I SA/Rz 161/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-06-11
NSApodatkoweŚredniawsa
VATdodatkowe zobowiązanie podatkowesankcja VATbłędy rachunkoweomyłkakontrola celno-skarbowakorekta deklaracjizasada proporcjonalnościprawo UE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymującą w mocy ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT, uznając, że błędy w rozliczeniach nie miały charakteru oczywistych omyłek i uzasadniały nałożenie sankcji.

Spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora IAS utrzymującą w mocy ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT za okres od maja do września 2021 r. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że nieprawidłowości wynikały z omyłek i błędów rachunkowych, a nie celowego oszustwa. Sąd uznał jednak, że błędy nie miały charakteru oczywistych omyłek, a organy prawidłowo zastosowały sankcję w wysokości 5% kwoty zaniżenia zobowiązania, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy i brak podstaw do odstąpienia od jej nałożenia. Skarga została oddalona.

Przedmiotem skargi spółki D. była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od maja do września 2021 r. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, twierdząc, że nieprawidłowości wynikały z oczywistych omyłek i błędów rachunkowych, którym sprzyjały warunki pandemii. Organ odwoławczy uznał, że nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, ponieważ błędy nie miały charakteru oczywistych omyłek. Podkreślono, że oczywista omyłka musi być widoczna na pierwszy rzut oka i nie wymaga wnioskowania. W ocenie organu, błędy w rozliczeniach spółki, takie jak podwójne ujęcie faktur czy nieujęcie niektórych kwot, nie miały charakteru oczywistego. Skala i rodzaj nieprawidłowości wskazywały na brak dochowania należytej staranności. Spółka argumentowała również naruszenie prawa UE, w tym zasady proporcjonalności, powołując się na wyrok TSUE w sprawie C-935/19. Sąd administracyjny uznał jednak, że wyrok ten nie może być interpretowany w sposób zawężający, a art. 273 Dyrektywy VAT dopuszcza sankcje również za nieprawidłowości niebędące oszustwem, pod warunkiem zachowania zasady proporcjonalności. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 112b ustawy o VAT, uwzględniając nowelizację wprowadzającą możliwość miarkowania sankcji. Uznano, że nieprawidłowości nie miały charakteru oczywistych omyłek ani błędów rachunkowych, a spółka, jako profesjonalny przedsiębiorca, ponosi odpowiedzialność za swoje rozliczenia. Sankcja w wysokości 5% została uznana za adekwatną do wagi naruszeń, biorąc pod uwagę ciągły i powtarzalny charakter nieprawidłowości oraz współpracę spółki z organami. Skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dodatkowe zobowiązanie podatkowe może być nałożone również za błędy w rozliczeniu, które nie są oszustwem, jeśli skutkują uszczupleniem budżetu państwa lub ryzykiem takiego uszczuplenia, pod warunkiem zachowania zasady proporcjonalności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 273 Dyrektywy VAT dopuszcza sankcje za nieprawidłowości w poborze VAT, nie tylko za oszustwa. Kluczowe jest zapewnienie prawidłowego poboru podatku i zapobieganie oszustwom, a sankcje nie mogą wykraczać poza to, co niezbędne. W analizowanej sprawie, błędy spółki, choć nie były oszustwem, skutkowały uszczupleniem budżetu, co uzasadniało nałożenie sankcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (36)

Główne

u.p.t.u. art. 112b § ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa przesłanki do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT.

u.p.t.u. art. 112b § ust. 2a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego w przypadku korekty deklaracji po doręczeniu upoważnienia do kontroli, w wysokości do 15% kwoty zaniżenia lub zawyżenia.

u.p.t.u. art. 112b § ust. 2b

Ustawa o podatku od towarów i usług

Wskazuje czynniki, które organ bierze pod uwagę przy ustalaniu dodatkowego zobowiązania podatkowego (okoliczności powstania nieprawidłowości, rodzaj i stopień naruszenia, częstotliwość, kwota nieprawidłowości, działania podatnika).

u.p.t.u. art. 112b § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa przesłanki do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT.

u.p.t.u. art. 112b § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT.

u.p.d.o.f. art. 112b § ust. 2a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Określa wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego w przypadku korekty deklaracji po doręczeniu upoważnienia do kontroli, w wysokości do 15% kwoty zaniżenia lub zawyżenia.

u.p.d.o.f. art. 112b § ust. 2b

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Wskazuje czynniki, które organ bierze pod uwagę przy ustalaniu dodatkowego zobowiązania podatkowego (okoliczności powstania nieprawidłowości, rodzaj i stopień naruszenia, częstotliwość, kwota nieprawidłowości, działania podatnika).

Pomocnicze

Dyrektywa 2006/112/WE art. 273

Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Przepis ten stanowi podstawę do nakładania przez państwa członkowskie dodatkowych obowiązków niezbędnych dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobiegania oszustwom, pod warunkiem zachowania zasady proporcjonalności.

u.p.t.u. art. 112b § ust. 3 pkt 2 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa przesłankę do odstąpienia od ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, gdy nieprawidłowości wiążą się z błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami.

ustawa o KAS art. 62 § ust. 4

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

Umożliwia podatnikowi skorygowanie deklaracji w terminie 14 dni od doręczenia upoważnienia do kontroli.

ustawa o KAS art. 83 § pkt 3

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

Określa, że zakończona kontrola celno-skarbowa przekształca się w postępowanie podatkowe, jeżeli organ uwzględnił korektę deklaracji i istnieją przesłanki do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Konstytucja RP art. 91 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej zastosowanie zależy od ustawy.

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada budzenia zaufania do organów podatkowych.

O.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych do udzielania wyjaśnień i informacji prawnych.

O.p. art. 2a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.

Prawo przedsiębiorców art. 10 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

Zasada proporcjonalności w stosowaniu sankcji.

Prawo przedsiębiorców art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

Zasada, że przepisy prawa przedsiębiorców stosuje się w sposób najmniej dolegliwy dla przedsiębiorcy.

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

u.p.t.u. art. 108

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis dotyczący obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług.

u.p.t.u. art. 112b § ust. 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa przypadki, w których można odstąpić od ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.

u.p.t.u. art. 25

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepisy intertemporalne dotyczące stosowania art. 112b i 112c ustawy o VAT po nowelizacji.

u.p.t.u. art. 112b § ust. 3 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa, że złożenie korekty deklaracji przed wszczęciem kontroli zwalnia od dodatkowego zobowiązania.

u.p.t.u. art. 112b § ust. 3 pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa, że można odstąpić od ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w przypadku błędów rachunkowych lub oczywistych omyłek.

u.p.t.u. art. 112c

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis dotyczący dodatkowego zobowiązania podatkowego.

Ustawa z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw art. 11

Przepis przejściowy dotyczący stosowania sankcji VAT przed 1 stycznia 2017 r.

ustawa zmieniająca art. 25

Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych podatków

Przepisy intertemporalne dotyczące stosowania art. 112b i 112c ustawy o VAT po nowelizacji.

u.p.d.o.f. art. 112b § ust. 3 pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

Określa przesłankę do odstąpienia od ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, gdy nieprawidłowości wiążą się z błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami.

ustawa o KAS art. 62 § ust. 4

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Umożliwia podatnikowi skorygowanie deklaracji w terminie 14 dni od doręczenia upoważnienia do kontroli.

ustawa o KAS art. 83 § pkt 3

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Określa, że zakończona kontrola celno-skarbowa przekształca się w postępowanie podatkowe, jeżeli organ uwzględnił korektę deklaracji i istnieją przesłanki do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.

TFUE art. 288

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Przepis dotyczący mocy wiążącej aktów instytucji UE.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo zinterpretowały przepisy art. 112b ustawy o VAT, uwzględniając nowelizację i możliwość miarkowania sankcji. Błędy w rozliczeniach spółki nie miały charakteru oczywistych omyłek lub błędów rachunkowych, co uzasadniało nałożenie sankcji. Zastosowanie przepisów w nowym brzmieniu do postępowania wszczętego przed wejściem w życie nowelizacji nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz. Sankcja VAT jest dopuszczalna również za błędy, które nie są oszustwem, jeśli skutkują uszczupleniem budżetu, przy zachowaniu zasady proporcjonalności.

Odrzucone argumenty

Nieprawidłowości wynikały z oczywistych omyłek i błędów rachunkowych, co powinno skutkować odstąpieniem od sankcji. Zastosowanie art. 112b ustawy o VAT do okresu poprzedzającego nowelizację narusza zasadę niedziałania prawa wstecz. Nałożenie sankcji jest niezgodne z prawem UE (art. 273 Dyrektywy VAT) i zasadą proporcjonalności, ponieważ nieprawidłowości nie miały charakteru oszustwa. Organy naruszyły przepisy postępowania, m.in. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Oczywista omyłka to taka, która jest widoczna na pierwszy "rzut oka" i nie ma trzeba przeprowadzać żadnych czynności, żadnego wnioskowania aby stwierdzić, że rzeczywiście dany zapis jest nieprawidłowy. Tymczasem sposób złożenia deklaracji przez Spółkę, dokonane w niej zapisy, czasokres pomiędzy jej złożeniem a wszczęciem kontroli celno- skarbowej wskazuje, że nieprawidłowości nie mogą być za uznane za efekt oczywistej omyłki. Skarżąca prezentując takie stanowisko bezpodstawnie zawężająco odczytuje w/w wyrok TSUE w sprawie C-935/19, wywodząc, że obowiązujące przepisy podatkowe uchwalone na kanwie wskazań TSUE zawartych w tym wyroku nakazują organom podatkowym ustalać dodatkowe zobowiązanie podatkowe tylko w przypadku świadomych działań przestępczych, oszustw podatkowych bądź też nadużyć prawa. Instytucja ta została wprowadzona do polskiego porządku prawnego z dniem 1 stycznia 2017 r. na mocy ustawy z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz.2024). W tej sytuacji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i jako taka nie może być skutecznie kwestionowana.

Skład orzekający

Grzegorz Panek

przewodniczący

Piotr Popek

sprawozdawca

Tomasz Smoleń

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT (sankcji VAT), w szczególności w kontekście błędów niebędących oszustwem, zasady proporcjonalności i prawa UE, a także stosowania przepisów po nowelizacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji z 2023 r. Wartością dodaną jest analiza przepisów intertemporalnych i odniesienie do orzecznictwa TSUE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu błędów w rozliczeniach VAT i stosowania sankcji. Analiza orzeczenia pozwala zrozumieć, kiedy błędy mogą być uznane za oczywiste, a kiedy prowadzą do nałożenia sankcji, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.

Czy błąd w VAT to zawsze oszustwo? Sąd wyjaśnia, kiedy sankcja jest uzasadniona.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 161/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Piotr Popek /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 273
Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dz.U. 2022 poz 931
art. 112b ust. 2a, ust. 2b, ust. 3 pkt 2 lit a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2024 r., nr 1801-IOV-1.4103.54.2023 w przedmiocie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od maja 2021 r. do września 2021 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. w W. (dalej: Spółka/skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2024 r.: nr 1801-IOV-1.4103.54.2023, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 11 sierpnia 2023 r., nr 408000- 408000-CKK-2.5.5001.58.2023, ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za:
• maj 2021 r. w kwocie [...] zł,
• czerwiec 2021 r. w kwocie [...] zł,
• lipiec 2021 r. w kwocie [...] zł,
• sierpień 2021 r. w kwocie [...] zł,
• wrzesień 2021 r. w kwocie [...] zł,
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że na podstawie upoważnienia z 11 lipca 2022 r. wszczęto wobec Spółki kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości i rzetelności rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe łącznie od maja 2021 r. do września 2021 r.
Spółka korzystając z prawa wynikającego z art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, ze zm., dalej: ustawa o KAS) i w terminie 14 dni od dnia doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej skorygowała deklaracje w zakresie objętym kontrolą składając w dniu 2 sierpnia 2022 r. korektę plików JKP_V7M za grudzień 2020 r., styczeń, luty i kwiecień 2021 r. oraz styczeń, luty i marzec 2022 r., a następnie w dniu 3 sierpnia 2022 r. za październik i listopad 2021 r., a także luty 2022 r.
Stwierdzając prawidłowość złożonych korekt plików JPK_VAT oraz deklaracji za poszczególne okresy rozliczeniowe od maja do września 2021 r. Naczelnik PUCS w Przemyślu uwzględnił korekty złożone w ww. trybie art. 62 ust. 4 ustawy o KAS z uwagi jednak na fakt, że zaistniały przesłanki do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, dokonał przekształcenia kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. organ ustalił wobec Spółki dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od maja do września 2021 r. Ustalając wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego organ wziął pod uwagę stan faktyczny i prawny, tj. okoliczności powstania nieprawidłowości, rodzaj i stopień naruszenia ciążącego na podatniku obowiązku, wagę i częstotliwość stwierdzanych dotychczas nieprawidłowości, kwotę stwierdzonych nieprawidłowości ale przede wszystkim sposób zachowania się po stwierdzeniu nieprawidłowości, i w oparciu o art. 112b ust. 2a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 1747, z późn. zm. dalej: ustawa o VAT) przyjął ją w wysokości 5 % kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego, zwrotu podatku naliczonego oraz różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe.
Spółka nie zgadzając się z treścią w/w decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego poprzez zastosowanie sankcji jak do oszustwa podatkowego, w sytuacji gdy nieprawidłowości wynikały wyłącznie z oczywistych omyłek i błędów rachunkowych, którym to sprzyjały warunki pandemii SARS-COV19, gdzie jak się okazało dotychczasowe procedury organizacji i weryfikacji pracy sprawdzone w normalnych warunkach w czasach pandemii okazały się nieskuteczne.
Organ odwoławczy opisaną na wstępie decyzją z dnia 12 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Podkreślił na wstępie, że kwestią bezsporną są ustalenia w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za okres: za okres od maja do września 2021 r. Jako prawidłowe a zarazem niesporne ocenił ustalenia, że Spółka:
1. w rozliczeniu podatku VAT za maj 2021 r.:
a) w korekcie deklaracji złożonej 30 czerwca 2022 r. zaniżyła zobowiązanie podatkowe o [...] zł, bowiem w badanym okresie zawyżyła łączną kwotę podatku naliczonego do odliczenia o kwotę [...] zł,
b) w korekcie złożonej 2 sierpnia 2022 r. uwzględniała zaniżenie wysokości podatku podlegającej wpłacie do Urzędu Skarbowego o kwotę [...] zł;
2. w rozliczeniu podatku VAT za czerwiec 2021 r.:
a) w korekcie złożonej 30 czerwca 2022 r. zawyżyła kwotę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy o [...] zł, bowiem w badanym okresie:
- zaniżyła łączną kwotę podatku należnego o kwotę [...] zł,
- zawyżyła łączną kwotę podatku naliczonego do odliczenia o kwotę [...] zł,
b) w korekcie deklaracji złożonej sierpnia 2022 r. uwzględniała zawyżenie wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym o kwotę [...] zł;
3. w rozliczeniu podatku VAT za lipiec 2021 r.:
a) w korekcie deklaracji złożonej 30 czerwca 2022 r. zawyżyła kwotę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia o [...] zł, bowiem w badanym okresie:
- zawyżyła kwotę zwrotu podatku na rachunek o kwotę [...] zł,
- zawyżyła wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy o kwotę [...] zł,
- zawyżyła wysokość nadwyżki podatku naliczonego z poprzedniej deklaracji o kwotę [...] zł,
b) w korekcie deklaracji złożonej 2 sierpnia 2022 r. uwzględniała zawyżenie wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym o kwotę [...] zł;
4. w rozliczeniu podatku VAT za sierpień 2021 r.:
a) w korekcie deklaracji złożonej 5 lipca 2022 r. zaniżyła zobowiązanie podatkowe kwotę o [...] zł, bowiem w badanym okresie:
- zaniżyła podatek należny o kwotę [...] zł,
- zawyżyła łączną kwotę podatku naliczonego do odliczenia o kwotę [...] zł,
- zawyżyła wysokość nadwyżki podatku naliczonego z poprzedniej deklaracji o kwotę [...] zł;
b) w korekcie deklaracji złożonej 2 sierpnia 2022 r. uwzględniała zaniżenie wysokości podatku podlegającej wpłacie do Urzędu Skarbowego o kwotę [...] zł;
5. w rozliczeniu podatku VAT za wrzesień 2021 r.:
a) w korekcie deklaracji złożonej 22 kwietnia 2022 r. zaniżyła zobowiązanie podatkowe kwotę o [...] zł, bowiem w badanym okresie:
- zaniżyła podatek należny o kwotę [...] zł,
- zawyżyła łączną kwotę podatku naliczonego do odliczenia o kwotę [...] zł,
b) w korekcie deklaracji złożonej 2 sierpnia 2022 r. uwzględniała zaniżenie wysokości podatku podlegającej wpłacie do Urzędu Skarbowego o kwotę [...] zł.
W związku z nie kwestionowaniem przez Spółkę powyższych ustaleń (nieprawidłowości) – Spółka skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 62 ust. 4 ustawy o KAS skutek doręczenia upoważnienia o przeprowadzeniu kontroli celno-skarbowej i skorygowała w dniu 2 sierpnia 2023 r. deklaracje VAT w zakresie objętym kontrolą, stwierdził organ odwoławczy, że kwestią sporną jest prawidłowość nałożenia na Spółkę sankcji w wysokości 5 % kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego lub kwoty różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe za poszczególne okresy rozliczeniowe w oparciu o przepis art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy o VAT w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych podatków z dnia 26 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023r., poz. 1059, dalej: ustawa zmieniająca), która weszła w życie z dniem 6 czerwca 2023.
Wpierw organ odwoławczy odniósł się do podnoszonej przez Spółkę kwestii odstąpienia od ustalenia omawianej sankcji, w związku z sytuacją określoną w art. w art. 112b ust. 3 ustawy o VAT, to jest w związku z tym, że według Spółki nieprawidłowości wystąpiły w następstwie błędów rachunkowych czy oczywistych omyłek. Podzielił w tej mierze stanowisko organu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki pozwalające na odstąpienie od ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, o których mowa w art. 112b ust. 3 ustawy o VAT. W szczególności uznał, że trafnie organ I instancji zidentyfikował charakter naruszeń przez Spółkę, dochodząc do prawidłowego wniosku, że nie były one wynikiem popełnionych w deklaracji błędów rachunkowych i oczywistych omyłek. Przesłankę z art. 112b ust. 3 pkt 2a ustawy o VAT należy bowiem zdaniem organu identyfikować z błędami o charakterze kalkulacyjnym, matematycznym, błędami słownymi lub cyfrowymi nie budzącymi najmniejszej wątpliwości. Tymczasem sposób złożenia deklaracji przez Spółkę, dokonane w niej zapisy, czasokres pomiędzy jej złożeniem a wszczęciem kontroli celno- skarbowej wskazuje, że nieprawidłowości nie mogą być za uznane za efekt oczywistej omyłki.
Podkreślił organ odwoławczy, że oczywista omyłka to taka, która jest widoczna na pierwszy "rzut oka" i nie ma trzeba przeprowadzać żadnych czynności, żadnego wnioskowania aby stwierdzić, że rzeczywiście dany zapis jest nieprawidłowy. Zapis taki musi być więc oczywiście wadliwy, a samo zapoznanie się z dokumentem świadczy o tym, że zapis jest błędny i nie istnieje konieczność konfrontowania tego zapisu z innymi dokumentami. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie taki rodzaj omyłek, jak również błędów rachunkowych w deklaracjach nie zachodzi. Omyłki i błędy rachunkowe, które w konsekwencji spowodowały złożenie przez Spółkę korekt deklaracji za poszczególne okresy rozliczeniowe nie miały charakteru oczywistego, wynikały z nieprawidłowego ujęcia dowodów źródłowych w plikach JPK_VAT tj. (podwójnego ujęcia kwot z faktur, nie ujęcia kwot z faktur, ujęcia nieprawidłowych kwot z faktur, ujęcia kwot z faktur wystawionych na inny podmiot. Podkreślił organ, że Spółka w złożonych za miesiące od maja do września 2021 r. deklaracjach VAT-7, które weszły do obrotu prawnego, wykazywała zaniżone wartości sprzedaży w czerwcu, sierpniu i wrześniu, jak również zawyżone wartości z tytułu nabyć we wszystkich miesiącach objętych niniejszym postępowaniem. W jego ocenie już sama skala i rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości wyraźnie wskazują, że nie miały one charakteru epizodycznego. Za błędy rachunkowe ani za oczywistą omyłkę nie można uznać powyższych zaniedbań w postaci zaniżenia wartości nabyć netto na łączną kwotę netto [...] zł i VAT [...] zł, podobnie jak nie sposób klasyfikować jako incydentalnego błędu działań polegających na pominięciu w rozliczeniu podatku VAT transakcji sprzedaży na łączną kwotę [...] zł, VAT [...] zł.
Podkreślił także Dyrektor IAS, że w niniejszej sprawie, aby odkryć taki błąd konieczne było wszczęcie czynności kontrolnych co z góry uniemożliwiało zakwalifikowanie powyższych omyłek jako oczywiste. Zaznaczył także, że w przedmiotowej sprawie następowało wielokrotne korygowanie tych samych okresów rozliczeniowych, podatnik sam nie spostrzegł swojego błędu, a przecież w sytuacji gdyby był on oczywisty to powinien zostać przez właściwe organy spółki przez dłuższy okres czasu przed wszczęciem kontroli celno- skarbowej dostrzeżony. W ocenie organu odwoławczego opisane przez organ pierwszej instancji nieprawidłowości w tym zakresie wskazują na brak dochowania przez Spółkę odpowiedniej staranności w prowadzeniu dokumentacji podatkowej.
Dyrektor IAS zauważył, że Spółka w swej argumentacji starała się przerzucić odpowiedzialność za powyższe nieprawidłowości na okoliczności niezależne, jak choroby pracowników czy pandemia, jednak oczywistym jest dla organu, że prowadzenie działalności gospodarczej związane jest z ponoszeniem całkowitej odpowiedzialności za jej funkcjonowanie, co oznacza, że zakres zadań zleconych innym podmiotom i sposób ich realizacji w żadnym wypadku nie zwalniają Spółki z konsekwencji zaistniałych nieprawidłowości. Nie wnikając zatem w to, czy stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości w rozliczeniu podatku VAT były efektem oszukańczych działań Spółki, czy też były wynikiem jej niedbalstwa przy kontroli zadań zleconych księgowym, to i tak według organu odwoławczego w obu tych sytuacjach Spółka ponosi winę za nierzetelne rozliczenia podatkowe i nie może skutecznie powoływać się na nieświadomość takiego stanu rzeczy. W rezultacie, zdaniem organu strona bądź świadomie naruszała obowiązujące przepisy ustawy podatkowej, bądź co najmniej godziła się na takie naruszenia. Zauważył przy tym, że Spółka będąca profesjonalnym przedsiębiorcą, powinna prezentować dalece odpowiedzialną postawę i weryfikować rzetelności swych rozliczeń podatkowych, zwłaszcza, że uchybienia te nie były jednostkowe i nie dotyczyły marginalnych kwot, wręcz przeciwnie miały cykliczny charakter.
DIAS zaznaczył, że pomimo złożenia przez Spółkę korekt deklaracji zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym, organ miał prawo do orzeczenia o nałożeniu na nią sankcji na podstawie art. 112b ust. 2a, zaś realizacja tego prawa, wbrew zarzutom w odwołaniu, nie zrównywała sytuacji Spółki jak oszustwa podatkowego. W myśl art. 62 ust. 4c ustawy o KAS, doręczenie kontrolowanemu zawiadomienia o uwzględnieniu korekty deklaracji kończy kontrolę celno-skarbową, jednak zgodnie z art. 83 pkt 3 ustawy o KAS zakończona kontrola celno-skarbowa przekształca się w postępowanie podatkowe, jeżeli m.in. organ uwzględnił złożoną korektę deklaracji i istnieją przesłanki do ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług lub istnieją przesłanki do określenia kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ustawy o VAT. Zatem dokonanie korekty deklaracji skutkuje tym, że zbędne jest wydanie decyzji podatkowej w zakresie w jakim prowadzona była kontrola, nie zwalnia to jednak organu kontroli od wszczęcia postępowania w sprawie określenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Jednocześnie zauważył organ odwoławczy, że w myśl art. 112b ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT, złożenie korekty deklaracji podatkowej uwalnia podatnika od dodatkowego zobowiązania podatkowego tylko w tym przypadku, gdy zostało dokonane przez wszczęciem kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej. Jedyną preferencję w tym zakresie, związaną z zadeklarowaniem podatku w prawidłowej wysokości i wpłaceniem go na konto właściwego organu podatkowego lub zwrotem kwoty nienależnego zwrotu podatku przewiduje art. 112b ust. 2a ustawy o VAT wprowadzający dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości do 15%.
Jako podstawę prawną decyzji DIAS wskazał właśnie art. 112b ust. 2a ustawy o VAT zgodnie z którym, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, podatnik skorygował deklarację zgodnie z art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej i najpóźniej w dniu złożenia tej korekty deklaracji wpłacił kwotę zobowiązania podatkowego lub zwrócił nienależną kwotę zwrotu, naczelnik urzędu celno-skarbowego ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości do 15% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego, kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe.
Podkreślił przy tym organ odwoławczy, że według art. 112b ust. 2b ustawy o VAT ustalając dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w ust. 1-2a, naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno- skarbowego bierze pod uwagę:
1) okoliczności powstania nieprawidłowości,
2) rodzaj i stopień naruszenia ciążącego na podatniku obowiązku, które skutkowało powstaniem nieprawidłowości,
3) rodzaj, stopień i częstotliwość stwierdzanych dotychczas nieprawidłowości dotyczących nieprzedawnionych zobowiązań w podatku,
4) kwotę stwierdzonych nieprawidłowości, w tym kwotę zaniżenia zobowiązania podatkowego, kwotę zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe,
5) działania podjęte przez podatnika po stwierdzeniu nieprawidłowości w celu usunięcia skutków nieprawidłowości.
Zdaniem organu wszystkie powyższe dyrektywy zostały przez organ I instancji wykazane w decyzji stanowiącej przedmiot odwołania. Odnośnie dyrektywy z pkt 1) organ odwoławczy podkreślił, że problem pracy zmianowej i zdalnej spowodowanej pandemią SARS-COV19, choroby pracowników, na które powołuje się Spółka, nie zwalniały Spółki od zachowania wzmożonej czujności w dokonywaniu rozliczeń podatku od towarów i usług. Okoliczności pandemii i związane z nią zmiany sposobu świadczenia pracy dotknęły wielu branż na rynku pracy, wobec tego nie może ona poczytywać ich jako nadzwyczajne uwarunkowania, które zwalniają z rzetelnego wywiązywania się z obowiązków podatkowych i rozliczania z budżetem państwa. Zaznaczył organ, że powyższe zaniedbania nie były jednostkowe a Spółka będąca profesjonalnym przedsiębiorcą, powinna prezentować odpowiedzialną postawę i weryfikować nieustannie rzetelności swych rozliczeń podatkowych, bowiem sytuacja ta powtarzała się przy każdym rozliczeniu podatku, nie były to zdarzenia jednorazowe, incydentalne lecz powielane na przestrzeni co najmniej trzech lat (lata 2020-2022 objęto kontrolą).
Co do kolejnej dyrektywy organ odwoławczy wskazał, że uchybienia Spółki dokonywane w poszczególnych okresach rozliczeniowych zostały ustalone jednoznacznie. Jako nieakceptowalne uznał zrzucanie wyłącznej odpowiedzialności na system, który nie został przetestowany i sprawdzony w nowych warunkach pracy spowodowanych pandemią, a w tym zakresie wymagana była zapobiegliwość. Powyższe uchybienia zdarzały się przy każdym rozliczeniu podatku od towarów i usług składanym za okresy miesięczne na przestrzeni całego kontrolowanego okresu, tj. od grudnia 2020 r. do marca 2022 r.
Odnosząc się do czwartej dyrektywy, wskazał organ odwoławczy, że skala stwierdzonych nieprawidłowości skutkowała powstaniem za okres objęty niniejszą decyzją uszczupleniem względem budżetu państwa polegającym na zaniżeniu kwoty podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego o [...] zł, zawyżenia kwoty do przeniesienia o [...] zł oraz zawyżenia kwoty do zwrotu z US w wysokości [...] zł. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie Spółka dokonując rozliczenia tak wysokich kwot, powinna ze szczególnie wzmożoną ostrożnością i starannością zadbać o prawidłowość i rzetelność rozliczeń podatku VAT.
W nawiązaniu do ostatniej dyrektywy organ odwoławczy podkreślił, że Spółka skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 62 ust. 4 ustawy o KAS i złożyła w dniu 2 sierpnia 2022 r. korekty plików JPK_V7M oraz uregulowała wszelkie należności z tytułu zobowiązań podatkowych. Zaznaczył jednak, że nie stanowi to przesłanki obniżenia wysokości sankcji, ponieważ preferencja w postaci górnej granicy sankcji do 15% opiera się już na dokonaniu takich działań. Nie bez znaczenia pozostaje jednak fakt, że Spółka w trakcie prowadzonej kontroli oraz postępowania podatkowego aktywnie współpracowała z organem w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, na kierowane wezwania odpowiadała bez zbędnej zwłoki, udzielając wyjaśnień i przedkładając odpowiednie dokumenty źródłowe.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji zasadnie w oparciu o uregulowania art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, art. 112b ust. 2a oraz art. 112b ust. 2b ustawy o VAT wymierzył Spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od maja do września 2021 r. w kwotach odpowiadających 5% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego, kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe. Dodatkowe zobowiązanie w ustalonej wysokości zdaniem organu odwoławczego jest właściwe do osiągnięcia zamierzonego celu (zapewnienie prawidłowego poboru podatku i zapobieganie oszustwom podatkowym) oraz nie wykracza poza to, co niezbędne do jego osiągnięcia.
Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że zapadła w sprawie decyzja organu I instancji nie narusza wskazanych w odwołaniu przepisów prawa procesowego wskazanych w odwołaniu jak też postanowień ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r., poz. 221), a zwłaszcza jej art. 10 i 11.
W skardze do tut. Sądu na opisaną wyżej decyzję DIAS w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2024 r. Spółka, za pośrednictwem fachowego pełnomocnika doradcy podatkowego, zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego t.j.
a) art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004.90.864/2 z późn. zm., dalej "TFUE") w związku z art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE poprzez uznanie, że art. 112b ust. 1, ust. 2 i ust. 2b ustawy o VAT prawidłowo implementuje zasady zawarte w art. 273 Dyrektywy Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.z 2006 r., poz. 347.1 z dnia 2006.12.11, dalej: "Dyrektywa 2006/112/WE") służące zwalczaniu przestępczości podatkowej z uwzględnieniem zasad proporcjonalności i neutralności VAT;
b) art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 112b ust. 1, ust. 2 i ust. 2b ustawy o VAT w zw. z art. 25 ustawy o VAT poprzez stosowanie prawa wstecz ze względu na brak przepisów przejściowych i pogorszenie w ten sposób sytuacji podatników poprzez stosowanie nowych przepisów do okresów gdy sankcja była niezgodna z prawem UE i w sprawach takich jak będąca przedmiotem skargi nie było możliwości zastosowania jej bez naruszenia prawa UE,
c) art. 112b ust. 3 pkt 2 ustawy o VAT poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie i ustalenie sankcji z tytułu nieprawidłowości wynikających z oczywistych omyłek i błędów rachunkowych a nie celowego oszustwa podatkowego,
d) art. 112b ust. 2 ustawy o VAT poprzez zastosowanie sankcji jak do oszustwa podatkowego w sytuacji, gdy nieprawidłowości wynikały wyłącznie z oczywistych omyłek i błędów rachunkowych,
2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a) art. 122 w zw. z art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.) poprzez uchybienie obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a przez to poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego,
b) art. 191 O.p. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na wydaniu rozstrzygnięcia w danej sprawie na podstawie części materiału dowodowego, z pominięciem okoliczności faktycznych przemawiających na korzyść strony skarżącej,
c) art. 121 § 1 O.p. naruszenie zasady budzenia zaufania do organów podatkowych, przez prowadzenie postępowania w sposób mający jedynie udowodnić podstawy do zastosowania sankcji,
d) art. 124 w zw. z art. 121 w zw. z art. 191 O.p. poprzez brak samodzielnej weryfikacji negatywnych przesłanek uniemożliwiających nałożenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT wynikających z art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE,
e) art. 2a o.p. w zw. z art. 10 ust. 2 i art. 11 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść podatnika i stosowanie sankcji w sytuacji gdy okoliczności sprawy nie wskazują na oszustwo podatkowe.
Wywodząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej jej decyzji I instancji i umorzenie postępowania podatkowego oraz orzeczenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiła skarżąca argumentację na poparcie stawianych zarzutów, która była zbieżna ze stanowiskiem reprezentowanym w postępowaniu podatkowym.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w świetle art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 329 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) następuje w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując kontroli sądowej zaskarżonej decyzji DIAS z 12 stycznia 2024 r. w zakreślonych wyżej granicach Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu.
Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się przede wszystkim do dwóch zasadniczych kwestii merytorycznych. Po pierwsze, czy w ustalonych okolicznościach sprawy, w sytuacji stwierdzenia bezspornych nieprawidłowości w rozliczeniu podatku VAT za badane okresy, w związku z którymi nie zarzucono Spółce znamion oszustwa podatkowego lub nadużycia prawa, organ był uprawniony do ustalenia Spółce dodatkowego zobowiązania podatkowego tzw. sankcji, zwłaszcza w sytuacji, gdy przepisy art. 112 b ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia nieprawidłowości nie pozwalały na miarkowanie sankcji do ich wagi i charakteru. Po drugie, jeśli nawet przyjąć, że organy miały kompetencje do ustalenia Spółce w/w sankcji, to czy nie wystąpiły w sprawie podstawy do odstąpienia od wymierzenia sankcji na podstawie 112b ust 3 pkt 2 a ustawy o VAT.
Wskazać należy, że organ odwoławczy, podobnie zresztą jak organ I instancji orzekali w stanie prawnym dotyczącym dodatkowego zobowiązania podatkowego określonego w art. 112b ustawy o VAT, ustalonym na podstawie przepisów wprowadzonych ustawą zmieniającą z dnia 26 maja 2023r., które, stosownie do treści art. 25 ustawy zmieniającej, weszły w życie z dniem 6 czerwca 2023r., to jest przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
W obecnym brzmieniu art. 112b ustawy o VAT, w miejsce sztywnych i jedynie możliwych do zastosowania wysokości sankcji, wprowadzono możliwość ustalenia jej wysokości do uznania organu (art. 112b ust. 1, ust. 2 i 2a ustawy o VAT poprzez wprowadzenie zapisu "do", w zależności od przypadku, 30%, 20 % lub 15%) a ponadto dodano ust. 2b, zgodnie z którym ustalając dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w ust. 1-2a, naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego bierze pod uwagę:
1) okoliczności powstania nieprawidłowości,
2) rodzaj i stopień naruszenia ciążącego na podatniku obowiązku, które skutkowało powstaniem nieprawidłowości,
3) rodzaj, stopień i częstotliwość stwierdzanych dotychczas nieprawidłowości dotyczących nieprzedawnionych zobowiązań w podatku,
4) kwotę stwierdzonych nieprawidłowości, w tym kwotę zaniżenia zobowiązania podatkowego, kwotę zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe,
5) działania podjęte przez podatnika po stwierdzeniu nieprawidłowości w celu usunięcia skutków nieprawidłowości.
Co się tyczy pierwszego zagadnienia spornego, to zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy wystąpiły warunki do ustalenia skarżącej dodatkowego zobowiązania podatkowego (tzw. sankcji VAT) na skutek ujawnienia nieprawidłowości, o których mowa w art. 112b ust. 1 pkt. 1 lit a, b i c ustawy o VAT. Instytucja ta została wprowadzona do polskiego porządku prawnego z dniem 1 stycznia 2017 r. na mocy ustawy z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz.2024). Art. 11 przywołanej ustawy zmieniającej stanowił, m.in. że sankcji z art. 112b ustawy o VAT nie stosuje się do okresów rozliczeniowych przypadających przed dniem 1 stycznia 2017 r. Określenie sankcji VAT przewidziane we wprowadzonych wówczas przepisach nie zostało pozostawione uznaniu organu i miało charakter obligatoryjny. Ustawa zamieniająca z dnia 26 maja 2023r., wprowadzająca z dniem 6 czerwca 2023r. przepisy w obecnie obowiązującym (i w dacie orzekania organów obu instancji) kształcie nie tworzyła więc nowej instytucji, nieznanej w dacie wystąpienia nieprawidłowości w rozliczaniu VAT, ustalała jedynie zasady jej stosowania, a właściwie miarkowania. Zresztą ustawodawca w art.25 w/w ustawy zmieniającej zawarł przepisy intertemporalne, zgodnie z którymi do postępowań podatkowych, kontroli podatkowych lub kontroli celno-skarbowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego przepisu, stosuje się przepisy art. 112b i art. 112c ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach nie można podzielić stanowiska skarżącej, że organy w niniejszej sprawie ustalając jej dodatkowe zobowiązanie podatkowe złamały konstytucyjną zasadę nie działania prawa wstecz.
Nie sposób także zgodzić się ze skarżącą, że zastosowanie wobec niej sankcji z art. 112 b ustawy o VAT sprzeczne było z przepisami praw Unii Europejskiej, czego dowodem ma być wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r., w sprawie Grupa Warzywna, C-935/19 bowiem stwierdzone w jej przypadku nieprawidłowości nie były rezultatem oszustwa czy nadużycia podatkowego.
Skarżąca prezentując takie stanowisko bezpodstawnie zawężająco odczytuje w/w wyrok TSUE w sprawie C-935/19, wywodząc, że obowiązujące przepisy podatkowe uchwalone na kanwie wskazań TSUE zawartych w tym wyroku nakazują organom podatkowym ustalać dodatkowe zobowiązanie podatkowe tylko w przypadku świadomych działań przestępczych, oszustw podatkowych bądź też nadużyć prawa. Bezspornie takich oszustw lub nadużyć organy podatkowe skarżącej nie zarzuciły, a wręcz przyznają, że powstanie nieprawidłowości wiązało się z brakiem zachowania należytej staranności przy sporządzeniu deklaracji VAT za badane okresy.
W wyroku w sprawie C-935/19 Trybunał stwierdził, że artykuł 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE i zasadę proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, które nakładają na podatnika, który błędnie zakwalifikował transakcję zwolnioną z podatku od wartości dodanej (VAT) jako transakcję podlegającą temu podatkowi, sankcję wynoszącą 20% kwoty zawyżenia zwrotu VAT nienależnie żądanej, w zakresie, w jakim sankcja ta ma zastosowanie bez rozróżnienia zarówno w sytuacji, w której nieprawidłowość wynika z błędu w ocenie popełnionego przez strony transakcji co do podlegania przez dostawę opodatkowaniu, który to błąd cechuje brak przesłanek wskazujących na oszustwo i uszczuplenia wpływów do skarbu państwa, jak i w sytuacji, w której nie występują takie szczególne okoliczności.
Punktem wyjścia rozważań TSUE w sprawie C-935/19, w przedmiocie dopuszczalności i proporcjonalności tzw. sankcji jest art. 273 Dyrektywy Rady 2006/112/WE, który stanowi, że państwa członkowskie mogą nałożyć inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym, pod warunkiem równego traktowania transakcji krajowych i transakcji dokonywanych między państwami członkowskimi przez podatników oraz pod warunkiem, że obowiązki te, w wymianie handlowej między państwami członkowskimi, nie będą prowadzić do powstania formalności związanych z przekraczaniem granic. W pkt 27 uzasadnienia w/w wyroku Trybunał wyjaśnił, że sankcje nie mogą wykraczać poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celów obejmujących zapewnienie prawidłowego poboru podatku i zapobieganie oszustwom podatkowym. Dla dokonania oceny, czy sankcja jest zgodna z zasadą proporcjonalności, należy uwzględnić w szczególności charakter i wagę naruszenia, którego ukaraniu służy ta sankcja, oraz sposób ustalania jej kwoty (wyrok z dnia 26 kwietnia 2017 r., Farkas, C-564/15, EU:C:2017:302, pkt 60).
Na kanwie powyższego Sąd zauważa, że art. 273 Dyrektywy Rady 2006/112/WE formułuje dwa równoległe a zarazem równorzędne cele, których realizacja może być sankcjonowana:
- zapewnienie prawidłowego poboru VAT, oraz
- zapobieganie oszustwom podatkowym.
Z tego wynika, że sankcjonowane mogą dwa rodzaje zdarzeń. Podlegają mu oszustwa podatkowe, ale równie dobrze mogą być sankcjonowane nieprawidłowości w poborze podatku VAT, które nie mają charakteru oszustwa podatkowego. Szczególnie w tym drugim przypadku TSUE nakazuje, aby przy ewentualnym stosowaniu sankcji zważyć, czy i w jakim zakresie błąd podatnika (niebędący oszustwem podatkowym) cechuje uszczuplenie wpływów do skarbu państwa, kierując się zasadą proporcjonalności.
W świetle powyższego instytucja dodatkowego zobowiązania podatkowego, sama w sobie nie narusza zasady proporcjonalności nawet wtedy, gdy sankcjonuje (zwykłe) błędy podatnika w samoobliczeniu podatku nienoszące znamion oszustwa podatkowego, ale wyrażające się w istnieniu uszczuplenia budżetowego albo ryzyku takiego uszczuplenia. Z tych względów dopuszczalne było ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w niniejszej sprawie, nie odnoszącej się oszustw podatkowych. Skarżąca zatem błędnie odczytuje wyrok TSUE w sprawie Grupa C-935/19 wywodząc z niego, że nienoszące znamion zamierzonego i świadomego oszustwa podatkowego lub nadużycia prawa, ale jednak błędne uzurpowanie sobie prawa do odliczania podatku naliczonego nie może spotkać się z adekwatną sankcją.
Warte podkreślenia jest, że analiza znowelizowanych ustawą zmieniającą przepisów ustawy o VAT, w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego, które aplikują zastrzeżenia i uwagi Trybunału, nie daje najmniejszych podstaw do uznania stanowiska afirmowanego przez skarżącą. Przepisy te wyraźnie określają w jakich sytuacjach organy obowiązane są stosować tę sankcję, przewidują w jakich sytuacjach traktowany jest podatnik w sposób uprzywilejowany poprzez określenie niższego zagrożenia ustawowego sankcją i w końcu określają zamknięty katalog wypadków, w których organ podatkowy może odstąpić od wymierzenia sankcji. Próżno w tych przepisach doszukać się podstaw odmiennego traktowania czy też wyłączenia spod stosowania sankcji nieprawidłowości nie noszących znamion oszustwa czy nadużycia podatkowego.
Przywołane w skardze judykaty, które faktycznie formułują tezy zbliżone do stanowiska skarżącej nie mogą mieć co do zasady przełożenia na okoliczności niniejszej sprawy, jako, że zapadły one na kanwie spraw dotyczących wprawdzie wymiaru dodatkowego zobowiązania podatkowego z art. 112 b ustawy o VAT, ale na podstawie stanu prawnego obowiązującego do 5 czerwca 2023 r., w oparciu o który nie było możliwości miarkowania sankcji w zależności od charakteru i wagi nieprawidłowości. Tymczasem w niniejszej sprawy wymiar sankcji poprzedziły rozważania organów podatkowych dotyczące ustalonych okoliczności przez pryzmat ustawowych dyrektyw wymiaru z art. 112b ust 2b ustawy o VAT, a więc proces miarkowania, prowadzący do wymiaru tej sankcji w wysokości znacznie poniżej maksymalnego progu zagrożenia.
Zgodzić się także przychodzi ze stanowiskiem organu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 112b ust. 3 pkt 2 lit a ustawy o VAT. Zgodnie z tą regulacją przepisów w zakresie ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego nie stosuje się w przypadku gdy zaniżenie kwoty zobowiązania podatkowego lub zawyżenie kwoty zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, wiąże się m.in. z popełnionymi w deklaracji błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę skarżącej, co słusznie akcentuje organ odwoławczy, że oczywista omyłka to taka która nie budzi żadnych wątpliwości; jest widoczna do stwierdzenia na pierwszy "rzut oka". Jej stwierdzenia nie wymaga zatem przeprowadzenia żadnych czynności czy wnioskowania aby stwierdzić, że rzeczywiście dany zapis jest nieprawidłowy. Zapis taki musi być więc oczywiście wadliwy, i już samo zapoznanie się z dokumentem, bez potrzeby konfrontowania z innymi dokumentami, powinno narzucać wniosek, że taki zapis jest błędny. W przedmiotowej sprawie taki rodzaj omyłki nie zachodzi. Zgodzić należy się z organem, że samo zapoznanie się z deklaracją, jej poszczególnymi zapisami nie ujawniało błędu i zapoznanie się tylko z jej zapisami nie nasuwało wątpliwości co do ich prawidłowości. Nie były one dostrzegane przez skarżącą pomimo składania kolejnych korekt deklaracji obarczonych nieprawidłowościami. Zawarty w deklaracjach za poszczególne miesiące błędy nie miały więc charakteru oczywistego, lecz merytoryczny. Dopiero czynności podjęte w toku kontroli celno-skarbowej pozwoliły na ich ujawnienie. Na taki charakter nieprawidłowości wskazuje także upływ czasu od złożenia kwestionowanych deklaracji (korekt) do daty wszczęcia kontroli. Już sama skala i rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości, jak chociażby Spółka w złożonych za miesiące od maja do września 2021 r. deklaracjach VAT-7, zaniżyła wartość nabyć netto na łączną kwotę netto [...] zł i VAT [...] zł i pominęła transakcje sprzedaży na łączną kwotę [...] zł, VAT [...] zł.
Skarżąca usiłuje w ten czy w inny sposób tłumaczyć pojedyncze nieprawidłowości w rozliczeniu tracąc z pola widzenia ogół tych nieprawidłowości i ich powtarzalność. Bynajmniej czas pandemii nie może stanowić okoliczności kwalifikującej stwierdzone nieprawidłowości jak błędy oczywiste czy rachunkowe. Takie okoliczności mogłyby mieć ewentualnie doniosłość przy wymiarze sankcji w ramach dyrektywy z art. 112b ust. 2b pkt 1 ustawy o VAT (okoliczności powstania nieprawidłowości) do czego zresztą także organ się ustosunkował. Spółka jako podmiot profesjonalny nie może się zasłaniać się wadliwością działania wprowadzonej organizacji pracy, nawet w warunkach szczególnych (takich jak pandemia). Prowadzenie działalności gospodarczej związane jest z ponoszeniem pełnej odpowiedzialności za jej funkcjonowanie, co oznacza, że zakres zadań zleconych innym podmiotom i sposób ich realizacji w żadnym wypadku nie zwalniają Spółki z konsekwencji zaistniałych nieprawidłowości, tym bardziej, że wprowadzanie nowych rozwiązań, nawet ekstraordynaryjnych, wymaga zwiększonej uwagi i czujności w weryfikowaniu swoich rozliczeń.
Podkreślenia wymaga, że regulacje wprowadzające dodatkowe zobowiązanie podatkowe mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne co należy odnieść do konkretnego podatnika jak też w odbiorze ogólnym, co ma kształtować przekonanie podatników, że rzetelne i staranne wypełnienie deklaracji podatkowej leży w ich interesie. Ustawodawca aplikując wskazania TSUE i przyjmując ustawowe dyrektywy wymiaru tzw. sankcji zawarł postulat indywidualizacji każdej sprawy, to jest miarkowania wysokości sankcji tak, aby miała ona charakter sprawiedliwej i adekwatnej reakcji organów podatkowych w odniesieniu do stwierdzonych nieprawidłowości i okoliczności ich powstania.
W ocenie Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji w sposób prawidłowy pojmował wskazane w art. 112b ust. 2b ustawy o VAT dyrektywy wymiaru dodatkowego zobowiązania podatkowego i odniósł je właściwie do ustalonych okoliczności sprawy, dochodząc do słusznego wniosku, że w ramach zagrożenia przewidzianego w art. 112b ust. 2a ustawy o VAT adekwatny i proporcjonalny do wagi oraz charakteru naruszeń będzie wymiar sankcji na poziomie 5 % wartości uszczuplenia. Do takiego wniosku uprawniało stwierdzenie, że nieprawidłowości miały charakter ciągły, powtarzalny, występowały z różnym natężeniem w każdym okresie objętym kontrolą od grudnia 2000 r. do marca 2022 r. i wiązały się z uszczupleniem należności w znacznych kwotach. Stwierdzone nieprawidłowości skutkowały w badanym okresie zaniżeniem kwoty podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego o [...] zł, zawyżeniem kwoty do przeniesienia o [...] zł oraz zawyżeniem kwoty do zwrotu w wysokości [...] zł. Z drugiej strony organ uwzględnił, jako okoliczność łagodzącą, fakt, że Spółka w trakcie prowadzonej kontroli oraz postępowania podatkowego aktywnie współpracowała z organem w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, na kierowane wezwania odpowiadała bez zbędnej zwłoki, udzielając wyjaśnień i przedkładając odpowiednie dokumenty źródłowe i niezwłocznie dokonała korekt uwzględniających wytknięte jej nieprawidłowości.
Nie można się też zgodzić z autorem skargi, że organ odwoławczy nie przeprowadził samodzielnie postępowania merytorycznego w niniejszej sprawie w ramach postępowania odwoławczego, w szczególności w zakresie weryfikacji negatywnych przesłanek negatywnych nałożenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Jeżeli organ odwoławczy w oparciu o ten sam materiał dowodowy dochodzi do identycznych wniosków co do jego znaczenia i wymowy dla rozstrzygnięcia sprawy co organ I instancji i prezentuje zasadnicze motywy takiego a nie innego rozstrzygnięcia poszczególnych kwestii, chociażby były tożsame jak organu I instancji, to nie można skutecznie zarzucać, że nie dokonał ponownego rozpoznania sprawy we wszystkich jej aspektach. Analiza części sprawozdawczej zaskarżonej decyzji przekonuje, że odpowiada ona w pełni wymogom z art. 210 § 4 O.p.
W świetle powyższych wywodów nietrafne są zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1., art. 122 O.p., art. 187, art. 191 O.p. Postępowanie podatkowe było prowadzone rzetelnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy podatkowe w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, w kompletny sposób przeprowadziły postępowanie dowodowe, gromadząc wszelkie dostępne dowody potrzebne, a zarazem niezbędne, dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie poddały go ocenie swobodnej odpowiadającej zasadom logiki oraz wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego.
Sąd nie podziela zarzutu skargi naruszenia przez organy przepisu art. 2a O.p. poprzez zastosowanie niekorzystnej dla skarżącej interpretacji przepisów. Wskazany przepis może być zastosowany wówczas, gdy w sprawie wystąpiły nie dające się usunąć wątpliwości co do wykładni przepisów prawa podatkowego. W rozpoznanej sprawie nie zaistniały takie wątpliwości, których nie dałoby się usunąć w drodze wykładni, dyspozycją w/w przepisu nie jest objęta sytuacja, gdy organ dokonuje wykładni przepisu ustalając sposób jego rozumienia, ale wynik tego procesu nie jest korzystny dla skarżącej. To samo dotyczy zarzutu naruszenia przepisów art. 10 ust. 2 i art. 11 Prawa przedsiębiorców. W sprawie nie wystąpiły również wątpliwości natury faktycznej, jako, że skarżone rozstrzygnięcie opiera się na jednoznacznych, niewątpliwych ustaleniach faktycznych.
Reasumując, WSA w Rzeszowie nie stwierdził tego rodzaju nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez organy podatkowe, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji, w szczególności tych sugerowanych w skardze. W tej sytuacji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i jako taka nie może być skutecznie kwestionowana.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI