I SA/Rz 252/25

I SA/Rz 252/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Jacek Boratyn
Piotr Popek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 67a § 1 pkt 3, art. 67b § 1 pkt 2, art. 191 i art. 233 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art.84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2025 r. sprawy ze skargi P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - spółka komandytowa z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 24 marca 2025 r. nr SKO. 4140.129.235.2025 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2023 r. wraz z odsetkami oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. sp. z o.o. s.k. z siedzibą w L. (dalej: Wnioskodawca/Spółka/Podatnik) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: SKO/organ odwoławczy) z 24 marca 2025 r. nr SKO.4140.129.235.2025 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z 18 grudnia 2024 r. nr FN.3120.99.6.135.U.5.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2023 r. w kwocie [...] zł[...] wraz z odsetkami od ww. zaległości w kwocie [...] zł.
Jak wynika z akt spraw Spółka pismem z 11 lipca 2022 r. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy L. o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku od nieruchomości za okres od miesiąca stycznia 2022 r. do miesiąca czerwca 2022 r. w kwocie [...] zł. Kolejnym pismem z dnia 6 marca 2023 r. Spółka zmodyfikowała zakres żądania, domagając się nadto umorzenia zaległości za okres od lipca 2022 r. do grudnia 2022 r. w kwocie [...] zł oraz za okres od stycznia 2023 r. do lutego 2023 r. w kwocie [...] zł, łącznie za okres 2022 r.- luty 2023 r. w kwocie [...] zł. W piśmie z 28 listopada 2023 r. (data wpływu 30 listopada 2023 r.) Spółka ostatecznie wniosła o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2023 r. wraz z odsetkami od w/w zaległości, w ramach pomocy de minimis.
W uzasadnieniu wniosku Spółka powołała się na złą kondycję finansową spowodowaną pandemią Covid-19, galopującą inflacją, wzrostem cen surowców i materiałów niezbędnych do produkcji, wzrostem cen energii, wzrostem wynagrodzenia i wzrostem składek ZUS oraz konfliktem wojennym na Ukrainie. Wskazała, że w przypadku likwidacji przedsiębiorstwa, spowodowanej złą kondycją finansową, prace straci kilkunastu pracowników, którzy mogą zwrócić się o wsparcie ze środków pomocy społecznej finansowanej z budżetu Państwa.
W odpowiedzi na wezwanie organu Spółka przedłożyła zatwierdzone sprawozdanie finansowe za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. wraz z załącznikami: informacja dodatkowa za 2022 r., rachunek zysków i strat za 2022 r., bilans na dzień 31 grudnia 2022 r. oraz sprawozdanie zarządu za 2022 r.
Decyzją z 26 kwietnia 2023 r. nr FN.3120.99.6.U.2.2022 Burmistrz Miasta i Gminy L. odmówił Wnioskodawcy umorzenia zaległości za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2023 r. w kwocie [...] zł oraz odmówił umorzenia odsetek od ww. zaległości w kwocie [...] zł uznając że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia ww. zaległości.
SKO, po rozpatrzeniu odwołania Wnioskodawcy, decyzją z 28 sierpnia 2023 r. nr SKO.4140.241.16668.2023 uchyliło w całości ww. decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na przekroczenie przez organ I instancji granic uznania administracyjnego i błędną wykładnię pojęcia "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego".
W dalszym toku ponownego postepowania organ I instancji pismem z 17 listopada 2023 r. wezwał Wnioskodawcę do dostarczenia informacji dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej tj.:
- oświadczenia o charakterze i zakresie prowadzonej działalności (m.in. rodzaju wykonywanej działalności, charakterze świadczonych usług,
- oświadczenia o lokalizacji wykonywanej działalności (czy jest ograniczona do terenu gminy, powiatu, województwa, całego kraju), czy lokalizacja zakładu umożliwia korzystanie z usług podmiotom z innych państw członkowskich,
- dokumentów dotyczących bieżących wydatków oraz ewentualnych zobowiązań do zapłaty (opłaty za media, czynsz, najem, kredyty, pożyczki, zadłużenia wobec innych kontrahentów lub z innych tytułów np. US, ZUS),
- informacji o liczbie osób zatrudnianych przez Wnioskodawcę i ponoszonych przez niego z tego tytułów kosztów od 1 marca 2023 r. do 31 października 2023 r.
- informacji o stanie środków pieniężnych na rachunkach bankowych Spółki za okres od 1 marca 2023 r. do 31 października 2023 r.
W odpowiedzi na wezwanie Wnioskodawca przedłożył zestawienie zobowiązań Spółki na dzień 22 marca 2023 r., stan zatrudnienia na dzień 28 lutego 2023 r. wraz z kosztami wynagrodzeń w rozbiciu na poszczególne miesiące 2023 r., zestawienie sald z rachunku bankowego Spółki na ostatni dzień każdego miesiąca za okres od 1 czerwca 2022 r . do 28 lutego 2023 r.
Wnioskodawca oświadczył ponadto, że zarówno grunty jak i nieruchomości będące własnością Spółki są obciążone z tytułu kredytu (pozostała do zapłaty kwota wynosi [...] zł).
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Miasta i Gminy L. decyzją z 23 maja 2024 r. nr FN.3120.99.6.U.12.2023 odmówił Wnioskodawcy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za ww. okres.
Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji SKO decyzją z 28 sierpnia 2024 r. nr SKO.4140.227.1159.2024 r. uchyliło w całości decyzję z 23 maja 2024 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia uznając, że organ I instancji nie skorygował wszystkich stwierdzonych uchybień jak również ponownie dokonał błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W związku z powyższym organ I instancji pismem z 16 września 2024 r. wezwał Wnioskodawcę do dostarczenia informacji dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej tj:
- oświadczenia o charakterze i zakresie prowadzonej działalności (m.in. rodzaju wykonywanej działalności, charakterze świadczonych usług,
- oświadczenia o lokalizacji wykonywanej działalności (czy jest ograniczona do terenu gminy, powiatu, województwa, całego kraju), czy lokalizacja zakładu umożliwia korzystanie z usług podmiotom z innych państw członkowskich,
- dokumentów dotyczących bieżących wydatków oraz ewentualnych zobowiązań do zapłaty (opłaty za media, czynsz, najem, kredyty, pożyczki, zadłużenia wobec innych kontrahentów lub z innych tytułów np. US, ZUS),
- informacji o liczbie osób zatrudnianych przez Wnioskodawcę i ponoszonych przez niego z tego tytułów kosztów.
- informacji o stanie środków pieniężnych na rachunkach bankowych Spółki za okres od 01.01.2024 r. do 31.08.2024 r.
Ponieważ Spółka nie dostarczyła ww. informacji Burmistrz Miasta i Gminy L., w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy, decyzją z 18 grudnia 2024 r. znak: FN.3120.99.6.136.U.5.2024 odmówił Spółce umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2023 r. w kwocie [...] zł oraz odmówił umorzenia odsetek od ww. zaległości w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wnioskodawca prowadząc firmę handlowo-produkcyjną zajmuje się ubojem, rozbiorem, produkcją elementów z mięsa, głównie jagnięcego, baraniego, cielęcego oraz produkcją wyrobów grillowych surowych. Głównym źródłem przychodów jest produkcja i sprzedaż artykułów mięsnych. Swoje usługi świadczy wyłącznie na terenie kraju, prowadząc sprzedaż hurtową i detaliczną do restauracji, barów i marketów. Nie posiada zaległości wobec ZUS, ani zaległości podatkowych wobec Urzędu Skarbowego. Zestawienie salda rachunku bankowego za okres od stycznia do sierpnia 2024 r. wskazuje na wynik dodatni, gdyż z wyjątkiem miesiąca marca 2024 r., w którym na ostatni dzień tego miesiąca saldo wyniosło [...] zł, saldo za pozostałe miesiące wynosiło ponad [...] zł. Nadto, z zestawienia rachunku zysku i strat wynika, że na dzień 31 grudnia 2022 r. Wnioskodawca osiągnął zysk netto w wysokości [...] zł który w znacznej mierze pochodzi ze sprzedaży części posiadanego majątku.
W roku pandemicznym Spółka zanotowała stratę w wysokości. [...] zł. Na dzień 31 sierpnia 2024 r. Spółka posiadała zobowiązania do zapłaty w łącznej kwocie [...] zł, w tym na rzecz Gminy L. w kwocie [...] zł. Ponadto, Spółka posiadała zobowiązanie wobec Banku [...] w kwocie [...] zł
Na dzień 31 sierpnia 2024 r. spółka zatrudniała 15 pracowników.
Organ zaznaczył, że ubiegając się o pomoc w ramach pomocy de minimis Spółka złożyła oświadczenie, że w ostatnich trzech latach otrzymała pomoc, będącą pomocą de minimis w łącznej wysokości [...] zł, stanowiącej [...] euro, zatem pomoc ta nie przekroczyła limitu dopuszczalnego dla przedsiębiorców wynoszącego [...] tys. EURO brutto.
Wobec powyższego organ przyjął, że Spółka ubiega się o umorzenie zaległości podatkowej poprzez udzielenie pomocy publicznej w ramach zasady de minimis - art. 67b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.) - szczegółowo uregulowanej w Rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L, 2023/2831 z dnia 15 grudnia 2023 r.).
Organ podatkowy wyjaśnił, że stosownie do art. 67a § 1 pkt 3 O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę przy czym o istnieniu ważnego interesu podatnika, czy też interesu publicznego nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz ocena dokonywana w oparciu o zobiektywizowane kryteria, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Zastosowanie ulgi podatkowej może być uzasadnione przede wszystkim w takich wypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego.
W ocenie organu zła kondycja finansowa spowodowana pandemią Covid-19, wysoki poziom straty w 2021 r., tj. znajdujący się na poziomie przekraczającym milion złotych potwierdza zaistnienie ważnego interesu podatnika. Z kolei obawa redukcji zatrudnienia lub obniżenia pensji pracownikom z powodu ograniczenia lub braku produkcji, świadczą o wystąpieniu przesłanki interesu publicznego. W interesie publicznym leży bowiem zachowanie stanowisk pracy oraz ograniczenia ilości osób zmuszonych do korzystania z pomocy społecznej pochodzącej z budżetu państwa.
Organ podkreślił jednak, że stwierdzenie zaistnienia w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego nie prowadzi wprost do przyznania podatnikowi ulgi w zapłacie zobowiązania podatkowego, a jedynie otwiera drogę do rozważenia, czy wobec istnienia przesłanek, należy zastosować ulgę, czy odmówić jej udzielenia. Instytucja umorzenia zaległości w podatku jest odstępstwem od zasady powszechnego opodatkowania i wyróżniałoby podatnika względem innych podmiotów, które mimo trudnej sytuacji finansowej spotykają się z odmową udzielenia ulgi. Umorzenie zaległości w podatku wszystkim podatnikom poszkodowanym w następstwie pandemii Covid-19 doprowadziłoby do załamania finansów publicznych i braku środków na realizację zadań państwa i samorządu.
Organ wskazał, że Podatnik korzystał już z umorzenia zaległości w podatku, albowiem decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. organ podatkowy umorzył zaległość w podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł. Nadto, w ramach pomocy de minimis w latach 2020-2022 Spółka otrzymała kwotę [...] zł.
Nie negując istnienia i wagi wskazanych przez Podatnika problemów organ podatkowy I instancji korzystając z uznania administracyjnego odmówił udzielenia ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2023 r.
Spółka nie zgodziła się z decyzją organu I instancji i wniosła od niej odwołanie. W ocenie Spółki organ podatkowy, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego pomimo przyjęcia, że w sprawie zachodzi zarówno "ważny interes podatnika", jak i "interes publiczny", a brak umorzenia zaległości podatkowej może doprowadzić do niewypłacalności firmy, wyprzedaży majątku i utraty pracy przez kilkunastu pracowników - mieszkańców Miasta i Gminy L. odmówił umorzenia ww. zaległości podatkowej.
SKO, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, opisaną na wstępie decyzją z 24 marca 2025 r. nr SKO.4140.129.235.2025 utrzymało w mocy decyzję odmowną organu I instancji z 18 grudnia 2024 r. nr FN.3120.99.6.135.U.5.2024.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 o.p., w związku z pogorszeniem sytuacji finansowej Spółki oraz wysoki poziom straty w roku 2021 r. na poziomie przekraczającym milion złotych.
Według przedłożonego przez Spółkę zestawienia rachunku zysku i strat podatnik na dzień 31 grudnia 2022 r. osiągnął wynik dodatni w wysokości [...] zł. Organ dostrzegł, że zysk ten wynika w znacznej mierze ze sprzedaży części majątku posiadanego przez Spółkę. Jednocześnie, Spółka w roku pandemicznym zanotowała stratę w wysokości [...] zł. Na dzień 31 sierpnia 2024 r. Spółka posiadała zobowiązania do zapłaty w łącznej kwocie [...] zł, z czego na rzecz Gminy L. w kwocie [...] zł. Nadto, na dzień 31 sierpnia 2024 r. Spółka posiadała zobowiązanie wobec Banku [...] w kwocie [...] zł. Wg salda rachunku bankowego za okres od stycznia do sierpnia 2024 r. Spółka miała wynik dodatni, ponad [...] zł, za wyjątkiem miesiąca marca 2024 r., kiedy saldo wyniosło [...] zł. Spółka nie posiada zaległości wobec ZUS, jak również zaległości podatkowych wobec Urzędu Skarbowego. Na dzień 31 sierpnia 2024 r. Spółka zatrudniała 15 pracowników, a z tytułu wynagrodzenia od stycznia do sierpnia 2024 r. poniosła koszty w wysokości [...] zł.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zaistniała również przesłanka interesu publicznego w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Wnioskodawca zatrudnia 15 osób, zatem uzasadniona jest obawa redukcji zatrudnienia lub obniżenia pensji pracowników z powodu ograniczenia lub braku produkcji, skutkujące koniecznością sięgnięcia przez nich o pomoc społeczną finansowaną z budżetu Państwa.
Pomimo powyższego organ odwoławczy, oceniając okoliczności sprawy w zakresie przyznania wnioskowanej ulgi, wskazał że istnieją przesłanki, które podważają zasadność umorzenia przedmiotowej zaległości.
SKO wyjaśniło, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych jest szczególnego rodzaju ulgą podatkową, stanowiącą odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania, co uzasadnia jej stosowanie sporadycznie i w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nawet zaistnienie przesłanek ważnego interesu podatnika, czy interesu publicznego nie skutkuje automatycznym przyznaniem wnioskowanej ulgi podatkowej, bowiem spełnienie wymienionych w art. 67a § 1 O.p. przesłanek, jedynie otwiera możliwość rozważenia zasadności wniosku
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na zasadę powszechnego opodatkowania. Podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości w przedmiotowej sprawie wyróżniałoby Wnioskodawcę względem innych podmiotów, które mimo również trudnej sytuacji finansowej spotykają się z odmową udzielenia ulgi. Z kolei umorzenie zaległości w podatku wszystkim podatnikom poszkodowanym w następstwie pandemii Covid-19 doprowadziłoby do załamania finansów publicznych i braku środków na realizację zadań państwa i samorządu.
Organ odwoławczy podkreślił, że Spółka korzystała już z umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości (decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. organ podatkowy umorzył jej zaległość w podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł). Ponadto w ramach pomocy de minimis w latach 2020-2022 Spółka otrzymała kwotę [...] zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła naruszenie:
1.art. 67a § 1 pkt 3 i art. 67b § 1 pkt 2 O.p., poprzez odmowę umorzenia zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2023 r. w kwocie [...] zł i odmowy umorzenia odsetek od ww. zaległości w kwocie [...] zł, podczas gdy:
- za udzieleniem wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązań przemawiał ważny interes podatnika, w tym jego trudna sytuacja majątkowa - skarżąca w chwili składania wniosku o ulgę znajdowała się na granicy upadłości, wyprzedawała majątek i zwalniała pracowników;
- za udzieleniem wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązań przemawiał interes publiczny, przejawiający się w pomocy mieszkańcom gminy - pracownikom i kontrahentom, a którzy to w przypadku braku udzielenia ulgi i konieczności likwidacji zakładu pracy zmuszeni byliby do skorzystania z pomocy publicznej w postaci zasiłków;
- po stronie Wnioskodawcy zaistniały szczególne i nadzwyczajne okoliczności, ponieważ popadł on w kłopoty finansowe nie na skutek własnych zaniedbań, a na skutek nadzwyczajnego zdarzenia tj. epidemii COVID-19 - nie mieszczącego się w granicach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej - i braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, co w konsekwencji doprowadziło do skarżącą na skraj bankructwa;
2. art. 191 O.p. poprzez poczynienie dowolnych, pozostających poza granicami uznania administracyjnego ustaleń wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego polegającą na uznaniu, iż zapłata zaległego podatku jest dla Gminy ważniejsza i sprawiedliwsza aniżeli uratowanie zakładu pracy, jego pracowników, lokalnych kontrahentów, dostawców oraz przyszłych należności z tytułu podatków;
3. błędne zastosowanie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji zamiast decyzji uchylającej i umarzającej zaległości podatkowe.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego wedle norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę zakreślone wyżej granice kontroli w niniejszej sprawie stwierdzić przychodzi, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu skutkującym wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że organy podatkowe w niniejszej sprawie w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozpoznania sprawy zebrały kompletny materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo wskazanych przepisów prawa, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.
Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Z kolei art. 67b § 1 o.p. stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielić ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w art. 67a:
1.które nie stanowią pomocy publicznej;
2.które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
3.stanowiące pomoc publiczną, o której mowa w literach od a do m.
Z powyższych regulacji wynika wprost, że adresatem pomocy w postaci ulgi podatkowej, może być także przedsiębiorca, po spełnieniu określonych warunków, a ulga może zostać mu przyznana w przypadkach uzasadnionych jego ważnym interesem lub interesem publicznym.
W ocenie organów zła kondycja finansowa spowodowana pandemią Covid-19, wysoki poziom straty w 2021 r., tj. znajdujący się na poziomie przekraczającym milion złotych potwierdza zaistnienie ważnego interesu podatnika. Z kolei obawa redukcji zatrudnienia lub obniżenia pensji pracownikom z powodu ograniczenia lub braku produkcji, świadczą o wystąpieniu przesłanki interesu publicznego, jako, że w interesie publicznym leży bowiem zachowanie stanowisk pracy oraz ograniczenia ilości osób zmuszonych do korzystania z pomocy społecznej pochodzącej z budżetu państwa. Powyższe okoliczności składające się na stan sprawy naprowadzane przez skarżącą zostały ostatecznie przyznane przez organy i dały one asumpt do stwierdzenia, że w sprawie zaistniały obie przesłanki z art. 67a § 1 O.p. Nie sporne zatem jest w niniejszej sprawie, że ze względu na sytuację finansową skarżącej wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika oraz przesłanka interesu publicznego.
Nie oznacza to jednak, że organy w niniejszej sprawie naruszyły prawo odmawiając skarżącej dochodzonej ulgi. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie oparte jest bowiem jak słusznie podniosły organy o konstrukcję uznania administracyjnego. Z treści przepisu art. 67a § 1 O.p. wynika, że organ podatkowy "może" a nie "musi" umorzyć zaległości podatkowe, co oznacza, że zastosowanie ulgi podatkowej jest prawem a nie obowiązkiem organów podatkowych. Zatem stwierdzenie zaistnienia ważnego interesu podatnika, lub interesu publicznego (lub obu przesłanek łącznie) umożliwia organowi podatkowemu zarówno zastosowanie ulgi, jak i odmowę jej zastosowania.
Tak więc instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 o.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie) - organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie (por. wyroki NSA z dnia 26 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3481/15, z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2887/13). Oznacza to, że nawet spełnienie określonej w tym przepisie przesłanki w postaci zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, nie powoduje powstania po stronie organów podatkowych obowiązku udzielenia ulgi, a jedynie stwarza możliwość jej udzielenia. Innymi słowy, spełnienie wymienionych w powołanym przepisie przesłanek jedynie otwiera możliwość rozważenia zasadności wniosku podatnika, nie obligując jednak organów podatkowych do uwzględnienia wniosku i udzielenia ulgi (por. np. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r. sygn. II FSK 2527/12).
Nie oznacza to jednak, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oparta na uznaniowości w działaniu organu może być dowolna. Uznanie administracyjne odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe i powinno być odpowiednio umotywowane. Nie jest wystarczające powołanie się li tylko na uznanie administracyjne bez wskazania racji, które za stały za określonym wyborem. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć dowolności decyzji, organ musi wskazać przyczyny, dla których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej jak i interes publiczny (zob. np. wyrok NSA z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I GSK 937/21 czy wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).
W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji mieszczą się w granicach uznania administracyjnego. W uzasadnieniu tych decyzji organy wskazały jakimi przesłankami kierowały się przy podejmowaniu takiego rozstrzygnięcia i argumentacja ta, zdaniem Sądu, zasługuje na akceptację. Podjęta w takich warunkach decyzja nie jest dowolna i bynajmniej nie przekracza granic uznania administracyjnego.
Nie sposób nie zgodzić się z organami, że w sytuacji Gminy, gdy istnieje potrzeba pozyskiwania środków budżetowych dla zaspokojenia potrzeb społeczności lokalnej, trudno byłoby uznać za racjonalne decydowanie się na definitywną rezygnację z pozyskania należnych środków dla jej budżetu, co oznaczałoby w istocie zastosowanie najdalej idącej ulgi. W ustalonym stanie faktycznym organy miały więc prawo, by w granicach uznania administracyjnego przy odmowie zastosowania ulgi uwzględnić potrzeby finansowe całej społeczności Miasta i Gminy L. zaspokajane z budżetu a nie tylko osób zatrudnionych w firmie Wnioskodawcy. Rzecz jasna organ podatkowy, wbrew twierdzeniom skarżącej nie ma obowiązku wykazywać na jaki to konkretnie cel społeczny braknie środków budżetowych w związku z udzieleniem przedmiotowej ulgi, gdyż powszechnie wiadome jest, że nie wszystkie potrzeby mieszkańców gmin są na bieżąco zaspokajane, czego przykładem jest choćby instytucja budżetu obywatelskiego, w ramach którego wybieranych jest do realizacji tylko kilka zadań, spośród wielu zgłoszonych przez społeczność lokalną. Pandemia Covid-19, jak i ogólna sytuacja gospodarcza w kraju, nieustający wzrost cen surowców i materiałów niezbędnych do produkcji, wzrost wynagrodzeń i składek ZUS, wzrost kosztów energii, galopującą inflacja i konflikt wojenny na Ukrainie dotknęły nie tylko Spółkę ale ogół obywateli.
Słusznie też organy podkreślają, że zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wynikającej z art. 84 Konstytucji RP obowiązkiem każdego obywatela jest ponoszenie ciężarów publicznych w imię szeroko rozumianego dobra wspólnego. Podatki stanowią dochód gminy i służą realizacji celów na rzecz społeczności lokalnej, zatem wszelkiego rodzaju ulgi podatkowe mają charakter wyjątkowy i są istotnym odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania. W sytuacji Spółki, która korzysta z kredytów komercyjnych oznaczałoby także uprzywilejowanie innego wierzyciela niż publiczny.
Zwróciły też uwagę organy, że Spółka korzystała już z ulgi w zapłacie podatku, bowiem decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. organ podatkowy umorzył jej zaległość w podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł, a ponadto w ramach pomocy de minimis w latach 2020-2022 Spółka otrzymała kwotę [...] zł pomocy publicznej.
Podkreślenia wymaga także i to, że Spółka jest przedsiębiorcą i nie może przerzucać na Gminę ryzyka prowadzonej działalności ani też finansować z nieodprowadzonych podatków tej działalności, czego zdaje się oczekiwać skarżąca uwypuklajac w skardze potrzebę wygospodarowania środków na niezbędne inwestycje.
Jeszcze raz godzi się podkreślić, że umarzanie zaległości podatkowych jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania, a gminy w ramach dbałości o poziom swoich dochodów winny nader ostrożnie rozważać rezygnacje z definitywnej rezygnacji należnych im środków finansowych. Ze względu na uznaniowość działania organu sąd oceniając taką decyzję organu podatkowego nie dokonuje własnej uznaniowej oceny co do tego, czy należności powinny być umorzone czy też nie. Zadaniem sądu jest ocena tego, czy organ dokonał należytej, uzasadnionej w oparciu o zebrany materiał dowodowy, uwzględniającej zważanie interesu publicznego i indywidualnego, oceny okoliczności danej sprawy, to jest czy odmawiając dochodzonej przez stronę ulgi nie oparł się na ocenie dowolnej, pozbawionej uzasadnionej motywacji.
Wbrew zarzutom skargi, wydane w sprawie rozstrzygnięcie było wynikiem rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy i zostało podjęte w granicach przewidzianego przez ustawę uznania administracyjnego, dlatego brak było podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.
Z przedstawionych względów Sąd uznał za niezasadne podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 67a § 1 pkt 3, art. 67b § 1 pkt 2, art. 191 i art. 233 § 1 pkt 1 O.p.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.