I SA/RZ 161/06

I SA/Rz 161/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Surmacz
Kazimierz Włoch
Małgorzata Niedobylska
Maria Piórkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art. 33, art. 59 pkt. 3, art. 60 §1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie NSA Jacek Surmacz WSA Kazimierz Włoch Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2006r. na rozprawie- sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2005r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych - oddala skargę -
Uzasadnienie
I SA/Rz 161/06
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia (...) lutego 2006r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie, po rozpoznaniu zażalenia E.K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) stycznia 2006r. nr (...) w przedmiocie uznania zgłoszonych zarzutów za zasadne i umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr l wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Jako podstawę prawną postanowienia orzekający organ powołał art. 138 § l pkt.l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego /tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./ w zw. z art. 18, art. 33 pkt.10. art. 34 i art. 59 § l pkt. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 19547.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. l ustawy 2 dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj, Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954) organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zobowiązanemu, przeciwko któremu prowadzona jest egzekucja administracyjna, przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, których podstawą mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 tej ustawy. Zarzuty zgłoszone na podstawę art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
W badanej sprawie zarzut Zobowiązanej sprowadzał się do wymienionej w pkt 10 art. 33 przesłanki tj. niespełnienie wymogów określonych w art. 27, a zatem stanowisko Wierzyciela nie było wiążące dla organu egzekucyjnego. Stosownie do art. 27 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tytuł wykonawczy zawiera:
1) oznaczenie wierzyciela,
2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką. informację,
3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną lego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek,
4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń,
5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa j prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej,
6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej,
7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela,
8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu,
9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego,
10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej,
11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności
pieniężnych.
Z załączonego do akt tytułu wykonawczego nr l wynika, że zawiera on błędną podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Jak podkreślił: bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2000 roku w/s I SA/Ka 1187/99 przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć, iż chodzi o podanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki łub w przypadku, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej - jak w niniejszej sprawie -koniecznym jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku można pojmować w ten sposób, że chodzi tu o podanie aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję administracyjną lub też o samą decyzję (postanowienie, orzeczenie, ugodę itd.); wydaną na podstawie tych aktów. Pełną realizacją tego przepisu byłoby podanie obu tych elementów. Nie dotyczy to sytuacji, gdy podstawą egzekucji jest przepis prawa (bez potrzeby wydawania decyzji), z którego wprost wynikają obowiązki. Wówczas tylko ten akt będzie stanowił podstawę egzekwowanego obowiązku.
Natomiast w niniejszej sprawie Wierzyciel w tytule wykonawczym jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku podał decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) września 2001 r. znak: (...) w sprawie nakazu wykonania rozbiórki wykonanej nadbudowy pomieszczenia użytkowego nad istniejącym garażem. Decyzja ta może być podstawą do egzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Natomiast przedmiotowy tytuł obejmuje należność pieniężną w kwocie 10.983,78 zł określoną postanowieniem (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) kwietnia 2005 r. znak: (...) i to orzeczenie powinno być podane jako podstawa prawna egzekwowanej należności. W związku z powyższym zasadne było stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego o uznaniu zarzutu i umorzeniu postępowania egzekucyjnego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z dnia (...) stycznia 2006 r. nr (...), Nie znajduje również uzasadnienia zarzut Skarżącej, że organ egzekucyjny nie miał prawa wydać postanowienia w terminie, w którym przysługiwało jej prawo złożenia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej do WSA, bowiem zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Odnośnie zarzutów Zobowiązanej, dotyczących nieprawidłowego prowadzenia egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz nie dopatrzenia się przez niego, że Wierzyciel złamał prawo zarówno w kwestii merytorycznej jak i sztuki budowlanej Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnia iż egzekucję administracyjną wszczyna się na wniosek Wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Przed podjęciem egzekucji, gdy postępowanie prowadzone jest na wniosek wierzyciela, organ egzekucyjny jest obowiązany zbadać z urzędu dopuszczalność prowadzenia egzekucji. Badanie to obejmuje w szczególności ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony - art. 29 ustawy egzekucyjnej. Organ ten nie jest upoważniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, bowiem badanie zasadności istnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym zmieniłoby je w kolejną fazę postępowania orzekającego. Bezspornym jest że "grzywna w celu przymuszenia" podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji -art. 124 § l ww. ustawy. Natomiast odnośnie zbadania czy tytuł wykonawczy wystawiony przez Wierzyciela jest poprawny stwierdzić należy, że na etapie wszczęcia postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł wiedzieć, że w tytule wykonawczym błędnie określono podstawę prawną, bowiem Wierzyciel nie jest zobowiązany dołączyć do tytułu wykonawczego decyzji, która jest podstawą prawną egzekwowanego obowiązku. Okoliczności te wyszły na jaw dopiero na etapie wniosku o wstrzymanie i zawieszenie egzekucji administracyjnej, który Zobowiązana złożyła w dniu 22 sierpnia 2005 r.
Na postanowienie to E.K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uznanie zgłoszonych zarzutów za zasadne i umorzenie postępowania egzekucyjnego o charakterze prawnym.
W uzasadnieniu skarżąca naprowadziła, że tytuł wykonawczy nr l zawiera błędną podstawę prawną przez wskazanie w nim błędnej decyzji organu I instancji z dnia z dnia 27 września 2001r. co oznacza, że decyzja ta nie może stanowić podstawy do egzekwowania obowiązku o charakterze pieniężnym, a przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmuje należność pieniężną, określoną postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, gdzie nie powołano w tytule wykonawczym orzeczenia organu II instancji z dnia (...) kwietnia 2005r. znak ; (...). Nadto, zdaniem skarżącej dokonano zmiany treści tytułu wykonawczego w toku postępowania poprzez dopisanie litery "a" zmieniając tym samym dane identyfikacyjne. Dodatkowo skarżąca zarzuciła uchybienie treści art. 26 ust. l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na tym, że organ nie zbadał po otrzymaniu tytułu egzekucyjnego dopuszczalności egzekucji, a w szczególności tego, czy tytuł wykonawczy odpowiada warunkom określonym art. 27 § l tej ustawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł alternatywnie o oddalenie skargi ewentualnie jej odrzucenie. W przedmiocie wniosku o oddalenie skargi organ naprowadził, że zaskarżonym postanowieniem wskazano na wadliwość wystawionego tytułu wykonawczego i wbrew stanowisku wierzyciela, organ uznał za zasadne zarzuty zobowiązanej umarzając postępowanie egzekucyjne.
W przedmiocie wniosku o odrzucenie skargi organ podniósł, że w chwili składania skargi nie toczyło się postępowanie egzekucyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. l § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, 12697 sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje i postanowienia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie przywołać należy treść art. 59 § l pkt. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm./ a powołanego przez orzekający organ jako podstawę prawną rozstrzygnięcia, stanowiącego, że postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. Oznacza to, że jeśli w toku postępowania egzekucyjnego wyjdą na jaw, w tym również na skutek zgłoszonych zarzutów lub w toku kontroli z urzędu przeszkody lub wady postępowania, których nie da się usunąć w ogóle lub w toku danego postępowania egzekucyjnego, to wówczas, organ egzekucyjny je umarza. Umorzenie następuje z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 59 § l ustawy i są to z reguły przyczyny, które uzasadniają zgłoszenie zarzutów wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /R. Hauser Z. Leoński Egzekucja administracyjna Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Wydawnictwo prawnicze W-wa 1995 str. 98/. Tak też w rozpoznawanej sprawie dopiero złożenie przez skarżąca zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ujawniło, że tytuł egzekucyjny zawiera błędną podstawę prawną egzekwowanego obowiązku i dopiero w tym momencie zaistniały przesłanki określone art. 59 pkt. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie wskazać należy, że zarówno w toku postępowania egzekucyjnego, jak i przez złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zmierzała do uzyskania rozstrzygnięcia właśnie w postaci umorzenia postępowania administracyjnego i taki też efekt osiągnęła. Marginesowo naprowadzić również należy, że na podstawie art. 60 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn, w tym również określonych art. 59 § i pkt. 3 powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, pozostawiając jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Postępowanie zaś odnośnie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych jest samodzielnym postępowaniem, w którym organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby uwzględniające ten wniosek postanowienia lub też postanowienia o odmowie uchylenia czynności.
Z przyczyn wyżej wykazanych, skoro zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z prawem, a nawet zgodnie z żądaniem skarżącej, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.