I SA/Rz 134/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-05-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnadom pomocy społecznejopłaty za pobytzarzuty egzekucyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiustawa o pomocy społecznejwymagalnośćzwolnienie z opłatalimenty

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej opłat za pobyt ojca w DPS, uznając egzekwowane należności za wymagalne, z wyjątkiem tych wynikających z uchylonej decyzji.

Skarżący M.H. zaskarżył postanowienie SKO oddalające jego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Skarżący kwestionował swój status jako zobowiązanego oraz wymagalność należności, powołując się na brak więzi rodzinnych i toczące się postępowania o zwolnienie z opłat. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzje stanowiące podstawę egzekucji (z wyjątkiem jednej uchylonej) są ostateczne i wymagalne, a postępowania o ulgi nie wstrzymują biegu egzekucji.

Sprawa dotyczyła skargi M.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta dotyczące oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej opłat za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej. Skarżący podnosił, że błędnie uznano go za osobę zobowiązaną do uiszczenia należności, a także że wystąpiła inna przyczyna braku wymagalności, wskazując na brak prawomocności decyzji oraz toczące się postępowanie o zwolnienie z opłat. Podkreślał brak więzi z ojcem i jego zaniedbania. Organy administracji częściowo uznały zarzut dotyczący jednej z decyzji, która została uchylona, ale w pozostałym zakresie uznały egzekucję za zasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, stwierdzając, że kontrola sądowoadministracyjna opiera się na zgodności z prawem. Sąd wyjaśnił, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym mogą dotyczyć tylko przyczyn wskazanych w ustawie, a weryfikacja ostatecznej decyzji administracyjnej w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalna. Sąd uznał, że decyzje z lipca 2017 r. i sierpnia 2018 r. są ostateczne i wymagalne, a postępowania dotyczące ulg nie wstrzymują biegu egzekucji do czasu ich prawomocnego zakończenia. W związku z tym, skarga została uznana za niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, weryfikacja ostatecznej decyzji administracyjnej w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalna; służą temu tzw. tryby nadzwyczajne. Procedura egzekucyjna nie służy ustalaniu obowiązków, lecz ich wykonaniu.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne ma na celu wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji, a nie jego merytoryczną weryfikację. Zasada trwałości decyzji administracyjnych oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. ograniczają kompetencje organu egzekucyjnego do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

P.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 124 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § 20

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.s. art. 64 § 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 104 § 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 104 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 64 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 123

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uznanie zarzutu dotyczącego egzekucji prowadzonej na podstawie uchylonej decyzji z dnia 5 kwietnia 2019 r. (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 34 § 2 pkt 2 lit. b) u.p.e.a.).

Odrzucone argumenty

Błędne uznanie skarżącego za osobę zobowiązaną do uiszczenia należności wynikających z ostatecznych decyzji z 3 lipca 2017 r. i 16 sierpnia 2018 r. (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Brak wymagalności egzekwowanych należności z powodu toczącego się postępowania o zwolnienie z opłat lub brak prawomocności decyzji. Niewłaściwe zastosowanie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieuwzględnienie trudnej sytuacji życiowej i rodzinnej skarżącego oraz braku więzi z ojcem. Niewłaściwe zastosowanie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. w kontekście braku prawomocnej decyzji nakładającej obowiązek i toczących się postępowań o zwolnienie.

Godne uwagi sformułowania

Weryfikacja w postępowaniu egzekucyjnym ostatecznej decyzji administracyjnej jest niedopuszczalna; służą temu tzw. tryby nadzwyczajne. Procedura egzekucyjna przewidziana w u.p.e.a. nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego albo warunków jego wykonania, lecz wykonaniu obowiązków... Zgłoszenie przez Skarżącego wniosku o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności (zwolnienia z obowiązku jej uregulowania) nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego do czasu, kiedy żądanie takie nie zostanie uwzględnione...

Skład orzekający

Jarosław Szaro

przewodniczący

Piotr Popek

członek

Tomasz Smoleń

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że postępowanie egzekucyjne nie służy merytorycznej weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych oraz że postępowania o ulgi nie wstrzymują biegu egzekucji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji opłat za pobyt w DPS, ale ogólne zasady dotyczące postępowania egzekucyjnego i trwałości decyzji mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy konflikt między potrzebą egzekwowania należności a próbami uniknięcia płatności przez zobowiązanych, opierając się na argumentach osobistych i proceduralnych. Jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa administracyjnego.

Czy postępowanie egzekucyjne może podważyć ostateczną decyzję? Sąd wyjaśnia granice obrony zobowiązanego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 134/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro /przewodniczący/
Piotr Popek
Tomasz Smoleń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1158/24 - Wyrok NSA z 2025-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 § 2 pkt  1 i  3, art. 33 § 2 pkt 6 lit.c, art. 1a pkt 20, art. 34 § 2 pkt 2 lit.b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi M.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2023 r., nr SKO.418/33/22 w przedmiocie oddalenia zarzutów zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
M.H. (dalej: Skarżący lub Zobowiązany) poddał kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z {...}listopada 2023 r. nr{...}, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta {...}z {...} lipca 2022 r. nr{...},{..}.Tw w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Z przedłożonych Sądowi ze skargą akt sprawy wynikało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w {...}(dalej: organ egzekucyjny) prowadzi przeciwko Zobowiązanemu, na wniosek Prezydenta Miasta {...}(dalej: wierzyciel) postępowanie egzekucyjne dotyczące zwrotu odpłatności za pobyt ojca Zobowiązanego w domu pomocy społecznej (dalej: DPS). W dniu 11 stycznia 2021 r. wierzyciel wystawił dwa tytuły wykonawcze o nr  {...}i {...}, które organ egzekucyjny doręczył Zobowiązanemu. Przeciwko obu tytułom wykonawczym Zobowiązany wniósł zarzuty oparte na przepisach art.    33 § 2 pkt 3) i pkt 6) lit. c) ustawy z dnia    17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) podnosząc, że błędnie uznano Go za osobę zobowiązaną do uiszczenia zobowiązania pieniężnego, a ponadto wystąpiła inna przyczyna braku wymagalności egzekwowanego obowiązku w postaci braku prawomocności decyzji nr{...}. Wskazał, że wobec Jego osoby zachodzi przypadek określony w art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, z uwagi na brak jakichkolwiek więzów z ojcem, który jest dla Niego osobą obcą i dlatego nie powinien być zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek wydatków związanych z jego pobytem w DPS. Natomiast jako "inną przyczynę braku wymagalności" wskazał, że w piśmie z 15 marca 2018 r. zgłosił wierzycielowi wniosek o całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty, a sprawa ta nie została jeszcze zakończona. Zobowiązany wniósł o uwzględnienie zarzutów i umorzenie    postępowań egzekucyjnych w całości.
Powyższe pismo z zarzutami zostało przekazane przez organ egzekucyjny wierzycielowi. Wydane przez wierzyciela postanowienie z 26 lutego 2021 r. o oddaleniu zarzutów zostało przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze w {...} postanowieniem z 3 czerwca 2021 r. uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownej analizie zarzutów wierzyciel, z powołaniem się na art. 33 § 2, art. 34 § 2 pkt 2 lit. b) i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 123 i art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowieniem z 28 lipca 2022 r.:
1) uznał zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego{...},
2) oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr{...}.
Wierzyciel wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie trzech ostatecznych decyzji wydanych wobec Zobowiązanego na podstawie art. 104 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej o nr {...}z 3 lipca 2017 r. (ostatecznej od 4 września 2017 r.), nr {...}z 16 sierpnia 2018 r. (ostatecznej od 22 października 2018 r.), nr {...}z 5 kwietnia 2019 r. (ostatecznej od 4 czerwca 2019 r., przy czym na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 403/20, którym uchylono poprzednią decyzję SKO w tej sprawie, została ona uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z {...}czerwca 2022 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia). Nie można było zatem uznać zasadności zarzutu opartego na art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Natomiast odnośnie do zarzutu "braku wymagalności" wskazano, że ww. decyzje z 3 lipca 2017 r. i 16 sierpnia 2018 r. są ostateczne i nie wydano wobec nich żadnego aktu, który zmierzałby do wstrzymania ich wykonania. Jedynie uchylenie decyzji z 5 kwietnia 2019 r., która także stanowiła podstawę wszczęcia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy nr{...}, spowodowało że obowiązek przestał istnieć. Wskazuje to na zasadność zarzutu odpowiadającego dyspozycji art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i konieczność jego uznania w części za zasadny na podstawie art. 34 § 2 pkt 2 lit. b) u.p.e.a. Organ zwrócił przy tym uwagę, że odnośnie do tej kwestii przekazano już organowi egzekucyjnemu wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie co do kwoty {...}zł, który został przez organ egzekucyjny uwzględniony.
Wierzyciel podniósł, że nie ma wpływu na wymagalność zobowiązania postępowanie w sprawie    zwolnienia od opłaty, o którym wspomniano w zarzutach. Toczące się postępowanie dotyczy zwolnienia z opłat ustalonych w decyzjach naliczających opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej (decyzją z {...} września 2014 r. nr{...}), a nie zwolnienia z obowiązku uiszczenia należności określonych w decyzjach zwrotowych, na podstawie których dochodzona jest nieuiszczona opłata (których wymagalność stanowi podstawę zarzutów). Przedstawił dalej, że w tym toczącym się postępowaniu:
1)    decyzją z {...} sierpnia 2018 r. nr{...}, Prezydent Miasta {...}odmówił całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty w wysokości {...}zł miesięcznie, ustalonej decyzją z {...} września 2014 r. nr{...},
2) decyzją z {...} października 2018 r nr{...}, SKO w {...}utrzymano ww. decyzję w mocy,
3) wyrokiem z 12 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1403/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił ww. decyzje.
W wyniku ponownie prowadzonego postępowania:
1) decyzją z {...} września 2019 r. nr{...}, Prezydent Miasta Rzeszowa odmówił całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty w wysokości {...}zł miesięcznie, ustalonej decyzją z {...} września 2014 r. nr{...},
2) decyzją z {...}stycznia 2020 r. nr{...}, SKO w {...}utrzymano ww. decyzję w mocy,
3) wyrokiem z 25 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 302/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił ww. decyzje.
W wyniku ponownie prowadzonego postępowania:
1) decyzją  z {...} stycznia 2021 r. nr{...}, Prezydent Miasta{...}:
1. odmówił całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS,
2. zwolnił z ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS częściowo, w wymiarze 50% naliczonej odpłatności, począwszy od 1 marca 2018 r.,
2) decyzją z {...} kwietnia 2021 r. nr{...}, SKO w {...}utrzymano ww. decyzję w mocy,
3) wyrokiem z 21 września 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1002/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę.
Jednak zwolnienie, jakie przyznano Zobowiązanemu, nie ma żadnego wpływu i związku z należnościami objętymi decyzjami stanowiącymi podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego objętego przedmiotem zarzutów. Dotyczy ono bowiem należności (opłat) za okres po dniu 1 marca 2018 r., podczas gdy decyzje administracyjne określające obowiązek stanowiący podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczą należności pieniężnych z tytułu nieuiszczonych opłat za DPS za okres od 22 września 2014 r. do 31 grudnia 2017 r.
W zażaleniu Zobowiązany nie zgodził się ze stanowiskiem wierzyciela uznającym go za osobę zobowiązaną do uiszczenia zobowiązania pieniężnego. Podkreślił, że z powodu braku jakichkolwiek więzi z ojcem należy do niego zastosować art. 64 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto we wniosku z 15 marca 2018 r. zwrócił się do Dyrektora MOPS w {...}o całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS. W ostatnio wydanej w tej sprawie decyzji Prezydenta Miasta {...}całkowicie zignorowano treść tego wniosku.
Opisanym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w {...}utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
Organ odwoławczy podniósł, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym mogą dotyczyć wyłącznie przyczyn enumeratywnie wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Zarzut zobowiązanego zakreśla granice, w jakich organ egzekucyjny oraz wierzyciel wypowiada się na temat prawidłowości prowadzonej egzekucji. Zgłoszone przez Zobowiązanego zarzuty zasadniczo okazały się niezasadne. Obowiązek, którego dotyczy postępowanie, wynikał z ostatecznych decyzji nr {...}z {...} lipca 2017 r., nr {...}z {...} sierpnia 2018 r. i nr {...}z {...} kwietnia 2019 r., przy czym ta ostatnia została uchylona, co zostało uwzględnione przez wierzyciela w zaskarżonym postanowieniu. W pozostałym zatem zakresie egzekwowany obowiązek istnieje i jest realizowany wobec właściwej osoby.
W skardze wniesionej do tut. Sądu, w której zażądano uchylenia zaskarżonych postanowień i umorzenia kwoty do zapłaty, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz orzeczenia o kosztach postępowania sądowego, Skarżący zarzucił organom naruszenie:
1) art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej polegające na niepełnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do przesłanek wynikających z tego przepisu poprzez zawężenie ich jedynie do aspektu majątkowego, podczas gdy okolicznościami wymagającymi rozważenia mogą być również trudna sytuacja życiowa lub rodzinna zobowiązanego, w tym relacje rodzinne, a wobec tego zaniechania organ nie dokonał wszechstronnego oraz zindywidualizowanego uzasadnienia decyzji, w szczególności poprzez nieuwzględnienie przesłanek szczególnych, na podstawie których nie jest On zobowiązany do uiszczenia należności za pobyt swojego biologicznego ojca w DPS w {...},
2) uiszczenie opłat za pobyt biologicznego w DPS, podczas gdy istnieją szczególne okoliczności pozwalające na zwolnienie Go z tego obowiązku, a organ całkowicie pominął fakty takie, jak brak jakiegokolwiek Jego kontaktu z ojcem, fakt porzucenia przez pensjonariusza rodziny oraz istnienia znacznych zaległości alimentacyjnych ojca w  stosunku do Niego, oparcie się wyłącznie na literalnej wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej poprzez kierowanie się tylko kryterium więzów krwi łączącej Go z ojcem, a przez to dopuszczenie się naruszenia przepisów postępowania poprzez bierność w gromadzeniu materiału dowodowego oraz brak jego wszechstronnej analizy,
3) art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że jest On zobowiązany do uiszczenia zobowiązania pieniężnego, podczas gdy przeprowadzenie postępowania, zgodnie z przepisami prawa, w sposób wskazany w zarzutach powyżej i uwzględnienie zasad swobodnej oceny dowodów wszystkich zaistniałych w sprawie okoliczności pozwoliłoby na przyjęcie, że koszty powstałe w związku z pobytem ojca w DPS powinny zostać pokryte przez jednostkę samorządu,
4) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że jest On osobą zobowiązaną do uiszczenia zobowiązania pieniężnego, podczas gdy w sprawie brak jest prawomocnej decyzji nakładającej na Niego obowiązek uregulowania należności za pobyt ojca w DPS, a toczące się postępowania w sprawie całkowitego zwolnienia Go z tego obowiązku nie zostały jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, co ma kluczowe znaczenie dla sprawy, gdyż w przypadku ich uwzględnienia stanie się ono bezprzedmiotowe, zaś strony nie zawarły umowy, na mocy której ustalona miałaby zostać opłata za pobyt ojca w DPS, która jest istotna dla możliwości egzekwowania należności.
Skarżący podniósł, że zobowiązanie do uiszczenia płaty za pobyt osoby w DPS lub odstąpienie od niej wymaga    szczegółowych ustaleń w kwestii sytuacji majątkowej zobowiązanego i oceny, czy stanowi ona przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Na organie spoczywa obowiązek indywidualnej oceny sytuacji każdej osoby ubiegającej się o zastosowanie względem niej dobrodziejstwa wynikającego z ww. przepisu. Obciążenie Go choćby częściowymi kosztami pobytu biologicznego ojca w DPS jest całkowicie niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Ojciec zaniechał bowiem swojej roli w rodzinie i nie uczestniczył w procesie wychowywania Go, czego skutkiem jest brak jakiejkolwiek więzi rodzinnej. Ojciec był winny rażącym zaniedbaniom wobec Niego, co spowodowało zerwanie relacji rodzinnych przed wieloma laty. W 1995 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie orzekł rozwód małżeństwa matki i ojca, a na ojca nałożył wobec Niego obowiązek alimentacyjny, którego nie wykonywał i którego nie dało się wyegzekwować. Ponadto ograniczono ojcu władzę rodzicielską. Uważa, że nałożony na Niego obowiązek ponoszenia wydatków na osobę Mu obcą, która nie uczestniczyła w kosztach Jego utrzymania, jest rażąco niesprawiedliwe i stanowi dla Niego nadmierne obciążenie.
Skarżący zwrócił również uwagę, że decyzją z 31 sierpnia 2023 r. przyznano mu częściowe zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za okresy objęte niniejszym postępowaniem. Ale ponieważ domagał się całkowitego zwolnienia, to złożył odwołanie od tej decyzji, zatem sposób zakończenia tego postępowania będzie kluczowy dla sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, prezentując stanowisko zbieżne do tego, jakie wyraziło w zaskarżonym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna. Przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, o jakim mowa w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: P.p.s.a.), które obligowałoby Sąd do zastosowania środków prawnych w nich określonych.
Przed wyjaśnieniem zasadniczych motywów wyroku Sąd za niezbędne uznał zwrócenie uwagi na to, że kontrola sądowoadministracyjna działalności organów administracji publicznej sprawowana jest przez sąd administracyjny w oparciu o kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Sąd administracyjny analizuje, czy podejmując określone działania i akty organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Istotne znaczenie w tej kwestii mają akta sprawy, na podstawie których sąd administracyjny wydaje wyrok (zob. art. 133 § 1 P.p.s.a.), ponieważ to w nich powinny zostać przez organy zgromadzone dowody, na podstawie których wydano rozstrzygnięcie administracyjne i sporządzono uzasadnienie faktyczne. Sąd co do zasady bierze pod rozwagę okoliczności, które wynikają z materiałów akt sprawy. Z urzędu uwzględnia tylko fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 P.p.s.a.), a uzupełniające postępowanie dowodowe może być przeprowadzone tylko poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 124 § 2 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynikało, że wobec Skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Przed wystawieniem tytułów wykonawczych doręczono Mu upomnienia z 20 lipca 2020 r.:
1) nr{...}, odnoszące się do należności z okresu od września 2014 r. do sierpnia 2016 r. w łącznej kwocie {...}zł, wynikających z decyzji Prezydenta Miasta {...}z 3 lipca 2017 r. nr {...}i 16 sierpnia 2018 r. nr{...},
2) nr{...}, odnoszące się do należności z okresu od stycznia do grudnia 2017 r. w łącznej kwocie {...}zł, wynikających z decyzji Prezydenta Miasta {...}z {...} kwietnia 2019 r. nr {...}
W dniu 11 stycznia 2021 r. wierzyciel, na podstawie ww. trzech decyzji, wystawił tytuły wykonawcze o nr {...}(na podstawie decyzji nr {...}i{...}) oraz {..}i tytuły wykonawcze o nr {...}({...}) i skierował je do egzekucji, przesyłając organowi egzekucyjnemu. Zgłaszając zarzuty Skarżący nie zgodził się z przypisanym mu statusem zobowiązanego, a ponadto wskazał, że egzekwowane należności nie są wymagalne z powodu braku prawomocności decyzji nr{...}, ponieważ zgłosił wniosek o udzielenie ulgi w postaci zwolnienia z obowiązku uregulowania spornych należności. Organy uznały zasadność zarzutu egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr{...}, w pozostałym zakresie je oddaliły.
Ze stanu prawnego związanego z kontrolowaną sprawą, który został w wystarczającym zakresie przywołany przez organy w zaskarżonych postanowieniach, wynikało że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Podstawy zarzutu zostały przez ustawodawcę określone w przepisach art. 33 § 2 u.p.e.a., a wśród nich jest mowa błędzie co do zobowiązanego (pkt 3) i braku wymagalności obowiązku (pkt 6). Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 3 u.p.e.a.). Wnosi się go nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części (art. 33 § 5 u.p.e.a.).
Wierzyciel, na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a., wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Złożone w aktach sprawy tytuły wykonawcze dotyczą należności wynikających z ww. decyzji z {...} lipca 2017 r., {...} sierpnia 2018 r. i {...} kwietnia 2019 r. Wierzyciel zgodnie z prawem uznał, że Skarżący ma status zobowiązanego. Zgodnie bowiem art. 1a pkt 20 u.p.e.a. jest to osoba [...], która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym [...]. Wymienione decyzje zostały skierowane do Skarżącego, czyniąc Go odpowiedzialnym za określone w nich należności. Decyzje z {...} lipca 2017 r. i {...} sierpnia 2018 r. mogły stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia na ich podstawie egzekucji administracyjnej, ponieważ nie przedstawiono dowodów, że zostały one wyeliminowane z obrotu prawnego. Odmiennie sytuacja przedstawiała się z decyzją z {...} kwietnia 2019 r., ponieważ zostało wykazane, że została ona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylona, co zostało szczegółowo przedstawione w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, przez co faktycznie odnośnie do należności w niej określonej Skarżący utracił status zobowiązanego i obowiązek z niej wynikający przestał istnieć w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego, którego podstawę wystawienia stanowiła decyzja z 5 kwietnia 2019 r. nie mogło się zatem dalej toczyć. Zarzut Zobowiązanego oparty na okolicznościach związanych z uchyleniem tej decyzji organy prawidłowo uznały za zasadny i w takim zakresie podjęte zostało rozstrzygnięcie odpowiadające dyspozycji art. 34 § 2 pkt 2 lit) b) u.p.e.a. Trafnie przyjęto też, że zgłoszenie przez Skarżącego wniosku o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności (zwolnienia z obowiązku jej uregulowania) nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego do czasu, kiedy żądanie takie nie zostanie uwzględnione, a decyzja taka nie uzyska przymiotu ostateczności lub nie zostanie jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Zastrzec należy, że zarzut podniesiony w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją administracyjną, ale organ egzekucyjny i wierzyciel nie mogą wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. Weryfikacja w postępowaniu egzekucyjnym ostatecznej decyzji administracyjnej jest niedopuszczalna; służą temu tzw. tryby nadzwyczajne (np. postępowanie wznowieniowe lub nieważnościowe uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego lub Ordynacji podatkowej, przy uwzględnieniu regulacji szczególnych). Na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości decyzji administracyjnych (zob. art. 16 § 1 K.p.a.), a pośrednio także dyspozycja art. 29 § 1 u.p.e.a. (organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie dopuszczalność egzekucji). Procedura egzekucyjna przewidziana w u.p.e.a. nie służy ustaleniu bądź określaniu obowiązków zobowiązanego albo warunków jego wykonania, lecz wykonaniu obowiązków, o których mowa w art. 2 u.p.e.a., w przypadku uchylania się zobowiązanych od ich dobrowolnej realizacji. Dlatego też w art. 33 § 3 u.p.e.a. ustawodawca wymaga, aby w piśmie zawierającym zarzut wskazane zostały dowody uzasadniające to żądanie i dopełnienie tego należy do zgłaszającego zarzuty egzekucyjne. Dowody takie powinny odnosić się do okoliczności i zdarzeń mających miejsce już po określeniu egzekwowanego obowiązku, co należy także wywieść z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.
Nie ulegało wątpliwości Sądu, że należność pieniężna objęta tytułem wykonawczym nr [...] została określona w ostatecznych decyzjach, które stanowiły dla wierzyciela tytuły egzekucyjne, o którym mowa w przepisach art. 2 § 1 i art. 3 § 1 u.p.e.a. Skarżący nie wykazał, aby decyzje z {..;} lipca 2017 r. i {...} sierpnia 2018 r. zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, a On przesłał być zobowiązanym do uregulowania należności, które zostały w nich określone, jako to miało miejsce odnośnie do decyzji z {...} kwietnia 2019 r. Dlatego "zarzut błędu co do zobowiązanego" odnośnie do tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie decyzji z {...} lipca 2017 r. i 1{...}sierpnia 2018 r. nie mógł być uznany za zasadny.
Podnoszona w skardze okoliczność trwającego postępowania w sprawie udzielenia ulgi także nie mogła odnieść zamierzonego przez Skarżącego skutku, w tym w zakresie argumentów formułowanych w nawiązaniu do art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z nim, [w] przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Skutku takie nie może wywołać także oczekiwanie na ulgę, o której mowa w art. 64 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w postaci częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt mieszkańca domu w DPS. Postępowania takie, dopóki nie zakończą się decyzją uwzględniającą żądanie chociażby w części, nie mają wpływu na wymagalność obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, który wynika z ostatecznej decyzji administracyjnej. Dlatego "zarzut braku wymagalności obowiązku" wynikającego z decyzji z {...} lipca 2017 r. i {...} sierpnia 2018 r. nie mógł z tej przyczyny być uznany za zasadny.
Podsumowując, organy prawidłowo rozpatrzyły zgłoszone przez Zobowiązanego zarzuty, gromadząc niezbędne dokumenty w aktach sprawy i należycie uzasadniając podjęte rozstrzygnięcia. Wykazano, że Skarżący ma status zobowiązanego, a egzekwowane od niego należności pieniężne, w zakresie, w którym zarzuty nie zostały uwzględnione, są wymagalne. Uwzględnienie zarzutu było zasadne tylko w nawiązaniu do uchylonej decyzji z {...} kwietnia 2019 r. W pozostałym zakresie, do którego odnoszą się decyzje z {...} lipca 2017 r. i {...} sierpnia 2018 r., egzekucja może być prowadzona.
Z podanych względów Sąd ocenił skargę jako niezasadną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI