I SA/RZ 146/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2025-06-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo celnewywóz towarówzgłoszenie celneunieważnieniedowód wywozupostępowanie administracyjnesąd administracyjnyOLAFUnijny Kodeks Celny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę dotyczącą unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego, uznając brak wystarczających dowodów na faktyczny wywóz towaru poza obszar celny UE.

Skarżąca kwestionowała decyzje o unieważnieniu zgłoszeń celnych wywozowych, twierdząc, że przedłożyła wystarczające dowody na wywóz towarów poza obszar celny UE. Sąd administracyjny uznał jednak, że przedstawione dokumenty (faktury, dowody zapłaty) potwierdzają jedynie zawarcie transakcji i dokonanie formalności celnych, ale nie dowodzą faktycznego opuszczenia przez towar obszaru celnego UE. Brak było jednoznacznych dowodów na odprawę celną w kraju trzecim lub obrót towarowy na rynku ukraińskim, a informacje od OLAF i ukraińskich służb celnych budziły wątpliwości co do faktycznego wywozu.

Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, które utrzymały w mocy decyzje o unieważnieniu zgłoszeń celnych wywozowych. Skarżąca podważała zasadność unieważnienia, argumentując, że przedłożyła dowody takie jak faktury, dowody zapłaty, dokumenty SAD Eksport oraz oświadczenie odbiorcy o wywozie towaru. Organy celne uznały te dowody za niewystarczające do potwierdzenia faktycznego wywozu towarów poza obszar celny UE, powołując się na informacje od OLAF i ukraińskich służb celnych, które wskazywały na wątpliwości co do prawidłowego zakończenia procedury wywozu i brak potwierdzenia wwozu towarów na Ukrainę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi, stwierdzając, że organy celne prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy. Sąd podkreślił, że choć system AES generuje komunikaty potwierdzające wywóz, nie są one dowodem bezwzględnie wiążącym, jeśli istnieją podstawy do wątpliwości co do faktycznego opuszczenia przez towar obszaru celnego UE. W sytuacji braku jednoznacznych dowodów na wywóz, ciężar ich przedstawienia spoczywa na eksporterze. Sąd uznał, że skarżąca nie sprostała temu obowiązkowi, a przedłożone dokumenty nie pozwalały na jednoznaczną identyfikację wywiezionego towaru i potwierdzenie jego wywozu poza obszar celny UE.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przedstawione dokumenty nie stanowią wystarczającego dowodu na faktyczny wywóz towaru poza obszar celny UE. Potwierdzają one jedynie zawarcie transakcji i dokonanie formalności celnych, ale nie dowodzą fizycznego opuszczenia przez towar obszaru celnego UE.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy celne prawidłowo oceniły dowody. Komunikaty systemowe potwierdzające wywóz nie są dowodem bezwzględnym, a w sytuacji wątpliwości co do faktycznego wywozu, ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na eksporterze. Przedłożone dokumenty nie pozwalały na jednoznaczną identyfikację wywiezionego towaru i potwierdzenie jego wywozu poza obszar celny UE, a informacje od OLAF i ukraińskich służb celnych budziły wątpliwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (47)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.c. art. 2

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne

UKC art. 5 § pkt 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 5 § pkt 12

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 5 § lit.c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 5 § pkt 39

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 6 § ust.1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 14

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 15 § ust.1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 15 § lit.c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 16 § ust.1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 46 § ust.1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 48

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 174 § ust.2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 175

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 267 § ust.1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 267 § ust.2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 267 § ust.4

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 269 § ust.1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

rozporządzenie delegowane art. 248 § ust.2

Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego

rozporządzenie delegowane art. 326

Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego

rozporządzenie wykonawcze art. 329 § ust.1

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

rozporządzenie wykonawcze art. 330

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

rozporządzenie wykonawcze art. 331

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

rozporządzenie wykonawcze art. 333 § ust.2

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

rozporządzenie wykonawcze art. 334 § lit.c

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

rozporządzenie wykonawcze art. 335 § ust.1

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

rozporządzenie wykonawcze art. 335 § ust.2

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

rozporządzenie wykonawcze art. 335 § ust.3

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

rozporządzenie wykonawcze art. 335 § ust.4

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 111 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.c. art. 73 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne

P.c. art. 9

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne

P.c. art. 86

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne

P.c. art. 88

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne

UKC art. 22 § ust.4

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 22 § ust.5

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 22 § ust.7

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 26

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 29

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 194 § § 1

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy celne prawidłowo oceniły, że przedstawione przez skarżącą dokumenty nie stanowią wystarczającego dowodu na faktyczny wywóz towaru poza obszar celny UE. Ciężar udowodnienia faktycznego wywozu towaru poza obszar celny UE spoczywa na eksporterze, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości co do prawidłowości procedury. Informacje uzyskane od OLAF i ukraińskich służb celnych, wskazujące na brak potwierdzenia wywozu, były prawidłowo uwzględnione przez organy celne.

Odrzucone argumenty

Przedłożone przez skarżącą dokumenty (faktury, dowody zapłaty, oświadczenie odbiorcy) stanowią wystarczający dowód na wywóz towaru poza obszar celny UE. Organy celne nie wykazały w sposób jednoznaczny, że towar nie opuścił obszaru celnego UE. Unieważnienie zgłoszeń celnych było niezasadne, ponieważ skarżąca przedstawiła dowody alternatywne zgodnie z art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego.

Godne uwagi sformułowania

Przedstawione dokumenty nie dowodzą fizycznego wyprowadzenia towarów poza obszar celny UE. Ciężar wykazania okoliczności faktycznego wywozu towaru poza obszar celny Unii leży na podmiocie inicjującym procedurę wywozu. Komunikat IE599 nie jest dowodem bezwzględnie wiążącym, jeżeli istnieją dostateczne podstawy faktyczne wskazujące na to, że do wywozu towaru poza obszar celny UE nie doszło.

Skład orzekający

Małgorzata Niedobylska

przewodniczący

Grzegorz Panek

członek

Piotr Popek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że organy celne mogą unieważnić zgłoszenie celne wywozowe w przypadku braku wystarczających dowodów na faktyczny wywóz towaru poza obszar celny UE, nawet jeśli przedstawiono dokumenty takie jak faktury czy dowody zapłaty. Podkreślenie odpowiedzialności eksportera za udowodnienie wywozu."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z procedurą wywozu i zmianą urzędu wyprowadzenia. Ocena dowodów alternatywnych jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest posiadanie kompletnych i jednoznacznych dowodów w procedurach celnych. Podkreśla, że formalne spełnienie wymogów nie zawsze wystarcza, jeśli brakuje dowodu na faktyczne zdarzenie.

Czy faktura i dowód zapłaty wystarczą, by udowodnić wywóz towaru? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 146/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący/
Piotr Popek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1373
art. 2, art. 73 ust. 1, art. 9
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r.  Prawo Celne (t. j.)
Dz.U.UE.L 2015 nr 343 poz 558 art. 335 pkt 4, art. 329 ust.1, art. 330, art. 331, art. 333 ust.2, art. 334 ust. 1 lit.c
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych  przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny
Dz.U.UE.L 2015 nr 343 poz 1 art. 248 ust. 2
Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady  (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego
Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 5 pkt 3, pkt 12, pkt 16 lit.c, pkt 39, art. 6 ust.1, art. 14, art. 15 ust.1, art. 16 ust.1, art. 46 ust. 1, art. 48, art. 174, art. 267 uxt.2, art. 269 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. spraw ze skarg A. S. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2025 r. - nr 1801-IGC.4401.53.2024, - nr 1801-IGC.4401.54.2024 w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego oddala skargi.
Uzasadnienie
A. S. (dalej: skarżąca/strona) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z 22 stycznia 2025 r.:
1) nr 1801-IGC.4401.53.2024, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 18 października 2024 r. nr 408000- CZC2.4401.264.2024 o unieważnieniu zgłoszenia celnego wywozowego nr [... ] z 20 lutego 2019 r. (skarga zarejestrowana pod sygn. I SA/Rz 146/25),
2) nr 1801-IGC.4401.54.2024, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 18 października 2024 r. nr 408000- CZC2.4401.268.2024 o unieważnieniu zgłoszenia celnego wywozowego nr [...] z 6 lutego 2019 r. (skarga zarejestrowana pod sygn. I SA/Rz 147/25).
Wymienione sprawy Sąd postanowił na rozprawie 5 czerwca 2025 r. połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. I SA/Rz 146/25, ponieważ pozostawały one ze sobą w związku, o którym mowa w art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.).
Z ustaleń organu pierwszej instancji wynikało, że we wskazanych dniach (20 i 6 lutego 2019 r.) w Oddziale Celnym w R. "P" S.A. działając na podstawie upoważnienia pośredniego udzielonego przez A. S. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: "S", przedstawiła celem objęcia procedurą wywozu towary wymienione w fakturach nr [...] i [...]z 19 lutego 2019 r. oraz [...]z 4 lutego 2019 r. i [...]z 5 lutego 2019 r.
Przedmiotem obrotu były preparaty laboratoryjne do oznaczeń parametrów krwi. Nabywcą towaru był V.G. Towary zostały zwolnione do wyprowadzenia. Następnie w dniu 13 marca 2019 r. doszło do zmiany urzędu wyprowadzenia    z polskiego, oznaczonego kodem PL401060, na belgijski BE101000. W systemie AES (Automatyczny System Eksportu, system teleinformatycznym służący elektronicznej obsłudze eksportu) zarejestrowano komunikaty IE524. W tym samym dniu belgijski urząd wyprowadzenia przesłał polskiemu urzędowi wywozu komunikaty IE518 zawierające wyniki przeprowadzonych kontroli A2. Na ich podstawie w tych samych dniach polski urząd wywozu wygenerował komunikaty IE599, potwierdzające wywóz towarów poza obszar celny UE.
W związku z prowadzonym przez Prokuraturę Regionalną w R. postępowaniem pod sygn. akt [...], w dniu 15 marca 2024 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w R. wydał zarządzenie w którym wyraził zgodę na udostępnienie organowi I instancji materiałów z akt postępowania przygotowawczego. Materiały zawierały m.in. pismo Europejskiego Urzędu do Spraw Zwalczania Nadużyć Finansowych w Unii Europejskiej (OLAF) 15 grudnia 2023 r. z którego wynika, że przedmiotowe zgłoszenia celne w procedurze wywozu uzyskały potwierdzenie wywozu towaru w belgijskim urzędzie celnym, natomiast we wnioskach końcowych OLAF wskazał, że w przypadku badanych procedur wywozowych, pozostają wątpliwości co do prawidłowego zwolnienia wywozów z powodu ręcznej rejestracji numerów MRN w systemie PLDA, co nie umożliwia potwierdzenia fikcyjnego wyjścia, tym samym brak jest potwierdzenia wywozu towaru poza obszar celny Unii.
Wobec braku dowodów wyprowadzenia towarów, organ wezwał stronę jako eksportera oraz zgłaszającego towar do procedury wywozu tj.: "P" S.A. do przedstawienia alternatywnych dowodów na zakończenie ww. procedur wywozu.
W odpowiedzi eksporter przedłożył kopie faktur VAT nr [...] z 20 lutego oraz nr [...] z 6 lutego 2019 r. wystawionych przez "P" S.A. na stronę, dokumenty SAD Eksport, wydruki zgłoszenia celnego [...] z 20 lutego 2019 r. oraz [...] z 6 lutego 2019 r. oraz wydruk komunikatów IE599 dla tych zgłoszeń, dokumenty IE528 - nadanie numeru ewidencyjnego, kopię faktur VAT nr    [...] i [...] z 19 lutego 2019 r. oraz nr [... ] z 4 lutego 2019 r. oraz nr [...] z 5 lutego 2019 r., kopie specyfikacji do powołanych faktur, potwierdzenie realizacji transakcji bankowych z 20 lutego 2019 r. i 6 lutego 2019 r.
Ww. dokumenty (poza potwierdzeniem realizacji transakcji bankowych) przedłożył również przedstawiciel pośredni. Jednocześnie poinformował, że nie dysponuje on jako agencja celna takimi dokumentami jak potwierdzenie dostawy, potwierdzenie zgłoszenia celnego w państwie trzecim, czy potwierdzenie zapłaty za towar.
Pismami z dnia 22 maja 2024 r. NPUC-S w Przemyślu zawiadomił eksportera i zgłaszającego towar do procedury wywozu o zamiarze wydania decyzji unieważniającej ww. zgłoszenia celne.
W odpowiedzi na powiadomienie, eksporter przedłożył oświadczenie odbiorcy towaru - V.G., że towar zakupiony od firmy "S" (faktura nr [...], [...], [...], [...]) opuścił terytorium Polski 6 lutego 2019 r. i 20 lutego 2019 r. i został wywieziony przez firmę logistyczną z terytorium Unii Europejskiej.
Pismem z dnia 11 lipca 2024 r. organ I instancji wystąpił, za Izby Administracji Skarbowej we W., z wnioskiem do władz celnych Ukrainy o pomoc w potwierdzeniu faktu, że towar objęty procedurą wywozu wg. ww. zgłoszeń celnych został wprowadzony na obszar Ukrainy.
W odpowiedzi strona ukraińska poinformowała, że w elektronicznych bazach danych Państwowej Służby Celnej Ukrainy za luty 2019 r. brak jest informacji o operacjach eksportowo-importowych, w których eksporterem była firma "S", a odbiorcą V.G. Wskazany odbiorca nie figuruje wśród podmiotów realizujących wymianę towarową z zagranicą. Jak poinformowała strona ukraińska, V.G. został wezwany w celu złożenia wyjaśnień odnoście ewentualnego przemieszczenia się towarów, jednak wyjaśnienia nie zostały złożone. Z kolei środek transportu o numerze rejestracyjnym [...], zgodnie z przekazaną informacją, wjechał na terytorium Ukrainy 7 lutego 2019 r. i 21 lutego 2019 r. przez przejście graniczne K.-K. korzystając z zielonego pasa ruchu. Zgodnie z elektronicznymi bazami danych Państwowej Służby Celnej Ukrainy nie ustalono faktu wywozu na terytorium tego państwa towarów będących przedmiotem ww. zgłoszeń celnych z 20 lutego 2019 r. i 6 lutego 2019 r.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności NPUCS uznał, że przedstawione dokumenty nie stanowią dowodu potwierdzającego, iż towar opuścił obszar celny U.E.
W takiej sytuacji NPUCS decyzjami z 18 października    2024 r., opisanymi na wstępie, działając na podstawie art. 248 ust. 2  rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. UE L 343/1, dalej: rozporządzenie delegowane), unieważniono ww. zgłoszenia celne.
W odwołaniach od decyzji organu I instancji skarżąca zarzuciła niewłaściwe zastosowania art. 5 pkt 39, art. 22 ust. 4, ust. 5 ust. 7, art. 26 i art. 29 Unijnego Kodeksu Celnego oraz art. 248 ust. 2 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28.07.2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego, poprzez zastosowanie tych przepisów do stanu faktycznego, który w ocenie strony nie został ustalony w sposób jednoznaczny, niepozostawiający wątpliwości co do ostatecznych wniosków organu, który nie uwzględnił dowodów i faktów notoryjnych.
Opisanymi na wstępie decyzjami z dnia 22 stycznia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżone decyzje w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał regulacje unijne i krajowe, które regulują zasady i tryb przywozu towarów na obszar celny UE oraz wywozu towarów z tego obszaru. Podniósł, że z art. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1373, dalej: P.c.) wynika, że wprowadzenie towaru na obszar celny UE lub jego wyprowadzenie z tego obszaru powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Szczegółowe zasady wyprowadzenia towarów poza obszar celny Unii określają, między innymi, przepisy art. 267 UKC. Towary unijne zgłoszone do procedury wywozu podlegają dozorowi celnemu od chwili przyjęcia zgłoszenia do tej procedury do czasu wyprowadzenia ich z obszaru celnego UE. Zwolnienie do wyprowadzenia udzielane jest przez organy celne pod warunkiem, że dane towary zostaną wyprowadzone poza obszar celny UE w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w momencie przyjęcia zgłoszenia do procedury wywozu (art. 267 ust. 4 UKC). Jeżeli urząd celny wyprowadzenia jest inny niż urząd celny wywozu, urząd celny wyprowadzenia informuje urząd celny wywozu o wyprowadzeniu towarów najpóźniej w dniu roboczym następującym po dniu, w którym towary opuściły obszar celny UE (art. 333 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczególne zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny; (Dz. Urz. UE L 343/558, dalej: rozporządzenie wykonawcze).
Organ podkreślił, że istotne znaczenie dla dopełnienia warunków zwolnienia do wywozu jest faktyczne opuszczenie przez towary obszaru celnego UE. Organem odpowiedzialnym za monitorowanie przebiegu procedury wywozu oraz wydanie dokumentu potwierdzającego wywóz towaru był organ I instancji, ponieważ zgłoszenia wywozowego dokonano w Oddziale Celnym w R. Nadawcą towaru (eksporterem) było "S", natomiast zgłoszenia celnego dokonała firma "P" S.A. działając na mocy udzielonego jej upoważnienia pośredniego. Towar miał być dostarczony do odbiorcy ukraińskiego. Jednak pomimo wygenerowania w systemie AES komunikatów i zamknięcia procedur wywozu następczo ustalono, że odbyło się to bez przedstawienia towarów władzom celnym Belgii. Nie stwierdzono przy tym jak podkreślił organ odwoławczy, ingerencji w system teleinformatyczny obsługujący zgłoszenia wywozowe, lecz fakt nieuprawnionego retrospektywnego zamknięcia operacji wywozowych na podstawie dokumentów przewozowych, bez fizycznej prezentacji ładunku. Ponieważ nie było dowodów na to, że towar opuścił obszar celny UE, zobowiązano do ich przedstawienia eksportera jak i zgłaszającego towar do procedury wywozu. Przedstawione przez eksportera dokumenty (faktury, komunikaty IE599, IE528, dowody wpłaty, kopie specyfikacji do faktur) zdaniem organu świadczą o zawarciu transakcji, zapłacie i dokonaniu zgłoszenia celnego, ale nie dowodzą fizycznego wyprowadzenia towarów poza obszar celny UE.
Według organu odwoławczego dokumentem potwierdzającym wywóz mógłby być dowód odprawy celnej kraju trzeciego albo dokument świadczący o tym, że towar znalazł się w obrocie towarowym na rynku kraju trzeciego. Ale takich nie przedstawiono, wobec czego zaistniały przesłanki do unieważnienia zgłoszeń celnych, o których mowa w art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego.
Zwrócono przy tym uwagę, że zmiana urzędu wyprowadzenia na belgijski urząd celny w znaczący sposób wydłużyła trasę przewozu towarów do miejsca przeznaczenia, czyniąc ją nieekonomiczną, co także budzi uzasadnione wątpliwości w zakresie faktycznego wywozu towarów. Podkreślono, że bez względu na to, na kogo eksporter scedował obowiązek wywozu towaru poza obszar UE, to on odpowiada za faktyczne wyprowadzenie towaru. Wskazano, że informacje i dokumenty otrzymane w ramach wzajemnej pomocy mogą służyć za dowód w sprawie. Dokumenty/pisma OLAF-u (uzyskane z Prokuratury Regionalnej w R.) korzystają z przymiotu dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 194 O.p. Ich zakwestionowanie wymagało przedstawienia dowodu przeciwnego.
W skargach do tut. Sądu, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji oraz orzeczenia o kosztach postępowania sądowego, skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 335 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji UE nr 2015/2447 z dnia 24.11.2015r. ustanawiającego szczególne zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. UE serii L. Nr 343 z dnia 29.12.2015r., dalej: rozporządzenie wykonawcze) stanowiącego, że można przedstawić urzędowi celnemu wywozu dowody świadczące o tym, że towary opuściły obszar celny UE, jeden lub kilka, w szczególności:
-lit. b) dowód zapłaty za towar handlowy w EURO, został załączony,
-lit. c) faktura, została załączona,
-lit. e) dokument podpisany lub uwierzytelniony przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny UE, został załączony,
-lit. f) dokument przetworzony przez organ celny państwa członkowskiego lub państwa trzeciego zgodnie z zasadami i procedurami mającymi zastosowanie w danym państwie - dokument potwierdzający wywóz towaru wydał Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu,
2. naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, w szczególności:
- art. 121 § 1 O.p., w związku z art. 122 O.p.., przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa, w tym przez brak niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie w zakresie dokumentów wymienionych wyżej w punktach b), c), e) i f),
- art. 180 § 1 O.p. przez brak dopuszczenia dowodu w zakresie ewentualnej awarii systemu komputerowego, co mogło być przyczyną ręcznej rejestracji w systemie PLDA (procedura wywozu), co powinno być przedmiotem ustaleń OLAF składającego zawiadomienie w tej sprawie, a brak takich ustaleń, co potwierdzają kolejne decyzje w sprawie jest dowodem na braki w ustaleniu stanu faktycznego i naruszenie art. 121 O.p., art. 122 O.p. oraz naruszenie art. 187 § 1 i 3 O.p., przez formalne, a nie merytoryczne dopuszczenie dowodów: dowodu z przelewu bankowego (to, że przelewu dokonała inna osoba, lecz w zgodnej wysokości, nie wyklucza tego, jako dowodu w sprawie), dowodu z faktur dowodzących, komu sprzedano towar, dowodu z oświadczenia nabywcy o odbiorze i wywozie towaru, dowodu z dokumentu potwierdzającego wywóz towaru, który wydał Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, dowodu ze zgłoszenia celnego "P" S.A., w którym wskazano środek transportu towarów strony [...], który przewoził towary przez granicę polsko-ukraińską,
- przez brak zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji i pominięcie w procesie dowodzenia i ocenie stanu faktycznego okoliczności dowodów wymienionych wyżej,
- przez pominięcie okoliczności znanych organowi z urzędu, takich, jak przemyt towarów, zaniechanie odprawy celnej po stronie kupującego w zamian za gratyfikację co wykluczało obowiązek ewidencji towarów dla celów podatkowych, różne daty - różnica o jeden dzień, oświadczenia nabywcy i adnotacji ukraińskiego urzędu celnego o przekroczeniu granicy przez pojazd [...], co mogło być spowodowane oczekiwaniem na granicy, w tym na sprzyjające warunki.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że okoliczności na których organ celny oparł swoje rozstrzygnięcie są wątpliwe i niejednoznaczne. Zarzuciła, iż organ celny rozstrzygnął sprawę w sytuacji kiedy postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Regionalną w R. nie zostało zakończone. Podniosła również, iż brak jest podstaw do kwestionowania ręcznej rejestracji zwolnienia wywozu, gdy obowiązujące przepisy nie zabraniały takiego rozwiązania. Podkreśliła, iż organ pomija oświadczenie odbiorcy towaru, oraz fakt, że środek transportu o numerze rejestracyjnym [...] wjechał na teren Ukrainy. Z kolei brak odpowiedzi odbiorcy towaru na wezwanie organów celnych Ukrainy do złożenia wyjaśnień wytłumaczyła przypuszczeniem, iż odbiorca zakupione od eksportera towary mógł nie uwzględnić w swoich dokumentach finansowych i sprzedać je np. bez odprowadzenia stosownego podatku, co zdaniem strony nie powinno dziwić organu, ponieważ taka praktyka importerów ukraińskich, celem ograniczenia swoich zobowiązań publiczno-prawnych, jest powszechnie znana. Z kolei rozbieżności w dacie przekroczenia granicy przez pojazd o numerze rejestracyjnym [...] wyjaśniła mogącym wystąpić kilkugodzinnym postojem na granicy w porze wieczorowej/nocnej i oczekiwaniem w kolejce do przejścia granicznego.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
W ocenie organu odwoławczego, przedłożone przez skarżącą dokumenty nie potwierdzają wywozu, a jedynie zawarcie i realizację transakcji handlowej oraz dokonanie formalności celnych związanych z wywozem. Aby uznać dowody alternatywne za wystarczające, należy dowieść, że zachowana została tożsamość eksportowanych towarów z towarami, które znalazły się w obrocie handlowym na Ukrainie, dokąd miały trafić. Niezbędnym było zatem wykazanie powiązania pomiędzy polskim zgłoszeniem wywozowym, ukraińskim zgłoszeniem przywozowym oraz dowodami na sprzedaż towarów na rynku ukraińskim. Nie przedstawiono dowodów na to, że wywóz faktycznie miał miejsce. Dowody alternatywne powinny w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzać, że objęty zgłoszeniem celnym wywozowym towar opuścił obszar celny UE w tym samym stanie, co zadeklarowany w zgłoszeniu. Przedmiotem dowodzenia w postępowaniu nie była okoliczność zbycia towaru, ale opuszczenie przez niego obszaru celnego UE. Przedstawione przez stronę dokumenty nie wskazują miejsca przekroczenia granicy i nie zawierają jakiejkolwiek adnotacji urzędowej związanej z realizacją wywozu towarów. Bez względu na to, na kogo eksporter scedował obowiązek wywozu towaru poza obszar UE, to on jest odpowiedzialny za faktyczne wyprowadzenie towaru poza obszar celny Unii. Powinien być w stanie okoliczność tę wykazać, ale nie zdołał tego uczynić.
