.g.). W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, o czym orzeka organ nadzoru. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W postępowaniu nadzorczym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (art. 91 ust. 3 i 5 u.s.g.). Regionalna Izba Obrachunkowa kontrolowała pod kątem zgodności z prawem uchwałę organu gminy w przedmiocie ulgi przyznanej mieszkańcom domów jednorodzinnym w Gminie za zagospodarowanie bioodpadów komunalnych we własnych kompostownikach, w wysokości 1 zł miesięcznie od gospodarstwa domowego. Warunkiem skorzystania z ulgi miało być oświadczenie właściciela nieruchomości o posiadaniu kompostownika, kompostowaniu w nim bioodpadów oraz samo obliczenie ulgi w deklaracji. Zwolnienie miało przysługiwać od miesiąca złożenia deklaracji. Uchwała miała obowiązywać od dnia 1 stycznia 2020 r. Przedmiotowa ulga określona została na podstawie przepisów u.c.p.g. W stanie prawnym obowiązującym w dniu podjęcia uchwały (dnia [...] grudnia 2019 r.) art. 6k ust. 4a tej ustawy obligował radę gminy do zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym, proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych. Powyższy przepis został dodany ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579), która zmieniła zasady gospodarowania odpadami komunalnymi, w tym bioodpadami. Celem nowelizacji było m.in. stworzenie zachęt do selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Na gminy nałożono obowiązek zapewnienia selektywnego zbierania określonych frakcji odpadów, w tym bioodpadów. W zamyśle projektodawców, określone w art. 6k ust. 4a u.p.c.g. zwolnienie miało stanowić ekonomiczną zachętę do stosowania przez właścicieli nieruchomości kompostowników przydomowych. Powołana regulacja nie pozostawia gminom prawa decydowania o uldze, lecz nakazuje ją przyznać właścicielom nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostującym bioodpady. Ulga ma charakter obligatoryjny dla tych, którzy zdecydowali się zagospodarować bioodpady na własnych nieruchomościach w kompostownikach. Ulga musiała zatem zostać określona w uchwale organu gminy. I z tego obowiązku Gmina I. się wywiązała. Naruszyła jednak przepis określający sposób ustalania tego zwolnienia, przy czym w sposób inny niż określony przez organ nadzoru. Przepis art. 6k ust. 4a u.p.c.g. nie wymagał, jak podała Regionalna Izba Obrachunkowa, przy określaniu wysokości zwolnienia nawiązywania do zasad ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami. Natomiast powołany przepis jednoznacznie i wprost stanowi, że to częściowe zwolnienie z opłaty ma być proporcjonalne (podkreślenie Sądu) do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych. Niewątpliwie określonej w uchwale kwoty zwolnienia w sztywnej wysokości 1 zł dla gospodarstwa domowego nie sposób uznać za spełniające to wymaganie. Kwota ta nie stanowiła zmniejszenia "proporcjonalnego" już tylko z tej przyczyny, że przysługiwać miała gospodarstwu domowemu jako całości, niezależnie od liczby zamieszkujących je osób i ilości powstających na nieruchomości odpadów. Sama uchwała nie zawiera zaś uzasadnienia, w którym zawarto by wyjaśnienie sposobu obliczenia tej kwoty (proporcji), z którego wynikałoby, że w przypadku każdego gospodarstwa domowego zawsze wyniesie ona 1 zł. Ustawodawca zdecydował zaś, że zwolnienie na być "proporcjonalne do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych". Aby zatem we właściwy sposób określić ulgę (jej wysokość kwotową lub procentową) konieczne jest posiadanie informacji o ogólnych kosztach gospodarowania odpadami komunalnymi, obejmujących zagospodarowanie wszelkich odbieranych odpadów komunalnych, w tym frakcji bioodpadów, i przeciętego kosztu przypadającego na gospodarstwo domowe lub mieszkańca, następnie kosztów zagospodarowania przez gminę frakcji bioodpadów i przeciętego kosztu przypadającego na gospodarstwo domowe lub mieszkańca, a w końcu oszczędność gminy wynikającą z faktu, że z danej nieruchomości frakcja bioodpadów nie będzie przez nią odbierana, dzięki czemu ogólne wydatki gminy na zagospodarowanie odpadów komunalnych zmniejszy się. Unieważniona przez Kolegium RIO uchwała z dnia [...] grudnia 2019 r. nie zawierała w tym zakresie żadnego uzasadnienia i przedstawienia dokonanych przez Gminę analiz i wyliczeń. Sama kwota ulgi jawi się wręcz arbitralnie, skoro nie jest zależna od jakichkolwiek zmiennych, choć sama opłata za gospodarowanie odpadami już od takich ziemnych została uzależniona. Z samej ustawy o utrzymywaniu czystości i porządku w gminach wynika, że gminy, przy ustalaniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obowiązane są uwzględnić m. in. liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę, ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych oraz koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi (art. 6k ust. 1 pkt 1-3 u.p.c.g.). W uchwale z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Rada Gminy, dokonując wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokości stawki opłaty, określiła zaś metodę ustalania opłaty jako iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty. Zestawiając ze sobą te dwie uchwały wyraźnie widoczne jest, że ulga w wysokości 1 zł nie stanowi proporcji, w której mowa w art. 6k ust. 4a u.c.p.g., lecz jest kwotą bezwzględną, nieuwzględniającą rzeczywistych albo prawdopodobnych kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi. Koszty te zaś niewątpliwe zależą przede wszystkim od ilości odbieranych odpadów, które następnie muszą być zagospodarowane w określony prawem sposób. Brak wyjaśnienia sposobu obliczenia kwoty ulgi stanowił zatem istotny mankament uchwały. Z uwagi na powyższe uchwała nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. naruszała prawo w sposób istotny, przez co była nieważna. Ustalenie ulgi odbyło się bez uwzględnienia dyspozycji art. 6k ust. 4a u.p.c.g. Dlatego, stosownie do art. 91 ust. 1 u.s.g., istniała podstawa do stwierdzenia jej nieważności. Z tej też przyczyny Sąd uznał, że pomimo wadliwej argumentacji prawnej Kolegium RIO, nie zaszła podstawa do zastosowania względem rozstrzygnięcia nadzorczego środka określonego w art. 148 p.p.s.a. Kontrolowany akt nadzoru, w zakresie rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność uchwały Rady Gminy, jest prawidłowy i zgodny z prawem. Wadliwa okazała się tylko argumentacja wskazująca, że wysokość ulgi powinna być ustalona przy uwzględnieniu przyjętej metody ustalania opłaty za gospodarowania odpadami komunalnymi. Wymóg taki z ustawy bowiem nie wynika. Z podanych względów, pomimo trafności zarzutu Gminy, uwzględnienie skargi nie mogło nastąpić, ponieważ skutkiem tego byłoby pozostawienie w obrocie prawnym jako obowiązującej nieważnej uchwały organu gminy. Sąd nie podzielił również stanowiska RIO, jakoby poprzez wymóg złożenia przez mieszkańców deklaracji, w której miano deklarować zagospodarowanie bioodpadów we własnym kompostowniku, wprowadzono nieznany ustawie warunek zwolnienia. Stanowisko Gminy wyrażone w skardze w tym zakresie zasługiwało na aprobatę. Zauważyć bowiem należy, że w aktualnym stanie prawnym nie są zawierane umowy na odbiór odpadów. Zasadniczo nie są również wydawane decyzje określające wysokość opłaty (wyjątek m.in. w art. 6o u.p.c.g.). System gospodarowania odpadami oparto na deklaracjach i samoobliczeniu, co wprost wynika z art. 6m u.p.c.g. Rozpoczęcie kompostowania stanowi zmianę okoliczności faktycznych, która wymaga podjęcia od właściciela nieruchomości pewnej aktywności, aby o dokonanej zmianie powiadomić gminę i zadeklarować nową wysokość należnej opłaty. Deklaracja ma bowiem zawierać dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1a u.p.c.g.). Gmina może zaś wymagać podania w deklaracji danych stanowiących podstawę zwolnienia z opłaty oraz informacji dotyczących posiadania kompostownika przydomowego i kompostowania w nim bioodpadów stanowiących odpady komunalne (art. 6m ust. 1b pkt 3 i 7 u.p.c.g.). Wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1d u.p.c.g.). W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (art. 6m ust. 2 u.p.c.g.). Tak więc, określony w § 2 unieważnionej uchwały wymóg złożenia deklaracji, nie wykraczał poza podstawy ustawowe. Nie był on również na tyle nieczytelny z legislacyjnego punktu widzenia, aby przy uwzględnieniu odnośnych przepisów u.p.c.g. nie można było ustalić, jak powinien postąpić właściciel nieruchomości, który zdecydował się na zagospodarowanie bioodpadów w kompostowniku na własnej nieruchomości. Niemniej, postanowienie to było nierozerwalnie związane z § 1 i miało względem niego charakter dopełniający, więc wynik kontroli sądowej nie mógł mieć wpływu na ocenę legalności uchwały jako całości. Pozostałe zarzuty skargi okazały się nietrafne. Kolegium RIO nie przekroczyło granic swoich kompetencji (właściwości rzeczowej). Uchwała organu gminy dotycząca opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym ulgi za kompostowanie bioodpadów, podlega kontroli regionalnej izby obrachunkowej, ponieważ odnosi się do spraw finansowych, o których mowa w art. 86 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, dotyczących opłat lokalnych, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych. Do opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej (art. 6q u.p.c.g.). Pojęcia opłat lokalnych, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 uRIO, nie należy ograniczać i utożsamiać z opłatami lokalnych, o których mowa w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.), ponieważ w przepisie art. 11 ust. 1 pkt 5 uRIO nie zawarto takiego odesłania. Jednoznacznie określono zaś, że chodzi o opłaty lokalne, do których mają zastosowanie przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa. Powołany wyżej przepis art. 6q u.p.c.g. nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości. Z podanych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalono. W niniejszej sprawie strona skarżąca była zwolniona zgodnie z art. 100 u.s.g. od ponoszenia kosztów sądowych, w związku z tym należało orzec o zwrocie uiszczonego przez nią zbędnie wpisu stosownie do art. 225 p.p.s.a. (pkt II wyroku).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI