I SA/BD 211/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2007-05-09
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenia społeczneskładki ZUSprzedawnieniepostępowanie egzekucyjneodpowiedzialność wspólnikadoręczenieKodeks postępowania administracyjnegoustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

WSA w Bydgoszczy uchylił postanowienia organów egzekucyjnych i ZUS dotyczące odmowy uznania zarzutu przedawnienia składek z lipca 1999 r., wskazując na wadliwość doręczenia decyzji o odpowiedzialności wspólnika.

Skarżący G. Z. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające uznania zarzutu przedawnienia składek ZUS za lipiec 1999 r. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia organów egzekucyjnych i ZUS. Kluczowym problemem była wadliwość doręczenia decyzji o odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej za zobowiązania, co wpływało na bieg terminu przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę G. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego odmawiające uznania zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec 1999 r. Skarżący podnosił, że należności te uległy przedawnieniu, a także kwestionował prawidłowość doręczenia mu decyzji o odpowiedzialności jako wspólnika spółki cywilnej za te zobowiązania. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie prawa materialnego i postępowania. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazały się kwestie związane z biegiem terminu przedawnienia oraz prawidłowością doręczenia decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Sąd zwrócił uwagę na niejasności dotyczące stosowania przepisów o przedawnieniu składek, zwłaszcza w kontekście nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz na potencjalne uchybienia w procedurze doręczenia decyzji w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że sądowa kontrola obejmuje również postanowienie wierzyciela (ZUS), nawet jeśli ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza od niego zażalenie. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia organów egzekucyjnych i ZUS, stwierdzając, że nie mogą być wykonane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zarzut przedawnienia może być zasadny, jeśli nie wykazano przerwania biegu przedawnienia lub jeśli doręczenie decyzji o odpowiedzialności wspólnika było wadliwe.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na niejasności w stosowaniu przepisów o przedawnieniu po nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz na konieczność wykazania przerwania biegu przedawnienia przez wierzyciela. Podkreślono również znaczenie prawidłowego doręczenia decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.p.e.a. art. 34 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów, ale sąd może badać legalność tego stanowiska.

u.s.u.s. art. 24 § ust. 4 i 5

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepisy dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek, w tym zmiany obowiązujące od 2003 r. oraz zasady dotyczące odpowiedzialności osób trzecich.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a/ i c/

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający kontrolę wszystkich aktów i czynności organów administracji w granicach sprawy.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zarzut przedawnienia jako podstawa do wniesienia sprzeciwu w postępowaniu egzekucyjnym.

u.p.e.a. art. 17

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.u.s. art. 83c § ust. 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Wyjątek od zasady dwuinstancyjności w przypadku postanowień ZUS w trakcie postępowania egzekucyjnego.

Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw art. 1 pkt 9

Zmiana brzmienia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. od 1 stycznia 2003 r.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

o.p. art. 150

Ordynacja podatkowa

Tryb doręczania pism w przypadku niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149.

o.p. art. 148 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 149

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut przedawnienia należności z tytułu składek za lipiec 1999 r. Wadliwość doręczenia decyzji o odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd administracyjny zatem powinien być wyposażony w uprawnienia umożliwiające mu pozbawienie bytu prawnego wszystkich niezgodnych z prawem rozstrzygnięć wydanych w sprawie. Wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej.

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

przewodniczący

Ewa Kruppik-Świetlicka

sprawozdawca

Leszek Kleczkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądu administracyjnego w sprawach egzekucyjnych, badanie legalności postanowień wierzyciela (ZUS) oraz prawidłowości doręczeń w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przedawnieniem składek ZUS i doręczeniami w kontekście odpowiedzialności osób trzecich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym, takich jak przedawnienie i doręczenia, które mają istotne znaczenie praktyczne dla zobowiązanych i wierzycieli. Wyrok precyzuje zakres kontroli sądowej nad postanowieniami ZUS.

Sąd administracyjny bada decyzje ZUS: czy przedawnienie składek i prawidłowość doręczeń są kluczowe?

Dane finansowe

WPS: 708 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 211/07 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2007-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Ewa Kruppik-Świetlicka /sprawozdawca/
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
art. 24 ust. 4 i ust 5
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
art.1 pkt 9
Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi G. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...] 2006r., postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. nr [...] z dnia [...] 2006r. oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. w sprawie stanowiska wierzyciela znak[...] z dnia [...] 2006r. 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B., po rozpatrzeniu zażalenia G. Z. z dnia 23 sierpnia 2006r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]2006r. Nr [...] w części dotyczącej odmowy uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, obejmującego należności z tytułu nieopłaconych składek za miesiąc lipiec 1999 r., na ubezpieczenia :społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w łącznej kwocie należności głównej 708,00 zł.
Organ, jako podstawę prawną wskazał : art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. ).
Następnie przywołał stan faktyczny, wskazując, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte na wniosek wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych o numerach [...]
Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego skarżącego, tj. wierzytelności pieniężnej w kwocie 441,00 zł., wynikającej z jego rozliczenia za rok 2005r. w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu, doręczono skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych. Wskazana kwota w wysokości 441,00 zł. została zaksięgowana na poczet tytułu wykonawczego Nr [...], za ubezpieczenie społeczne za lipiec 1999 r. ( należność główna : 126,20 zł. , Odsetki : 211, 50 zł. , Koszty upomnienia: 8,80 zł., Koszty egzekucyjne : 94,50 zł.)
Skarżący nie zgadzając się z powyższym, pismem z dnia 1 czerwca 2006 r. złożył zarzut przedawnienia dochodzonych przez ZUS należności. Wskazał, że do dnia 1 czerwca 2006r. nie otrzymał od ZUS –u żadnej informacji o zaległościach finansowych. Powołał się na obowiązujący w dacie powstania zobowiązania 5-letni termin przedawnienia. Wskazał, że 10-letni okres przedawnienia go nie dotyczy, gdyż został wprowadzony nowelą cyt. ustawy - w dniu 18 grudnia 2002 r. z datą obowiązywania od 1 stycznia 2003r., podczas gdy jego zaległość powstała w lipcu 1999 r.
Dodatkowo podniósł, że w sierpniu 1999 r. na drukach ZWUA i ZWPA dokonał wyrejestrowania swojej osoby z ubezpieczenia ZUS oraz zawiadomił Urząd Miejski Wydział Handlu i Ewidencji w T. o zaprzestaniu prowadzenia działalności w Spółce Cywilnej P. Jednocześnie złożył oświadczenie, że składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc lipiec 1999 r. zostały przez niego opłacone.
Organ wykonując dyspozycję zawartą w art. 34 § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w T., jako wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów.
W odpowiedzi,Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] 2006r. [...] stwierdził :
• bezzasadność zarzutu przedawnienia należności w stosunku do tytułów wykonawczych o niżej wskazanych numerach : [...] oraz
• zasadność nieistnienia obowiązku spłaty należności na podstawie tytułów wykonawczych : [...].
W tej sytuacji organ egzekucyjny powyższą wypowiedź wierzyciela uznał na podstawie art.34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm. ) – za wiążącą i ostateczną z uwagi na fakt, że nie przysługuje od niej środek zaskarżenia.
W konsekwencji postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., postanowił :
1. odmówić uznania zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach : [...],
2. uznać zarzuty skarżącego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...].
Skarżący, nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i w dniu 23 sierpnia 2006r. złożył zażalenie wskazując, że zarzut przedawnienia w jego opinii jest zasadny także w stosunku do tytułów wykonawczych o numerach [...].
Podniósł, że doręczenie korespondencji nie było skuteczne, gdyż od 21 maja 2001 r. jego adres stałego zameldowania w T. przy ul. B. jest znany Urzędowi Miejskiemu w T. jak i wierzycielowi.
Pracodawca, u którego bowiem jest zatrudniony ( Agencja "ARSEN") opłaca składki na ubezpieczenie społeczne , co w jego opinii oznacza, że pod ten adres można było doręczyć korespondencję, a nie korzystać z innego trybu doręczenia.
Dyrektor Izby Skarbowej w B., po rozpatrzeniu zażalenia G. Z. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. W uzasadnieniu organ wskazał, że należności dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym wynikają z decyzji z dnia [...] 2004 r. n [...]o odpowiedzialności za zobowiązania wspólnika spółki P. Spółka Cywilna z siedzibą w T. Zgodnie z art. 24 cyt. ustawy o ubezpieczeniu społecznym ( w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. ) przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat , licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja zapadła, a nie jak twierdzi skarżący od dnia wymagalności należności. Z uwagi na to, że decyzja została wydana 30 grudnia 2004r. przedawnienie nastąpi dopiero z dniem 30 grudnia 2009 r.
Na zarzut skarżącego dotyczący wiedzy organów na temat jego stałego miejsca zamieszkania organ wskazał, że tę informację posiada dopiero od 1 października 2005r.
G. Z. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie do Sądu. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 24 ust. 5 cyt. ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych podnosząc po raz kolejny zarzut przedawnienia . Wskazał, że z uwagi na fakt, że wierzytelność dochodzona przez organ powstała w lipcu 1999 r., co w jego opinii oznacza, że 5-letni termin przedawnienia minął 31 grudnia 2004r.
Ponadto powołał się na podstawową zasadę państwa prawa o nie działaniu prawa wstecz. Tu wskazał na orzecznictwo SN w sprawie II UK 448/03. Podniósł, że pierwsze pismo, jakie otrzymał w sprawie jego odpowiedzialności, jako wspólnika nosi datę 8 maja 2006 r. pomimo tego, że organowi znany był jego stały adres zamieszkania, co w jego opinii oznacza, że nie został prawidłowo powiadomiony zgodnie z art. 42, 43, 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ w odpowiedzi na skargę , wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje :
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – P.p.s.a. wynika, że zaskarżone rozstrzygnięcie (decyzja, postanowienie) winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo.
Przedmiotem sporu jest podniesiony w postępowaniu egzekucyjnym zarzut przedawnienia, o którym jest mowa w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), przy czym jest bezsporne, że zarzut ten odnosi się do egzekucji należności pieniężnych.
Skarżący G. Z. był wspólnikiem spółki cywilnej P.
Z uwagi na bezskuteczność postępowania wobec ww. spółki, decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...] – jako wspólnik został uznany za osobę odpowiedzialną za jej zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek.
Zgłaszane zarzuty, co do przedawnienia zobowiązań zostały przez wierzyciela w większości uwzględnione (strona skarżąca, pomimo upływu czasu - dysponowała dokumentacją), natomiast za lipiec 1999 r. zgłoszony zarzut przedawnienia został uznany za nieuzasadniony (skarżący nie dysponuje dowodami wpłaty).
Dyrektor Izby Skarbowej w B. wywiódł, że skoro podstawą zarzutu jest przedawnienie zobowiązania, a wierzyciel (ZUS) uznał ten zarzut za chybiony, to stosownie do art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organy egzekucyjne są związane stanowiskiem wierzyciela i w swoich postanowieniach mogą jedynie powtórzyć jego wypowiedź.
Stosownie do ww. art. 34 § 1 tej ustawy organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutu przedawnienia, jako że zarzuty zgłoszone na podstawie jej art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela.
Odnosząc się do tak ustalonego stanu sprawy, należy zauważyć, że art. 34 analizowanej ustawy egzekucyjnej przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia: w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33, które wydaje organ egzekucyjny (§ 4), i w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1), przy czym na obydwa te postanowienia przysługuje zażalenie (odpowiednio § 5 i § 2 w art. 34 tej ustawy).
Takie rozwiązanie uzasadnia się tym, że rozstrzygnięcia uwzględniające zarzuty są "niekorzystne" dla wierzyciela i odwrotnie - nieuwzględnienie zarzutu zobowiązanego powinno mu otwierać drogę do dochodzenia jego praw przed sądem administracyjnym (Z. Leoński, /w:/ R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2005, s. 118).
Dopiero ostateczne postanowienie organu zażaleniowego może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 1991 r. sygn. akt SA/Po 80/91, ONSA 1991, z. 3-4, poz. 70). Postanowienie organu egzekucyjnego więc musi być poprzedzone stanowiskiem wierzyciela, wyrażonym również w formie postanowienia, na które - według art. 34 § 2 omawianej ustawy - przysługuje zażalenie. Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów (art. 34 § 1 i 2) jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 K.p.a. ( Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2004 r. sygn. akt FW 8/04).
Te unormowania jednak nie tworzą spójnego systemu, jeśli zestawi się je z przepisami regulującymi status prawny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym.
Istotną dysharmonię wprowadza art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), według którego od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Cytowany przepis wprowadza wyjątek od zasady dwuinstancyjności powodując, że stanowisko wierzyciela nie podlega jakiejkolwiek weryfikacji.
Na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organy egzekucyjne uznały się za związane wypowiedzią wierzyciela i w wydanych postanowieniach powieliły jedynie jego stanowisko.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę obejmuje kontrolą także postanowienie wierzyciela.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, to ocenie legalności - oprócz zaskarżonego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów - poddana zostaje także wypowiedź wierzyciela (ZUS) w formie postanowienia, wiążąca organ egzekucyjny. Skoro postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.
Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela (ZUS), daje się wyprowadzić z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych), przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
W piśmiennictwie podkreśla się, że "rozstrzygnięcie kwestii «głębokości» upoważnień do orzekania sądu administracyjnego powinno odpowiadać istocie i funkcjom sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, sprawowanej przez sąd administracyjny w związku z postanowieniami art. 1 § 2 u.p.s.a." (T.Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 441).
W świetle określonego w tym przepisie podstawowego celu tej kontroli ("pod względem zgodności z prawem") należy przyjąć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest stworzenie takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodne z prawem. Sąd administracyjny zatem powinien być wyposażony w uprawnienia umożliwiające mu pozbawienie bytu prawnego wszystkich niezgodnych z prawem rozstrzygnięć wydanych w sprawie. Węższe określenie zakresu orzekania przez sąd administracyjny oznaczałoby, że sąd ten byłby bezsilny wobec naruszeń prawa ustalonych w trakcie rozpoznawania sprawy.
Uwzględniając przepis art. 134 P.p.s.a., według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz dysponując zakresem uprawnień ujętych w art. 135 tej ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych dłużnika, ale także postanowienia wierzyciela (ZUS) oddalającego zarzut dłużnika, które stanowiło podstawę i niezbędny element postanowienia objętego skargą.
W ocenie Sądu, postanowienie wierzyciela w niniejszej sprawie wydane zostało z naruszeniem prawa, co z kolei spowodowało wadliwość postanowień organów egzekucyjnych, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.
Organy egzekucyjne obu instancji uznały zarzut skarżącego o przedawnieniu należności za bezzasadny, powołując się wyłącznie na stanowisko wierzyciela z dnia [...] 2006r. - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., w którym wierzyciel oddalił zgłoszony przez skarżącego zarzut przedawnienia. Wierzyciel w uzasadnieniu postanowienia przywołał zarówno art. 24 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. ) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. , jak również art. 24 ust. 4 tejże ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Zaznaczyć należy, że sprawa dotyczy składek za lipiec 1999r. W powyższym okresie, zgodnie z art. 24 ust. 4 ww. ustawy należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat , licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Począwszy od 1 stycznia 2003 r. – na mocy art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 241,poz. 2074 ze zm. ) - art. 24 ust. 4 otrzymał następujące brzmienie : należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5 – 5d. W ww. ustawie z dnia 18 grudnia 2002r. brak przepisów przejściowych odnoszących się do zagadnienia przedawnienia składek. Wątpliwości może budzić interpretacja, zgodnie z którą do należności z tytułu składek za lipiec 1999r. mają zastosowanie terminy przedawnienia wprowadzone przepisami obowiązującymi dopiero od 1 stycznia 2003r. W związku z tym należy przyjąć, że w analizowanej sprawie termin 10-letni będzie miał zastosowanie, o ile miało miejsce przerwanie biegu przedawnienia, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku zapłaty składek przez Spółkę cywilną, której skarżący był wspólnikiem. Wierzyciel jest zatem obowiązany wykazać, czy miało miejsce przerwanie biegu przedawnienia. Nie wystarczy ogólne stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] 2006r. że "w okresie od 5 lutego 2001r. do 23 stycznia 2004r. było prowadzone przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez ZUS tytułów wykonawczych nr [...]".
Ponadto Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się dokument (k- 3) mający potwierdzać doręczenie decyzji z dnia [...] 2004r. orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek spółki cywilnej "P.". Wynika z niego, że doręczenie miało być dokonane w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Przepis ten – w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie - stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę (art. 150 § 1 pkt 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2).
Doręczenie unormowane w tym przepisie zakłada możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma stronie, to jest dopuszcza powstanie skutku doręczenia pisma nawet wtedy, gdy faktycznie pismo to do adresata nie dotarło. By doręczenie pisma adresatowi w omawianym trybie mogło być uznane za prawnie skuteczne muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w art.150 Ordynacji podatkowej. Skuteczne zawiadomienie o złożeniu w placówce pocztowej pisma przesłanego za pośrednictwem poczty (awizo) następuje przez umieszczenie odpowiedniego
zawiadomienia w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe doręczyciel pocztowy ma obowiązek umieścić zawiadomienie w jednym z miejsc wskazanych w art. 150 ww. ustawy.
Ponieważ wzmiankowany przepis przewiduje możliwość przyjęcia fikcji doręczenia pisma, co może mieć doniosłe skutki dla strony, nie może budzić wątpliwości,że doręczyciel dochował wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Zatem o fakcie tym musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wysyłającego pismo wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 150 tej ustawy. Musi być wyraźnie zaznaczone, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób wskazany w cyt. art. 150 Ordynacji podatkowej(por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2006 r., I OSK 528/05).
Przesłana Sądowi kserokopia dowodu doręczenia decyzji z dnia 30 grudnia 2004r. jest nieczytelna i nie można stwierdzić, czy doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób wskazany w powyższym przepisie. W związku z tym wierzyciel – przed wydaniem postanowienia - zwróci się o wyjaśnienie czy doręczyciel zawiadomił adresata o złożeniu przesyłki (decyzji z dnia 30 grudnia 2004r.) na określony czas w placówce pocztowej, a gdy nie było to możliwe, czy umieścił zawiadomienie w jednym z miejsc wskazanych w art. 150 k.p.a. Dla prawidłowego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego niezbędne jest prawidłowe uprzednie doręczenie ww. decyzji.
Dostrzeżone w postanowieniu wierzyciela uchybienia nie pozwalają, w ocenie Sądu, na pozostawienie w obrocie prawnym ani postanowienia wierzyciela, ani wydanych następnie postanowień organów egzekucyjnych (...).
Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 517/04 ONSA/WSA 2006/6/169 , w którym tenże Sąd stwierdził, że : "Wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej".
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Toruniu, a także postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddziału w Bydgoszczy. Na podstawie art. 152 tej ustawy stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości.
O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 powyższej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI