I SA/RZ 227/19

I SA/Rz 227/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-06-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Surmacz /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Szaro
Piotr Popek
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1772/19 - Wyrok NSA z 2023-08-02
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 105 § 1, art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędziowie WSA Piotr Popek, WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2019 r. sprawy ze skarg A.T., D.D. i A.O. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe 1) oddala skargę, 2) zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na rzecz skarżących A.T., D.D. i A.O. solidarnie kwoty 500 (pięćset) złotych z tytułu nadpłaconego wpisu.
Uzasadnienie
Przedmiotem skarg jest postanowienie wydane przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Organ), skierowane do D. D., A. O. i A. T. (dalej: Skarżące) z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], którym Organ po rozpatrzeniu zażaleń wniesionych przez Skarżące na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zawieszenie postępowania dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe w 2017 r. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] lutego 2019 r. Organ przedstawił następujący stan faktyczny i rozważania prawne:
w dniu 31 maja 2017 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek J. D. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenianie oraz płatności dodatkowej na 2017 r. Na rachunek bankowy wskazany przez wnioskodawcę – w dniu 7 listopada 2017 r. – "zostały zrealizowane" płatności zaliczkowe.
W dniu 23 marca 2018 r. I. P., niebędący stroną ani jej pełnomocnikiem, do wspomnianego Biura Powiatowego dostarczył odpis zgonu dotyczący J. D. (zmarł 25 września 2017 r.).
W terminie siedmiu miesięcy od dnia otwarcia spadku do Biura Powiatowego nie wpłynął "wniosek transferowy". Kierownik Biura Powiatowego, decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], umorzył postępowanie administracyjne (art. 105 par 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2018 poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.).
Kierownik Biura Powiatowego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zawiadomienie z dnia [...] października 2018 r. nr [...] skierowane do Skarżących).
6 listopada 2018 r. (data stempla pocztowego) został złożony wniosek o zawieszenie tego postępowania złożony przez pełnomocnika dwóch Skarżących oraz przez trzecią ze Skarżących.
Kierownik Biura Powiatowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] odmówił zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobierców.
7 grudnia 2018 r. został złożony kolejny wniosek o zawieszenie postępowania, a Kierownik Biura Powiatowego, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe.
Skarżące – działające poprzez pełnomocnika – wniosły – 15 stycznia 2019 r. – zażalenia na postanowienie z dnia [...] stycznia 2019 r.
Organ uznał zażalenia za nieuzasadnione.
Organ uznał, że Kierownik Biura Powiatowego zasadnie wskazał na art. 61a § 1 K.p.a. jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania gdyż za przyczynę, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte należy uznać wydanie postanowienia z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. W sprawie występują te same podmioty, ten sam przedmiot i ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniach Organ wskazał na art. 27 § 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312; dalej: ustawa z 2015 r.) i wywiódł, że żadna ze Skarżących nie złożyła do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji stosownych dokumentów w zakresie wstąpienia na miejsce spadkodawcy do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wszczętego wnioskiem J. D. z dnia 31 maja 2017 r., dlatego też Skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu odnośnie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r. W konsekwencji zarzuty naruszenia art. 208, 109 § 1 oraz art. 27 ust. 2 ustawy z 2015 r. uznać należy za bezzasadne. Za bezzasadne również uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 98 § 1 i art. 10 § 1 K.p.a.
Zauważył również, że zarzuty dotyczące obrazy przepisów prawa materialnego: § 30 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania: "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej: rozporządzenie z 2013 r.) oraz art. 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności Dla Obszarów z Ograniczeniami Naturalnymi lub Innymi Szczególnymi Ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: rozporządzenie z 2015 r.) nie dotyczą postepowania w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r.
Jednobrzmiące skargi na postanowienie Organu z dnia [...] lutego 2019 r. wniosły Skarżące – reprezentowane przez pełnomocnika – adwokata.
Zarzuciły zaskarżonemu postanowieniu:
1. obrazę przepisów prawa materialnego:
a. naruszenie § 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2013 r. poprzez:
- uznanie, że zakres wymienionych przepisów, a w szczególności wskazanego w nich terminu na złożenie tzw. "wniosku transferowego" jest przesłanką ustalenia podmiotowości strony w postępowaniu dotyczącym wniosków o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r. w sprawach wniosków J. D.;
- uznanie, że przedłożone w dniu 23 marca 2018 r. przez J. P. akt zgonu J. D. nie stanowił przesłanki wykazującej dotrzymanie siedmiomiesięcznego terminu na wstąpienie spadkobierców do toczącego się postępowania w miejsce zmarłego wnioskodawcy;
- zastosowanie wymienionych przepisów prawa materialnego do postępowania dotyczącego płatności za 2017 r.;
b. naruszenie § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2015 r. poprzez:
- uznanie, że zakres wymienionych przepisów, a w szczególności wskazanego w nich terminu na złożenie tzw. "wniosku transferowego" jest przesłanką ustalenia podmiotowości strony w postępowaniu dotyczącym wniosków o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r. w sprawach wniosków J. D.;
- uznanie, że przedłożone w dniu 23 marca 2018 r. przez J. P. akt zgonu J. D. nie stanowił przesłanki wykazującej dotrzymanie siedmiomiesięcznego terminu na wstąpienie spadkobierców do toczącego się postępowania w miejsce zmarłego wnioskodawcy;
c. naruszenie art. 27 ust. 2 ustawy z 2015 r. poprzez uznanie, że przedłożony w dniu 23 marca przez J. P. akt zgonu J. D. nie stanowił przesłanki wykazującej dotrzymanie siedmiomiesięcznego terminu na wstąpienie spadkobierców do toczącego się postępowania w miejsce zmarłego wnioskodawcy,
2. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść zaskarżonego postanowienie poprzez naruszenie:
a. art. 138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji;
b. art. 28 K.p.a. w drodze błędnej wykładni, skutkującej nieprzyznaniem przez organy obu instancji statusu strony – Skarżącym, podczas gdy Skarżące jako spadkobierczynie nieruchomości objętych pierwotnym wnioskiem posiadają interes prawny dotyczący niniejszego postępowania, w związku z prowadzonymi również postępowaniami o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r. w sprawach: [...], [...], [...] oraz w sprawach o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o umorzeniu przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r.: [...], [...], [...],
c. obrazę art. 61 § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w drodze utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji w zakresie odmowy wszczęcia postępowania o zawieszenie postępowania prowadzonego pod znakiem sprawy [...] w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobierców, podczas gdy przedmiotowy wniosek został złożony przez uprawnione strony oraz jest uzasadniony z pozostałych przyczyn przedmiotowych, jak również w drodze formułowania przez organy obu instancji wniosków i ocen dotyczących meritum żądania zawartego w przedmiotowych wnioskach,
d. naruszenie art. 98 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą jego niezastosowaniem w drodze braku wydania postanowienia o zawieszeniu:
- w drodze uznania przez organy obu instancji, że Skarżące nie posiadają statusu strony,
- w drodze uznania przez organu obu instancji, że brak było w sprawie wyraźnej zgody wszystkich spadkobierczyń co do zawieszenia postępowania, mimo że wszystkie Skarżące złożyły wniosek o zawieszenie postępowania;
e. obrazę art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak udzielenie stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzez niepoinformowanie spadkobierczyń o wydaniu przedmiotowych decyzji z dnia [...] maja 2018 r. co stanowi kolejną przesłankę prowadzenia postępowania w zakresie wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji oraz w zakresie wniosków o wznowienie postępowania, a jednocześnie z uwagi na możliwość powyższych postępowań;
f. naruszenie art. 109 § 1 K.p.a. poprzez brak doręczenia spadkobiercom decyzji z dnia 28 maja 2018 r.;
g. naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, co miało skutek w drodze zlekceważenia zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli;
h. obrazę art. 80 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zamiast oceny swobodnej, bez wskazań doświadczenia życiowego i z pominięciem oczywistych dowodów.
Z powołaniem się na art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c w związku z art. 135 i w związku z art. 145a oraz na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) wniosły o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zawieszenie postępowania dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżących, w tym kosztów wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego "rozpoznania" organowi.
Wniosły o przeprowadzenie rozprawy, nie zgadzając się zarazem na rozpatrzenie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym.
W odpowiedzi na skargi Organ wniósł o ich oddalenie; podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do motywów postanowienia Sądu, wydanego na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2019 r., którym oddalił wniosek sformułowany we wszystkich skargach o przeprowadzenie rozprawy.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Niewątpliwie zaskarżone w przedmiotowej sprawie postanowienie mieści się w kategorii spraw objętych przytoczonym przepisem.
Z mocy art. 122 P.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie.
Z przytoczonych przepisów wynika, że po pierwsze niniejsza sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym i w tym trybie została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Ustawodawca unormował uprawnienie dla sądu rozpoznającego sprawę w trybie uproszczonym do jej przekazania do rozpoznania na rozprawie. Wykładnia art. 122 P.p.s.a. prowadzi do uprawnionego wniosku, że tę procesową kompetencję ma inny sąd i wobec tego z punktu widzenia formalnego żądanie stron o przeprowadzenie rozprawy i brak zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie wywołuje takiego skutku procesowego, że dana sprawa nie może być rozpoznana w trybie uproszczonym, mimo że spełnione są przesłanki przedmiotowe z art. 119 P.p.s.a.
Norma prawna zawarta w art. 122 P.p.s.a. nie wyklucza jednak aby strona wykazała aktywność w dążeniu do rozpoznania takiej sprawy na rozprawie i dostarczyła sądowi argumentów do zastosowania tego przepisu. Z kolei sąd powinien odnieść się do argumentacji strony.
Przenosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy Sąd zauważa, że wniosek sformułowany pod punktem drugim wniosków skarg nie zawiera uzasadnienia, a Sąd z urzędu nie znalazł podstaw uzasadniających przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. Dodać należy, że sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego do niego aktu na podstawie akt sprawy. Akta administracyjne przekazane Sądowi w tej sprawie pozwoliły na jej rozpoznanie.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o zawieszenie postępowania dotyczącego ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia i w jej części motywacyjnej organ wskazał art. 61a K.p.a., który w § 1 ma następującą treść: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania." Jako przyczynę, z powodu której postępowanie o zawieszenie postępowania nie może być wszczęte Organ powołał się na to, że postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odpowiedzialności Skarżącej za nienależnie pobrane płatności zaliczkowe, a wniosek o zawieszenie powoływał się na te same okoliczności, jak powołane we wniosku, w konsekwencji którego wydano postanowienie o odmowie postępowania w sprawie zawieszenia postępowania (postanowienie organu drugiej instancji stanowi przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie).
Analiza akt administracyjnych w aspekcie zarzutów skarg, ich opisu i uzasadnienia potwierdza prawidłowość stanowiska Organu.
Należy również zaakcentować że, jak to słusznie wywiódł Organ, możliwość zawieszenia postępowania jeżeli wystąpią o to wszystkie strony, jest możliwa jeżeli postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony (art. 98 § 1 K.p.a.), zaś taka okoliczność nie występuje w postępowaniu, którego zawieszenia żądają Skarżące.
Sąd zwraca również uwagę, że wobec podstawy do odmowy wszczęcia postępowania o zawieszenie postępowania, która została powyżej przedstawiona dla oceny trafności i zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu postanowienia nie mają znaczenia zarzuty dotyczące prawidłowości umorzenia postępowania zainicjonowanego wnioskiem J. D., ani też postępowania dotyczącego ustalenia odpowiedzialności jego spadkobierców za pobrane płatności zaliczkowe.
Na obecnym etapie postępowania administracyjnego irrelewantne są żądania wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia nieważności decyzji dla oceny – w aspekcie zgodności z prawem – zaskarżonego postanowienia będącego przedmiotem niniejszej sprawy.
Skoro zarzuty skarg okazały się niezasadne Sąd oddalił skargi – na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Wpis od zaskarżonego postanowienia w niniejszej sprawie jest stały i wynosi 100 zł. (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. nr 221 poz. 2193 ze zm.).
Z mocy art. 214 § 2 P.p.s.a., pismo wnoszone przez klika osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosowanie do swojego uprawnienia lub obowiązku. Pełnomocnik Skarżących akcentuje w skargach, że zaskarżone postanowienie zostało mu doręczone w trzech tożsamych egzemplarzach, przy czym toczyło się ze wspólnego wniosku Skarżących i w związku z tym – "z daleko idącej ostrożności procesowej" każda ze Skarżących wniosła oddzielną skargę. Tę wymuszoną formalnie konieczność procesową zauważa Organ w piśmie z dnia 28 marca 2019 r. (karta 72 akt sądowych), akcentując że postępowanie w rozpatrywanej sprawie było jedno i zakończyło się jednym postanowieniem. Sąd wszystkie trzy skargi zarejestrował w repertorium I SA/Rz pod jedną pozycją, uznając że zachodzi sytuacja opisana w art. 214 § 2 P.p.s.a. a nie w art. 111 § 1 P.p.s.a. Taki sposób procedowania eliminuje nadmierny formalizm, bez negatywnych konsekwencji dla uprawnień Skarżących w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a wręcz przeciwnie jest dla nich korzystne.
Bez wezwania Sądu każda ze Skarżących uiściła – w tym samym czasie – kwotę 200 zł tytułem wpisu.
Wobec powyższych uwag wpis w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, do uiszczenia którego solidarnie zobowiązane są Skarżące. Konsekwencją tego jest, że Sąd zarządził zwrot na rzecz Skarżących kwoty 500 zł solidarnie (art. 225 P.p.s.a.).