I SA/Rz 153/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2025-06-10
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynności egzekucyjnezabezpieczenieudziały w spółcewynagrodzenie za pracęuciążliwość środkówwartość udziałówprawo podatkoweordynacja podatkowaprawo przedsiębiorców

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne, uznając zajęcia zabezpieczające za zgodne z prawem.

Skarżący J. Ł. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne, w tym zajęcie zabezpieczające wynagrodzenia za pracę i udziałów w spółce. Skarżący zarzucał naruszenie zasad praworządności, dwuinstancyjności, prawdy materialnej, przekonywania oraz przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując na zbyt uciążliwe środki zabezpieczające i błędne ustalenie wartości zajętych udziałów. Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, stwierdzając, że zajęcia zabezpieczające zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami, a zarzuty dotyczące uciążliwości i wartości udziałów nie znalazły potwierdzenia.

Przedmiotem skargi J. Ł. było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. o oddaleniu skargi na czynności zabezpieczające – zajęcia wynagrodzenia za pracę i innych wierzytelności, a także udziałów w spółce N. Skarżący podnosił szereg zarzutów, w tym naruszenie zasady praworządności, dwuinstancyjności, prawdy materialnej, przekonywania oraz przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kwestionował zasadność zastosowanych środków zabezpieczających, uznając je za zbyt uciążliwe, oraz podnosił, że organy błędnie ustaliły wartość zajętych udziałów w spółce, przyjmując wartość nominalną zamiast rynkowej, co skutkowało zabezpieczeniem kwoty znacznie przekraczającej rzeczywiste zadłużenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd stwierdził, że zajęcia zabezpieczające zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślono, że postępowanie egzekucyjne ma charakter przymusowy, a wybór środka egzekucyjnego powinien być efektywny i zmierzać do zaspokojenia wierzyciela, z uwzględnieniem zasady najmniejszej uciążliwości, jeśli istnieje faktyczna możliwość wyboru między porównywalnie efektywnymi środkami. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły uciążliwość zajęcia wynagrodzenia za pracę i innych wierzytelności, a także zajęcia udziałów, wskazując, że wartość nominalna udziałów została ustalona na podstawie dokumentów składanych przez stronę, a ewentualna sprzedaż udziałów zweryfikuje ich rzeczywistą wartość. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 10 Prawa przedsiębiorców, wskazując, że nie zachodziły niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść przedsiębiorcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zajęcia te nie były zbyt uciążliwe, a ich celem było zapewnienie skutecznego zabezpieczenia zobowiązań.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły uciążliwość zajęć, biorąc pod uwagę kwotę zabezpieczenia i wysokość należności. Podkreślono, że postępowanie egzekucyjne jest przymusowe, a wybór środka powinien być efektywny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 54 § § 1 i § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Stanowi podstawę do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 7 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Nakazuje wybór mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, jeśli istnieje taka możliwość.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Określa, że kontrola sądów administracyjnych sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) - c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uchylenia zaskarżonego postanowienia przez sąd.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

u.p.e.a. art. 1a § pkt 2 i 12

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definiuje środki egzekucyjne.

u.p.e.a. art. 96k

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Reguluje sprzedaż zajętych udziałów.

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców art. 10 § ust. 2

Nakazuje rozstrzyganie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść przedsiębiorcy, jeśli nie dają się usunąć.

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców art. 10 § ust. 1

Odwołuje się do domniemania uczciwości przedsiębiorcy.

t.j. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Reguluje ustalanie stanu faktycznego na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.s.h.

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych

Reguluje kwestie związane z obrotem udziałami w spółkach.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zajęcie zabezpieczające wynagrodzenia za pracę i udziałów w spółce jest zbyt uciążliwe. Organy błędnie ustaliły wartość zajętych udziałów, przyjmując wartość nominalną zamiast rynkowej. Naruszenie zasady celowości i najmniejszej uciążliwości. Naruszenie zasady praworządności, dwuinstancyjności, prawdy materialnej, przekonywania.

Godne uwagi sformułowania

każde przymusowe działanie, którego skutecznym oddziaływaniem jest dotknięty zobowiązany, może być dla niego uciążliwe wyboru mniej uciążliwego środka egzekucyjnego można dokonać tylko w razie istnienia faktycznej możliwości wyboru między porównywalnie efektywnymi środkami wartość nominalna zajętych udziałów została dokonana na podstawie składanych przez stronę do Urzędu Skarbowego w [...] deklaracji oraz innych dokumentów związanych z działalnością spółki rzeczywista wartość udziałów zależy od wielu czynników, takich jak kondycja finansowa spółki, skumulowany zysk, perspektywy rozwoju, czy sytuacja rynkowa

Skład orzekający

Grzegorz Panek

sprawozdawca

Małgorzata Niedobylska

przewodniczący

Piotr Popek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uciążliwości środków egzekucyjnych, oceny wartości udziałów w postępowaniu egzekucyjnym oraz stosowania zasady celowości i najmniejszej uciążliwości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia zabezpieczającego wynagrodzenia i udziałów w spółce z o.o. w postępowaniu podatkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym, takich jak uciążliwość środków i wycena zabezpieczonego majątku, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego i egzekucyjnego.

Czy zajęcie udziałów w spółce i wynagrodzenia za pracę to zawsze legalne zabezpieczenie? WSA w Rzeszowie wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 153/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 1a pkt 2 i 12,art. 7 § 2, art. 54 § 1 i § 4, art. 96k
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 236
art.10
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 30 grudnia 2024 r. nr 1801-IEE.712.4.2024 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. Ł. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 30 grudnia 2024 r., nr 1801-IEE.712.4.2024, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 5 listopada 2024 r., nr 1804-SEE.7113.1150.2024 w sprawie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne - zajęcia zabezpieczające dokonane zawiadomieniami z dnia 26 kwietnia 2024 r., o numerach: 1804-SEE.712.104266263.2024.1.DD, 1804-SEE.712.104280721.2024.1.DD i 1804-SEE.712.104267598.2024.1.DD.
Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskrzonego postanowienia postanowieniem z dnia 5 listopada 2024 r., organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. oddalił wniesioną przez J. Ł. skargę na czynności zabezpieczające dokonane wymienionymi powyżej zawiadomieniami z dnia 26 kwietnia 2024 г., w toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie własnych zarządzeń zabezpieczeń z dnia 26 kwietnia 2024 r., o numerach: 318000-CKK1-1.5001.141.2023 (27031140), 318000-СKK1-1.5001.141.2023 (27031223), 318000-СKK1-1.5001.141.2023 (27031225), 318000-CKK1-1.5001.141.2023 (27031282), 318000-CKK1-1.5001.141.2023 (27031319), 318000- CKK1-1.5001.141.2023 (27031320), 318000-CKK1-1.5001.141.2023 (27031227), 318000-СКК1- 1.5001.141.2023 (27035755), 318000-CKK1-1.5001.140.2023 (27031360), 318000-CKK1- 1.5001.140.2023 (27031318), 318000-CKK1-1.5001.140.2023 (27031174).
W ocenie organu egzekucyjnego zajęcia zostały dokonane zgodnie z przepisami. Dokonując zabezpieczenia organ nie naruszył zasad postępowania egzekucyjnego tj. zasady celowości i najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego. Organ nie podzielił stanowiska strony, że wartość udziałów w spółce N. w zupełności wyczerpuje kwotę zabezpieczenia, co za tym idzie objęcie zabezpieczeniem wynagrodzenia za pracę i innych wierzytelności nie było konieczne. Odnośnie zajęcia wynagrodzenia za pracę wskazał, że organ może zająć maksymalnie połowę wynagrodzenia za pracę i nie może doprowadzić do sytuacji, gdy zobowiązany będzie otrzymywał z tego tytułu mniej niż minimalne wynagrodzenie. W sprawie organ zajął połowę kwoty otrzymywanego przez stronę wynagrodzenia tj. [...] zł.
Rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie postanowieniem z dnia 30 grudnia 2024 r., utrzymał je w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, co do bezzasadności zarzutów odnośnie dokonanego zajęcia zabezpieczającego.
W skardze do sądu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:
1) zasady praworządności, polegające na oparciu zaskarżonego postanowienia o swobodne przypuszczenia i wątpliwości odnośnie stanu faktycznego badanej sprawy,
2) zasady dwuinstancyjności poprzez bezrefleksyjne powtórzenie w uzasadnieniu skarżonego postanowienia wadliwej argumentacji organu pierwszej instancji,
3) zasady prawdy materialnej poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia dotychczasowego materiału dowodowego i przez to bezpodstawne przyjęcie, że materiał ten stanowił wystarczającą podstawę do dokonania zabezpieczenia na majątku Zobowiązanego w sposób przyjęty przez organ egzekucyjny, podczas gdy w toku postępowania nie ustalono rzeczywistej wartości udziałów przypadających Skarżącemu w N.spółka z o.o.,
4) zasady przekonywania poprzez brak sporządzenia przez organ egzekucyjny prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, mogącego prowadzić do podjęcia zaskarżonego postanowienia oraz brak przedstawienia rzetelnych argumentów uzasadniających treść skarżonego postanowienia,
5) art. 54 § 1 pkt 1 w związku z art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm. - dalej u.p.e.a.), z uwagi na uznanie skargi zobowiązanego za niezasadną podczas, gdy zaskarżone czynności zabezpieczające dokonane zostały z naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
6) art. 54 § 1 pkt 2 w związku z art. 7 § 2, w związku z art. 166b u.p.e.a., polegające na przyjęciu, że czynności zabezpieczające dokonane przez organ egzekucyjny nie zawierają cech uciążliwości podczas, gdy zaskarżone czynności stanowiły zbyt uciążliwy środek egzekucyjny (zabezpieczający).
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia 30 grudnia 2024 r., oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego organ nie dokonał wystarczających ustaleń w zakresie rzeczywistej wartości zabezpieczonego majątku i zajął de facto, wszystko, co mógł. Zdaniem skarżącego organ w sposób błędny definiuje przesłankę celowości utożsamiając ją wyłącznie z "bezpośrednim prowadzeniem do zabezpieczenia interesów wierzyciela". Wskazał, że zastosowany w stosunku do niego środek zabezpieczający, jakim było zajęcie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wynagrodzenia za pracę, jest stanowczo zbyt uciążliwy. W jego ocenie, nie można, abstrahując od okoliczności konkretnej sprawy, tworzyć hierarchii środków egzekucyjnych (zabezpieczających) według stopnia ich uciążliwości dla zobowiązanego, co uczynił organ. Postępowanie zabezpieczające powinno być prowadzone - w myśl zasady proporcjonalności - właśnie za pomocą najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Tymczasem organ całkowicie dowolnie ocenił wpływ dokonanego zabezpieczenia na wykonywanie działalności zawodowej i możliwość pokrywania bieżących potrzeb, a uciążliwość odniósł tylko do zabezpieczonej kwoty "[...] zł". Skarżący uznał, że dokonanie równoczesnego zajęcia wynagrodzenia i udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, zwłaszcza przy błędnym założeniu co do wartości udziałów, może naruszać zasadę wyboru najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego i mieć dla niego poważne konsekwencje egzystencjalne. Istotna jest wartość zabezpieczonych udziałów w spółce, a z treści postanowienia organu nie wynika, by organy administracji publicznej dokonały ustalenia rzeczywistej ich wartości (rynkowej, która nie musi przecież odpowiadać wartości nominalnej). Skarżący zarzucił, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, powielając bezrefleksyjnie stanowisko organu egzekucyjnego, przyjął, że w każdym przypadku wartość nominalna udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością odzwierciedla ich wartość rzeczywistą (rynkową). W praktyce gospodarczej nominalna wartość udziału w spółce nie zawsze odpowiada jego wartości rzeczywistej. Rzeczywista wartość udziałów zależy od wielu czynników, takich jak kondycja finansowa spółki, skumulowany zysk, perspektywy rozwoju, czy sytuacja rynkowa. Brak weryfikacji tej wartości skutkuje pozbawieniem skarżącego prawa do swobodnego "dysponowania aktywami o wartości nieproporcjonalnej do wysokości", co stoi w sprzeczności z art. 7 § 2 u.p.e.a. Końcowo odnosząc się do danych wynikających ze sprawozdań finansowych N.sp.k. oraz dokonanej kalkulacji wskazał, że z uwagi na istnienie w spółce skumulowanego (niewypłaconego) zysku, z czego [...] zł przypada na zysk należny skarżącemu (zysk wypracowany przez N. sp. k.), wartość rynkowa udziałów skarżącego znacząco przekracza ich nominalną wartość, którą posługuje się organ ([...] zł). W konsekwencji, objęte zabezpieczeniem składniki majątkowe w postaci udziałów w spółce oraz wynagrodzenia za pracę istotnie przewyższają kwotę zabezpieczenia. Na poprzednim etapie sprawy skarżący wskazywał przy tym, że kwotę zabezpieczenia przekracza już sama kwota zysku wypracowanego przez N.(w formie spółki komandytowej), która przypada na skarżącego. Uznać zatem trzeba, że działania organu egzekucyjnego doprowadziły do bezpodstawnego zabezpieczenia kwot znacznie przekraczających kwotę zabezpieczenia ([...] zł) z uwagi na bezpodstawne przyjęcie przez organy, że przysługujące skarżącemu udziały w spółce warte są [...] zł (zgodnie z wartością nominalną). Ponadto w ocenie skarżącego organ naruszył przepis art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r., poz. 236 ze zm.), albowiem rozstrzygnął wątpliwości w zakresie wartości zabezpieczonego majątku na niekorzyść przedsiębiorcy (choć uchybieniem o charakterze pierwotnym jest brak ustalenia przez organ rzeczywistej wartości udziałów pierwszorzędnie - że tej wartości organ nie ustalił).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona, bowiem DIAS rozpatrując zażalenie J.Ł. nie naruszył przepisów prawa materialnego i prawa procesowego trafnie uznając, że zajęcie zabezpieczające przeprowadzono zgodnie z przepisami u.p.e.a.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Natomiast stosownie do zapisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, w sprawie nie zaistniała żadna z wyżej wymienionych przesłanek do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Przy czym podkreślić należy, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zaskarżone postanowienia wydano na podstawie art. 54 § 1 i § 4 u.p.e.a. Przepisy te stanowią, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; albo 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga powinna określać zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Właściwym do rozpoznania skargi jest organ egzekucyjny, który może ją uwzględnić w całości lub w części albo oddalić, w zależności od tego, czy uznaje ją za zasadną czy niezasadną. W przypadku uwzględnienia skargi organ uchyla zaskarżoną czynność w całości lub w części albo usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej.
Ustawa egzekucyjna nie wskazuje, które z przewidzianych w niej środków egzekucyjnych (zob. art. 1a pkt 2 i 12 u.p.e.a.) są mniej lub bardziej uciążliwe. Wynika z niej natomiast, że w danych okolicznościach zastosowany środek egzekucyjny ma być środkiem efektywnym, skutecznym, zmierzającym bezpośrednio do zaspokojenia wierzyciela. Takie polecenie ustawodawca zawarł w art. 7 § 2 u.p.e.a. Dlatego każdorazowo konieczne jest dostosowanie środka egzekucyjnego do rodzaju egzekwowanego obowiązku.
Należy tutaj zaznaczyć, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem o charakterze przymusowym, a ustawa egzekucyjna nie uzależnia podejmowania czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego i nie wymaga uzgodnienia z nim rodzaju zamierzonych czynności egzekucyjnych. Każde przymusowe działanie, którego skutecznym oddziaływaniem jest dotknięty zobowiązany, może być dla niego uciążliwe. Jak jednak wynika z literalnej treści art. 7 § 2 u.p.e.a., wyboru mniej uciążliwego środka egzekucyjnego można dokonać tylko w razie istnienia faktycznej możliwości wyboru między porównywalnie efektywnymi środkami ("a spośród kilku takich środków").
W ocenie Sądu organ prawidło ocenił zarówno - podniesioną przez skarżącego w ramach skargi na czynności zabezpieczające - uciążliwość dokonanego zajęcia zabezpieczającego wynagrodzenia za pracę w N. spółka z o.o. oraz uciążliwość zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Urzędzie Skarbowym w Jarosławiu, odnosząc to do okoliczności badanej sprawy. Organ zasadnie wskazał, że kwota zabezpieczonych należności wynosiła [...] zł. Od zabezpieczonych należności naliczane są odsetki za zwłokę, które na dzień wystawienia zarządzeń zabezpieczeń wynosiły łącznie [...] zł. Na dzień rozstrzygania przez organ egzekucyjny, w wyniku zajęcia wynagrodzenia za pracę zabezpieczono kwotę [...] zł, zaś w wyniku zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zabezpieczono kwotę [...] zł. Zatem zabezpieczona przez organ egzekucyjny kwota łącznie stanowiła jedynie 0,84 % należności zabezpieczanych na podstawie zarządzeń zabezpieczeń o numerach: 318000-CKK1-1.5001.141.2023 (27031140), 318000-СКK1-1.5001.141.2023 (27031225), 318000-CKK1-1.5001.141.2023 (27031319), 318000-СКK1-1.5001.141.2023 (27031320), 318000-СKK1-1.5001.141.2023 (27031227), 318000- СKK1-1.5001.141.2023 (27035755).
Prawidłowo organ przyjął, że zajęcia te nie dawały gwarancji zabezpieczenia zobowiązań. Takiej gwarancji nie dawało również dokonane zajęcie zabezpieczające 250 udziałów w N. spółka z o.o.
Odnośnie samych udziałów, to słusznie organ wskazuje w odpowiedzi na skargę, że uciążliwość co do zajęcia zabezpieczającego 250 udziałów w N.spółka z o. o. nie była przedmiotem badania przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy, ponieważ pełnomocnik strony - w piśmie z dnia 23 października 2024 r., będącym odpowiedzią na wezwanie organu egzekucyjnego do uzupełnienia wymogów formalnych skargi na czynności zabezpieczające - wskazał, że wątek zabezpieczenia udziałów w N. spółka z o.o. został przywołany w skardze na czynności zabezpieczające na poparcie tezy o niezasadności równoległego zastosowania/utrzymywania przez organ egzekucyjny innych zastosowanych w sprawie środków zabezpieczających.
Oznacza to, że organy nie miały obowiązku oceniać tej czynności zabezpieczającej. Niemniej jednak trzeba tutaj podzielić stanowisko organu, że wartość nominalna zajętych udziałów została dokonana na podstawie składanych przez stronę do Urzędu Skarbowego w [...] deklaracji oraz innych dokumentów związanych z działalnością spółki. Dane te potwierdzają wartość rynkową tych udziałów a jednocześnie wskazana w skardze na czynności zabezpieczające wartość udziałów nie znajdowała potwierdzenia w dokumentach związanych ze sprzedażą i zakupem udziałów w N.spółka z o.o. oraz sprawozdaniu z działalności tej spółki. Prawidłowe jest tutaj stanowisko organu, że dopiero ewentualna sprzedaż zabezpieczonych udziałów zweryfikuje ich wartość. Ponadto ewentualna sprzedaż egzekucyjna udziałów w trybie określonym w art. 96k u.p.e.a. wymaga najpierw pozytywnej decyzji sądu rejestrowego w tym zakresie, ponadto umowa spółki może ograniczać zbycie udziału - spółka w terminach i na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 18 ze zm.), ma prawo przedstawić osobę, która nabędzie udział. W przypadku zaś gdy umowa spółki nie zawiera ograniczeń zbycia udziału bądź nie doszedł do skutku ww. tryb sprzedaży zajętego udziału w przypadku gdy umowa spółki zawiera ograniczenia w tym zakresie - organ egzekucyjny sprzedaje zajęty udział, stosując odpowiednio przepisy rozdziału 6 oddziału 2 u.p.e.a. Przy czym stosownie do art. 96k § 4 u.p.e.a. jeżeli sąd rejestrowy dokonał oszacowania wartości zajętego udziału, organ egzekucyjny przyjmuje kwotę oszacowania jako cenę wywołania. Wskazać dodatkowo należy, że zajęcie udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wierzytelności z tego tytułu dokonywane jest zawiadomieniem, w którym wzywa się spółkę, aby żadnych należności przypadających zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi nie uiszczała zobowiązanemu, lecz należne kwoty przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.
Odnośnie zajęcia udziałów wskazać także należy, że nie wpływa ono bezpośrednio na działalność spółki. Formułując argumenty o uciążliwości zastosowanego środka skarżący stracił z pola widzenia, że zastosowany środek egzekucyjny dotyczy jego osoby, a nie spółki. Zajęto prawa korporacyjne skarżącego w spółce, ale nie ustanowiono żadnej formy zarządu nad przedsiębiorstwem tej spółki. Uciążliwości zastosowanego środka nie można było odnieść do działalności skarżącego. Zaskarżona czynność dotyczyła praw majątkowych, jakie mu przysługiwały w spółce i to tylko pewnego wycinka tych praw. Analizowane przepisy dotyczą bowiem zakazu zbywania i obciążania udziałów oraz pobierania wierzytelności, ale już nie takich uprawnień, jak prawo do kontroli, prawa głosu, udziału w zgromadzeniu wspólników, prawa zaskarżania uchwał. Zaznaczyć należy, że spółka jest odrębnym podmiotem prawnym, a zajęcie udziałów nie ma wpływu na bieżącą działalność spółki, w tym gospodarowanie składnikami majątkowymi (środkami trwałymi i towarami), ani na jej byt prawny. Na etapie postępowania egzekucyjnego, w którym wniesiona została skarga, organ egzekucyjny nie przystąpił jeszcze do czynności związanych ze sprzedażą udziałów, ale nawet jeżeli w przyszłości do takich czynności przystąpi, to procedura ta została - o czym był wyżej mowa - w ustawie egzekucyjnej w sposób gwarancyjny szczegółowo określona i toczy się pod kierownictwem sądu rejestrowego. Kwestia ta pozostaje poza granicami niniejszego postępowania sądowego. Podkreślić jednak należy, że zajęcie udziałów w spółce w pierwszej kolejności powinno wiązać się z realizacją wierzytelności, jakie przysługiwać będą zobowiązanemu jako wspólnikowi, a sprzedaż egzekucyjna udziałów powinna być ostatecznością.
Zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawę w wyniku zajęcia zabezpieczającego udziałów strony w N. spółka z o.o. organ egzekucyjny - na dzień wydania postanowienia - nie zabezpieczył żadnych środków.
Co się zaś tyczy zarzutu naruszenia art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców, który to przepis rzeczywiście odnosi się do rozstrzygania na korzyść przedsiębiorcy wątpliwości co do stanu faktycznego, należy zauważyć, że chodzi w nim o wątpliwości niedające się usunąć. Nie dotyczy zatem sytuacji, gdy wątpliwości wynikające z dowodów o sprzecznej treści usuwane są na podstawie oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzącej do stwierdzenia, czy określona okoliczność została udowodniona (art. 191 Ordynacji podatkowej). Nie można się także zgodzić z twierdzeniem skarżącej o naruszeniu art. 10 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (przepis ten odnosi się do domniemania uczciwości przedsiębiorcy), bowiem regulacja ta ma zastosowanie jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, i w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. Oznacza to, że organ zobowiązany jest rozstrzygnąć wątpliwości co do stanu faktycznego w danej sprawie na korzyść przedsiębiorcy wówczas, gdy stwierdzi, że nadal pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, mimo zgromadzonego materiału dowodowego.
W niniejszej sprawie organ zgromadził materiał dowodowy, który nie pozostawiał wątpliwości, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść podatnika. Tym samym wskazany przepis nie miał w sprawie zastosowania.
Reasumując z przedstawionych powyżej powodów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI