I SA/Rz 209/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Wspólnoty Gruntowej na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, które utrzymały w mocy decyzje organu I instancji odmawiające przyznania pełnych płatności rolnych na rok 2021. Głównym problemem był tzw. konflikt krzyżowy dotyczący części działki ewidencyjnej nr [...], która stanowi własność Wspólnoty. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że jej członkowie A. Ż. i R. S. użytkowali grunty zgodnie z uchwałami Wspólnoty i w jej imieniu, a sama Wspólnota jest jedynym posiadaczem i użytkownikiem nieruchomości. Organy administracji oraz Sąd uznały jednak, że kluczowe jest ustalenie faktycznego posiadania gruntu i jego użytkowania. Sąd podzielił stanowisko, że jeśli członek wspólnoty włada gruntem niezgodnie z wolą wspólnoty lub zerwie więzi korporacyjne, może być uznany za posiadacza uprawnionego do płatności. W tej sprawie ustalono, że R. S. władał częścią gruntu (1 ha) poza zakresem przyznanym przez Wspólnotę, co uzasadniało wykluczenie tej powierzchni z płatności dla Wspólnoty. Co do innej części spornego gruntu (0,65 ha), brak było jednoznacznych dowodów pozwalających ustalić, kto jest uprawniony do płatności, co również skutkowało odmową przyznania płatności dla Wspólnoty w tym zakresie. W pozostałej części, gdzie użytkowanie gruntów przez A. Ż. (1,07 ha + 0,09 ha) było zgodne z wolą Wspólnoty, płatności zostały przyznane Wspólnocie. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały prawo.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów wspólnot gruntowych, zwłaszcza w kontekście konfliktu między wspólnotą a jej członkami oraz znaczenia faktycznego posiadania gruntu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wspólnot gruntowych i może wymagać analizy w kontekście konkretnych przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy członek wspólnoty gruntowej, który włada częścią gruntu wspólnoty w sposób niezgodny z jej wolą lub zerwał więzi korporacyjne, może być uznany za posiadacza uprawnionego do otrzymania płatności bezpośrednich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli faktycznie włada gruntem dla siebie i we własnym imieniu (wykazuje tzw. animus), nawet jeśli nie jest formalnym właścicielem, może być uznany za posiadacza uprawnionego do płatności.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wcześniejszym orzecznictwie, zgodnie z którym kluczowe dla przyznania płatności jest faktyczne rolnicze użytkowanie gruntu, a nie tylko tytuł prawny. W przypadku zerwania więzi korporacyjnych lub władania gruntem wbrew woli wspólnoty, członek może być uznany za posiadacza.
Kto jest uprawniony do otrzymania płatności bezpośrednich do gruntów stanowiących własność wspólnoty gruntowej – wspólnota jako całość, czy jej poszczególni członkowie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli członek włada gruntem zgodnie z decyzjami wspólnoty i w jej imieniu, uprawniona do płatności jest wspólnota. Jeśli jednak członek włada gruntem niezgodnie z wolą wspólnoty lub zerwie więzi korporacyjne, może być uznany za posiadacza uprawnionego do płatności.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił dwie sytuacje: gdy członek działa w imieniu i na rzecz wspólnoty (wtedy płatności należą się wspólnocie) oraz gdy zerwie więzi i włada gruntem dla siebie (wtedy płatności mogą należeć się członkowi). W analizowanej sprawie część gruntów była użytkowana przez R. S. poza wolą wspólnoty, a co do innej części brak było jednoznacznych dowodów.
Jaki jest ciężar dowodu w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich w przypadku konfliktu krzyżowego dotyczącego gruntów wspólnoty gruntowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W przypadku konfliktu, strona (np. wspólnota) musi wykazać swoje uprawnienie do płatności, a nie druga strona dowodzić braku uprawnienia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, wskazując, że to wspólnota jako wnioskodawca musiała udowodnić swoje prawo do płatności, zwłaszcza w sytuacji niejednoznacznych dowodów.
Czy podział prac na gruntach wspólnoty gruntowej, zgodny z uchwałami i regulaminem, stanowi podstawę do uznania poszczególnych członków za posiadaczy gruntów i uprawnionych do płatności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli prace są wykonywane w imieniu i na rzecz wspólnoty, zgodnie z jej wolą i dyspozycjami, to wspólnota jest uprawniona do płatności. Podział prac nie zmienia faktu, że grunty są niepodzielne i należą do wspólnoty.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że grunty wspólnot gruntowych są niepodzielne, a członkowie jedynie użytkują przydzielone im części zgodnie z wolą wspólnoty. Wykonywanie prac w ramach ustalonego zakresu nie oznacza posiadania gruntu na własność.
Przepisy (15)
Główne
u.p.p.s.b. art. 7 § ust. 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Posiadanie działki rolnej przez producenta rolnego jest kluczową przesłanką do przyznania płatności.
u.z.w.g. art. 5 § ust. 1
Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych
Wspólnoty gruntowe nie mogą być dzielone pomiędzy uprawnionych do udziału we wspólnotach.
P.p.s.a. art. 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych - legalność działania administracji.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi.
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
Rozporządzenie ONW art. 2 § pkt 2
Definiuje płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).
u.z.w.g. art. 24 § ust. 1
Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych
Spółka zarządzająca wspólnotą jest obowiązana sporządzić plan zagospodarowania i regulamin użytkowania gruntów.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady pogłębiania zaufania do organów państwa.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów.
k.p.a. art. 81a
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia decyzji.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 art. 19 § ust. 1
Dotyczy warunków odmowy lub wycofania płatności w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne posiadanie gruntu i jego rolnicze użytkowanie jest kluczowe dla przyznania płatności. • Członek wspólnoty zerwał więzi korporacyjne lub władał gruntem niezgodnie z wolą wspólnoty, co uzasadnia przyznanie płatności jemu, a nie wspólnocie. • Ciężar dowodu spoczywa na stronie wywodzącej skutki prawne z danego faktu.
Odrzucone argumenty
Wspólnota jest jedynym posiadaczem i użytkownikiem gruntów. • Członkowie wspólnoty wykonywali prace zgodnie z uchwałami i w imieniu Wspólnoty. • Podział prac na gruncie nie stanowi podstawy do uznania członków za posiadaczy. • Organy nie wykazały jednoznacznie, kto jest uprawniony do płatności do spornej części działki.
Godne uwagi sformułowania
"rudymentarną przesłanką obu dochodzonych płatności w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jak również § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW jest posiadania działki rolnej przez producenta rolnego." • "inne podmioty aniżeli Wspólnota, także jej udziałowcy, mogą być beneficjentami pomocy obszarowych do gruntów będących własnością Wspólnoty, ale w sytuacji gdy nastąpi zerwanie więzi korporacyjnych, które demonstruje na zewnątrz wolę władania gruntami dla siebie i we własnym imieniu (tzw. animus)." • "grunty wspólnoty są niepodzielne i nie mogą być przyznane w sposób trwały i zmieniający strukturę własności jej członkom." • "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne."
Skład orzekający
Piotr Popek
przewodniczący
Tomasz Smoleń
sprawozdawca
Jarosław Szaro
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów wspólnot gruntowych, zwłaszcza w kontekście konfliktu między wspólnotą a jej członkami oraz znaczenia faktycznego posiadania gruntu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wspólnot gruntowych i może wymagać analizy w kontekście konkretnych przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego konfliktu o płatności rolne związane z gruntami wspólnoty gruntowej, co jest istotne dla rolników i prawników specjalizujących się w prawie rolnym. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o wspólnotach gruntowych i płatnościach bezpośrednich.
“Kto ma prawo do unijnych dopłat: wspólnota gruntowa czy jej członkowie? Sąd rozstrzyga spór o ziemię i pieniądze.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.