I SA/Rz 151/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Wspólnoty Pastwiskowej Rolników na decyzje Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczące płatności obszarowych, uznając prawidłowość pomniejszenia dopłat z powodu konfliktu krzyżowego i niejednoznaczności w ustaleniu posiadania części gruntów.
Sprawa dotyczyła skargi Wspólnoty Pastwiskowej Rolników na decyzje Dyrektora ARiMR, które utrzymały w mocy decyzje o przyznaniu płatności obszarowych na rok 2019, ale z pomniejszeniem kwot. Pomniejszenie wynikało z rozbieżności między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią gruntów oraz z tzw. konfliktu krzyżowego, gdzie dwaj członkowie Wspólnoty zgłosili wnioski dotyczące tej samej działki. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały prawo materialne, rozróżniając sytuacje, gdy członkowie działają w imieniu wspólnoty, a kiedy we własnym interesie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę Wspólnoty Pastwiskowej Rolników na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału ARiMR dotyczące płatności obszarowych na rok 2019. Decyzje te utrzymywały w mocy rozstrzygnięcia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, które przyznały Wspólnocie określone kwoty płatności, jednak z pomniejszeniami. Pomniejszenia te wynikały z kilku przyczyn: po pierwsze, różnicy między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią gruntów (4,09% przekroczenia), co skutkowało zastosowaniem art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, oraz zastosowaniem współczynnika korygującego związanego z przekroczeniem równowartości 2000 EURO. Po drugie, kluczową kwestią był tzw. konflikt krzyżowy dotyczący działki nr [...], gdzie wnioski o dopłaty zgłosili zarówno Wspólnota, jak i dwaj jej członkowie (A. Ż. i R. S.). Organy administracji ustaliły, że część działki była użytkowana przez R. S. bezumownie i wbrew uchwale Wspólnoty, a co do innej części (0,65 ha) nie można było jednoznacznie ustalić uprawnionego do płatności. Sąd administracyjny, opierając się na wcześniejszym wyroku w tej sprawie (sygn. I SA/Rz 678/21), uznał, że organy prawidłowo rozróżniły sytuacje, w których członkowie wspólnoty działają w imieniu i na rzecz wspólnoty (wówczas uprawniona jest wspólnota), od sytuacji, gdy działają we własnym imieniu, wbrew woli wspólnoty lub poza jej zakresem (wówczas uprawnionym może być członek). Sąd stwierdził, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy, a ciężar dowodu spoczywał na skarżącej Wspólnocie w zakresie wykazania jej uprawnienia do płatności. W konsekwencji, sąd oddalił skargi, uznając, że pomniejszenia płatności były uzasadnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli członek wspólnoty włada gruntem wbrew woli wspólnoty lub poza zakresem przyznanym przez wspólnotę, nie jest on posiadaczem w rozumieniu przepisów o płatnościach bezpośrednich, a uprawnionym do dopłat pozostaje wspólnota. Tylko w sytuacji, gdy członek zerwie więzi korporacyjne i wejdzie w posiadanie gruntu w sposób niezgodny z wolą wspólnoty, może być uznany za posiadacza.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wcześniejszym wyroku, rozróżniając dwie sytuacje: gdy rolnik działa w imieniu wspólnoty (wtedy wspólnota jest uprawniona do dopłat) i gdy działa we własnym imieniu, wbrew woli wspólnoty (wtedy rolnik może być posiadaczem uprawnionym do dopłat). W tej sprawie ustalono, że część gruntów była użytkowana przez R. S. bezumownie i wbrew woli wspólnoty, a co do innej części nie można było jednoznacznie ustalić posiadacza, co skutkowało pomniejszeniem dopłat dla wspólnoty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.p.s.b. art. 3 § ust.2 pkt 2 i ust.3
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
u.p.s.b. art. 7 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 art. 19a § ust. 1
Dotyczy zastosowania sankcji w przypadku przekroczenia dopuszczalnej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 art. 23 § ust. 2
u.z.w.g. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 czerwca 1969 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych
Grunty wspólnot gruntowych nie mogą być dzielone.
u.z.w.g. art. 14 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 czerwca 1969 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych
Jedynym podmiotem uprawnionym do występowania w imieniu wspólnoty jest spółka zarządzająca.
u.z.w.g. art. 22
Ustawa z dnia 29 czerwca 1969 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych
Pomocnicze
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 art. 8
Dotyczy pomniejszenia płatności poprzez zastosowanie współczynnika korygującego z tytułu dyscypliny finansowej.
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 art. 6 § ust. 2 lit. c
Dotyczy sposobu stosowania współczynnika korygującego.
u.z.w.g. art. 27
Ustawa z dnia 29 czerwca 1969 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych
Zbycie udziału we wspólnocie wymaga formy aktu notarialnego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie organów oceną prawną i wskazaniami sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo rozróżniły sytuację, gdy członek wspólnoty działa w imieniu wspólnoty, od sytuacji, gdy działa we własnym imieniu, co uzasadniało pomniejszenie dopłat dla wspólnoty. Ciężar dowodu spoczywał na skarżącej Wspólnocie w zakresie wykazania jej uprawnienia do płatności, a nie na organach w poszukiwaniu dowodów. Niejednoznaczność dowodów dotyczących posiadania części gruntu uniemożliwiła przyznanie dopłat do tej części.
Odrzucone argumenty
Wspólnota argumentowała, że organy błędnie oceniły materiał dowodowy, nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny i naruszyły przepisy K.p.a. oraz ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wspólnota twierdziła, że członkowie działali w jej imieniu, a nie we własnym, i że nie zerwali więzi korporacyjnych. Wspólnota kwestionowała ustalenia dotyczące konfliktu krzyżowego i pomniejszenia powierzchni kwalifikowanej do płatności.
Godne uwagi sformułowania
"konflikt krzyżowy" "zerwał więzi korporacyjne ze wspólnotą" "władał gruntem w imieniu i na rzecz wspólnoty" "nie ma woli posiadania dla siebie danego obszaru gruntów i nie jest posiadaczem uprawnionym do otrzymania dopłat" "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne" "grunty wspólnoty są niepodzielne"
Skład orzekający
Małgorzata Niedobylska
przewodniczący
Grzegorz Panek
członek
Jarosław Szaro
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności bezpośrednich w kontekście wspólnot gruntowych, rozstrzyganie konfliktów krzyżowych, ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wspólnot gruntowych i ich członków w kontekście płatności obszarowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z płatnościami rolnymi i specyfiką wspólnot gruntowych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie rolnym i administracyjnym. Konflikt między członkami wspólnoty dodaje element ludzki.
“Wspólnota gruntowa kontra członkowie: Kto dostanie unijne dopłaty?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 151/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2023-05-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Grzegorz Panek Jarosław Szaro /sprawozdawca/ Małgorzata Niedobylska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1312 art. 3 ust.2 pkt 2 i ust.3, art. 7 ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. spraw ze skarg Spółki [...]"W." na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2023 r. – nr 9009-2023-000018 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok, – nr 9009-2023-000019 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami (ONW) na 2019 rok oddala skargi. Uzasadnienie Wspólnota Pastwiskowa Rolników Wsi [...] (dalej: Wspólnota/Skarżąca), reprezentowana przez zarząd spółki przymusowej dla zagospodarowania “Wspólnoty Pastwiskowej Rolników Wsi [...] (dalej: Skarżąca/Wspólnota), poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 16 stycznia 2023 r. w sprawie płatności na rok 2019: 1) nr 9009-2023-000018 (skarga I SA/Rz 151/23), 2) nr 9009-2023-000019 (skarga I SA/Rz 152/23), którymi utrzymano w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Leżajsku z 25 sierpnia 2022 r.: 1) nr 0175-2022-001963 przyznającą Wspólnocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019: - jednolitą płatność obszarową w kwocie 17 674,99 zł, - płatność za zazielenienie w kwocie 12 637,49 zł, - płatność redystrybucyjną w kwocie 4 940,49 zł, - kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 370,49 zł, 2) nr 0175-2022-001964 przyznającą Wspólnocie płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019 w łącznej wysokości 5 408,51 zł. Decyzje te wydano w następujących okolicznościach: W dniu 2 maja 2019 r. Wspólnota zgłosiła wnioski o przyznanie płatności na rok 2019. Wnioskiem objęto następujące płatności: 1) jednolitą płatność obszarową, 2) płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie), 3) płatność dodatkową (redystrybucyjną), 4) płatność ONW – typ specyficzny strefa I. I tak: 1) do jednolitej płatności obszarowej zadeklarowano obszar 42,01 ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 40,36 ha. Różnica między tymi pow. wyniosła 1,65 ha, co stanowiło 4,09%, przez co zastosowano art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Powierzchnia zatwierdzona do płatności wyniosła 37,8850 ha (40,36 ha – (1,65 ha x 1,5)), a stawka płatności do 1 ha - 471,64 zł, co łącznie dało kwotę 17 868,08 zł. Ponieważ wartość dopłat przekroczyła równowartość 2.000 EURO, kwota płatności została pomniejszona poprzez zastosowanie współczynnika korygującego, o którym mowa w art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 i stosownie do art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, co dało ostatecznie kwotę płatności 17.674,99 zł. Współczynnik ten zastosowano do łącznej sumy płatności przekraczającej równowartość 2.000 EURO, proporcjonalnie obliczając część dotyczącą jednolitej płatności obszarowej w kwocie 193,09 zł, 2) do płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie) przyjęto, zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, powierzchnię zatwierdzoną wynoszącą 40,36 ha i stawkę płatności do 1 ha - 316,54 zł, co łącznie dało 12.775,55 zł. Kwota płatności została pomniejszona o 138,06 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, z przyczyny jak wyżej, 3) płatność dodatkową, stosownie do art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznano do pow. 27 ha. Stawka płatności wynosiła 184,98 zł do 1 ha. Początkowa kwota dla płatności dodatkowej także została zmniejszona o wskaźnik korygujący, z przyczyny jak wyżej, o kwotę 53,97 zł, co łącznie dało kwotę 4.940,49 zł 4) zwrot dyscypliny finansowej w kwocie 370,49 zł nastąpił na zasadach określonych w art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, ponieważ kwoty przyznanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, 5) płatność ONW - typ specyficzny strefa I, przyznano w wysokości 5 408,51 zł, po pomniejszeniu płatności o 353,33 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, ponieważ – tak jak w ww. punkcie 1 odnośnie do płatności do jednolitej płatności obszarowej - zadeklarowano do płatności 42,1 ha, a powierzchnia stwierdzona wyniosła 40,36 ha, zaś przedeklarowanie wyniosło 4,09%, przez co zastosowano art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Powierzchnia zatwierdzona wyniosła 30,22 ha, przy stawce dopłaty za 1 ha wynoszącej 179 zł, co przy uwzględnieniu art. 17 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i degresywności płatności określonej w § 3 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020, dało płatność w wysokości 5.408,51 zł. Odnośnie do obszaru zadeklarowanego organ wskazał, że na deklarowaną przez Wspólnotę do płatności pow. 42,01 ha składały się działki nr ewid. [...]. Wskutek kontroli ustalono, że odnośnie do działki nr [...] przekroczona została maksymalna powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza uprawniona do dopłat, która wyniosła 33,67 ha. Wnioski o dopłaty do tej działki, poza Wspólnotą, zgłosili też członkowie tej Wspólnoty – A. Ż. i R. S. Stwierdzono zatem wystąpienie tzw. konfliktu krzyżowego, który wystąpił również we wnioskach o dopłaty za rok 2021 między tymi samymi podmiotami. Skłoniło to organ do włączenia w poczet materiału dowodowego dokumentów z tamtego postępowania. Wspólnota zadeklarowała z tej działki do płatności pow. 30,69 ha, A. Ż. 1,81 ha, R. S. pow. 2,20 ha (łącznie osoby te zadeklarowały 4,01 ha tożsamego gruntu co Wspólnota). Podczas wizytacji terenowej przeprowadzonej 25 marca 2022 r. strony konfliktu krzyżowego wskazywały nieco inne części działki nr [...] (co do miejsca położenia i/lub powierzchni), które miały pozostawać w gospodarowaniu R. S. i A. Ż., jako wydzielone im do gospodarowania w ramach podziału zakresu prac członkom Wspólnoty. R. S. wskazał 2 miejsca użytkowania, jedno o pow. zmierzonej 1,31 ha (grunty orne), drugie o pow. 1,10 ha (trawy wieloletnie, pastwisko). Zarząd Wspólnoty potwierdził pierwsze z miejsc, co oznacza, że osoba ta podporządkowała się uchwale Wspólnoty co do przydzielonego miejsca zakresu pracy, ale nie potwierdził drugiego. Natomiast miejsce wskazane przez A. Z. okazało się mieć pow. zmierzoną 1,72 ha, ale zostało ono potwierdzone przez Zarząd Wspólnoty tylko co do pow. 1,07 ha. Na tej podstawie nie było możliwe jednoznaczne określenie, komu i do jakiego gruntu należało przyznać płatności, kto i gdzie wykonywał określony zakres prac na rzecz Wspólnoty. Na gruncie nie stwierdzono też znaczników. Ostatecznie, na podstawie zgromadzonych dowodów przyjęto, że powierzchnię gruntu ornego wynoszącą 1,31 ha na działce [...] należy zaliczyć na rzecz Wspólnoty i wykluczyć ją z wniosku R. S. Natomiast gospodarowana przez niego część pastwiskowa o pow. 1 ha, użytkowana bezumownie i wbrew uchwale Wspólnoty, została uznana do dopłat na jego rzecz i została wykluczona z wniosku Wspólnoty. Z kolei odnośnie do pow. wskazywanej przez A. Ż. uznano, że na jej rzecz należało zaliczyć tylko 0,65 ha, ponieważ nie można było potwierdzić dowodami innego obszaru przez nią gospodarowanego, a na rzecz Wspólnoty obszary o pow. 1,07 ha i 0,09 ha. W odwołaniach, w części dotyczącej pomniejszenia płatności, Wspólnota zarzuciła m.in. prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i bezzasadne uznanie, że wymienione dwie osoby fizyczne użytkowali części działki [...] jako podmioty niezależne od Wspólnoty w sytuacji, gdy grunt ten pozostaje we wspólnym użytkowaniu w ramach powołanej Spółki. Podniosła, że okoliczności faktycznie nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 80 K.p.a. uznano, że istnieją niezależne od Wspólnoty podmioty, które posiadają i użytkują część działek objętych jej wnioskiem, podczas gdy cały grunt objęty jej wnioskiem pozostaje we wspólnym użytkowaniu określonej umownie grup mieszkańców wsi T. w postaci Wspólnoty, a także że poszczególni członkowie Wspólnoty mają legitymację do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności bez wyjaśnienia, w jaki sposób spółka powołana do zarządzania gruntami należącymi do Wspólnoty zarządza nimi i czy udziałowcom Wspólnoty przyznawane jest prawo do konkretnych gruntów, oraz że z wniosku Wspólnoty należało wykluczyć obszar 1,65 ha. Wspólnota nie zgodziła się z ustaleniem, że wymienione dwie osoby zerwały więzi korporacyjne ze Wspólnotą, ponieważ jak dotychczas nie zbyli przysługujących im udziałów, stosowali się do wszystkich uchwał Wspólnoty, pracowali na gruntach Wspólnoty w miejscach wyznaczonych przez spółkę, nie opłacali podatku rolnego i poza statutem spółki nie zaskarżali innych podejmowanych przez Wspólnotę uchwał. Zarzuciła również, że zaskarżone decyzje nie spełniają wymagań określonych w art. 107 § 3 K.p.a., ponieważ nie wskazano w nich faktów, które uznano za udowodnione, dowodów którym odmówiono wiarygodności, podstaw uzasadniających wykluczenie z deklarowanej powierzchni obszaru 1,65 ha z działki nr [...]. Podkreślono, że w świetle art. 14 ust. 1 i art. 22 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych jedynym podmiotem uprawnionym do wystąpienia na zewnątrz w imieniu wspólnoty gruntowej, w tym do składania wniosków o przyznanie płatności, pozostaje spółka do sprawowania zarządu nad wspólnotą, a pomimo tego przyjęto wniosek o płatności od członka wspólnoty, przez co pomniejszono płatności przyznane Wspólnocie, podczas gdy organ powinien był odrzucić wniosek wymienionych dwóch osób fizycznych jako osób niemających legitymacji do ubiegania się o płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na grunt pozostający we wspólnocie gruntowej. Wspólnota nie zgodziła się z ustalenie, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a powierzchnią stwierdzoną przekracza określoną przepisami wysokość, co miało wpływ na decyzję o zmniejszeniu płatności w sytuacji, gdy z żadnych dowodów nie wynikało, aby którykolwiek z udziałowców władał częścią sporną nieruchomości we własnym imieniu, był jej posiadaczem i użytkownikiem. Błędnie przyjęto, że Wspólnota jest uprawniona do dopłat tylko do pow. 37,885 ha, ponieważ nie ma dowodu na to, że wymienione dwie osoby fizyczne wykonywały prace rolne na gruncie we własnym imieniu. Po rozpatrzeniu odwołań Wspólnoty, opisanymi na wstępie decyzjami Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji utrzymał zaskarżone decyzje w mocy. Organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania dotyczący wniosków Wspólnoty zgłoszonych w kampanii z 2019 r., w tym wskazał na decyzje wydane przez Kierownika Biura Powiatowego z 22 czerwca 2020 r. nr 0175-2020-003540 i nr 0175-2020-003539, z 16 marca 2021 r. nr 0175-2021-000046 i nr 0175-2021-000047, własne decyzje z 12 sierpnia 2020 r. nr 9009-2020-9835 i nr 9009-2020-009836, z 7 lipca 2021 r. nr 9009-2021-001174 i nr 9009-2021-001175, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 9 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 678/21 i wydane w jego następstwie przez siebie decyzje kasacyjne z 5 kwietnia 2022 r. nr 9009-2022-135 i nr 9009-2022-26. Czyniąc rozważania na temat sposobu rozpatrzenia wniosku podał, że rolą organu Agencji jest ustalenie zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie. Istotne w sprawie było ustalenie podmiotu legitymowanego do otrzymania płatności, w szczególności ustalenie, kto faktycznie użytkuje sporną część działki ewidencyjnej o nr [...] o powierzchni 4,01 ha. Zwrócił uwagę, że w uchwale nr 7 z 21 marca 2019 r. spółki przymusowej dla zagospodarowania wspólnoty "Wspólnota Pastwiskowa Rolników Wsi [...]" postanowiono, że wnioski o płatności na lata: 2019, 2020, 2021 i 2022 będą składane przez Wspólnotę. Pomimo tego dwóch członków Wspólnoty dokonało deklaracji tej samej działki ewidencyjnej w ramach własnych ich wniosków o płatności, choć ich członkostwo we Wspólnocie w 2019 r. nie ustało. Na działce nr [...] poszczególni udziałowcy, zgodnie z wyznaczonym i zatwierdzonym planem zagospodarowania, mieli wykonywać prace na rzecz Wspólnoty w wyznaczonych komisyjnie częściach działek. Charakter gruntów Wspólnoty jest bowiem niepodzielny, co wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Organ wskazał, że podawany przez A. Ż. obszar, który ma pozostawać w jej użytkowaniu o pow. 1,81 ha nie został potwierdzony. Przede wszystkim nie jest on zgodny z wielkością jej udziału przynależności we Wspólnocie, który wynosi 1,07 ha. Wskazany przez nią podczas kontroli terenowej obszar miał po zmierzeniu pow. 1,72 ha. Dlatego na tej podstawie różnica w obszarze wynosząca 0,09 ha została uznana za przynależną do dopłat na rzecz Wspólnoty, podobnie jak obszar 1,07 ha przyznany ww. w ramach podziału prac we Wspólnocie. Natomiast pozostały sporny obszar o pow. 0,65 ha został wykluczony z wniosku Wspólnoty, ponieważ nie można było w sposób jednoznaczny stwierdzić, która ze stron konfliktu krzyżowego wykazuje się prawem przyznania płatności do spornej części działki nr [...]. Podkreślił przy tym organ, że w prowadzonym postępowaniu, stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ciężar dowodu został nałożony na wnioskodawcę, a na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 2 tej ustawy organy Agencji zostały zobowiązane tylko do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, ale nie jego poszukiwania. Wspólnota nie dowiodła, że przysługiwała jej legitymacja do przyznania płatności do części działki nr [...] o pow. 0,65 ha. Obszar ten wyłączono z dopłat i uznano, że żadna ze stron sporu krzyżowego nie jest uprawniona do dopłat do tego terenu. Odnośnie do obszaru objętego wnioskiem R. S. uznano za prawidłowe uwzględnienie przy wniosku Wspólnoty gruntu ornego o pow. 1,2 ha z działki nr [...], który wydzielono temuż w ramach podziału zadań i był on zgodny z miejscem świadczenia przez niego zakresu pracy na rzecz Wspólnoty oraz wielkością jego udziału we Wspólnocie. Natomiast odnośnie do drugiej uprawy uznano, że R. S. nie użytkował części działki [...] określonej jako pastwiskowa w ramach Wspólnoty, zgodnie z wyznaczonym zakresem prac. Bezumownie i wbrew uchwale Wspólnoty użytkował i pobierał pożytki z miejsca deklarowanego we wniosku o takiej pow. 1 ha jako trwałe użytki zielone. Dlatego pow. 1 ha z wniosku Wspólnoty została wykluczona. W świetle powyższego wykluczenie z wniosku Wspólnoty obszaru o łącznej pow. 1,65 ha było prawidłowe. Organ odwoławczy zaakceptował w całości arytmetyczna część decyzji związaną z wyliczeniem kwot płatności i zmniejszeń. Powyższe decyzje Wspólnota poddał kontroli tut. Sądu, zaskarżając je w części dotyczącej pomniejszenia płatności, domagając się ich uchylenia w takim zakresie oraz orzeczenia o kosztach postępowania, formułując zarzuty naruszeni: 1) art. 8 K.p.a. poprzez działanie organu w sposób podważający zaufanie do administracji wskutek nieprawidłowej oceny materiału dowodowego i bezzasadne uznanie, że wymienione osoby fizyczne użytkowały części działki nr [...] jako podmioty niezależne od Wspólnoty w sytuacji, gdy grunt ten pozostaje we wspólnym użytkowaniu w ramach powołanej Spółki, 2) art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co skutkowało brakiem zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a mianowicie poprzez uznanie, że: - z powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku należy wykluczyć obszar 1,65 ha w sytuacji, gdy organ nie wskazał na dowody, które uzasadniałyby to, że każdy z członków Wspólnoty ma legitymację do wystąpienia z wnioskiem o płatności, a z akt sprawy wynikało, że wymienione osoby fizyczne wykonywały prace w ramach podziału prac, przez co nie można przyjąć, że osoby te nie były w posiadaniu określonych części działki, - uznanie, że między Wspólnotą a wymienionymi osobami doszło do konfliktu krzyżowego i zerwania więzi ze Wspólnotą w sytuacji, gdy ze stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby osoby te podejmowały środki prawne kwestionując m.in. uchwały podejmowane przez organy Wspólnoty, co świadczyłoby, że nie zgadzają się z decyzjami Wspólnoty, a co nie miało miejsca, - poszczególni członkowie Wspólnoty mają legitymację do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności, podczas gdy organ nie zbadał, w jaki sposób Spółka powołana do zarządzania gruntami należącymi do Wspólnoty zarządza tymi gruntami, tj. czy poszczególnym udziałowcom przyznawane jest prawo uprawiania konkretnych gruntów oraz czy każdy członek Wspólnoty może uprawiać wybraną przez siebie działkę nie uzyskując na to zgody Wspólnoty oraz do kogo w takiej sytuacji należy walor posiadania gruntu, - R. S. wykonywał prace na działce nr [...] na pow. 1 ha, podczas gdy okoliczność ta została ustalona tylko na podstawie jego oświadczenia złożonego 25 marca 2022 r., a brak było innych dowodów wykazujących, że rzeczywiście ta część gruntu była przez niego zagospodarowana, a także w jakim zakresie i na jakiej powierzchni, - Wspólnota nie przedstawiła dowodów na poparcie żądania swojego w sytuacji, gdy w toku postępowania przedstawiła wszystkie dokumenty i twierdzenia uzasadniające przyznanie Jej dopłat, natomiast organ w sposób błędny dokonał interpretacji, komu mają zostać przyznane dopłaty, w tym błędnie zinterpretowano kwestię posiadania oraz zakresu wykonywania przez poszczególnych udziałowców prac na gruncie w ramach i na rzecz Wspólnoty, - z powierzchni działki nr [...] należy wykluczyć obszar 1,65 ha w sytuacji, gdy w decyzji brak jest podstawowych informacji na temat tego, jaką powierzchnię ten działki zadeklarowały wymienione osoby fizyczne w ramach ich wniosków i w którym miejscu działki [...], a nie uwzględniono zmian, jakie nastąpiły w roku 2016, odnośnie do obszaru przydzielonego do prac członkom Wspólnoty, - uznanie, że organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy w sytuacji, gdy obowiązek dowodzenia obciąża przede wszystkim organ prowadzący postępowanie, gdy jest ono oparte na zasadzie oficjalności, - istnieją niezależne od Niej podmioty posiadające i użytkujące część działek objętych Jej wnioskiem w sytuacji, w której cały grunt objęty tym wnioskiem pozostaje we wspólnym użytkowaniu określonej umownie grupy mieszkańców wsi [...], tj. Wspólnoty, - R. S. zasadne jest przyznanie dopłat bezpośrednich w sytuacji, gdy sam organ wskazał, że brak jest dowodów potwierdzających zbycie i formalne przekazanie na jego rzecz udziałów w ramach Wspólnoty S. i Z.R., - brak jest podstaw do przyznania Wspólnocie płatności w pełnej wysokości, kierując się przede wszystkim protokołem kontroli, podczas gdy z protokołu oględzin działki nr [...] z 25 marca 2022 r. wynika, że powierzchnia zadeklarowana przez A. Ż. do płatności wynosi 1,81 ha, co jest niezgodne ze stanem faktycznym na gruncie, a A. Ż. na tej części gruntu nie wykonała żadnej pracy i nie weszła samowolnie w posiadanie części o pow. 0,36 ha (stanowiącej udział W. B.), ponieważ na tym obszarze prace w sposób wyłączny wykonywała W. B., - A.Ż. wykonywała prace na gruncie G. M. (0,19 ha), Z. C. (0,1 Oha) i W. B. (0,36 ha), podczas gdy nie wskazano na podstawie jakich dokumentów to ustalono i nie wykazano, że doszło do zbycia udziałów tych osób na rzecz A. Ż., - A. Ż. wykonywała prace na większym obszarze, podczas gdy z protokołu podziału prac na gruncie nr [...] z 7 czerwca 2016 r. wynika, że R. S. w 2019 r. wykonał prace na obszarze 2,16 ha, a A. Ż. na obszarze 1,07 ha (prace przydzielano po kolei według numeru domu), natomiast organ w sposób bezpodstawny kieruje się wyłącznie powierzchnią zadeklarowaną przez A. Ż., bez zbadania innych okoliczności i zweryfikowania stanowiska ww., - R. S. wykonywał prace na gruncie należącym do Z. R., podczas gdy na wskazanym w trakcie kontroli 25 marca 2022 r. przez niego obszarze użytków zielonych prace wykonywał Z. R. (0,75 ha) i S. R. (0,51 ha), - uznanie wskazanej przez A. Ż. zadeklarowanej powierzchni jako słusznej, podczas gdy nie wyjaśniono faktycznie użytkowanej przez nią powierzchni i pominięto, że fakt użytkowania w ramach zakresu prac nie jest równoznaczny z posiadaniem, co wynika z decyzji, w której zwrócono uwagę na brak widocznych znaczników na gruncie umożliwiających zidentyfikowanie miejsca i powierzchni użytkowania, a sam pomiar został oparty na wskazaniach w ternie przez poszczególne strony konfliktu, - na organie spoczywa obowiązek ustalenia zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie, jednak pominięta została charakterystyka i istota wspólnoty gruntowej, gdzie nie występuje współwłasność w częściach ułamkowych, przez co nie można było poprzestawać na badaniu faktu, kto użytkował część gruntu, jako podstawy do przyznania płatności bezpośrednich, - A. Ż. i R. S. wykonywali prace w imieniu innych członków Wspólnoty, podczas gdy Zarząd Spółki nie otrzymał żadnej informacji o przekazaniu innemu wspólnikowi wykonania przydzielonego zakresu prac od Z. C., G. M., S. R. i Z. R., nawet dotyczącego nieformalnego nieporozumienia, co jednak byłoby niezgodne z regulaminem użytkowania gruntów wspólnoty, - A. Ż. i R. S. są uprawnieni do otrzymania płatności bezpośrednich w sytuacji, gdy członkami spółki są udziałowcy, osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej, a do ich obowiązków należy m.in. zagospodarowania i użytkowanie gruntów spółki, co oznacza, że poszczególnych członków Wspólnoty nie można traktować jako "współwłaścicieli" nieruchomości, gdyż wykonują oni prace na rzecz całej wspólnoty gruntowej, a nie w ramach poszczególnych udziałów, jak w przypadku współwłasności określonych w przepisach k.c., - dzielenie gruntów Wspólnoty jest zgodne z przepisami prawa, a protokół kontroli oparty na takich czynnościach stanowi podstawę wydanego rozstrzygnięcia, podczas gdy Komisja przeprowadzająca kontrolę dokonała "wydzielenia" gruntów Wspólnoty bez jakiejkolwiek podstawy, co jest sprzeczne z instytucją wspólnot gruntowych, a konkretnie z ustawą o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zgodnie z którą grunty Wspólnoty są niepodzielne, - niewyjaśnienie na jakiej podstawie organ dokonał wydzielenia gruntów i przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia protokołu kontroli, podczas gdy pisma otrzymane z Biura Kontroli wskazują, że wyjaśnienia dotyczące podstawy prawnej i zasad wydzielenia działki dla R. S. i A. Ż. wskaże Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Leżajsku w wydanej decyzji, a w decyzji brak jest jakiegokolwiek ustosunkowania się do tej kwestii, - uznanie, że istotną kwestią dla rozstrzygnięcia jest ustalenie komu należy się prawna legitymacja do otrzymania płatności, podczas gdy organ odwoławczy powinien badać nie któremu z udziałowców należy się legitymacja do uzyskania dopłat, a czy dopłaty te winna dostać Wspólnota bądź wymienione dwie osoby fizyczne, a istotne jest to, że to Wspólnota jako właściciel gruntu, a nie udziałowcy działający w ramach zagospodarowania tej Wspólnoty, jest uprawniona jest do uzyskania dopłat i pod takim kątem organ powinien rozpatrzeć sprawę, - uznanie, że dopłaty powinny zostać przyznane wymienionym dwóm osobom fizycznym w sytuacji, gdy organ w treści uzasadnienia wskazał, że osoby te sprawowały władztwo nad przyznanymi im gruntami, lecz nie w imieniu własnym, tylko w imieniu zbiorowości, czyli Wspólnoty, co oznacza, że osoby te nie mają po swojej stronie przymiotu posiadania, a wszelkie prace, które wykonywały, były wykonywane w imieniu i na rzecz Wspólnoty, - uznanie zeznań G. M. za wiarygodne, podczas gdy bezsporne jest, że zeznaje nieprawdę wskazując, że nie jest udziałowcem Wspólnoty, podczas gdy nie zbyła ona ani nie przekazała swojego udziału innemu udziałowcowi, w tym siostrze A. Ż., co wymaga zachowania formy aktu notarialnego, jak stanowi art. 27 u.z.w.g., - A. Z. i R. S. zerwali więzi korporacyjne ze Wspólnotą. Zgodnie z ustawą o z.w.g. mogą to uczynić przez zbycie udziału we wspólnocie, niemniej nigdy tego nie zrobili, natomiast stosowali się do wszystkich uchwał Wspólnoty, pracowali na gruntach Wspólnoty w miejscach wyznaczonych przez spółkę, a jedyną uchwałą do jakiej się nie stosowali jest decyzja o złożeniu wniosku o dopłaty przez Wspólnotę a nie przez jej członków. O nie zerwaniu więzi korporacyjnej świadczy też zaskarżanie uchwał wspólnoty, zaś wymienione dwie osoby fizyczne zaskarżyły tylko statut spółki, co nie świadczy o zerwaniu więzi korporacyjnej ze Wspólnotą. Świadczy o tym też to, że nie płacili oni podatku rolnego od użytkowanej w 2019 r. części działki i nie płacili go wcześniej ani później, 3) art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia Wspólnocie czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, podczas gdy otrzymała zawiadomienie o przedłużeniu terminu postępowania z dniem 26 lipca 2022 r. w związku z prowadzonymi czynnościami w zakresie ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności, natomiast w późniejszym okresie po przeprowadzeniu dodatkowych czynności nie poinformowano Jej o prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym, 4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznano za udowodnione, a także dowodów, którym odmówiono wiarygodności, a ponadto nie uzasadniono podstaw uzasadniających wykluczenie z powierzchni obszarowej 1,65 ha działki nr [...], a także brak wskazania w treści decyzji, którzy producenci, co było konsekwencją niemożności odniesienia się do poszczególnych kwestii przez Wspólnotę, 5) art. 14 ust. 1 i art. 22 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych poprzez ich niezastosowanie i pominięcie okoliczności prawnej, że jedynym podmiotem uprawnionym do występowania na zewnątrz w imieniu wspólnoty gruntowej, w tym do składania wniosków o przyznanie płatności, pozostaje spółka do sprawowania zarządu nad wspólnotą, a w konsekwencji przyjęcie i rozpoznanie przez organ wniosku indywidualnego członka wspólnoty skutkujące pomniejszeniem płatności przyznanej wspólnocie gruntowej w sytuacji, w której organ powinien był odrzucić wniosek A. Ż. i R. S. jako osób niemających legitymacji do ubiegania się o płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na grunt pozostający we wspólnocie gruntowej, 6) art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 poprzez błędne zastosowanie, skutkującego przyjęciem, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną przekracza określoną przepisami wysokość, w związku z czym skarżącej nie przysługuje pomoc i zasadne jest zmniejszenie płatności, w sytuacji gdy z żadnych dowodów nie wynika, aby którykolwiek z udziałowców władał częścią sporną nieruchomości we własnym imieniu, był jej posiadaczem i użytkownikiem, a twierdzenie takie przyjęto bezpodstawnie, 7) art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej należy się płatność do działek o obszarze 37,885 ha, w sytuacji gdy brak jest chociażby jednego dowodu, który rzutowałby na zasadność uznania, że wymienione dwie osoby fizyczne wykonywały prace rolne na gruncie we własnym imieniu z wyłączeniem Wspólnoty. W przekonaniu Wspólnoty, organy po raz kolejny wydały decyzje bez uwzględnienia charakterystyki i istoty wspólnoty gruntoweJ oraz cech charakteryzujących współwłasność w częściach ułamkowych, z pominięciem przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i regulacji wewnętrznych wspólnoty gruntowej. Tylko spółka posiada wyłączne kompetencje do sprawowania zarządu wspólnotą. Jak wskazano w wyroku WSA w Rzeszowie z 24 listopada 2015 r. I SA/Rz 918/15, wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności mieści się w pojęciu właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład wspólnoty gruntowej, w których posiadaniu znajduje się Spółka. O tym, kto jest uprawniony do otrzymania płatności, nie można zdecydować z pominięciem ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Z ustawy tej wynika, że uczestnicy wspólnoty jako osoby fizyczne nie mają uprawnień do występowania w imieniu wspólnoty. Mogą to czynić jedynie poprzez spółkę. To zatem wspólnota jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i gruntów rolnych. Dopłaty powinna otrzymać Wspólnota jako właściciel gruntu, a nie udziałowcy Wspólnoty. W przekonaniu Wspólnoty, organ odwoławczy nie wykonał wskazań Sądu wyrażonych w wyroku z 9 grudnia 2021 r. I SA/Rz 678/21. Dokonał analizy stanu faktycznego w taki sposób, jakby strony były współwłaścicielami w częściach ułamkowych, co nie ma miejsca. Nie zostały natomiast zbadane podnoszone przez nią dotychczas okoliczności. Członek wspólnoty nie ma legitymacji do tego, by składać wniosek o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obejmujący grunty wchodzące w skład wspólnoty gruntowej. Wszystkie grunty należące do Wspólnoty pozostają w jej posiadaniu i wyłącznie wspólnota je użytkuje i zarządza nimi poprzez podejmowane na zebraniach członków uchwały. O tym, że sporne grunty pozostawały w posiadaniu Wspólnoty świadczy także opłacanie przez nią w latach 2014-2022 podatku rolnego. Nie jest możliwe, aby A. Ż. wykonała prace na obszarze większym niż został jej przydzielony, czyli obszarze większym niż 1,07 ha. Oględziny działki nr [...] przeprowadzone 30 października 2020 r. i 25 marca 2022 r. wykazały, że jedynym posiadaczem i użytkownikiem działki jest Wspólnota. Podział prac sporządzony przez Wspólnotę nie dzieli gruntów fizycznie, tylko przydziela poszczególnym członkom zakres prac na danym gruncie. Błędnie ustalono, że wymienione dwie osoby fizyczne zerwały więzi korporacyjne ze Wspólnotą. Osoby te nie podejmowały żadnych środków prawnych, które wykazywałyby, że faktycznie mogło dojść do konfliktu krzyżowego. Nie zaskarżyli żadnej uchwały Wspólnoty. Sporne części gruntu użytkowali w imieniu Wspólnoty. Stanowisko organu jest ponadto niekonsekwentne, ponieważ w odniesieniu do innych gruntów, na których gospodarują inne osoby – członkowie Wspólnoty, nie zaprezentowały stanowiska, jak w przypadku wymienionych dwóch osób, lecz zaakceptowały prawo Wspólnoty do dopłat. Przede wszystkim w latach 2016-2018 dopłaty w pełnej wysokości przyznano Wspólnocie pomimo, że podział prac i zakres zagospodarowania gruntu była taki, jak obecnie. Członkowie działają wspólnie, wykonują przydzielone im prace, dopiero później dochodzi do podziału pożytków z nieruchomości. Samo władanie rzeczą nie przesądza jeszcze o posiadaniu. Konieczne jest bowiem, aby w zakresie swojej świadomości i woli, władający czynił to w swoim imieniu i interesie. Obie wymienione osoby nie posiadały i użytkowały część działki nr [...] dla siebie i we własnym imieniu, lecz Wspólnoty, tak jak inni członkowie Wspólnoty. Błąd ten skutkował pomniejszeniem powierzchni zadeklarowanej do płatności przez Wspólnotę. A. Ż. i R. S. nie znajdują się w posiadaniu spornej części działki [...]. Akceptowali oni zakres prac zgodnie z wytycznymi Wspólnoty i nie wnosili sprzeciwu. Nie wykonywali więc pracy na własny rachunek. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Zaznaczył organ, że zapadłe rozstrzygnięcia odpowiadają wskazaniom Sądu z wyroku o sygn. I SA/Rz 678/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje: Skargi nie są uzasadnione. Organy nie naruszyły prawa procesowego przy gromadzeniu materiału dowodowego oraz dokonywaniu jego oceny w zakresie przyjętych ustaleń faktycznych, a następnie prawidłowo zastosowały prawo materialne, co do przyznania uprawnienia do otrzymania dopłaty przez rolnika. Punktem wyjścia do dokonania oceny argumentów zawartych w zaskarżonych decyzjach musi być stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 678/21 rozpoznającego sprawę w zakresie wcześniej wydanych w sprawie niniejszej decyzji w zakresie płatności należnych Wspólnocie Pastwiskowej Rolników wsi T. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organy zatem były zobowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wskazany przez sąd wydający wyżej wskazany wyrok, a następnie do zastosowania prawa materialnego z uwzględnieniem poglądu wyrażonego przez sąd. We wskazanym wyroku sąd wyraził kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy aktualnie rozpoznawanej pogląd co do rozumienia przesłanki przyznania płatności w rozumieniu przepisu art. 7 ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich w zakresie posiadania gruntu do którego przyznawane są dopłaty z uwzględnieniem szczególnych regulacji zawartych w ustawie z dnia 29 czerwca 1969 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ( Dz. U. 2022 poz. 140 t.j. ). Wskazał bowiem na kryteria jakie muszą zostać uwzględnione przez organ przy ustalaniu czy dany rolnik władający gruntem jest jego posiadaczem w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Uwzględniając zatem specyficzny charakter gruntów stanowiących własność wspólnoty gruntowej i działanie w ramach takiej wspólnoty przez rolników będących jej członkami polegającym na uprawianiu przez nich gruntu przydzielonego jej przez sama wspólnotę, sąd wskazał, że mogą występować dwie odrębne sytuacje, gdy rolnik włada gruntami wspólnoty i wykonuje na nich czynności związane z utrzymywaniem ich w dobrej kulturze rolnej. Pierwsza z nich to taka, gdy rolnik włada danym gruntem zgodnie z decyzjami wspólnoty i w oparciu o stosowne dyspozycje wspólnoty przyznającej mu odpowiedni obszar gruntów do użytkowania i pobierania pożytków. W takiej sytuacji rolnik jest jedynie wykonawca jej woli i włada w jej imieniu i na jej rzecz. W takiej zatem sytuacji nie ma on woli posiadania dla siebie danego obszaru gruntów i nie jest posiadaczem uprawnionym do otrzymania dopłat. Jego działanie wypełnia bowiem treścią władanie wspólnoty i jest w istocie realizowaniem władztwa wspólnoty nad danym gruntem. W takim przypadku uprawnionym do dopłat będzie sama wspólnota. Ona bowiem jedynie " posługuje się" przy wykonywaniu tych czynności swoimi członkami. Wszystkie działania odbywają się za jej akceptacją. Przydziela grunt członkom do korzystania, a ci na nim w jej imieniu gospodarują. Grunty wspólnoty są niepodzielne i nie mogą być przyznane w sposób trwały i zmieniający strukturę własności jej członkom. Zgodnie z art. 5 ust.1 uzwg wspólnoty gruntowe nie mogą być dzielone pomiędzy uprawnionych do udziału we wspólnotach. Natomiast zgodnie z art. 24 ust.1 spółka utworzona dla gospodarowania wspólnota musi sporządzić plan zagospodarowania i przedstawić go właściwym organom. Ustrój wspólnoty nie wyklucza natomiast wyznaczenia uczestnikom wspólnoty poszczególnych gruntów do gospodarowania. Drugą możliwością, którą musiały rozważyć organy – zgodnie z e wskazaniami sądu była sytuacja, gdy rolnik – członek wspólnoty gruntowej władał jakąś częścią gruntów wspólnoty ( był jej posiadaczem ) w sposób niezgodny z wolą tejże wspólnoty. Chodzi o takie sytuacje, gdy rolnik ten zerwał więzi korporacyjne ze wspólnotą i wszedł w posiadanie gruntów w sposób niezgodny z jej wolą lub też wbrew takiej woli albo będąc jej członkiem przejął władztwo nad większa ilością gruntów niż przydzieliła mu wspólnota. Jak to bowiem wskazał ten sąd rudymentarną przesłanka przyznania dopłat nie jest własność danego, objętego systemem wsparcia gruntu, a jego posiadanie. Jeżeli zatem dana osoba władała by częścią ( lub całością ) gruntów wspólnoty wbrew jej woli, wbrew woli organowi wspólnoty, to wówczas dopóki taki stan poosiadania by się utrzymywał, to do rolnika należało by prawo do otrzymania stosownego wsparcia. Dlatego też, co podkreślił sąd, istotne było ustalenie czy władanie gruntami przez pozostających w konflikcie krzyżowym ze Wspólnotą A. Ż. i R. S. było zgodne z wola Wspólnoty czy tez z odbywało się w sposób z nią sprzeczny. Czyli zadaniem organów było przeprowadzenie takiego postępowania dowodowego, które wykazało by czy ci rolnicy zerwali więzi korporacyjne ze Wspólnotą czy tez władali gruntami zgodnie z jej wolą. W trakcie szerokiego i kompletnego postępowania dowodowego organ przeprowadził dowody m.in. zgłoszone przez stronę mające znaczenie dla ustalenia tych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Po pierwsze jakim zakresem gruntów władali A. Ż. i R. S. i po drugie, czy odbywało się to w ramach przyznanego im do użytkowania areału gruntu odpowiadającego ich udziałowi we wspólnocie, czy też odbywało się to wbrew takim dyspozycjom wspólnoty. Słusznie w tym zakresie, odnośnie okoliczności wskazanej powyżej w pkt 1 , czyli odnośnie wielkości areału gruntu jakim władają pozostający w konflikcie krzyżowym rolnicy organ dokonał czynności oględzin spornych działek w zakresie w jakim maja one pozostawać w posiadaniu Pani Ż. i Pana S. W trakcie tej czynności, co odpowiednio wykazały organy w uzasadnieniu zaskrzonych decyzji ustalono ,że Pani Ż. włada zgodnie z wolą Wspólnoty i zakresem prac częścią działki o powierzchni 1,07 ha, a także częścią o powierzchni 0,09 ha. W tym zakresie ustalono w czasie tej czynności na gruncie gdzie fizycznie ten obszar się znajduje, przemierzono jego wielkość. Wspólnota nie kwestionowała wielkości tego obszaru. Obszar ten – zgodnie z ustaleniami organu odpowiada udziałowi tej osoby we wspólnocie, który wynosi 1,59. Jednocześnie podjęto próbę ustaleń co do dodatkowej części działki o powierzchni 0,65 ha, poza wydzielona jej części gruntu, która miała władać pani Ż. Co do tej części nie dokonano ustaleń co do osoby władającej, w szczególności w zakresie władania tym gruntem za zgodą i w ramach działania Wspólnoty. Szczegółowych ustaleń dokonano co do obszaru gruntu znajdującego się we władaniu R. S.. W tym zakresie również organy ustaliły, jaka część została przyznana temu rolnikowi przez Wspólnotę do użytkowania, zgodnie z posiadanym przez niego udziałem we wspólnocie. Obszar ten nie był kwestionowany, zarówno co do jego wielkości ( 1,2 ha ) jak i położenia na gruncie wspólnoty. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez strojny. Ustalono jednak także, że rolnik ten włada jeszcze, o czym sam zresztą mówił, także częścią działki wspólnoty o powierzchni 1 ha w miejscu gdzie występują łąki. Władanie ta częścią działki nie pozostaje przy tym w związku z jego udziałem we wspólnocie. Objął we władanie tę cześć gruntu bez zgody wspólnoty, przy milczącym przyzwoleniu czy tez ustnej zgodzie osób jakie powinny prawa wspólnoty na tej części gruntu wykonywać. Podstawa władania nie znajduje się zatem w decyzji Wspólnoty i władanie nie jest wykonywane w jej imieniu. Rolnik włada tą częścią gruntu ponad swój udział we wspólnocie, na skutek podjętych samodzielnie decyzji. Słusznie organy podkreśliły przy tym, że nie doszło do zbycia udziału we wspólnocie przez osoby, którym wspólnotą nadała tę cześć gruntów do użytkowania a zatem z tą częścią działki rolnik włada bezumownie. We własnym imieniu . Na skutek swoich działań. Organy w tym zakresie ( co do konfliktu krzyżowego z R. S. ) wypełniły więc wskazania przedstawione przez sąd w uzasadnieniu wskazanego wyroku. Po pierwsze bowiem wykazały jaką częścią gruntu włada ( lub może władać )R. S. – 2,20 ha, przy czym wskazały, że1,2 ha mógł objąć on zgodnie z wolą Wspólnoty, w ramach " więzi korporacyjnej", natomiast dalszy obszar 1 ha objął na podstawie niezaakceptowanych przez wspólnotę ustnych porozumień z osobami , którym Wspólnotą przydzieliła ten obszar do użytkowania. W tych okolicznościach organy słusznie rozróżniły prawną sytuacje tych gruntów co do osoby uprawnionej do otrzymania dopłaty. Wskazały zatem, że część jaką R. S. może użytkować zgodnie z wolą Wspólnoty i zgodnie z przydzielona mu do użytkowania częścią działki [...] nie jest wyłączona z dopłat na rzecz Wspólnoty. W tym zakresie organy słusznie przyjęły, że rolnik ten władać będzie działką w imieniu i w ramach Wspólnoty. Zgodnie z jej wolą i w takim przypadku nie można ustalić, że jest on posiadaczem tego gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach, a jedynie włada nią w ramach Wspólnoty, która to jednostka jest uprawniona do otrzymania dopłat. Stanowisko to zasługuje na uwzględnienie, z tego chociażby względu, że takie rozumienie działania rolnika w wykonaniu decyzji Wspólnoty zaaprobował sąd wydając poprzedni wyrok w sprawie, a stanowisko jego jest w postępowaniu niniejszym wiążące. Jeżeli bowiem rolnik gospodaruje na przydzielonej mu do użytkowania części gruntu wspólnoty , zgodnie z jej wolą, to wykonuje on tylko prawa wspólnoty, wykonuje akty właścicielskie tej wspólnoty i to ona jest uprawniona do dopłat w ramach systemów wsparcia. Jeżeli natomiast rolnik włada częścią jej gruntów poza tymi wskazaniami i decyzjami wspólnoty, na podstawie swoich własnych działań ( może nawet bezprawnych ) polegających na wejściu w posiadanie gruntów bez zgody wspólnoty, to w takim zakresie dochodzi do przerwania więzi korporacyjnej i jego władanie gruntem odbywa się w jego imieniu i dla niego samego , co z kolei wyklucza przyznanie dopłat do części gruntu wspólnocie. W takim przypadku to ten rolnik musi być uznany za posiadacza gruntu. W sprawie odnośnie R. S. organy wykazały, że nie doszło do wystąpienia rolnika ze wspólnoty, tak aby można było uznać, że całość gruntów wspólnoty jakie on uprawiał znajdowały się w jego posiadaniu bez zgody wspólnoty, co umożliwiało by przyznanie mu dopłat. Jak wynika bowiem z faktów ustalonych w czasie oględzin a także przesłuchania stron, R. S. jest członkiem wspólnoty i jedną częścią gruntu mógł władać za wskazaniem i akceptacja wspólnoty. Choć , jak ustalają organy, na tej części nie gospodarował. Tylko część użytkowanych przez niego gruntów objęta została przez niego poza decyzjami wspólnoty. Skoro jednak do tego doszło, to nie można było przyjąć, że również w tym zakresie Wspólnotą będzie uprawniona do dopłat. Fakt władania gruntami, które zostały przydzielone Panom S. R. i Z. R. potwierdzają sami zainteresowani, którzy wskazali ,że na tej części działki gospodarował R. S. Nie jest przy tym istotne, że władania tą częścią gruntu nie przekazano w sposób formalny, ( brak dowodów w postaci umów) , skoro wszyscy świadkowie w tym zakresie potwierdzają, że R. S. gospodarował na tej części działki. Brak jest dowodów przeciwnych. Organy miały prawo dokonać takiego ustalenia. Władanie to odbywało się poza decyzjami Wspólnoty. Nie naruszyły także organy prawa dokonując ustaleń co do tej części gruntów jaką władała czy miała władać A. Ż. i ustalając przyczyny i charakter tego władania, a w szczególności jego zgodność z decyzjami Wspólnoty. W tym zakresie organy zgodnie z zebranym materiałem dowodowym słusznie przyjęły, że nie doszło do zerwania przez Panią Ż. zerwania więzi ze Wspólnotą ( pomimo deklarowania takiej właśnie postawy ) i w rezultacie korzystała ona z części działki o pow. 1,07 plus 0.09 ha zgodnie z wolą Wspólnoty i na podstawie podjętych przez nią decyzji o przydzieleniu jej gruntu do korzystania. W tym zakresie organy słusznie powołały się na okoliczności ustalone w trakcie oględzin, a także zeznania świadków. W tym zakresie rolniczka władała gruntem w ramach Wspólnoty, a więc organy trafnie przygnały w tym zakresie dopłaty Wspólnocie. Miały jednak prawa powołać się organy na przepisy proceduralne regulujące ciężar dowodu w zakresie postępowania o przyznanie dopłat ( w sposób odmienny od k.p.a. ), nakładające ten ciężar na stronę, która z danego faktu wywodzi skutki prawne. Art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach określa na kim spoczywa ciężar dowodu wskazując, że " ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne". W realiach niniejszej sprawy, wobec zaistnienia konfliktu krzyżowego oznacza to, że to uczestnik tego konflikt , strona konfliktu musi wykazać, że to ona spełnia warunki do przyznania płatności , nie zaś druga strona konfliktu. Powinna ona przedłożyć tego typu dowody, z których jednoznacznie jej uprawnienie będzie wynikało. Brak przedłożenia tego typu dowodów, przy przeprowadzeniu przez organy wszelkich możliwych czynności skutkuje niemożnością przyznania jej dopłat. Dotyczy to zarówno takich sytuacji, gdy dowody wskazują na uprawnienie innej osoby, jak również sytuacji, gdy na podstawie istniejących i zebranych dowodów nie da się jednoznacznie rozstrzygnąć, komu to uprawnienie przysługuje. Odnośnie gruntu 0.65 ha, co do którego Wspólnota złożyła wniosek organ dysponował sprzecznymi dowodami, których nie był w stanie jednoznacznie ocenić poprzez danie im wiary w oparciu o racjonalne kryterium podlegające logicznej i zgodnej z doświadczeniem życiowym weryfikacji. W takich okolicznościach uwzględniając, że nie jest on zobowiązany, zgodnie z powołanym przepisem do prowadzenia dalszych czynności z urzędu mających na celu realizację zasady prawdy materialnej, mógł uznać, że wnioskodawca nie udowodnił okoliczności z której wywodzi skutki prawne, a tym samym nie wykazał w tej części swojego uprawnienia do płatności. Nie chodzi bowiem o dokonanie wyrywkowej oceny dowodów w oparciu o jeden, czy nawet kilka dowodów, a o taką ocenę w której w sposób bezsporny dokonana ocena jest jedyna możliwa do przyjęcia, całościową i kompletną. Jeżeli wnioskodawca nie przedstawił takich dowodów, to organ jest uprawniony do przyjęcia, że dana okoliczność nie została udowodniona. Ma on bowiem obowiązek nie tyle poszukiwania dowodów, co wszechstronnej ich oceny. Jeżeli dokonana ocena nie prowadzi do jednoznacznych wniosków, to wówczas ma prawo przyjąć, że okoliczność nie została udowodniona. W przedmiotowej sprawie występowały co do użytkowania tej części działki sprzeczne zeznania, z jednej strony A. Ż., z drugiej strony innych członków wspólnoty. Przy tak niejednoznacznych dowodach, zwłaszcza z uwzględniłem łączących świadków powiązań rodzinnych stanowisko organu nie mogło być uznane za naruszające prawo. Oceny takiej nie mogą wszak zastąpić odniesienia się do jakichś fragmentów poszczególnych wypowiedzi, skoro ich całościowa wymowa nie prowadzi do jednoznacznych wniosków. W tym zakresie postepowania dowodowego nie został organom przedstawiony jednoznaczny materiał dowodowy , z którego by wynikało, że aktualnie omawiana cześć działki była w posiadaniu osób, które władały nią w imieniu Wspólnoty i zgodnie z wola Wspólnoty.. Dlatego też sąd uznał, że w tym zakresie zarzuty naruszenia prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie. Zebrany materiał dowodowy jest niejednoznaczny i nie pozwala na powzięcie ustaleń faktycznych w kierunku postulowanym w skardze. Takie stanowisko organów nie narusza przepisu art. 3 ust.3 i art. 3 ust.2 pkt 2 ustawy o płatnościach. Organy miały zatem prawo wykluczyć z płatności obszar 1,65 ha działek zgłoszonych do płatności przez Wspólnotę Pastwiskowa. Z jednej strony wykazały, że działką o powierzchni 1 ha jest użytkowana poza wolą i wiedzą Wspólnoty, w indywidualnym działaniu R. S., zaś z drugiej strony wskazały, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie kto jest uprawniony do płatności działki o powierzchni 0,65 ha.. Po dokonaniu tych ustaleń faktycznych w sposób prawidłowy zastosowały prawo materialne. Uznały, że uprawnionym do płatności poza tymi dwiema powierzchniami jest Wspólnota Pastwiskowa. Podzieliły zatem pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu wyroku sadu administracyjnego wskazanym powyżej. Ustaliły jakie części działki były użytkowane przez R. S. i A. Ż. i jeżeli działo się to w zakresie nadanych im do użytkowania części, to przyjęty ,że uprawnionym jest Wspólnota. Jedynie w przypadku części użytkowanej przez osobę fizyczną poza nadaniem gruntu przez wspólnot odmówiły przyznania dopłaty. Nie przyznały dopłaty też co do części, co do której brak jest możliwości dokonania jednoznacznych ustaleń. Takie rozstrzygniecie merytoryczne nie narusza prawa. Z tych względów sąd oddalił skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI