I SA/RZ 235/24

I SA/Rz 235/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Jarosław Szaro
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1311/24 - Wyrok NSA z 2025-02-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art.228 § 1 pkt.1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lipca 2024 r. spraw ze skarg T. S. i M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 27 lutego 2024 r., nr SKO 4140.17.2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 27 lutego 2024 r. nr SKO 4140.17.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: SKO) stwierdziło niedopuszczalność odwołania T. S. i M. S. (dalej: Skarżący) od decyzji Wójta Gminy L. z dnia 30 stycznia 2024r. nr FN.P.I.3123.04.60.59.2024 o ustaleniu dla M. S. wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2024 rok.
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją nr FN.P.1.3123.04.60.59.2024 z dnia 30 stycznia 2024r., Wójt Gminy L.ustalił dla M. S. łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2024 w wysokości [...] zł. Podatek rolny wymierzono od powierzchni 4,2347 ha przeliczeniowych w kwocie [...] zł, natomiast podatek od nieruchomości - od powierzchni budynków mieszkalnych (155m2) w kwocie [...] zł.
Pismem z dnia 12 lutego 2024 r. T. S. oraz M. S. wystąpili do Wójta Gminy L.z żądaniem wydania decyzji w przedmiocie naliczenia podatku od nieruchomości lub podatku rolnego od nieruchomości położonych w K., obejmujących nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], o łącznej pow. 5,15 ha. Wyjaśnili, że są posiadaczami samoistnymi przedmiotowych nieruchomości, ponieważ złożyli oświadczenie o cofnięciu darowizny z tego powodu, że są źle traktowani przez syna i uważają się za współwłaścicieli nieruchomości. W konsekwencji powyższego wnieśli o wznowienie postępowań podatkowych za lata 2021- 2024 z uwagi na prowadzenie postępowań bez ich udziału; o uznanie za strony w postępowaniu wymiarowym za rok 2024, a także o potraktowanie pisma, jako odwołania od decyzji w sprawie podatku za 2024r.
SKO postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r., opisanym na wstępie, stwierdziło niedopuszczalność odwołania Skarżących od ww. decyzji wskazując, że z informacji z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę P. wg stanu na dzień 26 lutego 2024 r. wynika, że właścicielem nieruchomości stanowiących podstawę opodatkowania jest E. S.
Wobec powyższego, w ocenie organu, T. i M. S. nie mogą samodzielnie poddać ocenie instancyjnej SKO stanowiska organu I instancji.
Skarżący nie zgodzili się z rozstrzygnięciem SKO z 27 lutego 2024 r. stwierdzającym niedopuszczalność odwołania i wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, domagając się:
- wystąpienia do Sądu Rejonowego w J. celem dołączenia protokołu rozprawy w sprawie sygn.[...] oraz dołączonych pism z tej sprawy, w której T. i M. S. wystąpili o ochronę posiadania. Wskazali, że na stronie 4 pisma z dnia 10 stycznia 2024r. pozwany przyznaje, że chociaż jest właścicielem nieruchomości, to rodzice używają jego nieruchomości jak swojej i nie respektują jego prawa własności,
-uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz zwrócenie sprawy organowi I instancji celem wydania nowej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego naliczania podatku od nieruchomości w zakresie zaskarżonym,
-ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrócenia sprawy organowi II instancji do rozpoznania,
- zasądzenia na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie:
I. art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy o podatku rolnym w zw. z art. art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przez odmowę uznania Skarżących za stronę postępowania, podczas gdy w myśl tych norm posiadacz samoistny nieruchomości jest podatnikiem podatku rolnego i od nieruchomości, któremu nalicza się podatek w pierwszej kolejności - przed właścicielem. Tymczasem Skarżący są posiadaczami samoistnymi nieruchomości położonych w K., obejmujących nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], o łącznej pow. 5,15 ha,
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia tj.:
- art. 220 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. , poz.2383 ze zm. - dalej: O.p,). w zw. z art 133 § 1 O.p., przez stwierdzenie, iż Skarżąca – T. S. nie jest stroną postępowania, podczas gdy jest ona wraz z mężem posiadaczem samoistnym nieruchomości, zatem podmiotem zainteresowanym udziałem w sprawie i osobą, na której ciąży w pierwszej kolejności - przed właścicielem - obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego i od nieruchomości
- art. 187 § 1 O.p., w myśl którego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten, wprowadzając dyrektywę zupełności postępowania dowodowego, konkretyzuje zastosowanie zasady prawdy materialnej, przewidzianej w art. 122 O.p.
- art. 194 § 3 O.p., przez nadanie treści ewidencji gruntów, która w ogóle nie wskazuje właściciela nieruchomości, mocy dowodu jedynego i niepodważalnego, podczas gdy w myśl tej normy moc dokumentu urzędowego może być podważona przez inne dowody,
- art. 180 O.p., przez naruszenie zasady otwartego systemu dowodów oraz równej mocy środków dowodowych, poprzez pominięcie, iż przepis ten nie wprowadza ograniczeń, co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Wskazali, że rozwinięciem tej zasady jest przepis art. 181 O.p., w którym zostały wymienione między innymi dowody przeprowadzone w innym postępowaniu, przez inne organy. Podnieśli, że dowody przeprowadzone bezpośrednio przez organ w postępowaniu podatkowym mają tę samą moc dowodową, jak dowody zgromadzone w innych.
W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożone w tej sprawie skargi zostały przez sąd rozpoznane na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone m.in. w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy.
Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy istniały przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Skarżących od decyzji Wójta Gminy L.z dnia 30 stycznia 2024 r., ustalającej dla E. S. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2024 r.
Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 228 § 1 pkt 1 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Wyjaśnić należy, że niedopuszczalność odwołania może wynikać, zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych ma miejsce wówczas, gdy odwołanie zostało wniesione przez osobę nie mającą uprawnienia do wniesienia tego środka. Natomiast niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych ma miejsce wówczas, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia oraz gdy wniesienie odwołania nie jest możliwe, bowiem przepisy prawa nie dają możliwości zaskarżenia w toku instancji.
SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania z uwagi na fakt, że adresatem decyzji w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2024 rok, a więc stroną tego postępowania, jest E. S., a nie T. i M. S..
W ocenie Sądu rozstrzygnięcie SKO należy uznać za prawidłowe.
Stosownie do treści art. 220 § 1 O.p., od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art.223 § 2 pkt 1 O.p.). Natomiast w myśl art. 226 § 1 O.p., jeżeli organ podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości, wyda nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję.
Z przepisów O.p. wynika zatem, odwołanie od decyzji podatkowej może wnieść tylko strona. Przepis art. 133 § 1 O.p. stanowi, że stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110- 117a O.p., które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymienione w § 1 powołanego powyżej artykułu, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa (§ 2).
W niniejszej sprawie organ podatkowy uznał za stronę postępowania w zakresie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego na 2024r. właściciela nieruchomości objętych opodatkowaniem, tj. E. S.. Dla organów podatkowych status podatnika wynika z ewidencji gruntów i budynków, bowiem zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy z dnia z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz.1752 ze zm.) podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki państwowej i gospodarki gruntami, powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.
Podkreślić należy, ze ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym w postępowaniu podatkowym. Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do kwestionowania tych danych. Dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku.
Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie, bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Jeśli chodzi o dane dotyczące tytułu prawnego do nieruchomości, ich zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, ale przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej). Oznacza to, że obalenie mocy dowodowej dokumentu urzędowego, jakim jest wypis z ewidencji gruntów i budynku, wymagałoby przedstawienia dowodów z dokumentów urzędowych, wyroków sądowych, aktów notarialnych, które zaprzeczałyby prawdziwości danych wynikających z ewidencji gruntów.
Do czasu zmiany danych zawartych w przytoczonych rejestrach urzędowych organ odwoławczy nie jest uprawniony do weryfikowania podmiotu będącego właścicielem, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości. Zgodnie z art.194 § 1 O.p., dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Oczywiście, jak wyżej stwierdzono, dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko tym dokumentom, jednak to Skarżący powinni wykazać, że mają interes prawny, a nie tylko faktyczny, w sprawie dotyczącej wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego na 2024r. i że powinni być stronami postępowania w tym przedmiocie. Skarżący takich dowodów nie przedstawili, powołując się jedynie na toczące się pomiędzy nimi, a E. S. spory, których przedmiotem są m.in. nieruchomości będące przedmiotem opodatkowania.
Brak zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia wymienionych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej..
Sąd nie stwierdził też, aby zaskarżone postanowienie naruszało przepisy prawa materialnego, w szczególności art.3 ust.1 pkt 2 i ust.2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym ( Dz. U. z 2020, poz.333) oraz art.3 ust.3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023, poz.70). Z przepisów tych wynika, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.
Odnosząc się do twierdzeń Skarżących, że są posiadaczami samoistnymi, którzy powinni być w pierwszej kolejności (przed właścicielem) obciążeni podatkiem od nieruchomości i podatkiem rolnym, trzeba stwierdzić, że co do zasady nie jest kwestionowane w takiej sytuacji pierwszeństwo posiadacza samoistnego, lecz w niniejszej sprawie nie jest ustalony status Skarżących jako posiadaczy samoistnych przedmiotowych nieruchomości. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Tymczasem Skarżący najpierw wyzbyli się własności tych nieruchomości na rzecz swojego syna, a następnie złożyli oświadczenie o cofnięciu darowizny i obecnie toczy się spór przed sądem powszechnym pomiędzy nimi, a właścicielem. To do sądu cywilnego należy zatem rozstrzygnięcie sporu o własność, jak też sporu o ochronę posiadania pomiędzy ww. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie kwestii spornych umożliwi zweryfikowanie i ewentualnie zmianę danych ewidencyjnych, natomiast organy podatkowe nie są władne, aby samodzielnie te spory rozwiązywać
Jak wynika z akt administracyjnych adresatem decyzji z dnia 30 stycznia 2024 r. nr FN.P.I.3123.04.60.59.2024 jest E. S. - właściciel nieruchomości stanowiących podstawę opodatkowania, zarówno w roku podatkowym 2024, jak i w latach poprzednich. Dane te wynikają z ewidencji gruntów i budynków. Skarżący zaś poza własnymi twierdzeniami nie przedstawili żadnych dowodów, które świadczyłyby o tym, że dane ewidencyjne są nieaktualne. Tym samym za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że T. i M. S. nie mogą poddać ocenie instancyjnej ww. decyzji w sprawie łącznego wymiaru zobowiązania pieniężnego na 2024 r.
Wniesienie odwołania przez osobę nie będącą stroną postępowania powoduje, że nie uruchamia ono postępowania odwoławczego. W takim przypadku, przepis art.228 § 1 pkt.1 O.p. nakazuje organowi odwoławczemu stwierdzić fakt niedopuszczalności odwołania w drodze postanowienia ,co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu.
Z powyższych względów Sąd uznał, że wydane postanowienie nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.