I SA/RZ 153/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2007-03-22
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowenabycie wewnątrzwspólnotoweprawo wspólnotoweTWEETSnadpłata podatkukwota rezydualnadyskryminacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo, wskazując na konieczność zbadania zgodności stawki akcyzy z prawem wspólnotowym w kontekście tzw. kwoty rezydualnej podatku.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nadpłaty podatku akcyzowego od samochodu osobowego sprowadzonego z zagranicy. Skarżący argumentował, że polskie przepisy dotyczące akcyzy są niezgodne z prawem wspólnotowym, dyskryminując samochody nabyte wewnątrzwspólnotowo. Organy podatkowe odmawiały zwrotu, uznając polskie przepisy za zgodne z prawem. WSA uchylił decyzje, powołując się na wyrok ETS w sprawie C-313, który wskazał, że polski podatek akcyzowy może być niezgodny z art. 90 TWE, jeśli kwota podatku nałożonego na używane pojazdy przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Skarżący domagał się zwrotu zapłaconego podatku, argumentując niezgodność polskich przepisów akcyzowych z prawem wspólnotowym (art. 23, 25, 90 TWE), które jego zdaniem dyskryminują samochody sprowadzane z innych państw członkowskich. Organy podatkowe obu instancji uznały, że polskie przepisy nie naruszają prawa wspólnotowego, ponieważ podatek akcyzowy nakładany jest na wszystkie niezarejestrowane samochody osobowe, niezależnie od ich pochodzenia, a stawki są stosowane jednolicie. WSA, opierając się na wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-313 Brzeziński, uchylił zaskarżone decyzje. Sąd wskazał, że polski podatek akcyzowy może naruszać art. 90 TWE, jeśli kwota podatku nałożonego na używane pojazdy (starsze niż dwa lata) nabyte w innym państwie członkowskim przewyższa tzw. kwotę rezydualną podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w Polsce. Sąd zobowiązał organy do uzupełnienia postępowania dowodowego w celu ustalenia tej kwoty rezydualnej i porównania jej z zapłaconym podatkiem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Podatek akcyzowy może być niezgodny z art. 90 TWE, jeśli kwota podatku nałożonego na używane pojazdy starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na wyrok ETS w sprawie C-313, który stwierdził, że art. 90 TWE sprzeciwia się takiemu podatkowi akcyzowemu. Sąd krajowy ma obowiązek zbadania, czy polskie przepisy wywołują takie skutki, porównując zapłaconą akcyzę z kwotą rezydualną podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów zarejestrowanych w Polsce.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (35)

Główne

u.p.a. art. 80 § ust. 1, 2, 3

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

TWE art. 90

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Pomocnicze

u.p.a. art. 10 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 75 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 81 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 82 § ust. 3

Ustawa o podatku akcyzowym

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego art. § 2 § pkt 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego art. § 7

o.p. art. 72 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.a. art. 2 § pkt 1, 3, 4, 5

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 80 § ust. 1, 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 81 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 82 § ust. 3

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 10 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 75 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego art. § 2 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego art. § 7 § ust. 2 i 3

o.p. art. 72 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

TWE art. 23

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

TWE art. 25

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Dyrektywa 92/12/EWG art. 3 § ust. 3

Dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przemieszczania oraz kontrolowania

TWE art. 28

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Dyrektywa 70/50/EWG

Dyrektywa 70/50/EWG

Konstytucja RP art. 91

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potencjalna niezgodność polskiego podatku akcyzowego z art. 90 TWE w zakresie, w jakim kwota podatku nałożonego na używane pojazdy starsze niż dwa lata przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w Polsce (na podstawie wyroku ETS C-313).

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów podatkowych, że polskie przepisy akcyzowe nie naruszają prawa wspólnotowego, ponieważ podatek jest nakładany jednolicie na wszystkie niezarejestrowane samochody, niezależnie od pochodzenia.

Godne uwagi sformułowania

podatek akcyzowy w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek.

Skład orzekający

Maria Piórkowska

przewodniczący sprawozdawca

Bożena Wieczorska

sędzia

Barbara Stukan-Pytlowany

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów, zwłaszcza w odniesieniu do pojęcia 'kwoty rezydualnej podatku'."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na wyroku ETS i wymaga indywidualnego badania stanu faktycznego w każdej sprawie dotyczącej kwoty rezydualnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem UE, z bezpośrednim odniesieniem do orzecznictwa ETS i potencjalnie istotnych konsekwencji finansowych dla podatników.

Czy polska akcyza na sprowadzane auta jest niezgodna z prawem UE? Kluczowa rola 'kwoty rezydualnej'.

Dane finansowe

WPS: 20 877 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 153/07 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2007-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Barbara Stukan-Pytlowany
Bożena Wieczorska
Maria Piórkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Serafin-Kosowska
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 75 ust. 1, art. 81 ust. 1, art. 82 ust.3,
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
§ 2 pkt 1 i § 7
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 72
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 90
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie NSA Bożena Wieczorska WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 22 marca 2007r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], II. określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego J.C. kwotę 3.043 /słownie: trzy tysiące czterdzieści trzy/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Rz 153/07
UZASADNIENIE
Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60. ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa/, decyzją z dnia (...) listopada 2005 r., nr (...), po rozpatrzeniu odwołania J. Ch. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia (...) sierpnia 2005 r., nr (...), odmawiającej podatnikowi stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Według ustaleń organów podatkowych J. Ch. w dniu 1 lipca 2005 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Celnego z wnioskiem zwrot nadpłaty podatku akcyzowego w wysokości 20 877,00 zł., wraz z odsetkami, uiszczonego w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu osobowego marki BMW, nr nadwozia WBAGE41020DN18395, rok produkcji 1999. Swoje żądanie podatnik uzasadnił niezgodnością przepisów podatkowych z uregulowaniami prawa wspólnotowego, a w szczególności art. 23, art. 25, art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską /Dz.U.2004.90.864/2 (T)/, zwanego dalej TWE, które zakazują stosowania protekcjonizmu oraz ustanawiają zasadę równego traktowania produktów krajowych i pochodzących z innych Państw Członkowskich, w dziedzinie podatków wewnętrznych.
Naczelnik Urzędu Celnego, odmawiając decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. stwierdzenia nadpłaty, podkreślił iż polski prawodawca w żaden sposób nie dyskryminuje samochodów osobowych wyprodukowanych i użytkowanych w innych Państwach Członkowskich, w porównaniu do takich samych wyrobów wyprodukowanych i użytkowanych w Kraju. Na podstawie art. 80 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym /Dz. U Nr 29, poz. 257 ze zm., powoływanej dalej jako: ustawa o podatku akcyzowym/ przedmiotem opodatkowania akcyzą są samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, zaś podatnikami akcyzy od samochodów są importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego, powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podstawa opodatkowania, w przypadku wyrażenia stawki akcyzy w procencie podstawy opodatkowania, jest kwota, jaką nabywca jest zobowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego. Jak stanowi art. 75 ust 1 ustawy o podatku akcyzowym, stawka akcyzy na wyroby niezharmonizowane, do których zalicza się samochody osobowe, wynosi 65 % podstawy opodatkowania. Jednakże ust. 3 art. 75 ustawy zawiera delegację dla Ministra Finansów do obniżenia stawek akcyzy w drodze rozporządzenia. Korzystając z tejże delegacji Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego /Dz. U Nr 87, poz. 825 ze zm., powoływane dalej jako: rozporządzenie/. W § 2 ust 1 pkt 2 rozporządzenia określono stawki podatku akcyzowego w procencie podstawy opodatkowania, podając je w załączniku nr 2. W przypadku samochodów starszych niż dwuletnie, wysokość stawki podatku akcyzowego liczona jest jako suma stawki akcyzy wyrażonej w procentach, która wynosi 13,6 % dla samochodów o poj. silnika powyżej 2 000 cm 3 i 3,1 % dla pozostałych oraz wieku samochodu wyrażonego w latach i pomnożonego przez 12.
Organ I instancji podkreślił, że kryterium opodatkowania nie stanowi kraj pochodzenia pojazdu, ale inne zdarzenie, jakim jest jego pierwsza rejestracja. Tym samym w sposób jednakowy, pod względem stosowanych stawek akcyzy, traktowane są przypadki wewnętrznej sprzedaży samochodów osobowych przed ich pierwszym zarejestrowaniem w kraju, jak również import czy też nabycie wewnątrzwspólnotowe tego rodzaju wyrobów. Z tych względów nie może być więc mowy o jakiejkolwiek dyskryminacji czy stosowaniu zasad protekcjonizmu.
Samochody osobowe należą do grupy wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, a zatem, zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego, nie istnieje zakaz nakładania na nie podatku akcyzowego pod warunkiem, że podatek ten nie spowoduje zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi. J. Ch. nie wykazał takich okoliczności.
Zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej, za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Zdaniem organu I instancji w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie występuje, albowiem J. Ch., dokonując wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego stał się podatnikiem podatku akcyzowego, tym samym nie ma podstawy prawnej do dokonania zwrotu podatku.
Odwołanie od decyzji wydanej przez organ I instancji wniósł J. Ch., zarzucając jej naruszenie art. 23, art. 25, art. 90 TWE. W związku z powyższym wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie nadpłaty podatku akcyzowego we wnioskowanej wysokości oraz zwrot wpłaconego podatku wraz z odsetkami.
Dyrektor Izby Celnej , decyzją z dnia (...) listopada 2005 r., nr (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, uznając argumentację odwołującego się za bezzasadną.
Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przemieszczania oraz kontrolowania, Państwa Członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków nakładanych na wyroby akcyzowe niezharmonizowane, do których zalicza się samochody osobowe, pod warunkiem że podatki te nie będą powodować dodatkowych formalności przy przekraczaniu granicy, w obrocie między tymi państwami.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że podatek akcyzowy pobierany od samochodów osobowych, nie posiada cech cła czy też opłaty wywierającej podobny skutek w rozumieniu art. 23 i art. 25 TWE. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym obciąża on wszystkie niezarejestrowane samochody osobowe, zarówno pochodzenia krajowego, jak i zagranicznego. W świetle powyższych okoliczności podatek akcyzowy należy uznać za podatek wewnętrzny dla celów art. 90 TWE, a jego zgodność z prawem wspólnotowym można rozpatrywać jedynie w kontekście tego przepisu.
Art. 90 TWE stanowi, iż żadne z Państw Członkowskich nie może nakładać na produkty z innych państw, bezpośrednio lub pośrednio, jakichkolwiek opłat wewnętrznych, wyższych od tych, którym podlegają bezpośrednio lub pośrednio takie same produkty krajowe. Nie pozbawia on jednak Państw Członkowskich prawa do nakładania podatków na poszczególne towary, byle tylko te daniny nie przybierały charakteru dyskryminacyjnego tj. stosowane były w równym stopniu wobec podobnych produktów krajowych i wspólnotowych.
Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają wszystkie, niezależnie od pochodzenia, samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju. Pochodzenie samochodu nie ma też wpływu na wysokość stawki podatku akcyzowego, które zostały ustalone jednakowo dla pojazdów wyprodukowanych w Polsce i zakupionych w innym kraju członkowskich. Na uzasadnienie swojego stanowiska Dyrektor Izby Celnej powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt III SA/Lu 728/04 (niepubl.).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia (...) listopada 2005 r., wniósł J. Ch., domagając się uchylenia zaskarżonej w/w decyzji w całości. Skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego, że została wydana z naruszeniem prawa, które miało wpływ na wynik sprawy – tj. wydana została z naruszeniem prawa wspólnotowego, przez zastosowanie art. 10, art. 75, art. 80 i art. 81 ustawy o podatku akcyzowym oraz przepisów rozporządzenia, które to przepisy są sprzeczne z art. 25, art. 28 i art. 90 TWE oraz postanowieniami Dyrektyw 92/12/EWG i 70/50/EWG. Podniósł także brak uwzględnienia zasady, że przepisy TWE mają prymat nad przepisami krajowymi i są bezpośrednio skuteczne oraz uznanie, że w omawianej sprawie nie zachodzi konieczność stosowania przepisów TWE. Jego zdaniem akcyza na samochody używane, nabyte na terytorium Wspólnoty w sposób ewidentny zwiększa formalności związane z przekraczaniem granicy. Oprócz tego stanowi ona dodatkowa, niezgodną z prawem opłatę, pobierana za rejestracje samochodu na terytorium RP, przy czym uiszczenia tej opłaty nie wymaga rejestracja samochodów używanych samochodów osobowych nabytych w kraju. Okoliczność ta ewidentnie świadczy o tym, że podatek akcyzowy ma charakter dyskryminujący i zmierza do ograniczenia przywozu samochodów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powoduje on tym samym zmniejszenie atrakcyjności samochodów nabywanych na terenie innych Państw Członkowskich i sprowadzanych do Polski względem pojazdów będących już na rynku krajowym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do treści art.1 § § 1i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U.nr.153 poz.1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy podatek akcyzowy zapłacony przez skarżącego na skutek nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego samochodu stanowi nadpłatę i w jakim zakresie, czy tez nie. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się m. in. kwotę podatku nadpłaconego albo zapłaconego nienależnie, przy czym dalsze przepisy tej ustawy szczegółowo regulują datę powstania nadpłaty oraz sposób jej dochodzenia i rozliczenia.
Dla oceny zasadności wyliczenia oraz wpłacenia tego podatku zastosowanie miały przepisy ustawy o podatku akcyzowym oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego. Według regulacji zawartych w powyższej ustawie, pojazdy samochodowe są wyrobami akcyzowymi (niezharmonizowanymi) podlegającymi akcyzie, a opodatkowaniu akcyzą podlega między innymi nabycie wewnątrzwspólnotowe tj. przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego Wspólnoty Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 pkt 1, 3, 4, 5, art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku akcyzowym, załącznik nr 1 poz. 59). Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2003r., Nr 58, poz. 515 ze zm.), a podatnikami są m. in. podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego i w przypadku takiego nabycia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, ale nie później, niż z chwilą jego rejestracji na terytorium RP (art. 80 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3 cyt. ustawy o podatku akcyzowym). Podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego w Polsce, zobowiązane zostały do złożenia stosownej deklaracji uproszczonej w terminie 5 dni od tego nabycia i zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego samochodu w kraju, a podstawę opodatkowania stanowi kwota jaką nabywca zobowiązany jest zapłacić (art. 81 ust. 1, art. 82 ust.3, art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym). Stawka akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane, tj. m. in. na samochody osobowe wynosi 65 % podstawy opodatkowania (art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym) z tym, że w cyt. wyżej rozporządzeniu ustalone zostały obniżki tych stawek: w załączniku nr 1 dla wyrobów akcyzowych sprzedawanych w kraju, a w załączniku nr 2 – dla wyrobów akcyzowych nabywanych wewnątrzwspólnotowo (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). W przypadku m. in. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, dokonanego po upływie 2 lat od jego produkcji, a także sprzedaży w kraju tego samochodu – przy wliczeniu roku produkcji jako pierwszego roku kalendarzowego – wskazano sposób obliczenia ostatecznej procentowej stawki akcyzy według określonego wzoru, przy uwzględnieniu: stawki akcyzy określonej w pozycji nr 23 załącznika nr 2, w zależności od pojemności silnika samochodu, wieku samochodu wyrażonego w latach kalendarzowych; z zastrzeżeniem, że obliczona stawka akcyzy nie może być wyższa niż określona w ustawie tj. 65 % podstawy opodatkowania (§ 7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia).
Określoną w pozycji 23 załącznika nr 2 (podobnie jak w pozycji nr 30 załącznika nr 1) akcyzę zróżnicowano: dla samochodów o pojemności silnika powyżej 2 000 cm3 - w wysokości 13,6%, a dla pozostałych samochodów – w wysokości 3,1% podstawy opodatkowania.
Zaznaczyć przy tym należy, że dla samochodów sprzedawanych przed pierwszą rejestracją w kraju i przed upływem dwóch lat od ich produkcji, wskazano w § 7 ust. 1 rozporządzenia jedynie stawki akcyzy jak wyżej, tj. bez względu na wiek. Wg ustawy, nie są objęte akcyzą, będące przedmiotem obrotu w Polsce, samochody, które już w Polsce zostały zarejestrowane – bez względu na wiek tych samochodów, natomiast samochody używane, nabyte wewnątrzwspólnotowe, mające ponad 2 lata, takiej akcyzie podlegają aż do chwili rejestracji w Polsce.
Zgodność regulacji zawartej w art. 80 ustawy o podatku akcyzowym z art. 90 TWE i art. 91 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej była przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawionego Trybunałowi Konstytucyjnemu, który postanowieniem z dnia 19 grudnia 2006 roku, sygn. akt P 37/05, umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w razie wątpliwości co do relacji prawa krajowego i normy prawa wspólnotowego, w zakresie stosowania prawa, organem właściwym jest Europejski Trybunał Sprawiedliwości, który jest uprawniony do wykładni Traktatu i norm prawa pochodnego, a w niniejszym przypadku chodzi właśnie o kwestię stosowania, a nie obowiązywania prawa i o interpretację prawa wspólnotowego, tj. m. in. o zakres znaczeniowy art. 90 TWE.
Natomiast w postępowaniu zainicjowanym pytaniem prejudycjalnym, zadanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu (powoływany dalej jako: ETS) w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 roku w sprawie C – 313 Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie, orzekł iż podatek akcyzowy ustanowiony w Polsce ustawą o podatku akcyzowym nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE i że nałożenie obowiązku składania deklaracji uproszczonej nie pozostaje w sprzeczności z prawem wspólnotowym tj. art. 28 TWE, przy założeniu, że obowiązek ten powstaje z chwilą nabycia prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel, ale nie później, niż z chwila rejestracji samochodu w kraju. W wyroku tym ETS orzekł równocześnie, ze przepis art. 90 akapit 1 TWE sprzeciwia się "podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek".
Równocześnie ETS wskazał, że sąd krajowy (polski) ma obowiązek zbadania, czy polskie przepisy o podatku akcyzowym, a w szczególności § 7 rozporządzenia, wywołuje takie skutki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygania sprawy podatkowej i zastępowania w tym procesie organu. Zakres dokonywanych przez Sąd ustaleń zdeterminowany jest poprzez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, to jest oceny z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Kwestia ta nigdy nie budziła wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym podkreślano, iż sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji ( por. wyrok NSA z 7 lutego 2001r, V SA, 671/00, LEX nr 50129).
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy zobowiązane będą uzupełnić materiał dowodowy oraz podjąć czynności mające na celu ustalenie, czy kwota podatku akcyzowego nałożonego na samochód osobowy sprowadzony z zagranicy przewyższa kwotę podatku akcyzowego zawartą w wartości rynkowej podobnego samochodu osobowego zakupionego i zarejestrowanego w Polsce, czyli tzw. kwotę rezydualną podatku. Termin "rezydualna kwota podatku" został zdefiniowany w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 września 2002 r., wydanym w sprawie C-101/00 Tulliasiamies, Anty Siliin vs Finlandia. Do tego terminu odwołuje się również rzecznik generalny w opinii w sprawie C- 313/05, stwierdzając w pkt 41, iż wartość rynkowa pojazdów samochodowych, zmniejsza się z upływem czasu. Orzecznictwo Trybunału konsekwentnie opiera się na stwierdzeniu, że jeśli podatek od pojazdu nowego równy jest pewnemu ułamkowi jego ceny, to rezydualny podatek zawarty w cenie późniejszej odsprzedaży, uwzględniającej deprecjację wartości pojazdu jest równy temu ułamkowi. Podatek taki staje się częścią składową wartości pojazdu. Stanowi on nadal, po deprecjacji, ten sam ułamek wartości pojazdu. Rezydualna kwota podatku (podatek rezydualny) to element ceny używanego samochodu zakupionego w Polsce, która wynika z kwoty podatku akcyzowego zawartej w cenie nowego pojazdu, przy zachowaniu stosunku podatku akcyzowego do ceny nowego pojazdu i spadku wartości samochodu używanego.
W tym celu organ winien przedsięwziąć odpowiednie czynności procesowe oraz wykazać stosowną inicjatywę wypełniając dyspozycje zawarte w art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej. O ile zatem po stronie podatnika punktem wyjścia będzie po prostu stawka i kwota zapłaconej przez niego akcyzy, to punkt odniesienia stanowić będzie wartość rynkowa podobnego pojazdu zakupionego i pierwszy raz zarejestrowanego w Polsce i zawarta w tej wartości rezydualna kwota podatku akcyzowego. Nadpłata powstanie w przypadku, gdy kwota podatku akcyzowego nałożona na samochód nabyty w Państwie Członkowskim innym niż Polska okaże się wyższa od kwoty podatku zawartej w wartości rynkowej pojazdu podobnego zarejestrowanego wcześniej w Polsce i będzie stanowiła różnicę tych kwot.
W tych warunkach, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. Zakres w jakim uchylone decyzje nie mogą być wykonane określono w oparciu o art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI