I SA/Rz 227/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że udział spółki w łańcuchu dostaw bejcy do drewna stanowił nadużycie prawa do odliczenia VAT.
Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą jej prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego za listopad i grudzień 2014 roku. Spółka nabywała bejcę do drewna i dokonywała jej wewnątrzwspólnotowej dostawy, deklarując wysokie kwoty podatku naliczonego do zwrotu. Organy podatkowe uznały, że transakcje te nie miały uzasadnienia ekonomicznego i służyły jedynie uzyskaniu korzyści podatkowej poprzez sztuczne wydłużenie łańcucha dostaw, co stanowiło nadużycie prawa. Sąd administracyjny zgodził się z tą interpretacją, oddalając skargę spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpatrzył skargę spółki "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za listopad i grudzień 2014 roku. Spółka, zarejestrowana jako podatnik VAT w listopadzie 2014 roku, wykazała w deklaracjach VAT kwoty do zwrotu na rachunek bankowy, wynikające z nabycia bejcy do drewna i usług transportowych. Bejcę nabywano od D. C., który z kolei kupował ją od producenta N. O. sp. z o.o. Spółka dokonywała następnie wewnątrzwspólnotowych dostaw tej bejcy do czeskich firm B. S. L. s.r.o. i P. R. s.r.o. Transport towaru odbywał się bezpośrednio od producenta do odbiorców w Czechach. Organy podatkowe ustaliły, że spółka nie posiadała kapitału, zaplecza logistycznego ani wiedzy rynkowej, a jej udział w łańcuchu dostaw był czysto formalny i służył jedynie sztucznemu wydłużeniu tego łańcucha w celu uzyskania zwrotu podatku VAT. Stwierdzono, że spółka pełniła rolę brokera w oszustwie podatkowym. Sąd administracyjny uznał, że działania spółki stanowiły nadużycie prawa do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. c ustawy o VAT, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd podkreślił, że spółka świadomie uczestniczyła w procederze, nie wykazując braku wiedzy lub możliwości jej powzięcia co do rzeczywistego celu transakcji. W związku z tym skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, udział podatnika w łańcuchu dostaw, który nie ma uzasadnienia ekonomicznego i służy jedynie uzyskaniu korzyści podatkowej poprzez sztuczne wydłużenie tego łańcucha, stanowi nadużycie prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółka nie wniosła niczego do łańcucha dostaw, nie dysponując kapitałem, zapleczem logistycznym ani wiedzą rynkową. Jej udział był czysto formalny i miał na celu wygenerowanie obrotu fakturowego skutkującego zwrotem podatku. Działania te były świadome i stanowiły obejście prawa, co wyklucza prawo do odliczenia VAT.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3 a pkt 4 lit. c
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Faktury potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego.
Pomocnicze
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 190
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 200
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nieważności czynności prawnej sprzecznej z prawem lub zasadami współżycia społecznego, a także czynności mającej na celu obejście prawa.
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący pozorności oświadczenia woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział skarżącej w łańcuchu dostaw nie miał uzasadnienia ekonomicznego i służył jedynie uzyskaniu korzyści podatkowej. Działania skarżącej stanowiły nadużycie prawa do odliczenia podatku naliczonego. Skarżąca świadomie uczestniczyła w karuzeli podatkowej, pełniąc rolę brokera. Prawo do odliczenia VAT w przypadku nadużycia prawa nie korzysta z ochrony prawa wspólnotowego.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie kwestionuje legalności dowodów, ale ich przydatność. Brak podstaw do przyjmowania, że skarżąca dążyła do wydłużania łańcucha dostaw. Wydanie towarów było ściśle powiązane z zapłatą, skarżąca dysponowała towarem i nie miała wiedzy o dalszych podmiotach. Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT.
Godne uwagi sformułowania
udział skarżącej w łańcuchu dostaw nie znajdował żadnego uzasadnienia ekonomicznego, a miał na celu jedynie uzyskanie przez nią korzyści w postaci zwrotu podatku. skarżąca spółka pełniła rolę brokera. uczestniczyła ona w oszustwie podatkowym udział skarżącej w tak ukształtowanym łańcuchu dostaw towaru nie znajdował żadnego uzasadnienia ekonomicznego, a miał na celu jedynie uzyskanie przez nią korzyści w postaci zwrotu podatku. nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego nie tylko nie wykazała, że nie miała i przy dołożeniu należy tej staranności nie mogła mieć świadomości odnośnie uczestniczenia w procederze sztucznego wydłużania obrotu towarem, w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, ale wręcz świadomie w tym uczestniczyła
Skład orzekający
Jacek Boratyn
sprawozdawca
Kazimierz Włoch
przewodniczący
Małgorzata Niedobylska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nadużycia prawa do odliczenia VAT w przypadku udziału w sztucznie wydłużonych łańcuchach dostaw, zwłaszcza w kontekście karuzel podatkowych i braku ekonomicznego uzasadnienia transakcji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie kluczowe były dowody wskazujące na brak ekonomicznego uzasadnienia udziału spółki w obrocie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy mechanizmu karuzeli podatkowej VAT, który jest złożony i często wykorzystywany w oszustwach. Pokazuje, jak sądy interpretują nadużycie prawa w kontekście transakcji gospodarczych i jak ważne jest ekonomiczne uzasadnienie działań podatnika.
“Karuzela VAT: Jak spółka próbowała odzyskać miliony, a sąd udowodnił jej rolę w oszustwie.”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 227/18 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2018-05-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-03-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jacek Boratyn /sprawozdawca/ Kazimierz Włoch /przewodniczący/ Małgorzata Niedobylska Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 1844/18 - Wyrok NSA z 2023-10-03 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1369 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2017 poz 1221 art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. c Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska Asesor WSA Jacek Boratyn / spr./ Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2014 roku oddala skargę. Uzasadnienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. sp. z o.o., z siedzibą w P. N. – zwanej dalej skarżącą lub spółką, od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie określenia skarżącej w podatku od towarów i usług nadwyżek podatku naliczonego nad należnym, do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, za listopad 2014 r., w wysokości 216 zł, a także grudzień 2014 r., w wysokości 398 zł, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy skarżąca spółka została założona, na podstawie umowy spółki z o.o., zawartej przez A. B. i D. K., 5 listopada 2011 r. Tego samego dnia została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego. Kapitał zakładowy spółki wynosił 5 000 zł, a udziały każdego ze wspólników po 50 %. Na prezesa zarządu skarżącej powołany został A. B. Siedziba spółki mieściła się w lokalu należącym do A. B. w P. N. Skarżąca jako przedmiot swojej działalności zadeklarowała prowadzenie działalności gospodarczej, oznaczonej kodem PKD 4612 Z – obejmującej sprzedaż paliw, rud, metali i chemikaliów przemysłowych. Jako podatnik podatku od towarów i usług skarżąca została zarejestrowana 12 listopada 2014 r. W dniu 15 stycznia 2015 r. skarżąca złożyła deklarację VAT-7 za grudzień 2014 r., w której zadeklarowała kwotę do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 389 857 zł. Kwota ta wynikała z faktur dokumentujących nabycie przez skarżącą w listopadzie i grudniu 2014 r. bejcy do drewna i usług transportowych, dotyczących przewozu tego towaru, jak również pozostałych nabyć, dotyczących zakupu usług związanych z działalnością spółki (usługi księgowe, rejestracja spółki itd.). Korektę deklaracji za listopad 2014 r. skarżąca złożyła 30 grudnia 2014 r., wykazując kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, w wysokości 194 520 zł. Bejcę do drewna skarżąca nabyła od D. C., prowadzącego działalność pod firmą D. G. Umowa o współpracy z tym podmiotem nosi datę 1 października 2014 r. Wbrew stwierdzeniom zamieszczonym w umowie zawartej przez skarżącą z D. C., nie był on producentem bejcy, ale nabywał ją od N. O. sp z o.o., z siedzibą w Z. (dalej N.), która była wytwórcą tego towaru, a która w O. posiadała zakład produkcyjny i magazyny. Wszystkie transakcje sprzedaży towaru przez N. dla D. C. były dokonywane w daniach, w których odsprzedawał on ten towar skarżącej. Źródłem finansowania przez skarżącą wyżej opisanych nabyć były środki uzyskane z pożyczki od wspólników – 333 000 zł i środki przekazane przez czeskich kontrahentów skarżącej (1 751 200 zł). Nabyty towar w postaci bejcy do drewna skarżąca sprzedała w listopadzie i grudniu 2014 r., dokonując wewnątrzwspólnotowych dostaw tego towaru dla dwóch czeskich firm, tj. B. S. L. s.r.o. z M. O. (dalej B. S.) i P. R. s.r.o. (dalej P.). Miejscem dostaw towarów była miejscowość F. M. Umowa o współpracy skarżącej z B. S. nosi datę 1 listopada 2014 r. Transport towaru, o którym wyżej mowa, odbywał się bezpośrednio z O. do F. M., na zlecenie D. C., a płaciła za niego skarżąca, która przedstawiła faktury dokumentujące zakup tego rodzaju usług. Towar przeznaczony dla czeskiej firmy P. został dostarczony do magazynów H. s.r.o. i jeszcze tego samego dnia sprzedany słowackiemu kontrahentowi – A. C. s.r.o., z siedzibą w R. (dalej A. C.). Do tego samego miejsca przeznaczenia (H. s.r.o.) transportowany był towar dla B. S., która w datach jego otrzymania odsprzedawała go słowackiemu kontrahentowi – L. C. s.r.o. S. (dalej L.). Obie słowackie firmy, w dniach otrzymania towaru, odsprzedawały go, w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy polskiej firmie K. sp. z o.o., z siedzibą w W. (w przypadku firmy A. C.) i P. sp. z o.o., z siedzibą w W. (w przypadku dostaw od L.). Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej poinformował, pismem z dnia 27 października 2015 r., że kontakt ze spółką K. nie jest możliwy, gdyż jej adres jest wirtualny, ponadto brak jest dostępu do jej dokumentacji księgowej. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku spółki P. Bejca nabyta przez K. i P. miała zostać przetransportowana do P. G., prowadzącego Skład [...] w S., kontakt z którym był utrudniony, w trakcie przeprowadzanych czynności, w dodatku wszelkie dokumenty dotyczące magazynowania towarów miał on oddać firmom K. i P. Organy ustaliły ponadto, że zakupu bejcy od N. O. dokonywała również spółka D. S. sp. z o.o. (dalej D. S.), której wspólnikami byli D. C. i D. K. Jeżeli chodzi o producenta bejcy – N. O., na podstawie informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalono, że dostawcami komponentów do produkcji bejcy dla tego podmiotu byli: S. sp. z o.o., z siedzibą w Z. (dalej S.) oraz K. L., prowadzący działalność gospodarczą pod firma L.-P. Dostawcą komponentów dla K. L. była K. sp. z o.o., z siedzibą w W., natomiast komponenty dla S. dostarczała G. sp. z o.o., z siedzibą w W. (dalej G.). Jeżeli chodzi o spółkę G., to organy ustaliły, że jej biuro jest wirtualne, a analizy rachunku bankowego spółki prowadzą do wniosku, że jedynych wpłat na jej konto dokonywała P. W ocenie organów transakcje zawierane przez skarżącą w listopadzie i grudniu 2014 r. nie były dokonywane w ramach normalnego obrotu gospodarczego, a jedynym ich celem było uzyskanie korzyści podatkowej, w postaci zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym oraz upozorowanie prowadzenia działalności. Skarżąca spółka w ramach łańcucha dostaw, związanych z tym procederem, pełniła rolę brokera. Tym samym uczestniczyła ona w oszustwie podatkowym, a jej prezes zarządu, zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego, nie zachował należytej staranności przy zawieraniu transakcji zakupu i sprzedaży towarów. Dodatkowo zwrócono uwagę, że drugi ze wspólników spółki – D. K. prowadził działalność (w ramach spółki D. S. sp. z o.o.) w tym samym co skarżąca zakresie, a dostawca bejcy D. C. sam organizował jej transport do finalnych odbiorców. Świadczy to więc o tym, że udział skarżącej w łańcuchu dostaw służył jedynie jego sztucznemu wydłużeniu. Organy zwróciły ponadto uwagę, że skarżąca, w momencie swojego powstania znała już dostawcę towaru, podobnie jak jego nabywców, nie ponosiła więc żadnego ryzyka handlowego. Skarżąca też nie miała ponadto w istocie żadnego kapitału, a jej prezes wiedzy na temat rynku. Organy rozstrzygające przedmiotową sprawę stanęły na stanowisku, że transakcje realizowane przez skarżącą miały charakter rzeczywisty, lecz cały kompleks umów, w ramach którego funkcjonowały, został ukształtowany w celu osiągnięcia przez spółkę korzystnego rezultatu podatkowego, co stanowiło nadużycie prawa. W efekcie więc skarżąca, na podstawie art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. c ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221, ze zm., zwanej dalej ustawą o podatku od towarów i usług), nie miała prawa do pomniejszona podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z faktur dokumentujących zakup bejcy. Wobec tego dokonano korekty jej rozliczeń podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2014 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie zgodził się z poglądem organu I instancji, że skarżąca działała w warunkach braku świadomości co do tego, że bierze udział w oszustwie podatkowym. W jego ocenie bowiem była ona w pełni świadomym uczestnikiem procederu, z przypisaną rola brokera, tj. ogniwa, które konsumuje osiągane w ten sposób zyski. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji podkreślił, że dla samego zaistnienia karuzeli podatkowej bez znaczenia jest to czy towar rzeczywiście krążył, czy też odbywało się to jedynie formalnie. Na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. skarżąca podniosła, że nie kwestionuje legalności przeprowadzonych w sprawie dowodów, ale ich przydatność, w zakresie prawidłowego i rzetelnego rozpatrzenia okoliczności sprawy. Skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2018 r. wniosła skarżąca, domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: • art. 13 ust. 1, art. 42 ust. 1 i ust. 3, art. 22 ust. 1, art. 86 ust. 1 i ust. 2, art. 87 ust. 1 i ust. 2, art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług, w brzmieniu obowiązującym w 2014 r., • art. 120, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 190, art. 200 i art. 210 § 1 I § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm., zwanej dalej Ordynacją podatkową). W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organ odwoławczy wysuwa wnioski, które nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym przyjmując, że skarżąca czynnie uczestniczyła w procederze, mającym na celu wyłudzanie podatku od towarów i usług. Brak jest bowiem podstaw do przyjmowania, iż skarżąca dążyła do wydłużania łańcucha dostaw. Tymczasem wydanie towarów było ściśle powiązane z zapłatą za nie, skarżąca dysponowała towarem, nie miała zaś wiedzy na temat dalszych podmiotów, nabywających bejcę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Rozstrzygnięcie sporu pomiędzy stronami niniejszego postepowania, a co za tym idzie dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej sprowadza się, co do zasady, do rozstrzygnięcia tego czy udział skarżącej w łańcuchu dostaw, a więc dokonywanie przez nią nabyć towaru w postaci bejcy do drewna i następnie jego wewnątrzwspólnotowej dostawy stanowiło nadużycie prawa, w kontekście rozliczenia różnicy podatku naliczonego i należnego, w listopadzie i grudniu 2014 r. Rozstrzygające sprawę organy stanęły na stanowisku, że towar o którym wyżej mowa, w rzeczywistości istniał, a obrót nim, w rozumieniu prawa cywilnego, odbywał się pomiędzy poszczególnymi podmiotami, na podstawie zawieranych przez nich umów sprzedaży, podobnie jak transport bejcy realizowany był w oparciu o zawierane umowy dotyczące tego rodzaju czynności. W ich jednak ocenie, na gruncie przepisów prawa podatkowego, obrót towarem przez skarżącą i pomniejszanie przez nią podatku należnego o podatek naliczony, stanowiło nadużycie prawa do odliczania tego podatku, jako że sam udział skarżącej w tak ukształtowanym łańcuchu dostaw towaru nie znajdował żadnego uzasadnienia ekonomicznego, a miał na celu jedynie uzyskanie przez nią korzyści w postaci zwrotu podatku. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, iż konstatacja organów, co do nadużycia przez skarżącą prawa, w kontekście rozliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i występowania o zwrot tej różnicy jest zasadna i znajduje uzasadnienia zarówno w poszczególnych elementach stanu faktycznego sprawy, jak również przepisach prawa, w szczególności art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług, a także przepisach wspólnotowych, a także regulacjach Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 347, str. 1 z późn. zm., zwanej dalej Dyrektywą 112) oraz ich interpretacji, zaprezentowanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jeżeli chodzi o poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, to w tym zakresie stwierdzić należy, że organy zebrały w sposób właściwy i pełny materiał dowodowy, niezbędny do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a zaprezentowanej jego ocenie nie sposób przypisać cech dowolności. Wbrew gołosłownym twierdzeniom skarżącej również przydatność tych dowodów, w kontekście rozstrzygnięcia sprawy, nie może budzić wątpliwości. Brak jest także podstaw do zakwestionowania sposobu procedowania w niniejszej sprawie przez rozstrzygające ja organy, jeżeli chodzi o czynienie ustaleń również na podstawie dowodów przeprowadzonych w innych postępowaniach, które we właściwy sposób udokumentowane, zostały włączone do materiału dowodowego przedmiotowej sprawy. Nie narusza to bowiem w niczym procesowych uprawnień skarżącej, a zasada bezpośredniości dowodów nie znajduje w tym wypadku zastosowania. W tym zakresie dodać należy, że skarżąca miała możliwość złożenia wniosków na poparcie swoich twierdzeń i stanowisk w sprawie, podważając tezy organu. Skarżąca, co do zasady nie kwestionuje poczynionych ustaleń, polemizuje jedynie z organami odnośnie ich prawnej kwalifikacji, na gruncie przepisów podatkowych. Jej zdaniem w okolicznościach faktycznych sprawy brak jest bowiem podstaw do zakwalifikowania dokonanych przez nią rozliczeń podatku od towarów i usług od transakcji dotyczących nabyć bejcy, a także jej wewnątrzwspólnotowych dostaw, jako nadużycia prawa podatkowego. Rozpatrując całokształt okoliczności stanu faktycznego przedmiotowej sprawy zgodzić należy się z organami, że udział skarżącej w łańcuchu dostaw, w zakresie którego odbywał się obrót bejcą do drewna, nie znajdował ekonomicznego uzasadnienia. Przystąpiła ona bowiem do funkcjonującego już schematu współpracy częściowo powiązanych (osobami wspólników i pośredników) podmiotów, nie posiadając ani kapitału, ani też logistycznych możliwości faktycznego zaistnienia w obrocie gospodarczym. Dodatkowo jej dostawca, dokonywał w tym czasie, we własnym zakresie dostaw tego rodzaju towaru do podmiotów, będących odbiorcami skarżącej. Tak samo jeden ze wspólników skarżącej spółki również był udziałowcem innej spółki, która działała w tym zakresie. W tej sytuacji, nie dysponując kapitałem, baza logistyczną czy też odpowiednią pozycją na rynku tego rodzaju produktów oraz wiedzą o nim skarżąca, obiektywnie rzecz biorąc, niczego do łańcucha dostaw nie wniosła. Wobec tego jej udział w tym przedsięwzięciu można uzasadnić jedynie celowym dążeniem do wydłużenia łańcucha dostaw, mającym na celu wygenerowanie tzw. obrotu fakturowego, skutkującego, w sytuacji skarżącej, dokonującej wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, zwrotem podatku naliczonego. Udział w opisanym schemacie nabyć i dostaw, z punktu widzenia skarżącej, nie był obarczony ryzykiem gospodarczym, gdyż przystępowała ona do już działającego i ukształtowanego modelu współpracy, tj. jeszcze przed swoim zawiązaniem dysponowała wiedzą odnośnie dostawców i nabywców, nie podejmując w istocie decyzji co do ich doboru. Ponadto zapłata za towar przez odbiorców, stanowiła w przeważającej mierze źródło finansowania nabyć. Tak więc rola skarżącej, której nie sposób powiązać z jakimkolwiek władztwem nad towarem, gdyż nawet jego transport zlecał D. C., była czysto formalna. Potwierdzeniem zamiaru po stronie skarżącej, odnośnie wydłużenia łańcucha dostaw jest także to, na co słusznie zwrócił uwagę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w zaskarżonej decyzji, iż zwrot podatku stanowił niekiedy jedną korzyć skarżącej, gdyż cena za produkt, jaką uzyskiwała od odbiorców, była niższa od ceny nabycia (cena nabycia towaru od dostawcy, w ilości 22 000 litrów wynosiła 519 552 zł, natomiast cena sprzedaży 437 800 zł). Nadużycie prawa podatkowego, na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, uregulowane zostało w art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. c tego aktu, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 2017 r. poz. 459 z późn. zm.). - w części dotyczącej tych czynności. Przytoczony przepis definiuje pojęcie nadużycie prawa podatkowego – prawa do odliczenia podatku naliczonego poprzez pryzmat terminologii użytej w regulacji cywilnoprawnej, a mianowicie jedną z wad oświadczenia woli, jaką jest pozorność, a także przesłanek nieważności czynności prawnej, w postaci sprzeczności tejże czynności z prawem, zasadami współżycia społecznego, jak również zamiar obejścia prawa. W tym ostatnim przypadku ustawodawca wiąże nieważność nie tyle z samą treścią czynności prawnej, ale jej skutkiem, który jest albo zakazany przez prawo, albo prawnie nieuzasadniony. Ustawowe terminy, o których wyżej mowa, funkcjonują w obrocie prawnym, w znaczeniu, jakie nadają im regulacje prawa cywilnego, dlatego też nie sposób przenosić ich wprost na grunt prawa podatkowego. Jednakże odwołanie się do nich w ustawie podatkowej sprawia, że na jej gruncie winny być one stosowane i rozpatrywane z uwzględnieniem specyfiki tychże spraw. W świetle powyższego więc, nadużycie prawa do rozliczenia nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym, które to uprawnienie służy urzeczywistnieniu zasady neutralności tego podatku, jako jego podstawowej cechy, winno być rozpatrywane jako wykorzystanie tego prawa niezgodnie z jego przeznaczeniem. Odliczenie podatku naliczonego, wynikającego z faktur dokumentujących transakcje niemające uzasadnienia ekonomicznego i dokonane jedynie w znaczeniu formalnym, w celu wygenerowania faktur umożliwiających zwrot podatku, musi być uznane za nadużycie prawa do tego rodzaju operacji. Nie służy ono bowiem realizacji celu tego podatku, który finalnie, z uwagi na swoją konstrukcję, obciąża ostatecznego konsumenta, pozostając neutralnym na wcześniejszych etapach obrotu, ale nieznajdującemu uzasadnienia przysporzeniu na rzecz podmiotu, którego udział w obrocie jest czysto formalny. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powiązał nadużycie prawa podatkowego przez skarżącą ze sprzecznością realizowanych przez nią czynności z zasadami współżycia społecznego, o której mowa w art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego. W tym zakresie jednak właściwsze wydaje się powiązanie tak dokonanej czynność raczej z obejściem prawa, jako przesłanką nieważności czynności, gdyż zasady współżycia społecznego, będące istotnym czynnikiem regulacji obrotu cywilnoprawnego, pozostają prawnie obojętne na gruncie prawa podatkowego, stanowiącego dziedzinę prawa publicznego, rządzącego się jednak odmienną metodą regulacji. Niemniej jednak dla zasadności zastosowania w określonej sprawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług nie ma decydującego znaczenia prawidłowość zakwalifikowania przez organy podatkowe kwestionowanej czynności do odpowiedniego przepisu art. 58 k.c. czy art. 83 k.c. Wynika to zaś z faktu, że regulacja podatkowa odsyła do pojęć prawa cywilnego w zakresie zdefiniowania celu czynności uznanej za nadużycie, który można wywodzić w odpowiednim zakresie z wszystkich tych definicji. Prawo do odliczenia podatku naliczonego z czynności zakwalifikowanych jako nadużycie prawa, z uwagi na sztuczne wydłużenia łańcucha dostaw, nie korzysta również z ochrony przepisów prawa wspólnotowego, co w sposób jednoznaczny wynika ze stanowiska TSUE, wyrażonego w wyrokach wydanych na gruncie regulacji Dyrektywy 112, między innymi w sprawie C-255/02 Halifax plc, Leeds Permanent Development Services Ltd, County Wide Property Investments Ltd v. Commissioners of Customs & Excise (ZOTSiS 2006/2A/I-1609) czy też sprawie C-653/11 Her Majesty's Commissioners of Revenue and Customs vs Paul Newey (Dz.U.UE.C.2013.225.19/1). TSUE w opisanych wyżej wyrokach powiązał stwierdzenie istnienia nadużycia prawa z uzyskaniem przez podatnika korzyści nieznajdujących uzasadnienia w przepisach podatkowych oraz uzyskaniem tejże korzyści, jako zasadniczym celem jego działania. Zgodnie ze stanowiskiem TSUE, prawo do ochrony uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego obwarowane jest brakiem wiedzy po jego stronie podatnika, biorącego udział w łańcuchu czynności, stanowiących tzw. karuzelę podatkową odnośnie tego, jaki jest rzeczywisty cel danej czynności, jak również brakiem możliwości powzięcia tego rodzaju wiedzy (wyroki TSUE w sprawach C-439/04 i C-440/04 Axel Kittel przeciwko Belgii). W niniejszej sprawie zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż skarżąca nie tylko nie wykazała, że nie miała i przy dołożeniu należy tej staranności nie mogła mieć świadomości odnośnie uczestniczenia w procederze sztucznego wydłużania obrotu towarem, w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, ale wręcz świadomie w tym uczestniczyła, wypełniając role brokera w ramach tzw. karuzeli podatkowej, w której uczestniczyło wiele podmiotów. Za potwierdzeniem tego rodzaju tezy przemawia przystąpienie przez nią do działającego już przedsięwzięcia gospodarczego, bez bazy logistycznej i finansowej, a więc bez ekonomicznego uzasadnienia swojego uczestnictwa. Skarżąca spółka w opisanym zakresie przyjęła więc z góry ustaloną dla siebie rolę w łańcuchu nabyć i dostaw, która była zdefiniowana i sprecyzowana jeszcze przed formalnym zawiązaniem spółki. W tej wiec sytuacji, jej twierdzenia odnośnie braku wiedzy co do rzeczywistym zadań wyznaczonych jej w tym procesie nie zasługują na uwzględnienie. Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd, w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI