I SA/Rz 229/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-08-03
NSApodatkoweŚredniawsa
kara porządkowakontrola podatkowaJPKOrdynacja podatkowaobowiązek informacyjnypostępowanie administracyjneskarżącyorgan podatkowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej za nieprzedłożenie wymaganych plików JPK.

Podatnik skarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy karę porządkową nałożoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego za nieprzedłożenie plików JPK_FA i JPK_MAG w trakcie kontroli podatkowej. Podatnik argumentował, że nie posiada odpowiedniego oprogramowania. Sąd uznał, że wezwania organów były prawidłowe, a podatnik bezzasadnie odmówił wykonania obowiązku, co uzasadniało nałożenie kary porządkowej.

Sprawa dotyczyła skargi podatnika A.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o nałożeniu kary porządkowej. Kara została nałożona w związku z nieprzedłożeniem przez podatnika wymaganych plików JPK_FA (faktury VAT) i JPK_MAG (magazyn) w trakcie kontroli podatkowej dotyczącej podatku VAT za okres od lipca 2020 r. do grudnia 2021 r. Podatnik twierdził, że nie prowadzi gospodarki magazynowej przy pomocy programu komputerowego ani nie posiada dedykowanego programu do wystawiania faktur, dlatego żądanie organu jest niezasadne. Organ odwoławczy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali jednak, że wezwania organu były prawidłowe i zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej (art. 155 § 1, art. 193a, art. 262 § 1). Sąd podkreślił, że celem kary porządkowej jest dyscyplinowanie uczestników postępowania i zapewnienie jego sprawnego przebiegu. Stwierdzono, że podatnik bezzasadnie odmówił wykonania obowiązku, nie podając uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających jego realizację. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nałożenie kary porządkowej jest uzasadnione, jeśli podatnik bezzasadnie odmawia wykonania wezwania organu podatkowego do przedłożenia dokumentów lub złożenia wyjaśnień, nawet jeśli twierdzi, że nie posiada odpowiedniego oprogramowania, a organ ma podstawy sądzić inaczej lub podatnik nie przedstawił uzasadnionych przeszkód.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wezwania organów były prawidłowe i zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej. Podatnik miał obowiązek przedłożyć żądane pliki lub wyjaśnić przyczyny braku możliwości ich przedłożenia. Bezzasadna odmowa wykonania obowiązku, bez przedstawienia obiektywnych przeszkód, uzasadnia nałożenie kary porządkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 155 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 193a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 262 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 292

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 262 § § 1 pkt 2a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 262 § § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 262 § § 5a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 263 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 159

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 189 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 189 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

KPA art. 77 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 czerwca 2016 r. w sprawie sposobu przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych oraz wymagań technicznych dla informatycznych nośników danych, na których te księgi mogą być zapisane i przekazywane art. § 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wezwania organów były prawidłowe i zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej. Podatnik bezzasadnie odmówił wykonania obowiązku przedłożenia dokumentów lub złożenia wyjaśnień. Kara porządkowa ma na celu dyscyplinowanie uczestników postępowania i zapewnienie jego sprawnego przebiegu. W kontroli podatkowej stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Podatnik nie prowadzi gospodarki magazynowej ani nie posiada dedykowanego programu do wystawiania faktur, co czyni żądanie organu niezasadnym. Organ prowadził kontrolę w sposób nadmiernie uciążliwy, kilkukrotnie wzywając do przedkładania tych samych dokumentów. Organ powinien z urzędu ustalić okoliczności zamiast wzywać podatnika do przedłożenia danych znanych mu z urzędu. Kara porządkowa została nałożona bezzasadnie, a jej wysokość jest nieadekwatna.

Godne uwagi sformułowania

kara porządkowa ma na celu dyscyplinowanie uczestników postępowania przez stosowanie wobec nich sankcji administracyjnej wyrażającej się w dolegliwości finansowej. bezzasadna odmowa wykonania wezwania należy interpretować w ten sposób, że strona była obowiązana do udzielenia wyjaśnień, nie dopełniła tego obowiązku, nie podając jednocześnie istotnych powodów, które uzasadniałyby nieudzielanie żądanych wyjaśnień. nie można tracić z pola widzenia, że organ podjął czynności dyscyplinujące kontrolowanego po bezskutecznym upływie terminu zakreślonego w wezwaniu [...] przypominającym o konieczności wykonania wezwania. część zarzutów skargi, wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika, została oparta na nieadekwatnych podstawach prawnych.

Skład orzekający

Tomasz Smoleń

przewodniczący sprawozdawca

Stanisław Śliwa

sędzia

Tomasz Smoleń

spr.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie nałożenia kary porządkowej w przypadku nieprzedłożenia plików JPK, stosowanie Ordynacji podatkowej w kontroli podatkowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieprzedłożenia plików JPK i braku uzasadnionych przyczyn.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku przesyłania plików JPK i konsekwencji jego niewypełnienia, co jest istotne dla wielu podatników i ich pełnomocników.

Kara za nieprzedłożenie JPK: Czy brak programu komputerowego zwalnia z obowiązku?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 229/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-08-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro
Stanisław Śliwa
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia NSA Stanisław Śliwa, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2023 r., nr 1801-ICK.531.7.2022 w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem dnia 16 lutego 2023 r., nr 1801-ICK.531.7.2022 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS), po rozpatrzeniu zażalenia A. D. (dalej: Podatnik/Skarżący/Kontrolowany) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: NUS) z dnia 14 listopada 2022 r., nr 1818-SKP.500.7.2022 o nałożeniu na Skarżącego kary porządkowej.
Jak wynika z akt sprawy NUS prowadził wobec Podatnika kontrolę podatkową w zakresie podatku od towarów i usług za okres od 1 lipca 2020 r. do 31 grudnia 2021 r.
Działając na podstawie art. 155 § 1, oraz art. 193a, w związku z art. 292 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.), , dalej: O.p., pismem z 22 lutego 2022 r. wezwał Podatnika m.in. do przekazania danych w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 O.p., zgodnie z wymaganiami technicznymi dla informatycznych nośników danych, o których mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 czerwca 2016 r. w sprawie sposobu przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych oraz wymagań technicznych dla informatycznych nośników danych, na których te księgi mogą być zapisane i przekazywane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 175), tj. dodatkowych struktur Jednolitych Plików Kontrolnych: JPK_WB - Wyciąg bankowy, JPK_MAG - Magazyn, JPK_FA - Faktury VAT.
Podatnik został pouczony, że wyżej wymienione dane należy przekazać za okres od 1 lipca 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. wyłącznie w formacie *.xml, w terminie 5 dni od dnia doręczenia wezwania składając je osobiście lub za pośrednictwem pełnomocnika w siedzibie Urzędu Skarbowego w [...] (S. ul. [...] 6) na trwałym nośniku danych, lub przesyłając je poprzez bramkę Ministerstwa Finansów.
W treści wezwania Podatnik został pouczony, że niezastosowanie się do wezwania w oznaczonym terminie bez uzasadnionej przyczyny może spowodować ukaranie karą porządkową do [...] zł, na podstawie art. 262 § 1, w związku z art. 292 O.p. Wezwanie zostało doręczone Kontrolowanemu osobiście przez kontrolujących 22 lutego 2022 r.
Ponieważ Podatnik nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku i w wyznaczonym w wezwaniu terminie nie przedłożył kontrolującym ww. danych elektronicznych oraz wyjaśnień o braku możliwości przedłożenia żądanych danych pismem z 21 kwietnia 2022r., ponownie wezwano go do przedłożenia danych w postaci elektronicznej, tj. jednolitych plików kontrolnych, o których mowa powyżej. Na spełnienie powyższego żądania wyznaczono Stronie pięciodniowy termin liczony od dnia doręczenia wezwania. pouczając o konsekwencjach wynikających z art. 262 § 1, w związku z art. 292 O.p., za niewykonanie bez uzasadnionej przyczyny w określonym terminie nałożonego na Stronę obowiązku. Wezwanie zostało doręczone Kontrolowanemu osobiście przez kontrolujących 21 kwietnia 2022 r.
Podatnik podjął działania w kierunku przedłożenia plików JPK-WB. Ostatecznie, z uwagi na problemy techniczne, dane objęte JPK-WB zostały pozyskane z przedłożonych przez Kontrolowanego wyciągów bankowych.
Podatnik nie złożył natomiast żądanych danych w postaci jednolitych plików kontrolnych: JPK_FA oraz JPK_MAG oraz nie wskazał powodu, dla którego nie przedłożył wymaganych plików.
Kontrolujący kilkukrotnie podejmowali rozmowy osobiste i telefoniczne z Kontrolowanym przypominając mu o obowiązku przedłożenia plików JPK_FA i JPK_MAG i informując o konsekwencjach jakie grożą za niewykonanie wezwań.
Wezwania pozostały jednak bez odpowiedzi.
Konsekwencją tego było nałożenie na Podatnika przez NUS na mocy postanowienia z 14 listopada 2022 r. nr 1818-SKP.500.7.2022. kary porządkowej w wysokości [...] zł.
Na powyższe postanowienie Podatnik wniósł zażalenie.
W uzasadnieniu zażalenia podkreślił, m.in. że nie prowadzi gospodarki magazynowej przy pomocy programu komputerowego, jak również nie posiada dedykowanego programu do wystawiania faktur. W związku z powyższym niezasadne jest w jego ocenie żądanie organu kontroli by przedłożył pliki JPK_MAG, JPK_FA. Zdaniem kontrolowanego NUS powinien z urzędu ustalić te okoliczności i zaniechać zwracania się do niego po powyższe dane.
W ocenie Podatnika kara porządkowa została nałożona na niego bezzasadnie.
DIAS, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 16 lutego 2023 r., opisanym na wstępie, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przywołał brzmienie przepisu art. 262 O.p. i wskazał, że celem kary porządkowej, w kształcie w jakim funkcjonuje ona na gruncie regulacji O.p., jest dyscyplinowanie uczestników postępowania przez stosowanie wobec nich sankcji administracyjnej wyrażającej się w dolegliwości finansowej. Sankcja ta ma charakter uznaniowy, zarówno co do samego jej nałożenia, jak i wysokości. Kara ma na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania i wydania rozstrzygnięcia w ustawowym terminie.
DIAS podkreślił, że organ prowadzący kontrolę podatkową, na mocy art. 292 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. zobowiązany jest zebrać i przeanalizować kompletny materiał dowodowy. Na podstawie art. 193a O.p. organ ma możliwość żądania od podatnika który prowadzi księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych przekazania całości lub części tych ksiąg oraz dowodów księgowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznych nośnikach danych., których nie przedłożenie, może być ukarane karą porządkową. Dodatkowo przepisy szczególne przewidują po stronie kontrolowanego obowiązek przedstawienia dowodów i wyjaśnień na żądanie organu kontroli (art. 286 § 1 pkt 4 i 5, art. 287 § 3 O.p.).
Zdaniem organu odwoławczego, obowiązki nałożone na Podatnika wezwaniami z 22 lutego 2022 r. i 21 kwietnia 2022 r. mieściły się w zakresie kompetencji przyznanych organowi I instancji na mocy art. 155 § 1 O.p., pozostawały w związku z przedmiotem prowadzonej kontroli i były obiektywnie możliwe do realizacji. NUS domagał się, aby kontrolowany przedłożył moduły Jednolitego Pliku Kontrolnego tj. dokumentacji niezbędnej do oceny prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za kontrolowany okres.
Wezwania zostały skonstruowane w ten sposób, że każde z nich zawierało wprowadzenie z którego adresat mógł się dowiedzieć z jakich względów żądane informacje są mu niezbędne i jakie okoliczności mają być za ich pomocą ustalone.
W każdym z kierowanych do Podatnika wezwań prawidłowo wskazano podstawy prawne żądania, a ponadto zawierały one wszystkie elementy przewidziane w art. 159 O.p. Prawidłowo pouczono również Podatnika o konsekwencjach niezastosowania się do wezwań.
Odnosząc się do zarzutu Podatnika zawartego w zażaleniu, że nie miał obowiązku przedstawiania JPK_FA ponieważ nie posiada dedykowanego programu do wystawiania faktur VAT DIAS wyjaśnił, że jak ustalono faktury za kontrolowany okres były wystawiane za pomocą aplikacji internetowej Firmao w konsekwencji był zobowiązany do przekazania modułu JPK_FA na żądanie NUS.
Odnosząc się do obowiązku przekazania pliku JPK_MAG organ odwoławczy wskazał, że Podatnik w kontrolowanym okresie prowadził działalność o charakterze handlowym, stąd można było przypuszczać, że prowadzi gospodarkę magazynową i wykorzystuje do tego program komputerowy. Jeżeli wezwany nie miał możliwości zrealizowani obowiązku w zakresie przedłożenia JPK_MAG to powinien poinformować o tym NUS bezpośrednio po otrzymaniu wezwania.
W ocenie DIAS nałożenie na Podatnika kary w wysokości [...] zł było uzasadnione. DIAS podkreślił, że wysokość kary wymierzono w oparciu o dane znajdujące się w posiadaniu organu (przychód za 2021 r. oraz wysokość sprzedaży za pierwsze miesiące 2022 r.)
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Podatnik wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, zarzucił naruszenie:
- art. 155 § 1a O.p. poprzez prowadzenie wobec niego kontroli w sposób nadmiernie uciążliwy, w szczególności poprzez kilkukrotne wzywanie do przedkładania tych samych dokumentów oraz ponownych wyjaśnień w zakresie już ustalonym, wzywanie do przedłożenia dowodów, pomijanie lub nieuznawanie wyjaśnień Skarżącego oraz próbę ich zastąpienia innymi dowodami, nawet w okresie po zawieszeniu przez niego działalności gospodarczej, zaniechanie badania dowodów znanych organowi z urzędu;
- naruszenie art. 77 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022r., poz. 2000 ze zm.), dalej: KPA, poprzez prowadzenie postępowania dowodowego, w tym kilkukrotne zobowiązywanie Skarżącego do przedkładania dowodów z dokumentów znanych organowi z urzędu, w szczególności z plików JPK przesyłanych co miesiąc przez Skarżącego;
- naruszenie art. 262 § 1 pkt 2a, § 5 i § 5a, art. 263 § 1 w zw. z art. 292 O.p. poprzez nałożenie na Skarżącego kary porządkowej w przypadku, kiedy to Skarżący kilkukrotnie wyjaśniał dlaczego nie może dostarczyć tychże dowodów, a w stosunku do pozostałych organ prowadzący postępowanie miał wiedzę z urzędu lub sam z urzędu mógł wystąpić o takie dane, czego zaniechał;
- naruszenie art. 262 § 1 O.p. poprzez nałożenie na Skarżącego kary porządkowej w kwocie 500 zł, biorąc pod uwagę przychody i dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, która była przez niego zawieszona w dacie wydania postanowienia o nałożeniu kary, w przypadku jej bezzasadności oraz nieuwzględnieniu okoliczności aktualnych na dzień wydania decyzji,
- naruszenie art. 7 KPA, art. 77 KPA i art. 80 KPA poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzedzającego wydanie postanowienia o nałożeniu na Skarżącego kary porządkowej w kwocie [...] zł, co skutkowało, że organ II instancji ograniczył się do przesłanek kiedy taką karę porządkową można nałożyć na Skarżącego pomijając, lub w lakoniczny sposób odnosząc się do zarzutów zażalenia, co błędnie skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji;
- naruszenie art. 8 KPA poprzez prowadzenie postępowania kontrolnego i odwoławczego w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania Skarżącego do organów administracji publicznej, wobec faktu utrzymania w mocy decyzji NUS nałożonej na Skarżącego kary porządkowej w kwocie [...] zł w przypadku wskazanych w zażaleniu zarzutów, do których organ II instancji odniósł się w sposób lakoniczny i częściowy, pomijając okoliczności sprawy oraz uciążliwe i niecelowe postępowanie organu I instancji poprzedzające wydanie postanowienia o nałożeniu kary porządkowej;
- naruszenie art. 11 KPA poprzez jego niezastosowanie, w przypadku, kiedy to DIAS w ramach postępowania odwoławczego winien był ocenić działania organu I instancji w sprawie nałożenia na Skarżącego kary porządkowej, w szczególności odnieść się do zarzutów sposobu prowadzenia kontroli podniesionych w zażaleniu co do sposobu i ilości wzywania Skarżącego do przedkładania tych samych dowodów oraz wyjaśniania tych samych faktów i okoliczności, oraz celowości wzywania Skarżącego do przedkładania dowodów oraz wyjaśnień w zakresie faktów znanych NUS z urzędu, bądź w przypadku możliwości wystąpienia o nie z urzędu zapobiegając uciążliwości prowadzonej wobec Podatnika kontroli, w tym kontroli po zawieszeniu działalności.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje.
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm. ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia w wyżej zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia na Skarżącego - w toku prowadzonej przez NUS kontroli podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług - kary porządkowej w wysokości [...] zł w związku z niedostarczeniem przez niego w wyznaczonym terminie żądanych wyjaśnień i dokumentów, bez uzasadnionej przyczyny.
Zgodnie z art. 262 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w rozpoznawanej sprawie) strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego:
- bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności, (pkt 2) lub
- bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach (pkt 2a), mogą zostać ukarani karą porządkową do [...]zł.
Z powyższego przepisu wynika, że przesłanką nałożenia kary porządkowej jest skierowanie do strony przez organ podatkowy prawidłowego wezwania do określonego zachowania się, z którego powinno wynikać w sposób jasny i precyzyjny, jakiego zachowania, spośród wymienionych w art. 262 § 1 O.p. oczekuje organ podatkowy, a nastąpienie bezzasadna odmowa strony wykonania wezwania.
Wyjaśnienia służą do przybliżenia okoliczności mających związek z ustalanym stanem faktycznym (wskazania źródeł dowodowych). Bezzasadność odmowy złożenia wyjaśnień należy interpretować w ten sposób, że strona była obowiązana do udzielenia wyjaśnień, nie dopełniła tego obowiązku, nie podając jednocześnie istotnych powodów, które uzasadniałyby nieudzielanie żądanych wyjaśnień. Odmowa musi mieć więc charakter jednoznaczny i wskazywać na brak woli poddania się obowiązkom nałożonym przez organy podatkowe.
Celem powyższej regulacji jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu postanowieniom organów podatkowych. Równocześnie przepis ten ma zapewnić sprawny przebieg postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie.
Zaznaczyć należy również należy, że organ podatkowy ma prawo nałożenia kary porządkowej nie tylko w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym, ale również w ramach postępowania kontrolnego (art. 292 O.p.).
Zakres przedmiotowy stosowania kar porządkowych uregulowany został szczegółowo w art. 262 § 1 pkt 1-3 O.p. Zawarty w tym przepisie katalog czynów zagrożonych karą porządkową ma charakter zamknięty, co oznacza, że nie można zastosować tej kary do innych czynów aniżeli w nim określone, i to nawet wtedy, gdyby ich wystąpienie obiektywnie utrudniało prowadzenie postępowania lub hamowało jego tok. Warunkiem wymierzenia omawianej kary porządkowej jest ponadto pouczenie przez organ podatkowy zobowiązanego o skutkach niezastosowania się do wezwania.
Przy wykładni art. 262 § 1 O.p. niezbędne jest również odniesienie się do obowiązków organów podatkowych wynikających z przepisów O.p. Na mocy art. 122 O.p. organy podatkowe mają obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast z art. 187 § 1 O.p. wynika obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. Na organie zatem spoczywa inicjatywa w zbieraniu dowodów i wyjaśnianiu stanu faktycznego, a temu celowi służy m.in. określona w art. 155 § 1 O.p. instytucja wezwania strony lub innej osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów, niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy.
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji w toku prowadzonego postępowania kontrolnego skierował do Skarżącego dwa wezwania w trybie art. 155 § 1 O.p. Stosownie do tego przepisu, organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy.
