I SA/Rz 128/25

I SA/Rz 128/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Małgorzata Niedobylska
Piotr Popek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 252 ust.1 pkt 1, ust. 3-5 i ust. 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 754
art. 36 ust. 1-3, art. 36, art. , art. 35 ust. 1, art. 38
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 6 grudnia 2024 r. nr SKO.4131/9/2024 w przedmiocie określenia wysokości zwrotu do budżetu Gminy Strzyżów kwoty dotacji oświatowej za 2022 r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr OSZ.4431.13.5.2023.NA, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego S. w S. kwotę 18 128 (osiemnaście tysięcy sto dwadzieścia osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi "S" Forum Gospodarczego w {...}(dalej: strona/skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w {...}z dnia 6 grudnia 2024 r. SKO.4131/9/2024, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza {...}z dnia 30 kwietnia 2024 r., nr OSZ.4431.13.5.2023.NA w przedmiocie zwrotu do budżetu Gminy{...} dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
W rozpoznawanej sprawie Burmistrz {...} w/w decyzją z dnia 30 kwietnia 2024 r. ustalił stronie - organowi prowadzącemu Niepubliczną Placówkę Edukacyjną "W" kwotę dotacji w wys. {...}zł przypadającą do zwrotu do budżetu Gminy{...}, jako dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem z określając jednocześnie terminy naliczania odsetek należnych od poszczególnych kwot dotacji.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniach 12 czerwca 2023 r. – 27 października 2023 r. przeprowadzono czynności kontrolne w prowadzonej przez stronę Niepublicznej Placówce Edukacyjnej "W" w zakresie wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem dotacji udzielonej w 2022 r.
Organ I instancji opisał przebieg przeprowadzonej kontroli i wskazał, że strona utrudnia, a wręcz uniemożliwia jej przeprowadzenie, w tym dwukrotnie odmówiła wglądu do dokumentów rzekomo wcześniej przygotowanych na okoliczność kontroli w siedzibie Strony. Z powodu nieudostępnienia przez stronę całości wymaganej i wnioskowanej dokumentacji organ uznał, że kontrola nie mogła zostać przeprowadzona poprzez merytoryczną ocenę dokumentacji, z uwagi na jej częściowy brak lub zanonimizowanie, uniemożliwiające merytoryczną kontrolę dokumentów w zakresie przeprowadzanej kontroli.
W efekcie organ w dniu 6 listopada 2023 r. skierował do strony protokół z pouczeniem, jednak ta, pismem z dnia 6 grudnia 2023 r. odmówiła podpisania tego protokołu. Wobec powyższego organ pismem z dnia 29 grudnia 2023 r. skierował do strony wystąpienie pokontrolne, uznając, że wyczerpany został tryb kontrolny przewidziany w treści uchwały Nr {...}Rady Miejskiej w {...}z dnia 30.01.2018 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych podmiotów oświatowych oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Organ I instancji stwierdził, że działanie strony ocenić należy jako utrudnianie kontroli i jej udaremnianie, poprzez nieprzekazanie kompletnej oraz niepoddanej procesowi animizacji dokumentacji oraz dwukrotną odmowę wglądu do niej. Dodatkowo ocenił postawę strony jako działanie w braku woli współpracy, czy celowym przedłużaniu postępowania, podkreślając m.in., że korespondencja kierowana do pełnomocnika strony każdorazowo odbierana była po wcześniejszym dwukrotnym awizowaniu.
Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji do SKO w {...}- w terminie ustawowym - złożył "S" Forum Gospodarcze w {...}wniosła pełnomocnik strony zarzucając zarówno naruszenie przepisów prawa procesowego jak też prawa materialnego.
SKO w {...}decyzją z dnia 6 grudnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.
Organ odwoławczy przywołał na wstępie regulacje art. 36 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 754 z późn. zm., dalej u.f.z.o.) odnoszące się do obowiązków podmiotów dotowanych w zakresie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją.
W ocenie organu odwoławczego, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezspornym jest, że pomimo licznych wezwań kierowanych do strony o udostępnienie dokumentacji, Strona nie spełniła obowiązku wynikającego z art. 36 ust. 3 u.f.z.o. ani we wskazanym tam terminie, ani w ciągu trwającego ponad 5 miesięcy postępowania kontrolnego.
Podkreślił organ, że z przywołanych wyżej przepisów wynika, że organ dotujący może wedle swojego uznania zapoznać się z dokumentacją w sprawie na terenie jednostki kontrolowanej, jak również może żądać dostarczenia dokumentów do siedziby organu kontrolującego, nie podzielając w tym zakresie stanowiska odwołania. Niezależnie jednak od powyższego zauważył, że strona dwukrotnie odmówiła udostępnienia do kontroli wnioskowanej dokumentacji już w siedzibie strony, rzekomo wcześniej przygotowanej na tą okoliczność, a to w dniu 16 października 2023 r. i ponownie w dniu 27 października 2023 r.
Nie zgodził się także organ odwoławczy ze stanowiskiem skarżącego co do ciężaru dowodu wykazania prawidłowości wydatkowania przyznanej dotacji. W jego ocenie z ogólnych reguł postępowania, które w tym przypadku jest prowadzone na podstawie kodeksu postepowania administracyjnego, należy wyprowadzić zasadę, że to podmiot, który otrzymał dotację na określonych zasadach i w określonym celu, musi wykazać, że wydatkował ją zgodnie z przeznaczeniem. Oznacza to, że nieprzedstawienie przez kontrolowany podmiot wymaganych dokumentów, stanowiące w istocie rzeczy uniemożliwienie przeprowadzenia rzeczowej kontroli, może stanowić przyczynę uznania przez organ dotujący, że przyznane środki nie zostały wydatkowane na cele tej dotacji, tj. stanowią dotację wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem. Powołał się także organ na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 15 marca 2024 r. sygn. akt I GSK 387/20, w którym przesadzono, że przy rozliczaniu otrzymanej dotacji to na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania posiadaną dokumentacją, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, pobrana należnie i nie w nadmiernej wysokości.
Kolegium stwierdziło, że w realiach niniejszej sprawy strona obowiązkowi powyższemu nie sprostała w toku prowadzonego postępowania kontrolnego, nie przedstawiając osobom upoważnionym do przeprowadzenia kontroli prowadzonej dokumentacji, o której mowa w art. 36 ust. 2 u.f.z.o., przy czym stanowisko strony cechowała pewna determinacja, bowiem kilkumiesięczne uchylanie się przez stronę od udostępnienia wnioskowanych i szczegółowo wskazywanych przez organ dokumentów miało miejsce w sposób powtarzalny, pomimo wielokrotnie kierowanych do strony czytelnych wezwań w tym przedmiocie.
W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i zasadnie uznał, iż zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm., dalej: u.f.p.). Ponieważ strona przez ponad 5 miesięcy od wszczęcia kontroli, pomimo licznych wezwań, uchyliła się od wykazania posiadaną dokumentacją, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, organ I instancji uprawniony był na podstawie w/w przepisu orzec o zwrocie przedmiotowej dotacji.
W skardze do tut. Sądu na opisaną wyżej decyzję SKO w {...} z dnia 6 grudnia 2025 r. zarzucono naruszenie:
1. art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej k.p.a.), art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 89 k.p.a. poprzez błędne nakazanie zwrotu dotacji oświatowej wydatkowanej przez placówkę w 2022 r., podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy wadliwie przeprowadzono postępowanie kontrolne oraz dowodowe, co wyrażało się:
- nieuwzględnieniem przedłożonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego materiałów źródłowych, w tym m.in. w drodze pisma strony z dnia 19 czerwca 2023 r. oraz 2 kwietnia 2024 r. w postaci m.in. umów o świadczenie usług w przedszkolu wraz z formularzami zgłoszeniowymi oraz kartami informacyjnymi poszczególnych dzieci, dzienników zajęć przedszkola w roku szkolnym 2021/2022 i 2022/2023, orzeczeń i programów indywidualnych IPET, listy płac pracowników, umów z pracownikami, deklaracji ZUS i PIT oraz dowodów księgowych potwierdzających wydatki z dotacji oświatowej;
- brakiem podjęcia czynności zmierzających do ustalenia, czy placówka w 2022 r. prowadziła odpowiednie formy wychowania i kształcenia dzieci, w tym zaniechanie przeprowadzenia właściwego postępowania kontrolnego oraz brak przesłuchania rodziców dzieci i nauczycieli w tym zakresie, a także przeprowadzenia oględzin placówki:
- zaniechaniem przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przez organ II instancji, gdy wymagały tego okoliczności sprawy;
- brakiem należytej weryfikacji zaniechań w zakresie zbierania i oceny dowodów poczynionych przez organ I instancji i brak merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów strony na etapie postępowania odwoławczego przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze;
- oparciem ustaleń wyłącznie na podstawie niekompletnego protokołu kontroli bez przeprowadzenia właściwego postępowania administracyjnego w sprawie;
- organ nie zakwestionował żadnych konkretnych wydatków, jakie organ prowadzący przeznaczył na realizację zadań placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki nad uczniami, a jedynie lakonicznie zakwestionowano całość wydatkowanej dotacji.
2. art. 5 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U z 2019, poz. 1781 ze zm.) w zw. z art. 24 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 119, str. 1, dalej: rozporządzenie RODO) poprzez błędne przyjęcie, że zanonimizowane dokumenty dot. uczniów nie podlegają ocenie, podczas gdy strona, jako reprezentant administratora danych osobowych, uwzględniła charakter, zakres, kontekst i cele przetwarzania oraz ryzyko naruszenia praw lub wolności osób fizycznych o różnym prawdopodobieństwie i wadze, gdy w placówce zostały wdrożone odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, aby przetwarzanie danych osobowych odbywało się zgodnie z ww. Rozporządzeniem, a udostępnione dane w toku postępowania pozwalały na przeprowadzenie kontroli, a nadto żądanie przez organ m.in. nr PESEL dziecka było bezpodstawne.
3. art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez zaaprobowanie przez organ I i II instancji braku właściwego zawiadamiania strony o przeprowadzonych czynnościach w toku kontroli, co miało istotny wpływ na naruszenie uprawnienia strony do aktywnej obrony swoich interesów prawnie chronionych.
4. art. 36 ust. 1 i 2 u.f.z.o. poprzez zaniechanie przeprowadzenia należytej kontroli przez uprawniony do tego organ w siedzibie odwołującego się.
5. art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy Prawo Oświatowe poprzez zanegowanie wydatków placówki, podczas gdy placówka w rzeczywistości placówka działała i prowadziła odpowiednie formy wychowania i kształcenia dzieci.
Wywodząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm.; dalej: p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Podstawową funkcją wymiaru sprawiedliwości przez sady administracyjne jest zatem kontrola, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. wadliwość ta musi mieć postać kwalifikowaną bowiem stosownie do jego treści Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślenia nadto wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże z mocy art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Stwierdzić przychodzi, ze skarga analizowana w przedstawionych wyżej granicach kontroli zasługuje na uwzględnienie, Sąd uznał bowiem, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa procesowego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem sporu jest zasadność żądania przez organ dotujący Burmistrza {...}od skarżącego jako podmiotu prowadzącego placówkę oświatową Niepubliczną Placówkę Edukacyjną "W", zwrotu całości środków z dotacji oświatowej udzielonej w 2022 r. jako wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisami materialnoprawnymi na podstawie, których nakazano zwrot dotacji były m.in. art. 252 ust. 1 pkt 2; ust. 3-5 i ust. 6 pkt 2 u.f.p.. W myśl tych przepisów, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (art. 252 ust. 3 u.f.p.) Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (art. 252 ust. 4 u.f.p.)
Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 5 u.f.p.).
Niemniej jednak zauważyć należy, że wszczęcie postepowania w sprawie nastąpiło z urzędu na podstawie art. 252 § 1 u.f.p. w celu wydania decyzji określającej kwotę dotacji przypadającej do zwrotu za rok 2022. W ramach takiego postępowania to na organie administracyjnym ciążył obowiązek wykazania stosownymi wywodami w odniesieniu do zebranych dowodów i ustalonych okoliczności sprawy, że cała kwota dotacji udzielonej skarżącemu Stowarzyszeniu, była wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. dowodami, kwoty dotacji pobrania w nadmiernej wysokości zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Wypada przy tym podkreślić, że przeprowadzenie kontroli w zakresie pobrania i wykorzystania dotacji oświatowych udzielonych z budżetu gminy {...} za 2022 r. w oparciu o art. 30 § 1 u.s.g., art. 36 u.f.z.o. oraz § 7 ust. 1 i 2 uchwały nr {...} Rady Miejskiej w {...}z 30 stycznia 2018 r. w sprawie ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji, stanowi tylko pewien etap poprzedzający postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu dotacji i to nawet nie obligatoryjny, choć niewątpliwie w sposób najpełniejszy pozwalający naświetlić kontrolowane zagadnienia. Zgodzić się bowiem należy z poglądem, że materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania decyzji nakazującej stronie zwrot dotacji może zostać oparty na wynikach kontroli, ale może także zostać zebrany w toku postępowania administracyjnego finalizowanego decyzją o zwrocie tejże dotacji, w tym istnieje możliwość wykorzystania materiałów zgromadzonych w ramach innych procedur, także kontroli przeprowadzonych przez inne organy (por. wyrok WSA w Szczecinie z 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 974/18).
Tymczasem organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji skupił się na ocenie zachowania skarżącej przede wszystkim w trakcie kontroli w zakresie wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem dotacji udzielonej skarżącej w 2022 r. na prowadzenie Przedszkola. Ani z decyzji organu odwoławczego, ani z decyzji organu I instancji nie sposób wywnioskować jak została wyliczona kwota do zwrotu, ani też jakie pozycje i kategorie wydatków na pokrycie dotacji nie zostały uwzględnione i z jakiego powodu. W toku prowadzonej kontroli na podstawie uchwały nr {...}Rady Miejskiej w {...{z 30 stycznia 2018 r. zgromadzono pewne dowody (dokumenty) ale nie poddano ich analizie. Z treści decyzji organu I instancji wynika, że organ zażądał zwrotu całej kwoty dotacji udzielonej skarżącej na prowadzenie przedszkola niepublicznego w 2022 r. uwzględniając rekomendację zespołu kontrolującego powołanego zarządzeniem Burmistrza {...}z dnia 25 maja 2023 r. Jako powód takiego uznania wskazano, że nie było możliwości kontrolowania zasadności rozliczenia dotacji przez skarżącą wobec tego, że organ dotujący otrzymał tylko część dokumentacji niezbędnej do weryfikacji tego rozliczenia, a ponadto część była zanonimizowana, w stopniu, który uniemożliwiał kontrolę zasadności wydatków na pokrycie dotacji. Niemniej jednak Sąd zauważa, ze część dokumentacji została przedłożona, czego dowodem jest pięć segregatorów dokumentów dołączonych do akt administracyjnych, lecz nie została ona poddana weryfikacji pod kątem stwierdzenia wydatkowania choćby części środków dotacyjnych zgodnie z przeznaczeniem.
Sąd stwierdza, że z akt administracyjnych wynika w sposób oczywisty i jasny, że zachowanie skarżącej w trakcie kontroli przeprowadzonej przez organ dotujący na mocy Zarządzenie Burmistrza {...} z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie przeprowadzenia kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oświatowych udzielonych z budżetu gminy {...}za 2022 r. w oparciu o zapisy uchwały nr {...}Rady Miejskiej w {...}z 30 stycznia 2018 r. w sprawie ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji było nacechowane zła wolą. Wskazuje na to choćby akcentowany przez organ odwoławczy fakt dwukrotnego bezpodstawnego odmówienia udostępnienia do kontroli wnioskowanej dokumentacji w siedzibie strony, w dniu 16 października 2023 r. i ponownie w dniu 27 października 2023 r.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej organ przeprowadził w sposób prawidłowy czynności kontrolne, które nie dały pełnego efektu z przyczyn leżących po stronie organu prowadzącego przedszkole czyli skarżącej. Skarżąca nie wykazała w żaden przekonywujący sposób, aby członkowie zespołu do przeprowadzenia kontroli przez Burmistrza {...}na mocy zarządzenia z dnia 25 maja 2023 r. byli nieobiektywni czy nierzetelni, czy też dopuścili się takich uchybień, które mogły wpłynąć na wynik kontroli. Organy w niniejszej sprawie prawidłowo przede wszystkim interpretowały i stosowały przepisy art. 36 ust 1-3 u.f.z.o. oraz § 7 uchwały nr{...}. Rady Miejskiej w {...}z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji W świetle tych regulacji zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że strona w trakcie prowadzonych wobec niej czynności kontrolnych utrudniała, a wręcz uniemożliwiała przeprowadzenie pełnej kontroli.
Jednak wymaga podkreślenia, że ani z ustawy o finasowaniu zadań oświatowych ani z uchwały Nr{...}. Rady Miejskiej w {...} z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych podmiotów oświatowych, nie wynika, że w razie utrudniania lub udaremniania czynności kontrolnych przewidziana jest sankcja w postaci obowiązku zwrotu udzielonej dotacji. W takim przypadku organ dotujący może stosować, w ograniczonym zakresie środki oprawne przewidziane w art. 36 ust. 6 i 7 u.f.z.o..
Warunkiem wystąpienia z żądaniem zwrotu dotacji na mocy art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jest stwierdzenie przez organ, że dotacja została "pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości". Ustalenia w tym zakresie stanowią element stanu faktycznego, a więc muszą być dokonane w postępowaniu wyjaśniającym, według reguł określonych w k.p.a. (zob. art. 67 ust. 1 u.f.p.). Oczywiście z uwagi na szczególny charakter przyznanej dotacji oświatowej, to na organie prowadzącym placówkę oświatową ciąży obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających, że poniesione wydatki, tak co do rodzaju jak i wysokości, miały bezpośredni związek z celem przyznanej dotacji i odnosiły się do uprawnionego ucznia. Pobieranie środków publicznych łączy się z poddaniem przez dotowanego trybowi kontroli rozliczenia i wydatkowania tych środków, ustalony w formie aktu prawa miejscowego przez organ {...}wykonując delegację ustawową zawartą w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. przyjęła uchwałę Nr {...}Rady Miejskiej w {...} z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji. Organ dotujący musi dysponować systemem kontroli, gwarantującym realną i skuteczną weryfikację zasadności wydatkowania przekazywanych dotowanemu środków budżetowych.
Jak nadmieniono wyżej decyzja nakazująca zwrot środków z udzielonej dotacji oświatowej może zapaść tylko po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, z zachowaniem jego reguł i zasad, z zastrzeżeniem rozkładu ciężaru dowodowego, o czym już wzmiankowano. Podstawą do wyprowadzenie ocen w powyższym zakresie są zatem wyniki postępowania dowodowego, Sąd zauważa zaś, że w toku czynności kontrolnych, uzyskano pewne dokumenty finansowe, księgowe oraz dotyczące przebiegu nauczania, ale nie poddano je w decyzjach organów żadnej ocenie pod kątem czy i w jakim ewentualnie zakresie mogą stanowić potwierdzenie wydatkowania środków z dotacji, choćby w ograniczonym zakresie, zgodnie z jej przeznaczeniem. W decyzjach organów wymienia się tylko jednocześnie zarówno stan utrudniania jak i uniemożliwienia kontroli, bez jasnego sprecyzowania czy kontrola – weryfikacja wydatkowania środków z dotacji była niemożliwa w ogóle czy też tylko w pewnych jej aspektach, a jeżeli tak to w jakich.
Jeszcze raz podkreślenia wymaga, w odniesieniu do bezpodstawnych oczekiwań ze strony skarżącej wobec organu, że to podmiot prowadzący placówkę oświatową ma obowiązek wykazania związku między wydatkami a zadaniami tej placówki (mieszczącymi się w katalogu zawartym w art. 35 ust. 1 u.f.z.o.), a także udowodnienia, kiedy i w jakich kwotach konkretne wydatki zostały poniesione. Oczywiście chodzi o takie udostepnienie dowodów, aby ich weryfikacja była możliwa. Jeżeli tego podmiot prowadzący placówkę oświatową nie uczyni uzasadnione będzie wydanie decyzji o zwrocie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, czyli uznanie, że przeznaczona została na sfinansowanie zadań innych niż te, na które ją przyznano. Zdaniem Sądu nie jest jednak możliwe zażądanie zwrotu całej kwoty dotacji udzielonej placówce wychowania przedszkolnego prowadzonej przez skarżącą, choćby rekomendowane przez zespół kontrolny w protokole pokontrolnym (vide protokół kontroli z 31 października 2023 r.), tylko z tego powodu, że skarżąca utrudniała przeprowadzenie kontroli, choć część, nie kwestionowaną co do postaci jej udzielania, mimo wszystko przedstawiono już na etapie kontroli. Wszak nie było kwestionowane, że Przedszkole realnie działało i prowadziło wychowanie przedszkolne. Konsekwencją nie przedłożenia przez kontrolowaną niezbędnych dla rozliczenia udzielonej dotacji dokumentów, może być uznanie, ze określone wydatki zostaną uznane za nieudokumentowane, co będzie jednoznaczne z oceną, ze w tej części datacja została uznana za udzielona niezgodnie z przeznaczeniem. Ciężar dowodu w zakresie prawidłowości wykorzystania dotacji spoczywa bowiem na stronie, która jest beneficjentem takiej pomocy. To jej obowiązkiem jest wykazanie, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację w/w celów, w tym właściwe udokumentowanie wydatków poprzez przedłożenie dowodów je potwierdzających, na żądanie organu dotującego. Brak takiej dokumentacji, z czym równoznaczne jest jej nieprzedłożenie organowi dotującemu, związanej z wydatkowaniem dotacji dla oceny zgodności jej wydatkowania z celami, na które została przeznaczona, obciąża negatywnymi skutkami beneficjenta dotacji (zob. np. wyrok NSA z 3 września 2014 r. sygn. akt II GSK 916/13).
Sąd wyjaśnił już wyżej, że materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania decyzji nakazującej stronie zwrot dotacji oświatowej może zostać oparty na wynikach kontroli, ale może zostać zebrany także w toku postępowania administracyjnego finalizowanego decyzją o zwrocie tejże dotacji. Cezurą jest tutaj wydanie decyzji, a nie sporządzenie i doręczenie kontrolowanemu protokołu z kontroli czy tez rozpatrzenie jego zastrzeżeń do wyników kontroli. Do czasu podjęcia decyzji zwrotowej strona może przedstawiać dowody oraz składać wnioski dowodowe, które podlegają ocenie przez pryzmat art. 78 § 1 O.p.
W niniejszej sprawie, realizując swoje uprawnienia procesowe, przed wydaniem decyzji organu I instancji, wnioskiem sygnowanym datą 2 kwietnia 2024 r. strona zawnioskowała o przeprowadzenie dowodu z wymienionych tam dokumentów, oferując je w postaci skanów umieszczonych na nośniku pamięci typu pendrive. Jeżeli organ uważał, ze dokumenty wymienione na wniosku mogą przyczynić się do wyjaśnienia podstawy faktycznej sprawy, tylko postać w jakiej przedstawiono je organowi jest nieodpowiednia, winien wezwać stronę do przedłożenia dokumentacji w oryginale w zakreślonym terminie pod rygorem. Oddalając w/w wniosek tylko na tej podstawie, że strona o te dokumenty była już wcześniej wzywana, w związku z czym działanie strony jest spóźnione było nieuprawnione. Nie było także wystarczające stwierdzenie, że objęte nim dowody zostały przedstawione w nieodpowiedniej postaci, bez umożliwienie stronie przedłożenia ich w postaci oczekiwanej przez organ. Takie działanie organu I instancji, bezrefleksyjnie zaaprobowane przez organ odwoławczy, stanowi o istotnym naruszeniu przepisów art. 75 § 1 k.p.a. i w konsekwencji art. 77 § 1 k.p.a. do czego organ odwoławczy nawet się nie ustosunkował.
Nie wszystkie zarzuty skargi zasługują wszak na uwzględnienie. W szczególności, w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącej nie wystąpiły przesłanki do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, tym bardziej, że ewentualne niejasności winno wyjaśnić postępowanie kontrolne prawidłowo wdrożone przez organ dotujący. Zgodnie z treścią art. 89 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (art. 89 § 2 k.p.a.). Stwierdzić należy, że z akt sprawy nie wynika, aby przeprowadzenie rozprawy mogło posłużyć do przyspieszenia, czy też uproszczenia prowadzonego postępowania. Podkreślić należy, że celem rozprawy administracyjnej nie jest prowadzenie polemiki ze stanowiskiem organu, w sytuacji gdy strona nie przedstawia dowodów niezbędnych do wyjaśnienia sprawy.
Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 5 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 24 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 wypada zauważyć, że skarżąca pomija inne regulacje w/w aktów, które przewidują ograniczenie dostępu do danych osobowych ze względu na konieczność prawidłowego wykonania zadania publicznego, a konkretnie art. 5a w zw. z art. 38 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych
Art. 6 ust. 1 rozporządzenia RODO stanowi, że przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków:
a) osoba, której dane dotyczą wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów;
b) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy;
c) przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze;
d) przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej;
e) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi;
f) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.
W świetle ustępu 3 w/w artykułu rozporządzenia podstawa przetwarzania, o którym mowa m.in. w ust. 1 lit. e), który zdaniem Sądu będzie miał zastosowanie w sprawie, musi być określona:
a) w prawie Unii; lub
b) w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator.
Cel przetwarzania musi być określony w tej podstawie prawnej lub, w przypadku przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. e) - musi być ono niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi.
W tym aspekcie godzi się zauważyć, ze ustawodawca w art. 38. ust. 2 u.f.z.o. przewidział, ze organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, w związku z udzielaniem i rozliczaniem wykorzystania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, przetwarza dane osobowe dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych i słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych odpowiednio w przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach, w tym z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych służących do gromadzenia danych osobowych.
Poza wszystkim godzi się zauważyć, że dane osobowe dziecka (ucznia, wychowanka) są niezbędne dla zweryfikowania, czy na dziecko to nie pobrał dotacji oświatowej podmiot prowadzący inna placówkę oświatową. Bez tych danych, zresztą jak i innych, na których konieczność udostepnienia domagali się członkowie zespołu kontrolnego, pełna weryfikacja zanonimizowanych dokumentów oferowanych przez stronę kontrolowana była niemożliwa.
W tym stanie rzeczy, stwierdzając naruszenie przez organy administracji w niniejszej sprawie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.
W ponownym postępowaniu organ I instancji umożliwi stronie uzupełnienie materiału dowodowego odpowiednio postępując z jej stosownym wnioskiem dowodowym, a następnie dokona jego wszechstronnej i klarownej oceny pod kątem, czy potwierdza wydatkowanie choćby części udzielonych środków dotacyjnych za 2022 r. z zgodnie z ich przeznaczeniem.
Odnosząc się do dowodu przedstawionego przez skarżącą w toku postępowania sądowego za pismem procesowym z dnia 27 czerwca 2025 r. w postaci "Protokołu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oświatowej (...)" z dnia 27 czerwca 2025 r. sporządzonego przez Biuro {...} Sąd odmówił jego dopuszczenia na rozprawie, uznając, że taki dokument, sporządzony na zlecenie skarżącej, dodatkowo już po wydaniu decyzji ostatecznej, nie może stanowić dowodu w sprawie, a co najwyżej może być potraktowany jako uzupełnienie stanowiska i argumentacji skargi.
Na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit a i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 615 ze zm.) Sąd zasądził na rzecz skarżącej od organu odwoławczego kwotę 18 128 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zasądzona kwota obejmuje wpis od skargi w wysokości 7 311 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - adwokata w wysokości {...} zł. oraz opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł