I SA/Rz 163/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2011-05-17
NSApodatkoweŚredniawsa
VATCITrygor natychmiastowej wykonalnościprzedawnienieOrdynacja podatkowapostępowanie podatkoweskarżącyorgan podatkowydecyzja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi spółki na postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom podatkowym, uznając, że przesłanka zbliżającego się terminu przedawnienia i działania spółki utrudniające zakończenie postępowania uzasadniają nadanie rygoru.

Spółka złożyła skargi na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom podatkowym dotyczącym VAT i CIT. Spółka zarzucała brak podstaw prawnych i faktycznych do nadania rygoru. Sąd uznał, że przesłanka zbliżającego się terminu przedawnienia (krótszego niż 3 miesiące) została spełniona. Dodatkowo, sąd uznał, że działania spółki, polegające na składaniu wniosków o uzupełnienie decyzji do niewłaściwych organów i z brakami formalnymi, uprawdopodobniły, że zobowiązania nie zostaną wykonane przed upływem terminu przedawnienia. W konsekwencji, sąd oddalił skargi spółki.

Spółka "A" Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, które nadawały rygor natychmiastowej wykonalności decyzjom Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej dotyczącym podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 rok. Spółka kwestionowała zasadność nadania rygoru, argumentując, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargi, odwołał się do przepisów Ordynacji podatkowej regulujących zasady wykonywania decyzji podatkowych, w tym art. 239a i 239b. Sąd uznał, że przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4, dotycząca okresu krótszego niż 3 miesiące do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, została spełniona. Co więcej, sąd uznał, że działania spółki, polegające na składaniu wniosków o uzupełnienie decyzji do niewłaściwych organów i z brakami formalnymi, uprawdopodobniły, że zobowiązania podatkowe nie zostaną wykonane przed upływem terminu przedawnienia. Sąd podkreślił, że takie działania, obiektywnie rzecz biorąc, spowodują przedłużenie postępowania i mogą uniemożliwić skuteczne dochodzenie należności. W związku z tym, sąd oddalił skargi spółki, uznając, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zbliżający się termin przedawnienia jest jedną z przesłanek nadania rygoru, ale musi jej towarzyszyć uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania. W tym przypadku, działania spółki utrudniające zakończenie postępowania przed upływem terminu przedawnienia zostały uznane za takie uprawdopodobnienie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (termin przedawnienia krótszy niż 3 miesiące) została spełniona. Dodatkowo, sąd uznał, że działania spółki, polegające na składaniu wniosków do niewłaściwych organów i z brakami formalnymi, uprawdopodobniły, że zobowiązania nie zostaną wykonane przed upływem terminu przedawnienia, co spełnia wymóg z art. 239b § 2.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

o.p. art. 239b § § 1 pkt 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 239b § § 2

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 239a

Ordynacja podatkowa

Decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

o.p. art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku, o ile nie wystąpią okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu przedawnienia.

u.k.s. art. 31 § ust. 1

Ustawa o kontroli skarbowej

o.p. art. 213

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 216 § § 1

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przesłanka zbliżającego się terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (krótszy niż 3 miesiące). Działania spółki (składanie wniosków do niewłaściwych organów, braki formalne) uprawdopodabniające niewykonanie zobowiązania przed upływem terminu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Brak podstaw prawnych i faktycznych do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Organy nie wykazały sytuacji majątkowej spółki i nie uprawdopodobniły niewykonania zobowiązań. Posiadanie majątku przez spółkę powinno być uwzględnione. Wniesienie odwołania nie świadczy o zamiarze niewykonania zobowiązania.

Godne uwagi sformułowania

okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane działania spółki ocenione przez organ II instancji jako pozbawione treści merytorycznej, organ ten uznał za zmierzające do przedawnienia zobowiązań podatkowych brak jest podstaw aby kwalifikować brak profesjonalizmu w zakresie wskazania właściwego organu do rozpatrzenia wniosków oraz w zakresie braków formalnych wniosków jako celowego działania Spółki tak aby nie doszło do ostatecznego rozstrzygnięcia w zakresie podatku, natomiast ocenia, że, w sensie obiektywnym, te omyłki i braki uprawdopodabniają warunek przewidziany w art. 239b § 2.

Skład orzekający

Maria Serafin-Kosowska

przewodniczący

Grzegorz Panek

członek

Jacek Surmacz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom podatkowym, w szczególności w kontekście zbliżającego się terminu przedawnienia i działań strony utrudniających postępowanie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 2011 roku. Konieczność jednoczesnego spełnienia przesłanki z art. 239b § 1 i uprawdopodobnienia z § 2.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego dla podatników zagadnienia rygoru natychmiastowej wykonalności i przedawnienia, a sąd szczegółowo analizuje, jakie działania strony mogą być uznane za uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania.

Czy Twoje pismo do urzędu może sprawić, że decyzja podatkowa stanie się natychmiast wykonalna?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 163/11 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2011-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jacek Surmacz /sprawozdawca/
Maria Serafin-Kosowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I FSK 1382/11 - Wyrok NSA z 2012-06-29
I FSK 163/11 - Wyrok NSA z 2012-01-24
I SA/Łd 882/07 - Wyrok WSA w Łodzi z 2007-09-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 239b § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Grzegorz Panek NSA Jacek Surmacz /spr./ Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 maja 2011r. spraw ze skarg "A" Sp. z o.o. w L. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2011 r. : 1) nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2010 roku nr [...], 2) nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2010 roku nr [...] . - oddala skargi -
Uzasadnienie
I SA/Rz 163/11
Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w piśmie z dnia 13 października 2010r. wystąpił do Naczelnika o Urzędu Skarbowego o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom dotyczącym podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do lipca i od września do grudnia 2005r. nr (...) oraz podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 rok nr (...) (dat tych decyzji nie podano) wydanymi w stosunku do spółki z o.o. A z siedzibą w L..
Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 239b §1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacji podatkowej (Dz.U. nr 8 poz. 60 z 2005r. z późn. zm.) w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz.U. nr 8 poz. 65 z 2004r. z późn. zm.), a w uzasadnieniu podano że termin przedawnienia zobowiązań określonych tymi decyzjami upływa z końcem 2010r., decyzje te zostały doręczone spółce - do rąk pełnomocnika - w dniu 13 września 2010r. w terminie do wniesienia odwołania spółka przesłała do różnych urzędów administracji publicznej na terenie kraju żądania uzupełnienia decyzji przez określenie odsetek za zwłokę oraz przez pouczenie o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego. Ponadto podano, że ze sprawozdań finansowych spółki za lata 2006 - 2008 wynika, iż osiągała zyski ponad 1 ml zł, ale za 2009 rok poniosła stratę w wysokości 513.699zł i za tenże rok wystąpił 34% wzrost finansowania majątku zobowiązania, a w tym 15-krotny wzrost kredytów i pożyczek, co może spowodować niewykonalność określonych spółce zobowiązań podatkowych.
Postanowieniami z dnia (...) października 2010r., nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzjom Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia (...) sierpnia 2010r.:
- nr (...) określającej w podatku od towarów i usług za styczeń 2005r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 0zł i określającej zobowiązanie w tym podatku za ten miesiąc w wysokości 1.467zł,
- nr (...) określającej w podatku od towarów i usług za luty 2005r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym, w tym 1) do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 42.478 zł, 2) do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 0zł.
(innymi postanowieniami z tej samej daty i o tym samym numerze organ orzekł o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom dotyczącym podatku od towarów i usług za marzec, lipiec, październik i listopad 2005r.).
Jako podstawę prawną powyższych postanowień organ I instancji wskazał art. 239b § 1 pkt 4, § 2 i § 3 w związku z art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej.
Powyższe postanowienia utrzymane zostały w mocy postanowieniami Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) stycznia 2011r. odpowiednio nr nr (...),(...).
W uzasadnieniach powyższych postanowień, organ II instancji podał, że według oceny Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wyrażonej w wydanych przez niego decyzjach podatkowych, spółka A w rozliczeniu podatku od towarów i usług za styczeń 2005r. zaniżyła zobowiązanie podatkowe o 1.467 zł oraz zawyżyła kwotę do zwrotu o wartość 4.835zł, zaś odnośnie lutego 2005r. zawyżyła kwotę do zwrotu na rachunek bankowy o 70.930 zł i zawyżyła kwotę do przeniesienia na następny okres przeliczeniowy o 22.028 zł.
Według art. 239a Ordynacji podatkowej decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Rygor ten - zgodnie z art. 239b §1 pkt 4 Ordynacji podatkowej może być nadany, jeśli okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (inne przesłanki nadania rygoru wskazano w pozostałej części tego artykułu), przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu, warunkiem zastosowania § 1 jest uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Jeśli chodzi o kwestię przedawnienia, to według art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - przy uwzględnieniu stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (w uzasadnieniu postanowień błędnie wskazano Sąd Najwyższy jako uchwałodawcę) z dnia 29 czerwca 2009r. I FPS 9/08 - zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku, o ile nie wystąpią okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu przedawnienia; zasada ta ma zastosowanie do kwoty zwrotu różnicy podatku, kwoty zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.
W niniejszych sprawach termin przedawnienia niewątpliwie upływa z dniem 31 grudnia 2010r., a więc w dacie wydania przez organ I instancji postanowień w przedmiocie nadania decyzjom podatkowym rygoru natychmiastowej wykonalności, okres do upływu przedawnienia jest krótszy niż 3 miesiące.
Jeśli chodzi o kwestię uprawdopodobnienia niewykonania przez spółkę A zobowiązań podatkowych, to organ II instancji podkreślił, że nie jest to równoznaczne z udowodnieniem i wobec tego wystarczające jest uzasadnione przypuszczenie co do zaistnienia tego zdarzenia tj. niewykonania zobowiązania.
W niniejszych sprawach przesłanka ta została spełniona, skoro: spółka za 2009 rok poniosła straty w wysokości 513.699zł, chociaż w latach 2006-2008 osiągała zyski rzędu 1.000.000zł, co wynika ze sprawozdań finansowych spółki,
- w 2009r. nastąpił w spółce 34% wzrost finansowania majątku zobowiązaniami, w tym 15-krotny wzrost wartości kredytów i pożyczek,
- dochód spółki za 2008 rok wyniósł 1.285.087zł, zaś za 2009 rok spółka poniosła stratę w wysokości 445.068zł, co wynika z zeznań podatkowych spółki.
Powyższe okoliczności wskazują na znaczne pogorszenie sytuacji finansowej spółki.
Odnosząc się do posiadania przez spółkę nieruchomości o wartości 4.470.000zł - co spółka wykazała przy wniesieniu zażaleń - organ II instancji zauważył, że samo posiadanie przez spółkę majątku nie skutkuje wykonaniem zobowiązań podatkowych, a ponadto - co wynika z odpisu z księgi wieczystej - na dzień 24 sierpnia 2010r. nieruchomość ta była obciążona hipotecznie.
Organ II instancji podniósł także, iż "właściwy w sprawie organ" zobligowany był do wszczęcia śledztwa o przestępstwo skarbowe, gdyż spółka swoimi działaniami naraziła Skarb Państwa na uszczuplenie z tytułu podatku od towarów i usług oraz, że w ostatnim dniu terminu do złożenia odwołań, spółka wystosowała w trybie art. 213 Ordynacji podatkowej pisma zawierające żądania uzupełnienia decyzji o określenie wysokości należnych odsetek i o pouczenie o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego, które to pisma zostały rozesłane do różnych urzędów i izb skarbowych na terenie kraju i żadne z tych pism nie zostało przesłane do organu właściwego i żadne z nich nie zostało podpisane. Powyższe działania spółki ocenione przez organ II instancji jako pozbawione treści merytorycznej, organ ten uznał za zmierzające do przedawnienia zobowiązań podatkowych i stwarzające negatywny obraz dla perspektywy wykonania zobowiązań wynikających z decyzji podatkowych.
Spółka z o.o. A z siedzibą w S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jednobrzmiące skargi na opisane wyżej postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) stycznia 2011r. nr nr (...) dotyczące nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom organu I instancji w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2005r. (a także za marzec, lipiec, październik i listopad 2005r.) i wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień oraz postanowień organu I instancji jako wydanych z naruszeniem art. 239b 1 pkt 4 § 2, art. 120, art. 121 § 1, art. 122 art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 217 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skarg spółka zarzuciła, że zaskarżone postanowienia nie znajdują oparcia w przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy, bo nie zaistniały przesłanki uzasadniające nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom podatkowym wydanym w I instancji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.
Orzekający w niniejszych sprawach - tj. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności - organ I instancji czyli Naczelnik Urzędu Skarbowego w istocie nie wyjaśnił podstawy swoich postanowień, a mianowicie, że istnieje obawa niewykonania przez spółkę A zobowiązania podatkowego za styczeń i luty 2005r. (a także za marzec, lipiec, październik i listopad 2005r.); natomiast powołał się na przedawnienie tych zobowiązań z końcem 2010 roku.
Ta przesłanka wymieniona w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej - nie może jednak stanowić dla organu podatkowego automatycznej podstawy do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz musi być oceniana na gruncie konkretnej sprawy; podobnie też taką podstawą nie może być wniesienie odwołania od decyzji podatkowych, bo prawo zaskarżania decyzji jest podstawowym przywilejem i uprawnieniem podatnika, a skorzystanie z tego prawa nie świadczy o tym, że spółka swoich zobowiązań podatkowych nie wykona.
W zaskarżonych postanowieniach organ II instancji - a także organ I instancji - nie wykazał czy spółka dysponuje majątkiem pozwalającym na uregulowanie zobowiązań podatkowych, których ostateczna wysokość nie jest jeszcze pewna ze względu na toczące się postępowania odwoławcze i nie uprawdopodobnił, że zobowiązania te nie zostaną wykonane. Nie zostały zbadane wszystkie okoliczności sprawy w zakresie istnienia ewentualnego trwałego stanu niewykonania zobowiązań, bo w tym zakresie nie jest wystarczające samo subiektywne przekonanie organu i wysokość zobowiązań, lecz konieczne jest wskazanie konkretnych przyczyn, a te nie zostały przez organy wskazane. Dla nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom podatkowym nie jest wystarczająca przesłanka rychłego przedawnienia zobowiązań podatkowych, lecz z woli ustawodawcy musi zostać wykazana druga przesłanka czyli uprawdopodobnienie niewykonania tych zobowiązań.
W tym ostatnim zakresie organy obu instancji odwołały się jedynie do sprawozdań finansowych spółki i składanych przez nią zeznań podatkowych oraz do utraty zaufania do spółki jako podatnika, a nie ustaliły jej sytuacji majątkowej, nie przedstawiły żądnej zasadnej argumentacji ani dowodów co do niewykonania zobowiązań podatkowych, nie wzięły pod uwagę faktycznych możliwości spółki, nie zgromadziły danych co do aktywów spółki.
W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych postanowieniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skargi nie są uzasadnione.
Z dniem 1 stycznia 2009r. wskutek zmiany Ordynacji podatkowej przez ustawę z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 209, poz. 1318) uległy zmianie zasady dotyczące wykonania decyzji podatkowych. Od tej daty w zakresie wykonywania decyzji organu podatkowego obowiązują dwie podstawowe zasady, a mianowicie:
1) wstrzymania wykonania decyzji w czasie trwania postępowania odwoławczego,
2) wykonalności decyzji ostatecznej.
Nieostateczna decyzja organu podatkowego nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 239a Ordynacji podatkowej). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że zasadą jest niewykonywanie decyzji nieostatecznej. Zauważyć należy, że przytoczona norma dotycząca niewykonywania decyzji nieostatecznych ma charakter bezwzględnie obowiązujący jedynie w stosunku do organu podatkowego (organu egzekucyjnego), zaś strona ma możliwość dobrowolnego wykonania decyzji nieostatecznej, co ustawodawca wprost sformułował w art. 239g Ordynacji podatkowej.
Wykładnia art. 239a zobowiązuje również do podkreślenia, że zredagowana w tym przepisie zasada odnosi się jedynie do decyzji nakładającej na stronę obowiązek, który może podlegać wykonaniu poprzez zastosowanie przepisów ustawy egzekucyjnej.
Przesłanki uzasadniające nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności zawarte zostały w art. 239b Ordynacji podatkowej i, stosownie do § 1 tego artykułu, są to:
- posiadanie przez organ podatkowy informacji o toczącym się wobec strony postępowaniu egzekucyjnym w zakresie innych należności pieniężnych lub
- brak u strony majątku o wartości odpowiadającej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenie, lub
- dokonywanie przez stronę czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub
- okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Wymaga jednoznacznego podkreślenia, że przesłanki te są rozłączne, a co oznacza że każda z nich może stanowić uzasadnienie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Niemniej jednak spełnieniu jednej z wymienionych przesłanek musi towarzyszyć uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2). Interpretacja przepisów zawartych w art. 239b uprawnia do takiego stwierdzenia albowiem gdyby przyjąć że wymóg uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane nie musi towarzyszyć każdej z przesłanek wymienionych w § 1 omawianego artykułu prowadziłoby do niemożliwego do zaakceptowania wniosku o zbędności artykułu 239b § 2. Niemniej ważny jest tu aspekt aksjologiczny, przy przyjęciu, że ograniczenie uzasadnienia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności do jednych tylko spośród przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 byłoby przejawem nieuzasadnionego formalizmu. Konieczność jednoczesnego zaistnienia hipotez z § 1 i § 2 znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2010r. VIII SA/Wa 36/10 - Lex nr 620238).
Analiza przesłanek normowanych w art. 239b § 1 (pkt 1-4) uprawnia do stwierdzenia, że przesłanki nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności są związane przede wszystkim z sytuacją majątkową strony postępowania, jej podejściem do wykonywania zobowiązań pieniężnych oraz perspektywami wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji.
Art. 239 b § 2 w powiązaniu z art. 239b § 1 pkt 1-4 oznacza, że ustawodawca nie ograniczył katalogu okoliczności uprawdopodobniających, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Różne okoliczności faktyczne lub prawne mogą uprawdopodobniać poszczególne przesłanki przewidziane w art. 239b § 1, przy czym - w realiach konkretnej sprawy - te okoliczności mogą się pokrywać.
Powyżej przedstawione wnioski interpretacyjne znajdują wsparcie w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (projekt dostępny na stronach internetowych Sejmu - http://www.sejm.gov.pl i Senatu - http://www.senat.gov.pl, gdzie między innymi podkreślono, że jeżeli zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji organu I instancji może ulec przedawnieniu (a więc nie istnieją żadne okoliczności przerywające lub zawieszające bieg terminu przedawnienia) zasadnym jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 239b § 1 pkt 4). Biorąc pod uwagę skomplikowany charakter spraw podatkowych i czas trwania postępowania odwoławczego koniecznym jest zapewnienie minimalnego okresu umożliwiającego wykonanie zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji przed upływem terminu przedawnienia. Jak wynika z przytoczonych uwag i pozostałej argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu projektu ustawy przesłanka normowana art. 239b § 1 pkt 4 (okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące) jest uprawdopodobniona, jeśli istnieją okoliczności wskazujące, że w okresie krótszym niż 3 miesiące, po upływie którego nastąpi przedawnienie zobowiązania podatkowego, nie zostanie zakończone postępowanie odwoławcze. Taki pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym akcentuje się że przy przesłance okresu przedawnienia organ nie jest zobligowany do badania sytuacji materialnej podatnika (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2010r. I SA/Sz 294/10 - Lex nr 586004). Zaistnienie stanowiącej podstawę prawną postanowienia przesłanki w kontekście czasu trwania postępowania odwoławczego może spowodować trwałą utratę możliwości wykonania decyzji. Wydanie decyzji przez organ podatkowy lub wniesienie od niej odwołania nie przerywa ani nie zawiesza biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego dotyczy ta decyzja, jej niewykonalność nie może być instrumentem do doprowadzenia do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego poprzez przedawnienie w toku postępowania odwoławczego, ani też nie może doprowadzić do praktyki, w której odwołanie będzie wnoszone jedynie z pobudek związanych z wykonalnością decyzji, a nie w celu uzyskania merytorycznej weryfikacji decyzji w toku instancji (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2010r. I SA/Sz 295/10 - Lex nr 586005).
Przenosząc powyższe uwagi do realiów niniejszych spraw należy pokreślić, że organ podatkowy przyjął, że przesłanką uzasadniającą nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest przesłanka unormowana w art. 239b § 1 pkt 4, a więc że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Organ wykazał, co zresztą jest bezsporne między stronami, że rygor natychmiastowej wykonalności został nadany decyzjom nieostatecznym, a okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
W ocenie Sądu organ również uprawdopodobnił, że zobowiązania wynikające z decyzji nie zostaną wykonane. To uprawdopodobnienie wynika z okoliczności, że skarżąca Spółka w ostatnim dniu terminu, przewidzianym do złożenia odwołań od decyzji podatkowych, skierowała, w trybie art. 213 Ordynacji podatkowej, do różnych urzędów i izb skarbowych wnioski o uzupełnienie decyzji, poprzez określenie wysokości należnych niezapłaconych odsetek za zwłokę oraz poprzez pouczenie co do prawa wniesienia powództwa do sądu powszechnego. Pisma zawierające te wnioski zostały skierowane do niewłaściwych organów i nie zostały podpisane. Skierowanie tych wniosków do niewłaściwych organów spowoduje konieczność przekazania ich według właściwości do organu właściwego, a także procedowania w celu usunięcia braków formalnych. Dokonanie tych czynności procesowych, z uwzględnieniem stosownych terminów w zakresie uzupełnienia braków formalnych, w sensie obiektywnym, spowoduje przedłużenie toczącego się postępowania po wydaniu i doręczeniu stronie skarżącej nieostatecznych decyzji podatkowych. Sąd podkreśla jednocześnie, że brak jest podstaw aby kwalifikować brak profesjonalizmu w zakresie wskazania właściwego organu do rozpatrzenia wniosków oraz w zakresie braków formalnych wniosków jako celowego działania Spółki tak aby nie doszło do ostatecznego rozstrzygnięcia w zakresie podatku, natomiast ocenia, że, w sensie obiektywnym, te omyłki i braki uprawdopodabniają warunek przewidziany w art. 239b § 2. Tak więc dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonych do Sądu postanowień pozwala na stwierdzenie, że organ wykazał przesłankę z art. 239b § 1 pkt 4, przy spełnieniu wymogów z art. 239b §2.
W aspekcie podniesionych w skargach zarzutów należy zauważyć, że organ argumentując wydanie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności przytoczył również okoliczności, które mają wskazywać na złą sytuację finansową skarżącej Spółki, a w ocenie Sądu rozważania w tym zakresie nie były konieczne, gdyż organ uprawdopodobnił już, że zobowiązania wynikające z decyzji nie zostaną wykonane poprzez wskazanie na podejmowane przez Spółkę czynności procesowe, które uniemożliwią zakończenie ostateczne postępowania podatkowego przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W tej sytuacji wszystkie zarzuty odnoszące się do wadliwości ustaleń, również w zakresie wykazania dowodowego, co do stanu majątkowego skarżącej Spółki nie mogą odnieść zamierzonego skutku procesowego, gdyż wykazanie tych okoliczności - w realiach spraw - nie było niezbędne. Trzeba skonstatować, że stan majątkowy Spółki w aspekcie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, przy uwzględnieniu okoliczności przedmiotowych spraw, jest inrelewantny, skoro samo posiadanie majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w żadnej mierze nie przesądza, że decyzje zostaną wykonane.
Należy zauważyć, że ze względu na specyficzny charakter instytucji nadania rygoru natychmiastowej wykonalności organ podatkowy właściwy do nadania takiego rygoru nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 165 § 5 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Postępowanie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest postępowaniem odrębnym, jednak organ podatkowy w ramach tego postępowania ogranicza się tylko do okoliczności istotnych dla konkretnych, samodzielnych przesłanek z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej i w żadnej mierze nie odnosi się do decyzji podatkowej w zakresie prawidłowości rozstrzygnięcia. Jeszcze raz należy powtórzyć, że zarzuty strony skarżącej, iż organy obu instancji odwołały się jedynie do sprawozdań finansowych spółki i składanych przez nią zeznań podatkowych oraz do utraty zaufania do spółki jako podatnika, a nie ustaliły jej sytuacji majątkowej, nie przedstawiły żądnej zasadnej argumentacji ani dowodów co do niewykonania zobowiązań podatkowych, nie wzięły pod uwagę faktycznych możliwości spółki, nie zgromadziły danych co do aktywów spółki - nie mogą doprowadzić do uwzględnienia skarg, ponieważ przytoczenie argumentacji przez organ w zakresie sytuacji majątkowej Spółki było zbędne, a w związku z tym niedostatki postępowania w zakresie dowodów w tej kwestii nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy.
Z tych wszystkich przyczyn Sąd skargi oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).