I SA/Rz 203/24

I SA/Rz 203/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jarosław Szaro
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1230
art. 28 ust. 1-3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
§ 3 ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 lutego 2024 r. nr UP-163/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z 29 lutego 2024 r. nr UP-163/2024 utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 stycznia 2024 r. nr 104/2024 o odmowie M.C. (skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek.
Z akt sprawy wynika, że Aktem Poświadczenia Dziedziczenia Repertorium A nr [...] z [...] października 2022 r. spadek po zmarłym P.C. na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyła M. D. oraz jego córka M C. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. decyzją z [...] nr [...] przeniósł na M. D. oraz skarżącą odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłym [...] r. P. C. W dniu 22 listopada 2023 r. do ZUS wpłynął wniosek M. D., w którym jako przedstawiciel ustawowy małoletniej M. C. zwróciła się o umorzenie należności po zmarłym P. C. W uzasadnieniu powołała się na swoją i córki trudną sytuację finansową.
ZUS po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z 16 stycznia 2024 r. nr 104/2024 odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ:
1) nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne wymieniona w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.).
2) nie wykazano zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego.
3) nie wykazano, aby powstanie zadłużenia było następstwem jakiegoś szczególnego zdarzenia.
4) nie wykazano, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiła możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
M. D. złożyła wniosek, w którym jako przedstawiciel ustawowy nieletniej M. C. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności wykazanych w decyzji ZUS z 16 stycznia 2024 r. nr 104/2024. W uzasadnieniu oświadczyła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki i pozbawiłoby ją i córkę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Jednocześnie M. D. oświadczyła, że bardzo dużą część środków finansowych comiesięcznie przeznacza na opłaty eksploatacyjne, zaspokojenie potrzeb życiowych swoich i córki, tj.:
- opłaty eksploatacyjne 1.000 zł,
- bieżące zakupy i wyżywienie 1.200 zł,
- chemia, środki czystości, higieny i kosmetyki 300 zł,
- paliwo 800,00 zł (dojeżdża do pracy i codziennie pokonuje odcinek 54 km),
- miesięczna opłata za obiady w szkole córki 200 zł,
- koszty utrzymania dziecka (odzież, obuwie, przybory szkolne) 300 zł.
W związku z powyższym poprosiła o całkowite umorzenie wraz z odsetkami z uwagi na stan majątkowy i sytuację rodzinną.
Ponowne rozpoznając sprawę ZUS w oparciu o oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 27 grudnia 2023 r. ustalił, że:
- jest M. D. wdową;
- od 16 października 2016 r. M. D. pracuje zarobkowo w B. na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto, [...] zł netto;
- M. D. nie pobiera świadczeń emerytalnych, bądź rentowych;
- nie posiada dochodu z wynajmu;
- nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, zasiłków z pomocy społecznej, ani nie korzysta z innych form pomocy;
- M. D. ponosi miesięczne wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 1.000 zł;
- prowadzi gospodarstwo domowe ze skarżącą, która uzyskuje dochód w wysokości [...[ zł;
- nie posiada innych zobowiązań finansowych;
- M. D. posiada samochód A. z 1993 r, o numerze rejestracyjnym [...] oraz S. z 1998 r. o numerze rejestracyjnym [...];
- nie posiada nieruchomości, innych praw majątkowych, ani wierzytelności, skarżąca również nie figuruje jako właścicielka żadnej nieruchomości, ani pojazdu.
W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
ZUS podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej rozporządzeniem) stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia. Za takie zdarzenie me może być uznane powstanie odpowiedzialności za długi spadkowe, jak również określenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakresu odpowiedzialności zobowiązanej, gdyż takie działanie wynika z przepisów prawa (art. 100, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 o.p. oraz art. 31 i 32 u.s.u.s.).
Organ stwierdził, że w toku postępowania M. D. nie powołała się na posiadanie problemów zdrowotnych przez córkę, ani przez członków jej rodziny. Nie przedłożyła również żadnej dokumentacji medycznej. W związku z tym uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ciężkiej choroby dłużnika, bądź sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny.
Zdaniem ZUS ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone przez M. D. jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Organ wskazał, że skarżąca pobiera rentę rodzinną w wysokości [...] zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. M. D. osiąga średniomiesięczny dochód w wysokości [...] zł. ZUS zakłada, że dochód rodziny zasila również świadczenie wychowawcze z programu 800+ w wysokości 800,00 zł. Zatem łączny miesięczny dochód rodziny plasuje się na poziomie [...] zł. Wyjaśnił, że ZUS dokonując analizy sytuacji finansowej rodziny uwzględnia świadczenie wychowawcze z programu 800+. Odnosząc się do ewentualnych wątpliwości co do uznania świadczenia 800 plus jako dochodu organ wyjaśnił, że świadczenia tego oficjalnie nie wlicza się do dochodu rodziny, ale tylko dlatego, że jest to świadczenie zaliczane do grona źródeł zwolnionych z podatku od osób fizycznych lub niepodlegających opodatkowaniu. Jednakże uznać go należy jako systematyczny dodatkowy przypływ gotówki w celu częściowego pokrycia wydatków ponoszonych w związku z wychowaniem dziecka oraz zaspokajaniem jego potrzeb życiowych.
ZUS stwierdził, że dochody w gospodarstwie domowym M. D. plasują się na poziomie wyższym od wskazanej kwoty minimum socjalnego. Zatem bezdyskusyjnie nie można w niniejszej sprawie stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa.
Organ podkreślił, że M. D. i skarżąca przyjęły spadek po zmarłym P. C. na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza, że ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości ustalonego w inwentarzu spisu czynnego spadku. ZUS ustalił, że w skład masy spadkowej nie wchodził majątek nieruchomy. Ustalono jednak, że zmarły gromadził środki na A. Otwarty Fundusz Emerytalny, a część uiszczonych składek ewidencjonowana była na jego subkoncie w ZUS. P. C. nie wyznaczył osób uprawnionych do otrzymania tych środków na wypadek śmierci, dlatego środki zgromadzone na OFE oraz subkoncie w ZUS podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych. Zatem w skład masy spadkowej weszły również kwota [...] zł tj. połowa środków zgromadzonych na OFE oraz kwota [...] zł tj. połowa środków pieniężnych zgromadzonych na subkoncie w ZUS. Zatem wartość czynnego spadku wynosi [...] zł. Kwota ta jest wyższa od przedmiotowego zadłużenia. Środki zgromadzone na OFE mogą podlegać wypłacie spadkobiercom. Zatem jeśli M. D. podejmie działania zmierzające do uzyskania wypłaty środków z OFE, co umożliwi również rozdysponowanie środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS - przedmiotowy dług może zostać uregulowany z tych środków, bez uszczerbku na bieżącym budżecie rodziny. Instytucja umorzenia stworzona jest dla przypadków szczególnie trudnych, gdy ze względu na wiek czy inne nadzwyczajne okoliczności zobowiązany nie jest w stanie spłacić zadłużenia. W niniejszej sprawie trudno doszukać się cech wyjątkowości. Świadomie M. D. przyjęła na siebie i córkę odpowiedzialność za długi męża. Ma Pani możliwość pozyskania środków na spłatę niniejszego długu z OFE, co nie miałoby żadnego wpływu na budżet rodziny. Jednocześnie nie ma w niniejszej sprawie żadnych podstaw, by uznać, że spłata należności w innej formie zagroziłaby egzystencji. W ocenie organu budżet rodziny pozwala również M. D. i skarżącej na spłatę należności w formie układu ratalnego. ZUS wskazał, że po opłaceniu wykazanych wydatków do dyspozycji pozostaje kwota [...]. Zatem część pozostałych środków rodzina mogłaby przeznaczyć na spłatę przedmiotowego długu w formie ratalnej.
Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 stycznia 2024 r. nr 104/2024.
Od decyzji ZUS z 29 lutego 2024 r. nr UP-163/2024 skarżąca wniosła skargę zarzucając przekroczenia zasady uznania administracyjnego, które mu przysługuje, a decyzja cechuje się dowolnością, gdyż samo matematyczne zestawienie wydatków i dochodów nie oznacza, że dokonano oceny możliwości płatniczych skarżącej, ZUS uznał zamknięty katalog wydatków, które świadczą o poziomie wystarczalności finansowej.
Skarżąca wnosła o uwzględnienie odwołania przez Sąd oraz:
1. zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez całkowite umorzenie należności z tytułu składek
2. ewentualnie, na wypadek nieuwzględniania powyższego wniosku, o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi rentowemu.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując swoje stanowisko wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z 29 lutego 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję ZUS z 16 stycznia 2024 r. o odmowie umorzenia Skarżącej należności z tytułu składek.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest to, czy ZUS zasadnie odmówił skarżącej umorzenia należności składkowych.
Dokonując oceny stanowiska organu o odmowie umorzenia skarżącej zaległości składkowych podkreślenia wymaga, że ZUS wyposażony został w kompetencję do umorzenia należności z tytułu tych składek w przypadku stwierdzenia ustalonych ustawowo przesłanek umorzenia. Obowiązujące przepisy przewidują mianowicie, że umorzenie należności jest możliwe w przypadku całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., bądź istnienia uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przedmiotem postępowania o umorzenie należności jest zatem wyjaśnienie kwestii dotyczących istnienia materialnoprawnej podstawy umorzenia, jaką jest całkowita nieściągalność, a w przypadku jej braku - zaistnienie uzasadnionego przypadku w stosunku do płatnika składek. Organ administracyjny rozstrzygając w sprawie dotyczącej umorzenia winien przeprowadzić postępowanie w zakresie ustalenia przesłanek ustawowych umorzenia i w zależności od jego wyniku orzec o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji jest art. 28 ust. 1 u.s.u.s., stosownie do którego należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2-4. Może mieć to miejsce tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nieściągalność zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie jest wyczerpujące. Oznacza to, że stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Tym samym dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.
Podkreślić trzeba, że organ podejmujący rozstrzygnięcie ma tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Zauważyć również należy, że organ był zobowiązany tak prowadzić postępowanie, aby jak najwszechstronniej wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy oraz jak najstaranniej wyjaśnić podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. W polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, nie może ona jednak zastąpić aktywności dowodowej samego wnioskodawcy. W postępowaniu o udzielenie ulgi w płatności należności składkowych to podmiot zainteresowany powinien wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym umorzeniem ciążących na niej zobowiązań. Ponadto, prawidłowość postępowania dowodowego nie zależy od tego, czy zapadła decyzja jest satysfakcjonująca dla skarżącej. O wyjątkowości okoliczności podnoszonych przez skarżącą nie może przesądzać jej subiektywne przekonanie, gdyż muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być potraktowane jako szczególne.
Przenosząc powyższe uwagi na stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie ZUS prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i dokonały jego trafnej oceny prawnej.
W toku prowadzonego postępowania ZUS badał istnienie okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ustalił, że oczywiście nie zachodzi przesłanka określona w ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., gdyż skarżąca żyje. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b, 4c u.s.u.s. nie mają zastosowania w sprawie, gdyż skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej, z tytułu której powstały zaległości składkowe. Nie zachodzi również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., ponieważ skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej, z tytułu której powstały zaległości spadkowe. Została na nią przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłym ojcu P. C. W rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka braku majątku, ponieważ wartość spadku zmarłego oszacowano na kwotę [...] zł, a ponadto M. D. posiada dochód w postaci renty rodzinnej. Nie może zostać wykorzystana regulacja z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję zatem nie ziściła się przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zaistniała również przesłanka z art. 28 ust, 3 pkt 6 u.s.u.s., ponieważ nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dyrektor Oddziału ZUS nie prowadzi obecnie i nie prowadził w stosunku do skarżącej postępowania egzekucyjnego.
Organ zbadał również zgromadzoną w sprawie dokumentację pod kątem spełnienia przez skarżącą przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślił należy, że, o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2450/06 "nie wystarczy, że zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązków, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy". Jak trafnie wskazał organ powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia. Za zdarzenie ego rodzaju nie może być uznane powstanie odpowiedzialności za długi spadkowe, jak również określenie przez ZUS zakresu odpowiedzialności, gdyż takie działanie organu wynika z przepisów prawa (art. 100, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 o.p. oraz art. 31 i 32 u.s.u.s.). Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności przewlekłej choroby zobowiązanej, jak również konieczności sprawowania przez nią opieki nad chorym członkiem rodziny, które pozbawiałyby ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W analizowanym przypadku nie ma również zastosowania przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, ma zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu. W przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały wskazane.
Z analizy sytuacji finansowej wynika, że skarżąca pobiera rentę rodzinną w wysokości [...] zł. Pozostaje we wspólnym gospodarstwo domowe z matką M. D., która osiąga średniomiesięczny dochód w wysokości [...] zł. ZUS zakłada, że dochód rodziny zasila również świadczenie wychowawcze z programu 800+ w wysokości 800,00 zł. Zatem łączny miesięczny dochód rodziny kształtuje się na poziomie [...] zł. Jak wskazała wykazała M. D. łączne miesięczne wydatki to kwota 3.800 zł. W RON matka skarżącej wykazała, że rodzina nie posiada innych zobowiązań finansowych, zatem budżet rodziny nie jest dodatkowo obciążony.
W tej sytuacji zgodzić należy się z ZUS, że rodziny skarżącej pozwala na spłatę należności w formie układu ratalnego.
Podkreślić należy, że nie bez znaczenia dla oceny zasadności odmowy umorzenia pozostaje fakt, że skarżąca i jej matka nabyły spadek po P. C. z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że odpowiada ona jedynie do wysokości czynnej masy spadkowej. Jak wskazał ZUS, P. C. gromadził środki na A. Otwarty Fundusz Emerytalny, a część uiszczonych składek ewidencjonowana była na jego subkoncie w ZUS. Wartość czynnego spadku wynosi [...] zł. Kwota ta jest wyższa od przedmiotowego zadłużenia. Jak trafnie wskazał ZUS jeśli M. D. podejmie działania zmierzające do uzyskania wypłaty środków z OFE, co umożliwi również rozdysponowanie środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS - przedmiotowy dług może zostać uregulowany z tych środków, bez uszczerbku na bieżącym budżecie rodziny skarżącej.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie ma charakteru dowolnego. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest bowiem wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych.
Zdaniem składu orzekającego ZUS podjął niezbędne kroki w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, po czym dokonał prawidłowej oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 k.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy.
Sąd nie znalazł podstaw by kwestionować prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Końcowo wskazać należy, że w razie wystąpienia nowych okoliczności powodujących istotne pogorszenie się sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej, mogą być one podniesione przy ewentualnym kolejnym wniosku w przedmiocie umorzenia wskazanych w decyzji zaległości. Przepisy prawa nie tamują bowiem możliwości wystąpienia do organu z ponownym wnioskiem o umorzenie należności składkowych, jak i przewidują możliwość regulowania należności w systemie ratalnym. W sytuacji, gdy przedstawione w toku postępowania administracyjnego dowody niewątpliwie dokumentują nową, odmienną sytuację finansową strony, wówczas może być ona poddana ocenie, jednak w nowym postępowaniu administracyjnym zainicjowanym ponownym wnioskiem.
Podsumowując, w ocenie Sądu, ustalenia ZUS, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.