W piśmie procesowym z dnia 22 maja 2025 r. skarżąca podniosła, że w odrębnie toczących się sprawach dotyczących unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych dokonywanych w imieniu skarżącej, organy celne wydawały decyzje o odstąpieniu od prowadzenia tych postepowań, dołączając na rozprawie wydruki decyzji NPUC-S w Przemyślu z dnia 15 maja 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skargi okazały się niezasadne, gdyż kontrolowane decyzje okazały się zgodne z prawem i jako takie skargi podlegają oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wydanych w badanych sprawach decyzji i postępowania prowadzącego do ich wydania nie wykazała, aby odbyło się to w warunkach określonych w przepisach art. 145  ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a., co obligowałyby Sąd do zastosowania środków w nich przewidzianych, w szczególności stanowiących podstawę uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. Zgromadzono wystarczający materiał dowodowy, który oceniono w granicach skodyfikowanej w art. 191 O.p. zasady swobodnej oceny. W uzasadnieniach przedstawiono ustalenia faktyczne, wymieniono dowody na których je oparto, wyjaśniono przyczyny i podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Z okoliczności faktycznych związanych z opisanymi w części sprawozdawczej uzasadnienia zgłoszeniami celnymi wynikało, że towary w nich wymienione zostały objęte procedurami celnymi wywozu. Miały opuścić terytorium Unii Europejskiej przez przejście graniczne w Polsce. Jednak przed wyprowadzeniem towaru dokonano zmiany urzędu wyprowadzenia z polskiego na granicy z Ukrainą na znajdujący się w Belgii. Miejsce docelowe eksportowych towarów mieściło się na Ukrainie. We wskazanym belgijskim urzędzie celnym towary nie zostały fizycznie przedstawione, a pomimo tego w systemie teleinformatycznym służącym obsłudze eksportu wygenerowane zostały komunikaty IE518 zawierające wyniki przeprowadzonych kontroli A2. Na ich podstawie urząd celny wywozu wygenerował komunikaty IE599, potwierdzające wywóz towarów poza obszar celny UE, które doręczono stronie. Z informacji, jakie otrzymała Krajowa Administracja Skarbowa, za pośrednictwem Prokuratury Regionalnej w R.,    od europejskiego OLAF wynikało, że podjęte przez administrację celną Belgii czynności kontrolne wykazały, że ww. procedury wywozu zostały zakończone w sposób nieprawidłowy. Wobec tego powiadomiono skarżącą, jako eksportera, oraz przedstawiciela celnego aby przedłożyli organom celnym dowody alternatywne dowodzące wyprowadzenia towarów poza obszar celny UE. Przedłożone dokumenty w ocenie organów nie potwierdzały takiego wywozu. Dlatego unieważniono wymienione zgłoszenia celne.
W przekonaniu Sądu, analiza zgromadzonych w aktach materiałów potwierdza ustalenia organów celnych, a zarzuty skarg okazały się nietrafne. Organy w dostateczny sposób wykazały, że zakończenie wymienionych procedur wywozu było nieprawidłowe i powstały wątpliwości co do tego, czy towary faktycznie opuściły obszar celny UE. Właśnie wskutek tych wątpliwości wynikających z niezachowania właściwych procedur podjęto czynności kontrolne, w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów celnych. U podstaw tych działań legły informacje od administracji celnej Belgii i OLAF, które prawidłowo potraktowano jako dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. w zw. z art. 73 ust. 1 P.c. Strona skarżąca nie podważyła zaś prawdziwości zasadniczego twierdzenia wynikającego z tego zawiadomienia, że towar faktycznie nie opuścił terytorium UE w stanie, w jakim znajdował się w czasie przyjęcia zgłoszenia przez administrację celną.
Naświetlając stan prawny, w jakim wydane zostały kontrolowane przez Sąd decyzje, wskazać należy, że podstawowym aktem prawnym określającym ogólne przepisy i procedury mające zastosowanie do towarów wprowadzanych na obszar celny Unii lub z niego wyprowadzanych jest Unijny Kodeks Celny. Wynika z tego aktu, że nadzór nad międzynarodową wymianą handlową Unii sprawują organy celne. Zgłoszenie celne to czynność, przez którą osoba wyraża zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną (art. 5 pkt 12 UKC). Jedną z nich jest wywóz, a obejmowane nią są towary, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii     (art. 5 pkt 16 lit. c) oraz art. 269 ust. 1 UKC). Przedstawienie towarów organom celnym oznacza powiadomienie organów celnych o przybyciu towarów do urzędu celnego lub innego miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne oraz o dostępności tych towarów do kontroli celnych (art. 5 pkt 33 UKC). Organy celne mogą przeprowadzać wszelkie kontrole celne, które uznają za niezbędne (art. 46 ust. 1, art. 48, art. 267 ust. 1 UKC). Komisja Europejska została upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych, w których unieważnia się zgłoszenie celne po zwolnieniu towarów, o których mowa w art. 174 ust. 2 (art. 175 UKC). Towary, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii, powinny być przedstawione organom celnym przy wyprowadzeniu (art. 267 ust. 2 UKC). Zwolnienie do wyprowadzenia udzielane jest przez organy celne pod warunkiem, że dane towary zostaną wyprowadzone poza obszar celny Unii w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w momencie: a) przyjęcia zgłoszenia lub zgłoszenia do powrotnego wywozu; b) złożenia wywozowej deklaracji skróconej (art. 267 ust. 4 UKC).
W rozporządzeniu delegowanym Komisji UE nr 2015/2446 uregulowano szczegółowy tryb wymiany informacji pomiędzy organami celnymi w przypadku objęcia towaru procedurą wywozu poza obszar celny Unii. W art. 6 ust. 1 UKC postanowiono bowiem, że wszelka wymiana informacji między organami celnymi oraz między przedsiębiorcami a organami celnymi odbywa się za pomocą technik elektronicznego przetwarzania danych. Z art. 326 rozporządzenia wykonawczego wynika, że do przetwarzania i wymiany informacji dotyczących wyprowadzania towarów z obszaru celnego Unii wykorzystuje się systemy teleinformatyczne, zgodnie z art. 16 ust. 1 UKC (por. także art. 216 rozporządzenia wykonawczego). Z chwilą zwolnienia towarów urząd celny wywozu przekazuje dane zawarte w zgłoszeniu wywozowym zadeklarowanemu urzędowi celnemu wyprowadzenia, którym jest urząd celny właściwy dla miejsca, z którego towary opuszczają obszar celny Unii do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza tym obszarem (art. 329 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego). Dane te są oparte na danych pochodzących ze zgłoszenia wywozowego, z uwzględnieniem jego ewentualnych sprostowań (art. 330 rozporządzenia wykonawczego). Przy czym, jeżeli urząd celny wyprowadzenia jest inny niż urząd celny wywozu, urząd celny wyprowadzenia informuje urząd celny wywozu o wyprowadzeniu towarów najpóźniej w dniu roboczym następującym po dniu, w którym towary opuściły obszar celny Unii (art. 333 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego).
Stosownie do treści art. 335 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli po upływie 90 dni od zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie zostanie poinformowany o wyprowadzeniu towarów, może zwrócić się do zgłaszającego o podanie informacji dotyczących daty, kiedy towary opuściły obszar celny Unii, oraz urzędu celnego wyprowadzenia, przez który to nastąpiło (innymi słowy, organ wszczyna postępowanie poszukiwawcze). Zgłaszający może z własnej inicjatywy poinformować urząd celny wywozu o datach, kiedy towary opuściły obszar celny Unii, oraz o urzędach celnych wyprowadzenia, przez które to nastąpiło (art. 335 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego). Jeżeli zgłaszający przedstawi urzędowi celnemu wywozu informacje, o których mowa w ust. 1 i 2, może zwrócić się do urzędu celnego wywozu o poświadczenie wyprowadzenia. W tym celu urząd celny wywozu zwraca się o udzielenie informacji dotyczących wyprowadzenia towarów do urzędu celnego wyprowadzenia, który udziela odpowiedzi w terminie 10 dni. Jeżeli urząd celny wyprowadzenia nie udzieli odpowiedzi w podanym terminie, urząd celny wywozu informuje o tym zgłaszającego (art. 335 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego). Zgodnie natomiast z art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli urząd celny wywozu poinformuje zgłaszającego o tym, że urząd celny wyprowadzenia nie udzielił odpowiedzi w terminie określonym w ust. 3, zgłaszający może przedstawić urzędowi celnemu wywozu dowody świadczące o tym, że towary opuściły obszar celny Unii. Dowody te może w szczególności stanowić jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich: a) kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Unii; b) dowód zapłaty; c) faktura; d) potwierdzenie dostawy; e) dokument podpisany lub uwierzytelniony przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Unii; f) dokument przetworzony przez organ celny państwa członkowskiego lub państwa trzeciego zgodnie z zasadami i procedurami mającymi zastosowanie w danym państwie; g) prowadzony przez przedsiębiorców rejestr towarów dostarczonych na statki morskie, statki powietrzne lub instalacje morskie. Należy przy tym zaznaczyć, że ze względu na użycie przez prawodawcę unijnego zwrotu "w szczególności" katalog dowodów, które można przedstawić, uznać należy za otwarty. W związku z tym, dowodem w takim postępowaniu może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, stosownie do art. 180 § 1 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1.c.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że dowód taki musi pozwalać na identyfikację towaru tak, aby można było na jego podstawie jednoznacznie stwierdzić, że towar w nim wykazany jest tym, który został zgłoszony do procedury wywozu. Przedstawienie dokumentów wymienionych w art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego nie przesądza jeszcze kwestii udowodnienia tego, że do wyprowadzenia towarów poza obszar UE doszło. Dokumentacja taka podlega ocenie organów celnych pod względem możliwości wykazania za ich pomocą prawidłowego zakończenia procedury celnej. Ustawodawca unijny wskazuje, że w oparciu o przedstawione dokumenty organ ma być przekonany o tym, że dowody te są dostateczne dla uznania faktu za dokonany. Konsekwencją nieprzedstawienia przekonywujących dowodów potwierdzających wywóz towaru poza obszar UE jest możliwość unieważnienia zgłoszenia celnego. Stosownie do art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego, jeżeli po upływie 150 dni od daty zwolnienia towarów do procedury wywozu, procedury uszlachetniania biernego lub powrotnego wywozu urząd celny wywozu nie otrzyma informacji o wyprowadzeniu towarów ani dowodów potwierdzających, że towary opuściły obszar celny Unii, taki urząd może unieważnić dane zgłoszenie.
System teleinformatyczny wykorzystany w kontrolowanych sprawach (AES - system do kontroli eksportu) jest systemem, o którym mowa w ww. przepisach. Umożliwia on wymianę zgłoszenia wywozowego i wymianę informacji między urzędami celnymi na terenie Unii Europejskiej. Wywóz towarów poza terytorium Unii jest potwierdzany komunikatem IE599, który zawiera dane zgłoszenia z momentu zwolnienia zgłoszenia do procedury wywozu oraz informacje o potwierdzeniu wywozu lub zatrzymaniu towaru na granicy. Komunikat ten jest wysyłany do zgłaszającego przez urząd celny wywozu, na podstawie danych z komunikatu IE518 otrzymanego od urzędu wyprowadzenia (zob. instrukcję w zakresie obsługi w Systemie AES, udostępnioną na stronie internetowej PUESC oraz znaczenie generowanych w systemie komunikatów). Komunikat IE599 zawiera informację o potwierdzeniu wywozu i stanowi dowód dokonania eksportu. Nie jest to jednak dowód bezwzględnie wiążący. Jeżeli bowiem organy administracji celnej powezmą wątpliwość, czy towar faktycznie opuścił terytorium UE w stanie nienaruszonym, mogą przeprowadzić postępowanie kontrolne (poszukiwawcze) i zażądać przedstawienia dowodów, które wywóz potwierdzą (tzw. dowodów alternatywnych, ponieważ moc dowodowa komunikatu IE599 została zakwestionowana, przez co nie stanowi on dowodu na faktyczny wywóz towaru poza granice UE). W okolicznościach kontrolowanych spraw belgijska służba celna nie była uprawniona do potwierdzenia wyprowadzenia towarów, ponieważ wywóz towarów zgłoszono w Polsce. Zamiast potwierdzenia wyprowadzeń towarów na podstawie dowodów alternatywnych powinna była ona poprosić podmiot przedstawiający te alternatywne dowody o zwrócenie się do polskiej służy służby celnej o stosowne informacje.
Wobec powyższego zachodziła konieczność ustalenia przez polski organ celny wywozu, czy towary faktycznie opuściły terytorium UE, ponieważ z uzyskanych informacji urzędowych wynikało, że rzeczone towary nie zostały fizycznie przedstawione w urzędzie wyprowadzenia (por. art. 331 rozporządzenia wykonawczego, odnoszącego się do przedstawienia towarów w urzędzie celnym wyprowadzenia). Upłynął już natomiast termin 150 dni od daty zwolnienia towarów do procedury wywozu, o którym mowa w art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego. Przedstawione przez stronę dowody zostały ocenione zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wespół z innymi dowodami, jakie zgromadzono, w tym dokumentami pochodzącymi od organów władzy publicznej innego państwa, do czego organy celne były uprawnione na mocy art. 86 P.c., w sposób wiarygodny wykazano, że procedura wywozu otwarta w Polsce nie została prawidłowo zakończona, a odnośnie do wyprowadzenia towaru z obszaru celnego UE nie przedstawiono wiarygodnego dowodu.
Organy celne zasadnie przyjęły, że dla prawidłowego przeprowadzenia procedury wywozu przesądzające znaczenie ma to, czy nastąpił faktyczny wywóz towarów poza obszar celny UE. Trafne jest spostrzeżenie organów, że mają one obowiązek honorować dokumenty (komunikaty) generowane przez system AES, ale nie są one dowodem wyłącznym i niepodważalnym, jeżeli istnieją dostateczne podstawy faktyczne wskazujące na to, że do takiego wywozu towaru poza obszar celny UE nie doszło (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2019 r. sygn. I GSK 994/16).
Wobec ustalenia, że procedura wywozu otwarta w Polsce nie została prawidłowo zakończona i towar nie opuścił obszaru UE, prawidłowe było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (poszukiwawczego) w celu zebrania dowodów alternatywnych, potwierdzających fakt wyprowadzenia towaru. W sytuacji, gdy organy celne nie dysponują jednoznacznymi dowodami na okoliczność faktycznego wywozu towarów, obowiązkiem eksportera jest wykazanie tego zdarzenia, ponieważ to on ponosi główną odpowiedzialność za dopełnienie wszystkich formalności związanych z zadeklarowanym wywozem towarów poza obszar celny UE. Dowody, o których mowa w art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, powinny pozwolić organom celnym na identyfikację wywiezionego towaru z tym, który zgłoszonego do procedury wywozu. Powinny potwierdzać wywiezienie poza granice UE tego samego towaru, który został objęty zgłoszeniami wywozowymi. Natomiast ocena tego, czy przedłożone dokumenty są dostateczne dla potwierdzenia wyprowadzenia towaru poza obszar celny UE, należy do organu celnego (por. art. 334 ust. 1 lit. c) rozporządzenia wykonawczego).
W przekonaniu Sądu, organy prawidłowo oceniły, że skarżąca nie przedstawiła dowodów dokumentujących rzeczywisty wywóz towaru poza obszar celny UE. Dokonana ocena przedłożonych przez skarżącą dowodów (faktur, dowodów zapłaty, dokumentów CMR,) okazała się prawidłowa, a wyciągnięte na ich podstawie wnioski trafne. Sąd podzielił stanowisko organów, że przedłożone dowody stanowiły tylko potwierdzenie zawarcia i realizacji transakcji handlowej oraz otwarcia procedur wywozu, ale samego wywozu towarów poza obszar celny UE nie potwierdzały. Jakkolwiek dokumenty prywatne (faktury, pisma) są wymienione w przepisach art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, które zastępczo mogą zostać przedstawione w miejsce urzędowego potwierdzenia wyprowadzenia towarów, to jak już wskazano wyżej, jednak do organu celnego należy ich ocena i uznanie za dostateczne. Dokument taki musi pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, aby można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu. Ocena mocy dowodowej i wiarygodności dokumentów należy do organu celnego – urzędu celnego wywozu, ponieważ to on poświadcza wyprowadzenie towarów, a może tego dokonać, jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego są dostateczne, co jednoznacznie wynika z art. 334 ust.1 lit. c) rozporządzenia wykonawczego.
W okolicznościach kontrolowanych spraw organy uznały przedstawione przez skarżącą dokumenty za niewystarczające, ponieważ nie dowodzą one wywozu towaru poza obszar UE. Eksporter nie przedstawił dowodu, że towary np. przeszły odprawę celną kraju trzeciego lub że znalazły się w legalnym obrocie towarowym na rynku kraju trzeciego, ani w jaki sposób opuściły obszar ceny Unii. Nie pozwoliły ustalić daty wywozu i miejsca (urzędu) faktycznego wyprowadzenia (por. art. 335 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego). Z przedłożonych dokumentów nie wynikało, że faktyczny wywóz poza obszar celny Unii miał miejsce.
Podkreślenia wymaga, że organy celne nie ograniczyły się do weryfikacji dokumentów przedłożonych przez stronę w aspekcie danych uzyskanych przez OLAF i belgijską służbę celną, lecz we własnym zakresie wystąpiły do właściwych organów administracji celnej w celu potwierdzenia twierdzeń strony i wiarygodności oferowanych przez nią dokumentów. W kontekście uzyskanych ta drogą informacji słusznie uznały organy w niniejszych sprawach, że oświadczenie odbiorcy, że zakupiony towar opuścił terytorium Polski 06.02.2019 r. i 20.02.2019 r. i został wywieziony przez firmę logistyczną z terytorium Unii Europejskiej nie stanowi wiarygodnego dowodu potwierdzającego prawidłowe dokończenie procedury wywozu, nie ustalono w szczególności faktu wwozu na terytorium Ukrainy towarów objętych badanymi zgłoszeniami celnymi czy dopuszczenia ich do obrotu. Mianowicie służba celna Ukrainy po sprawdzeniu elektronicznych baz danych nie potwierdziła faktu przywozu na obszar celny Ukrainy towarów wskazanych w przedmiotowych zgłoszeniach celnych i nie stwierdzono jakichkolwiek informacji o operacjach eksportowo-importowych z udziałem strony skarżącej i jej odbiorcy V.G.. Odbiorca ten nie figuruje nawet wśród podmiotów realizujących wymianę towarową z zagranicą, a wezwany do wyjaśnień w zakresie analizowanych procedur wywozu, nie udzielił żadnej odpowiedzi. Organy słusznie zwróciły uwagę na okoliczność, że z uzyskanych danych ze strony ukraińskiej wynika, że środek transportu o numerze rejestracyjnym [...], wskazany w badanych zgłoszeniach celnych wjechał na terytorium Ukrainy w dniach 7 i 21 lutego 2019 r., a więc w innych datach aniżeli wynikałoby z dokumentów oferowanych przez skarżącą, a przy tym korzystał z zielonego pasa ruchu, co oznacza, że nie posiadał towaru podlegającego zgłoszeniu przywozowemu.
Bezzasadne są zarzuty skargi, w których zarzuca organom celnym, że nie wzięły pod uwagę powszechnie znanej jej zdaniem okoliczności, że podmioty ukraińskie prowadzą nielegalną wymianę towarową z zagranicą, bez zgłaszania tego odpowiednim służbom czy organom. Godzi się zwrócić uwagę skarżącej, że to ona jako przedsiębiorca ponosi ryzyko swoich decyzji, w tym o doborze kontrahenta i o podjęciu z nim współpracy. Po wtóre, chcąc w ten sposób podważyć miarodajność i wiarygodność informacji udzielonej w sprawie organom celnym przez ukraińskie organy celne, nie może opierać się skarżąca na swoich domysłach czy przypuszczeniach, ale uprawdopodobnić przynajmniej, że odbiorca towaru nie deklarował organom celnym Ukrainy przywozu towaru na teren Ukrainy, czego poza gołosłownymi twierdzeniami nie uczyniła.
W odniesieniu do zarzutów skarg, należy wskazać, że to eksporter odpowiada za prawidłowe dopełnienie obowiązków wywozowych (zob. art. 15 ust. 2 pkt 1 lit. c) UKC), w tym śledzenie komunikatów celnych i monitorowanie, czy towar faktycznie opuścił obszar celny UE. Powinien tego dokonać zwłaszcza w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana urzędu celnego wyprowadzenia. W rozpoznawanych sprawach sytuacja ta wymagała wzmożonej czujności z uwagi na zmianę urzędu wyprowadzenia na belgijski urząd celny z polskiego, co spowodowało znaczne wydłużenie trasy przewozu towarów z Polski do Ukrainy i konieczność poniesienia znacznych dodatkowych nakładów. W razie wątpliwości, czy braku orientacji, jakie w takim przypadku należało podjąć czynności, skarżąca mogła zwrócić się ze stosownym zapytaniem do organu celnego na zasadach wynikających z art. 14 UKC.
Nie ulega jednak wątpliwości, że eksporter obowiązany był przedstawić dokumenty, które byłyby dla organów celnych przekonujące, że pomimo braku urzędowego potwierdzenia wywozu towar faktycznie opuścił obszar ceny UE. Wszak w art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego wskazano, że muszą to być "dowody świadczące o tym, że towary opuściły obszar celny Unii". Nie wystarczy zatem wskazać, że przedłożono dowody, które wymieniono w tym przepisie, skoro nie spełniają one podstawowego założenia tej regulacji. Obowiązek taki wynika również z powołanego już art. 15 ust. 1 UKC. Ma zatem podstawę prawną, która nie jest sprzeczna z art. 8 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Honorowanie komunikatów systemowych nie ma charakteru bezwzględnego i skoro organy celne Belgii wycofały się z tego potwierdzenia wskazując, że towar nie został im faktycznie przedstawiony, to eksporter powinien taki wywóz, gdziekolwiek by on nie nastąpił, wykazać stosownymi dokumentami jednoznacznie wskazującymi, gdzie, kiedy i jaki towar opuścił obszar celny Unii. Ciężar wykazania tej okoliczności leży na podmiocie inicjującym procedurę wywozu, nawet jeżeli w jego imieniu, ale na jego rzecz działał przedstawiciel bezpośredni. A skoro wywóz taki nie został udokumentowany, to organ celny obowiązany był unieważnić ww. zgłoszenia celne. Ziściły się bowiem warunki określone w art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego. Unieważnienie zgłoszenia celnego na tej podstawie prawnej następuje z powodu braku informacji o wyprowadzeniu towarów oraz braku dowodów potwierdzających, że towary opuściły obszar celny Unii.
Bezpodstawny jest zarzut wydania rozstrzygnięcia w sprawie unieważnienia zgłoszeń celnych w wywozie, w sytuacji, gdy brak jest rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Regionalną w R. Wyjaśnić należy, że w przepisach prawa regulujących postępowanie celne nie sformułowano zasady związania organów administracji wyrokiem sądu karnego. Z przepisu art. 88 P.c. wynika, że zarówno postępowanie karne jak i postępowanie celne mogą być prowadzone równolegle, a więc mogą zapaść niezależne rozstrzygnięcia w sprawach.
Chybiona jest ponadto argumentacja skarżącej odwołująca się do postępowania organów celnych w analogicznych sprawach, w których NPUC-S decyzjami z dnia 15 maja 2025 r. odstąpił od prowadzenia postępowań w sprawie wskazanych tam zgłoszeń celnych. Skarżąca pomija, że decyzje na które powołuje się odnoszą się do zgłoszeń celnych dokonanych w innym czasie, a mianowicie w 2018 r. Tymczasem według art. 9 P.c. termin przechowywania dokumentów do celów kontroli celnej wynosi 5 lat. W przypadku badanych spraw termin ten jeszcze nie upłynął, a skarżąca miała zachowany prawny obowiązek do przechowywania dokumentów, które mogłaby przedstawić dla uniknięcia negatywnych dlań konsekwencji.
W przekonaniu Sądu organy celne w niniejszych sprawach przeprowadziły prawidłowe postępowanie w zakresie tak gromadzenia materiału dowodowego jak i jego następczej oceny nie naruszając w tym względzie wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego to jest art. 121 O.p., art. 122 O.p., art.. 189 § 1 O.p. i art. 187 § 1 i 3 O.p. i wynikających z nich zasad procesowych. W kontekście całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, szczególnie wynikających z informacji stwierdzonych przez OLAF, nieuzasadnionej ekonomicznie zmiany urzędu celnego wyprowadzenia oraz danych przekazanych przez ukraińskie służby celne wnioski organów celnych co do braku dowodu wyprowadzenia poza obszar celny UE towarów objętych badanymi zgłoszeniami celnymi nie są dowolne, respektują zasady logicznego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego.
Reasumując, w przekonaniu Sądu, organy celne dokonały prawidłowej i wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów.   Podjęto wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, umożliwiając eksporterowi wykazanie, że objęty zgłoszeniami towar został wywieziony poza obszar celny Unii. Ocena dokonanych ustaleń odpowiada prawu i nie narusza granic swobodnej oceny dowodów.
Z przedstawionych powyżej względów skargi zostały ocenione jako niezasadne i podlegające oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI