I SA/Rz 161/23

I SA/Rz 161/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro /przewodniczący/
Piotr Popek
Tomasz Smoleń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2082
art. 34 ust.1, art. 26 ust. 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2023 r. sprawy ze skargi C. z siedzibą w Ł. na czynność Prezydenta Miasta Rzeszowa w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za styczeń 2023 r. 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2) zasądza od Prezydenta Miasta Rzeszowa na rzecz skarżącej C. z siedzibą w Ł. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
C. Sp. z o.o. (dalej: Skarżąca) pismem z 16 lutego 2023 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na czynność organu – Prezydenta Miasta Rzeszowa w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc styczeń 2023 r. dla słuchaczy: S.C. w R. na kwotę [...] zł, L. w R. na kwotę [...] zł, S.M. w R. na kwotę [...] zł, S.O.M. w R. na kwotę [...] zł.
Zdaniem skarżącej w związku z czynnością organu doszło do naruszenia art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2022 poz. 2082 ze zm., dalej u.f.z.o.) poprzez nieprzekazanie w miesiącu styczniu 2023 r. dotacji w pełnej wysokości, tj. wysokości równej kwocie przewidzianej na jednego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego na ilość słuchaczy wskazanych przez szkoły, w terminie do 20 stycznia 2023 r. na rachunki bankowe szkół, podczas gdy zostały spełnione wymagane przepisami prawa przesłanki do otrzymania dotacji, a tym samym brak było podstaw do zaniżenia kwoty jej wypłacenia.
W uzasadnieniu skargi podano, że szkoły prowadzone przez Skarżącą przekazały w miesiącu styczniu 2023 r. organowi dotującemu informację o liczbie słuchaczy, na których dotacja winna zostać przekazana do 20 stycznia 2023 r. w oparciu o stawkę wynikającą z przepisów prawa. Dotacja nie została jednak w tym terminie wypłacona w pełnej wysokości.
Zdaniem Skarżącej organ niesłusznie wypłacił dotację w zaniżonej kwocie. Tym samym nie może budzić wątpliwości, że działanie organu jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Organ dotujący jest zobowiązany do wypłaty części dotacji za styczeń do 20 stycznia 2023 r., a tym samym nie może dowolnie decydować o wypłacie dotacji.
W ocenie skarżącej wypłacenie dotacji w zaniżonej kwocie, bez wcześniejszego wskazania z jakich powodów do takiego zaniżenia doszło, pozbawia stronę możliwości złożenia jakichkolwiek wyjaśnień oraz ustosunkowania się do zarzutów organu administracji.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Rzeszowa pismem z 13 marca 2023 r. wniósł o jej oddalenie skargi w całości.
Organ wskazał, że podstawę prawną do wypłaty dotacji stanowi przepis art. 26 u.f.z.o. oraz uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, szkół i placówek oświatowych prowadzonych na terenie Gminy [...] przez podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych, trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, terminu przekazania informacji o liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych oraz terminu i sposobu rozliczenia wykorzystania dotacji, a także ustalenia wysokości dotacji dla niepublicznych szkolnych schronisk młodzieżowych (Dziennik urzędowy [...]).
Organ w stosunku do każdej ze szkół wskazał, że przekazał ww. jednostkom oświatowym dotacje za styczeń 2023 r. na podstawie list wygenerowanych z aplikacji użytkowanej przez organ dotujący (program Dotacje - Firmy [...]) pn. "Sprawozdanie z liczby uczniów - styczeń 2023" i "Korekta informacji z liczby uczniów - grudzień 2022". Organ podkreślił, że w świetle art. 26 ust. 2 u.f.z.o. warunkiem wypłaty dotacji jest uczestnictwo słuchacza w co najmniej 50% obowiązkowych zajęciach edukacyjnych oraz status słuchacza na 1 roboczy dzień miesiąca zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] r.
W replice na odpowiedź na skargę, pismem z 17 maja 2023 r. Skarżąca podniosła, że organ w dniu 19 stycznia 2023 r. zapłacił Skarżącej dotację bieżącą według stanu uczniów w szkole, jednak wysokość wypłaconej dotacji pomniejszył o osoby, które w grudniu 2022 r. nie uzyskały wymaganej przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych 50% frekwencji na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Skarżąca wskazała, że organ bezpodstawnie dokonał potrącenia nadpłaty dotacji wypłaconej w grudniu 2022 r. z dotacji bieżącej za styczeń 2023 r.
Podkreślono, że Organ dokonał potrąceń między należnościami z dwóch różnych lat budżetowych, co jest absolutnie niedopuszczalne, biorąc pod uwagę roczny charakter przyznanej dotacji. Już sam ten fakt stanowi negatywną przeszkodę w dokonaniu potrącenia. Ponadto żadne przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie przewidują trybu bieżącego dokonywania potrąceń części dotacji, bo organ zapłacił za dużo we wcześniejszych miesiącach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Natomiast w myśl art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zaznaczyć na wstępie należy, że w tego rodzaju sprawach jak niniejsza, w świetle zapadłych już wyroków sądowych, także w sprawach tej samej Skarżącej w odniesieniu do dotacji oświatowych za inne, poprzedzające okresy, nie powinno budzić już wątpliwości, że czynności polegające na ustaleniu wysokości i przekazaniu dotacji stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., które poddane zostały kognicji sądów administracyjnych (zob. np. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 1414/20, wyrok NSA z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt I GSK 1713/20).
Przechodząc do meritum przypomnieć należy, że zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. dotacje, o których mowa w art. 15- 21, art 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego; w przypadku dotacji, o której mowa w art 31 ust. 1, liczba części należnej dotacji jest równa liczbie miesięcy, w których prowadzony jest dany kwalifikacyjny kurs zawodowy. Według art. 26 ust. 2 u.f.z.o. dotacja przysługuje na każdego ucznia, uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony.
Podkreślić należy, że niewątpliwie właściwa jednostka samorządu terytorialnego, z której budżetu wypłacane są dotacje, ma prawo - a nawet obowiązek, kontrolowania prawidłowości korzystania z dopłat przez uprawnione podmioty. Ustanowiony przez jednostkę samorządową system kontroli musi skutecznie realizować cel ustawy. Trafne jest stanowisko, że skoro dotacja ma charakter roczny a jej wypłata następuje - zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. - w 12 miesięcznych ratach, to znaczy, że przyjęcie takiego modelu wypłaty ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu weryfikacji przyznawanych dotacji - na bieżąco. Ponieważ zasadą jest, że podstawą obliczania dotacji jest rzeczywista i aktualna, nie zaś deklarowana liczba uczniów, a ustawa określa cele na jakie przeznaczone mogą być dotacje, to zasadne jest ustanawianie mechanizmów takich jak m.in. w art. 34 ust. 3 u.f.z.o., pozwalających - w razie różnicy między zadeklarowanym a rzeczywistym stanem osobowym - na takie rozliczanie dotacji, by kolejna rata była odpowiednio powiększona lub pomniejszona.
Z uwagi na fakt, że w świetle art. 126 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 305 z późn. zm. - dalej u.f.p.) dotacje podlegają szczególnym zasadom rozliczania, należy odróżnić rozliczanie dotacji na bieżąco, przy okazji wypłat poszczególnych prawem przewidzianych rat w ciągu roku, w którym udzielono dotacji (tryb, o którym mowa w art. 34 ust. 3 u.f.z.o.) od rozliczeń po zakończeniu roku, w którym dotacji udzielono - takich jak obowiązek zwrotu dotacji niewykorzystanej do końca roku budżetowego (art. 251 ust. 1 u.f.p.) czy też obowiązek zwrotu dotacji, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranej nienależnie, na zasadach określonych art. 252 u.f.p. Co najistotniejsze w tej sprawie to to, że w myśl art. 211 u.f.p. dotacja ma charakter roczny. W myśl bowiem art. 211 ust. 1 u.f.p. budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki. Z ust. 2 wynika zaś, że budżet jednostki samorządu terytorialnego jest uchwalany na rok budżetowy. Natomiast ust. 3 stanowi, że rokiem budżetowym jest rok kalendarzowy. Z powołanych przepisów wynika zatem zasada roczności. Wywiedziona z przepisów ustawy o finansach publicznych zasada roczności ma swoje umocowanie zarówno w orzecznictwie NSA, jak i w literaturze (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1147/13, ONSAiWSA 2016/2/30 oraz wyrok NSA z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1593/14, LEX nr 1986590). Roczny charakter dotacji oświatowych uniemożliwia zaliczenie nadpłaconej kwoty dotacji w poprzednim roku budżetowym na poczet dotacji udzielonej w bieżącym roku, takie działanie w szczególności narusza zasadę roczności dotacji (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 1518/22).
Z wyżej wskazanych względów Sąd, w oparciu o art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł o bezskuteczności czynności Prezydenta Miasta Rzeszowa dotyczącej wypłaty zaniżonej dotacji za styczeń 2023 r. W tym zakresie Prezydent Miasta Rzeszowa powinien ustalić prawidłową wysokość dotacji z zastosowaniem wyżej wskazanej wykładni przepisów art. 34 ust. 1 i 3 w zw. z art. 126 i art. 211 ust. 1 u.f.p.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) Sąd zasądził na rzecz Skarżącej kwotę 680 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.