I SA/RZ 179/25

I SA/Rz 179/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Jarosław Szaro
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1400
art.35 ust.1 i 3
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. Sp. k. z/s w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2025 r. nr SKO.4131/3/2024 w przedmiocie określenia wysokości należności przypadającej do zwrotu z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2021 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z 25 stycznia 2024 r. nr MZO.DF-332-1/1/24, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej A. Sp. k. z/s w K. kwotę 4 619 (cztery tysiące sześćset dziewiętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 stycznia 2025r. nr SKO.4131/3/2024 w przedmiocie określenia wysokości należności przypadającej do zwrotu z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Z zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że w 2021r. Gmina Miasta{...} udzieliła Niepublicznemu Przedszkolu Językowemu " {...}", którego organem prowadzącym jest "A" w {...}(dalej: Spółka/ Skarżąca), dotacji w łącznej kwocie{...} , z tym że część niewykorzystanej dotacji w wysokości {...}została zwrócona na konto gminy w dniu 25 stycznia 2022r.
W toku kontroli wykorzystania przyznanej dotacji stwierdzono, że wydatkowanie środków w kwocie {...}z dotacji roku 2021 rozliczało zobowiązania z lat ubiegłych, tj. z 2019r. i 2020r., co jest niegodne z przepisem art.35 ust.3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (dalej: u.f.z.o.).
Decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. nr {...} Burmistrz Miasta {...}(dalej: organ I instancji) określił wysokość należności przypadającej do zwrotu od Spółki z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2021 w kwocie {...}i nakazał dokonanie zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji. Organ I instancji wskazał, że ta część dotacji wykorzystana została na pokrycie wydatków poniesionych w innym okresie niż ten, na który dotacja została udzielona, które w związku z tym nie stanowiły wydatków bieżących roku 2021.
Na skutek wniesionego przez Spółkę odwołania sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO/organ odwoławczy), które decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r. nr SKO.4131/3/2024 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji wskazując, że w niniejszej sprawie dotacja została udzielona na realizację zadań 2021 r., a nie na realizację zadań za lata poprzednie Zakwestionowane w sprawie wydatki nie stanowiły wydatków bieżących roku 2021, gdyż dotyczyły organizacji procesu dydaktycznego oraz obsługi finansowej realizowanej w latach wcześniejszych. W orzecznictwie podkreśla się, że artykuł 35 ust. 3 u.f.z.o. ma zastosowanie w przypadku, gdy w roku następnym po roku budżetowym nastąpiło wyrównanie dotacji za rok poprzedni. Dzięki tej regulacji wyrównanie dotacji dokonane w roku następnym po roku budżetowym, którego ta dotacja dotyczy powinno być traktowane tak jak dotacja rozliczana w ramach roku, w którym została faktycznie wypłacona, chociaż dotyczyła zadań roku poprzedniego.
W skardze na ww. decyzję do tut. Sądu Spółka zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez dokonanej dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, polegające na nieprzeprowadzeniu samodzielnie w niniejszej sprawie postępowania dowodowego i oparcie się bezkrytycznie na ustaleniach Burmistrza Miasta {...} polegających na dowolnym przyjęciu, że wydatki w kwocie {...}zł nie stanowiły wydatków bieżących roku 2021, naruszając zasadę praworządności i prawdy obiektywnej, a w konsekwencji wydanie decyzji na nieprawidłowo ocenionym materiale dowodowym;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie przez organ zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby doprowadzić do wykonania przez Skarżącą decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, mimo spoczywania na nim takiej powinności,
3. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art.35 ust.1 i 3 u.f.z.o., przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w zw. z art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, przez jego błędną wykładnię i zastosowanie, że wypłacona dotacja w 2021 r. wykorzystana w części na poniesienie w roku 2021 wydatków związanych z rokiem 2020 i 2019 została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy w rzeczywistości została dotacja wydatkowana na cele mieszczące się w kategorii wydatków dozwolonych do rozliczenia z dotacji, a tym samym wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, a wydatki mogły być poniesione z dotacji oświatowej na rok 2021, nawet jeśli dotyczyły zadań roku 2019 i 2020;
4. naruszenie § 6 ust. 4 uchwały Nr {...}Rady Miejskiej w {...} z dnia {...} czerwca 2019 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych publicznym i niepublicznym przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego, szkołom, w tym szkołom podstawowym, w których zorganizowano oddział przedszkolny prowadzonym na terenie Gminy Miasta {...}, trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania oraz terminu i sposobu rozliczenia wykorzystania dotacji, przez jego niezastosowanie.
W oparciu o wskazane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, umorzenie postępowania i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że przekazana jej tytułem dotacji oświatowej w roku 2021 kwota w tym samym roku została wydatkowana. Ani w postępowaniu kontrolnym, ani w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie zakwestionowano, że wydatki Skarżącej mogą być pokryte z dotacji oświatowej na podstawie przepisów u.f.z.o. (art. 35). Do kontroli przedłożono dokumenty księgowe, tj. faktury, rachunki, listy płac, deklaracje, umowy oraz wyciągi bankowe, potwierdzające zapłatę za wydatki pokryte z otrzymanej dotacji. Kontrolujący nie mieli żadnych zastrzeżeń merytorycznych co do poczynionych wydatków.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów, że zapłata części należności w roku 2021 z dotacji za 2021 r., ale dotyczących zadań innego okresu spowodowała, że wydatki te dokonane zostały z naruszeniem art. 35 ust. 3 u.f.z.o. Zawarte w tym przepisie zastrzeżenie "niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania" oznacza, że możliwe jest finansowanie z dotacji na dany rok (tutaj 2021r.) wydatku poniesionego w tym samym roku, nawet jeżeli dotyczył on innego roku budżetowego (tutaj 2019r. i 2020r.).
Zdaniem Skarżącej, taką wykładnię potwierdzają powołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych, w tym m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 448/21 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Lu 351/24.
Ponadto Skarżąca podniosła, że w toku postępowania kontrolnego, wbrew obowiązującym przepisom u.f.z.o., jak i uchwały Nr {...}Rady Miejskiej w {...}z dnia {...} czerwca 2019 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych publicznym i niepublicznym przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego, szkołom, w tym szkołom podstawowym, w których zorganizowano oddział przedszkolny prowadzonym na terenie Gminy Miasta{...}, trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania oraz terminu i sposobu rozliczenia wykorzystania dotacji, zażądano od Skarżącej dostarczenia wszystkich dokumentów księgowych, finansowych, organizacyjnych oraz dotyczących przebiegu nauczania, do Urzędu Miejskiego w{...}, tymczasem zgodnie z § 6 ust. 2 tej uchwały kontrolujący ma prawo wglądu do prowadzonej przez nią dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, pobierania kopii dokumentów i innych materiałów w zakresie przedmiotu kontroli, z zachowaniem wymogów przewidzianych w przepisach odrębnych. W przypadku, gdy wymagana dokumentacja znajduje się poza siedzibą kontrolowanej jednostki, organ prowadzący zobowiązany jest zapewnić jej dostępność na czas kontroli w siedzibie kontrolowanej jednostki. Przepisy tej uchwały dają zatem prawo do wglądu do dokumentacji kontrolowanej placówki, nie zaś do domagania się wynoszenia tych dokumentów poza siedzibę kontrolowanej jednostki i dostarczenia tych dokumentów do innego miejsca (jak to miało w niniejszym przypadku). Takie postępowanie stanowiło naruszenie przepisów o trybie i sposobie przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji oświatowej, co również powinno prowadzić do uchylenia zaskarżonych decyzji i ewentualnie co najmniej przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie ponownie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyższych granicach Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji jest m.in. przepis art. 35 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1400 ze zm.- dalej: u.f.z.o. Przepis ten stanowi, że dotacja, o której mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania.
Brzmienie cytowanego przepisu wskazuje na to, że dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, czyli zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: 1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki oraz 2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, (wymienionych w przepisie). Przy czym, zgodnie z art.35 ust.2 u.f.z.o., przez wydatki bieżące należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art.236 ust.2 ustawy o finansach publicznych.
Ponadto wydatki finansowane dotacją muszą być poniesione w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania.
Oznacza to, że dla prawidłowego wykorzystania środków z dotacji istotne znaczenie ma:
– po pierwsze charakter wydatków, tj. sfinansowane dotacją mogą być jedynie bieżące wydatki związane z realizacją zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej
– po drugie data poniesienia tych wydatków, tj. pokryte dotacją mogą być wyłącznie wydatki poniesione w roku, na który została przyznana dotacja.
Jeżeli powyższe przesłanki są spełnione, to nie ma znaczenia, którego roku zadania te dotyczą, co wynika wprost z treści art.35 ust.3 u.f.z.o. i tak, zdaniem Sądu, należy odczytywać sporne sformułowanie "niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania". Jak słusznie wskazał WSA w Lublinie w powołanym wyroku z dnia 6 listopada 2024r. sygn. akt I SA/Lu 351/24, "w tej części przepis mówi o wydatkach poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, a nie zadaniach dotyczących roku budżetowego, na który dotacja została udzielona".
Zdaniem Sądu, takie rozumienie przepisu art.35 ust.3 u.f.z.o. jest zgodne z jego literalnym brzmieniem i odpowiada zasadom logiki, bo w przeciwnym razie ustawodawca nie dokonałby powyższego zastrzeżenia Interpretacja tego przepisu dokonana przez organy jest błędna i w tym zakresie zarzuty skargi są trafne.
Uznać zatem należy, że omawiany przepis art. 35 ust.3 u.f.z.o. dopuszcza możliwość sfinansowania dotacją przyznaną na dany rok również tych wydatków, które choć poniesione w roku przyznania dotacji, dotyczą zadań innych okresów, tj. innych lat budżetowych, np. lat poprzednich, jak w niniejszej sprawie. Dodać przy tym trzeba, że orzekające w sprawie organy nie wskazały przepisów, z których wynikałyby inne ograniczenia w zakresie wykorzystania dotacji oświatowej.
Za niezasadne Sąd uznał natomiast zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Zdaniem Skarżącej, naruszenie to miało polegać na dokonaniu przez SKO dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, nieprzeprowadzeniu samodzielnie w niniejszej sprawie postępowania dowodowego i oparcie się bezkrytycznie na ustaleniach organu I instancji, że zakwestionowane wydatki nie stanowiły wydatków bieżących roku 2021, a także na niewyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Jednakże w istocie ustalony stan faktyczny nie był kwestionowany, a jedynie treść rozstrzygnięcia opierająca się na odmiennej wykładni przepisu art.35 ust.3 u.f.z.o. Poza ogólnikowymi stwierdzeniami Skarżąca nie wskazała, na czym polegała dowolna ocena dowodów, jakie okoliczności pozostały niewyjaśnione, ani też jakie dowody powinien jeszcze przeprowadzić organ odwoławczy.
W ocenie Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, bez naruszenia przepisów postępowania; prawidłowo i wystarczająco dla rozstrzygnięcia sprawy został ustalony stan faktyczny sprawy. Natomiast zarzucane uchybienia w trakcie postępowania kontrolnego, polegające na nieuzasadnionym żądaniu przez organ wydania dokumentacji poza siedzibę kontrolowanej jednostki, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje naruszają przepis art.35 ust.3 u.f.z.o., przez jego błędną wykładnię, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art.135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Na mocy art.200 i art.205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023r., poz.1964 ze zm.), Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które złożyły się: wpis od skargi w wysokości 1.019zł i wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 3.600 zł.