W możliwości wezwania strony do określonego zachowania na podstawie art. 155 O.p., realizowany jest przez organ podatkowy obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Osoba wezwana na podstawie art. 155 § 1 O.p. jest zobowiązana podporządkować się temu wezwaniu. To organ podatkowy, jako gospodarz i prowadzący postępowanie, decyduje o tym, jakiej czynności osoba wezwana powinna dokonać (np. złożenie pisemnych wyjaśnień). Na organie spoczywa bowiem nie tylko obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, ale także zapewnienie, aby postępowanie prowadzone było sprawnie, bacząc na dochowanie ustawowych terminów jego zakończenia. Nie oznacza to jednak, że strona postępowania nie ma obowiązku przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, na żądanie organu, będących w jej posiadaniu, wynika to bowiem jednoznacznie z art. 189 § 1 i 2 O.p. Szereg informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy posiada podatnik i nie może być tak, by on decydował, które dane przekazać organowi podatkowemu, a które nie mają znaczenia w sprawie (por. np. wyrok NSA z 22 marca 2022r., sygn. akt III FSK 436/21).
W sytuacji gdy podatnik nie stosuje się do wezwania organu, organ podatkowy ma prawo podjąć dopuszczalne prawem kroki zmierzające do uzyskania od podatnika wyjaśnień, czy przedstawienia dowodu. Ocena bowiem, czy złożenie przez podatnika dowodu jest niezbędne pozostaje w gestii organu, przed którym toczy się postępowanie (por. wyroki NSA z 16 marca 2017r. sygn. akt I FSK 1734/15, z 19 listopada 2010r., sygn. akt II FSK 1270/09).
Wskazać przy tym należy, że w gestii organu podatkowego pozostawiono samo nałożenie kary porządkowej, jak i jej wysokość, określając w przepisie wyłącznie maksymalny jej próg. Nałożenie kary porządkowej uzasadnia sam fakt zajścia zdarzenia określonego w art. 262 § 1 pkt 1-3 O.p., jednakże okoliczności uzasadniające jej nałożenie oraz wysokość powinny zostać wskazane w uzasadnieniu postanowienia w tym przedmiocie. Organ podatkowy wymierzając karę porządkową ma obowiązek przedstawienia przesłanek uzasadniających jej wysokość, wiążąc ją z rodzajem przewinień, których dopuściła się strona.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zostały spełnione wszystkie wymagane prawem warunki zastosowania kary porządkowej. W toku kontroli podatkowej do Skarżącego skierowano dwa wezwania tj. z 22 lutego 2022 r. i 21 kwietnia 2022 r.
Każde wezwanie zostało skonstruowane w ten sposób, że zawierało wprowadzenie z którego adresat mógł się dowiedzieć z jakich względów żądane informacje są mu niezbędne i jakie okoliczności mają być za ich pomocą ustalone.
Obowiązki nałożone na Podatnika były precyzyjnie określone.
W ramach powyższych wezwań organ kontroli domagał się od Skarżącego m.in. przedłożenia wg struktur Jednolitych Plików Kontrolnych na trwałym nośniku danych: JPK_WB- wyciąg bankowy, JPK_MAG- magazyn, JPK_FA- faktury VAT. dane te pozostawały w związku z przedmiotem prowadzonej kontroli. Dane te pozostawały w związku z przedmiotem prowadzonej kontroli. Dokumenty których domagał się organ kontroli należały w większości do takich, które kontrolowany powinien był posiadać i przechowywać, a wobec niemożliwości ich dostarczenia zobowiązany był do złożenia stosownych wyjaśnień.
Z przedstawianych względów Sąd uznał, że organy słusznie oceniły brak wykonania nałożonych na Skarżącego uzasadnionych okolicznościami sprawy obowiązków jako de facto bezzasadną odmowę ich wykonania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA (por. np. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020r., sygn. akt II FSK 919/20) kluczową przesłanką nałożenia kary porządkowej jest bezzasadność odmowy dokonania konkretnej czynności procesowej, przy czym pod pojęciem tym należy rozumieć odmowę niemającą podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy - co miało miejsce w analizowanym przypadku. Nie chodzi tu zatem o to, czy w przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód uniemożliwiających jego wykonanie. Tego rodzaju przeszkód w rozpoznawanej sprawie nie było.
Podkreślić należy także, że organ podatkowy jest gospodarzem postępowania, ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, ale to nie oznacza, że strona postępowania nie ma obowiązku przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, na żądanie organu, będących w jej posiadaniu (por. wyroki NSA z 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK1270/09, z 30 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 921/10).
Nie można tracić z pola widzenia, że organ podjął czynności dyscyplinujące kontrolowanego po bezskutecznym upływie terminu zakreślonego w wezwaniu z dnia 21 kwietnia 2022 r. o przedłożenie ww. plików także po dwukrotnym telefonicznym kontakcie ze Zobowiązanym przypominającym o konieczności wykonania wezwania. W takiej sytuacji uznać należy, że zastosowaniu kary porządkowej na mocy postanowienia z dnia 14 listopada 2022 r. nie przyświecało nałożenie na Skarżącego dodatkowej dolegliwości, ale jedynie nakłonienie go do spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa i potrzeb prowadzonych czynności kontrolnych.
W przekonaniu Sądu organ podatkowy zasadnie nałożył na Skarżącego karę porządkową z powodu nieprzedstawienia żądanych danych (złożenia w tym zakresie dokumentów i wyjaśnień) i utrudnianie w ten sposób czynności kontrolnych.
Wskazać należy, że wyjaśnienia w kontekście nieprzedstawienia żądanych przez organ plików Podatnik złożył dopiero w zażaleniu na postanowienie NUS z dnia 14 listopada 2022 r.
Jak słusznie wskazały organy, karę porządkową stosuje się w celu zapewnienia sprawnego przebiegu postępowania i wydania rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie. Skarżący bezsprzecznie nie zastosował się do części treści wezwań, nie udzielił wyjaśnień co do istotnych okoliczności faktycznych z punktu widzenia prowadzonej kontroli podatkowej i to bez uzasadnionej przyczyny. To zaś stanowi asumpt do wymierzenia kary porządkowej. Organ nakładający karę przywołał w postanowieniu adekwatną i uzasadnioną okolicznościami sprawy podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia.
W końcu odnotować należy, że Skarżący został prawidłowo pouczony, że niezastosowanie się do wezwania w określonym terminie może skutkować nałożeniem kary porządkowej na podstawie art. 262 O.p. Tak więc w badanej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki do nałożenia kary porządkowej, zarówno materialne jak i formalne, co sprawia, że organ podatkowy w realiach sprawy był władny taki środek zastosować. W świetle powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi jakoby organy nie udowodniły wystąpienia przesłanek nałożenia kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2a O.p.
Odnotować także należy, że wbrew twierdzeniom Skarżącego, organ I instancji nakładając na Skarżącego karę porządkową w wysokości [...]zł (przy zagrożeniu ustawowym do [...]zł w analizowanym okresie) należycie uzasadnił jej wysokość, wskazując okoliczności, które legły u podstaw jej wymiaru (m.in. stopień zawinienia, stan majątkowy Skarżącego). W ocenie Sądu, wysokość nałożonej kary jest adekwatna do postawy Skarżącego jaką przyjął on wobec obowiązków nałożonych przez organ I instancji, jaki i skutków naruszenia, a ustalona przez organy sytuacja finansowa Skarżącego pozwala na jej zapłatę.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, a także nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ drugiej instancji, nie ograniczając się do zarzutów zażalenia, przeanalizował całość okoliczności związanych z nałożeniem na Skarżącego kary porządkowej, zweryfikował poprawność wezwań i poprawność ich doręczenia oraz poddał szczegółowej analizie wystąpienie przesłanek do nałożenia kary porządkowej.
Na marginesie Sąd zauważa, że część zarzutów skargi, wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika, została oparta na nieadekwatnych podstawach prawnych. Podkreślić należy, że kontrola podatkowa jest procedurą realizowaną na podstawie przepisów Działu VI O.p. Na podstawie odesłania ustawowego z art. 292 tej ustawy, w kontroli podatkowej zastosowanie znajduje większość przepisów Działu IV O.p. - tj. "Postępowanie podatkowe" - w tym m. in. 262 tej ustawy stanowiący o możliwości nałożenia kary porządkowej. W toku kontroli podatkowej oraz postępowań wpadkowych (np. w przedmiocie nałożenia kary porządkowej) nie stosuje się natomiast przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i brak jest podstaw do kwestionowania jego legalności, a zarzuty skargi nie znajdują uzasadnionych podstaw.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI