I SA/Rz 203/25

I SA/Rz 203/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Surmacz
Jarosław Szaro /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 40 § 1, art. 58 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia NSA Jacek Surmacz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2025 r. sprawy ze skargi G. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 3 marca 2025 r. nr SKO.4163.7.268.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącego G. A. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) zarządza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącego G. A. zwrot kwoty 100 (sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G. A. (dalej: skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: SKO) z 3 marca 2025 r. nr SKO.4163.7.268.2025, którym odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Starosta K. pismem z 2 grudnia 2024r. nr GG-II.6843.1.53.2024.EM1, wypowiedział G. A. oraz L. A., jako współużytkownikom wieczystym, dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa - działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonej w [...], z powodu wzrostu wartości nieruchomości i zaproponował nową stawkę opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości w kwocie [...]zł. W/w pismo, zaadresowane do obojga małżonków, zostało wysłane w jednej przesyłce pocztowej i doręczone w dniu 18grudnia 2024 r.
Wnioskiem z 28 stycznia 2025r. (data wpływu do organu: 29 stycznia 2025 r.) skarżący złożył prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że ww. aktualizacja jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w innej wysokości. Wraz z wnioskiem dopełniono czynności, tj. złożono wniosek w tym zakresie.
W piśmie wskazano, że korespondencję adresowaną do użytkowników wieczystych odebrała żona skarżącego, która będąc przekonana, że pismo Starosty dotyczy innej działki stanowiącej jej wyłączną własność, nie poinformowała skarżącego o odbiorze korespondencji. Przekonanie to było wzmocnione tym, że nieruchomość położona w [...], wykorzystywana jest jedynie przez skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zaś wszelkie pisma były kierowane zgodnie z adresem ujawnionym w CEiDG. Powyższe uniemożliwiło wniesienie odwołania w terminie. Skarżący zapoznał się z korespondencją od Starosty K. 22 stycznia 2025 r. Niezwłocznie po tym fakcie zapoznał się z operatem. Zdaniem skarżącego z uwagi na skierowanie korespondencji na błędny adres, nie można przypisać mu winy w niedochowaniu terminu.
Opisanym na wstępie postanowieniem z 3 marca 2025 r. SKO odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku w sprawie aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.
W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że w myśl art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 58 § 2 k.p.a.).
Organ ocenił, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a. (skarżący o akcie wypowiedzenia opłaty dowiedział się 22 stycznia 2025 r., wniosek złożono 28 stycznia 2025 r.). Nadto skarżący dopełnił czynności dla której ma być przywrócony termin tj. wniósł wniosek w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, zatem przesłanki z art. 58 § 2 i § 3 k.p.a. zostały spełnione.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu organ wskazał, że skuteczność doręczenia aktu wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie może budzić wątpliwości. Zaznaczono, że akt wypowiedzenia został skierowany na prawidłowy adres (wynikający z danych z ewidencji gruntów i budynków adres: [...], na który było już dokonywane doręczenie) i odebrany został przez pełnomocnika 18 grudnia 2024 r., o czym świadczy pocztowe zwrotne potwierdzenie jego odbioru. Wykorzystywanie tych nieruchomości w ramach prowadzonej jedynie przez skarżącego działalności gospodarczej pod innym adresem, nie może skutkować uznaniem wadliwości dokonanego aktu wypowiedzenia. W piśmie tym użytkownicy wieczyści zostali prawidłowo pouczeni przez organ o możliwości zakwestionowania tej opłaty poprzez złożenie wniosku do SKO, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości w określonym terminie.
W ocenie SKO nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu określone w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: k.p.a. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku. Nie wystąpiła żadna nadzwyczajna okoliczność, która byłaby usprawiedliwieniem dla dokonania uchybionej czynności. Działanie użytkowników wieczystych cechowało niedbalstwo, gdyż żona skarżącego nie zapoznała się z treścią kierowanego również do niej pisma Starosty oraz nie poinformowała o fakcie otrzymania przesyłki skarżącego (drugiego z adresatów pisma).
W skardze do tut. Sądu na powyższe postanowienie SKO skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono błędną wykładnię przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, co skutkowało ustaleniem, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że niedbalstwo w postaci niezapoznania się z treścią pisma i niepoinformowania o tym skarżącego można przypisać wyłącznie jego żonie. Skarżący zachował należytą staranność – zapoznał się z treścią operatu szacunkowego, sporządził uwagi i w prawidłowym terminie złożył w organie wniosek o przywrócenie terminu. Ponadto nieruchomość błędnie potraktowano jako wykorzystywaną w majątku osobistym małżonków, co spowodowało skierowanie korespondencji na adres zamieszkania, nie zaś na adres prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej.
W ocenie skarżącego, organ wykazał się nadmierną surowością, zamykając mu drogę do złożenia odwołania.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 329), dalej: p.p.s.a., lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy ziszczenia się określonych przepisami prawa przesłanek uzasadniających przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.
Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin.
Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu rozumieć należy wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącej i uniemożliwiało dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Podkreślić przy tym należy, że przy braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie tego terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
W doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323).
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, a nie małżeństwo jako instytucja mająca swoje unormowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kierowanie zatem pism procesowych w jednej kopercie do obojga małżonków, jak to miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu, stanowi naruszenie przepisu art. 40 § 1 i 3 k.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism.
Jak wynika z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W razie wielości stron postępowania administracyjnego pisma doręcza się wszystkim stronom. Jedynie w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na skutek podania złożonego przez dwie strony lub więcej stron, które w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism, pisma doręcza się tylko tej stronie (art. 40 § 3 k.p.a.).
Pisma kierowane do strony powinny być adresowane do niej imiennie, czyli adresując przesyłkę organ musi wymienić stronę jako indywidualnie określonego adresata, wobec którego - jako podmiotu - dokonywana jest czynność doręczenia.
W orzecznictwie przyjmuje się, że doręczenie pisma w postępowaniu jedną przesyłką obojgu małżonkom jest sprzeczne z treścią wskazanego wyżej art. 40 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 2000 r. II SA/Kr 298/2000, z 29 maja 2003 r. II SA/Gd 1735/2000).
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nieprawidłowo doręczono pismo adresowane do użytkowników wieczystych skarżącego i jego żony w jednej przesyłce listowej. Żona skarżącego nie przekazała pisma skarżącemu, mylnie sądząc, że dotyczy ono innej sprawy, skutkiem czego skarżący nie miał możliwości zapoznania się z treścią pisma w czasie umożliwiającym złożenie wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej w obowiązującym terminie.
W przekonaniu Sądu skarżący uprawdopodobnił, że niedochowanie terminu było przez niego niezawinione. W związku z tym należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące przywrócenie terminu.
Ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu organ uwzględni powyższe uwagi Sądu.
Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot niezbędnych kosztów postępowania w kwocie 580 zł obejmującej wpis od skargi (100 zł), oraz koszty zastępstwa prawnego radcy prawnego (480 zł) stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Na mocy art. 225 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie nadpłaconego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Należny wpis w niniejszej sprawie wynosił 100 zł, natomiast skarżący uiścił bez wezwania kwotę 200 zł.