I SA/Rz 108/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi spółki C. sp. z o.o. sp.k. była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) z 6 grudnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego (NPUCS) z 29 lipca 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od września do grudnia 2019 r. Spółka dokonała korekty deklaracji VAT za wrzesień 2019 r. na podstawie art. 89a ustawy o VAT, powołując się na brak uregulowania przez nabywcę M. sp. z o.o. części należności wynikających z wystawionych faktur. NPUCS zakwestionował tę korektę, uznając, że doszło do potrącenia przez M. sp. z o.o. wierzytelności z tytułu kar umownych z wierzytelnościami spółki, co stanowiło formę uregulowania należności. DIAS podzielił to stanowisko, podkreślając, że potrącenie jest dopuszczalną formą uregulowania wierzytelności, a dla oceny skuteczności potrącenia nie ma znaczenia, czy wierzytelność jest sporna, dopóki nie zapadnie prawomocne orzeczenie sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę spółki, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo. Sąd podkreślił, że potrącenie, zgodnie z art. 498 k.c., prowadzi do umorzenia wierzytelności, a dopóki nie ma prawomocnego orzeczenia sądu kwestionującego skuteczność potrącenia, organ podatkowy nie może oceniać go jako nieskuteczne. Sąd oddalił również wniosek dowodowy spółki o dopuszczenie postanowienia sądu apelacyjnego dotyczącego wyroku sądu polubownego, uznając, że nie jest ono niezbędne do oceny legalności zaskarżonej decyzji, która zapadła przed wydaniem tego postanowienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących ulgi na złe długi (art. 89a u.p.t.u.) w kontekście potrącenia wierzytelności, znaczenie wyroków sądów polubownych w postępowaniu podatkowym oraz obowiązki organów podatkowych w zakresie zawieszania postępowań i występowania do sądów powszechnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji potrącenia kar umownych z wierzytelnościami wynikającymi z faktur VAT. Ocena skuteczności potrącenia zależy od konkretnych okoliczności faktycznych i postanowień umownych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy potrącenie wierzytelności z tytułu kar umownych przez kontrahenta z wierzytelnościami wynikającymi z faktur VAT stanowi uregulowanie należności w rozumieniu art. 89a ustawy o VAT, wykluczające możliwość zastosowania ulgi na złe długi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, potrącenie wierzytelności, nawet jeśli jest sporne, stanowi formę uregulowania należności, która wyklucza możliwość zastosowania ulgi na złe długi, dopóki nie zapadnie prawomocne orzeczenie sądu kwestionujące skuteczność potrącenia.
Uzasadnienie
Potrącenie, zgodnie z art. 498 k.c., prowadzi do umorzenia wierzytelności. Dla organu podatkowego, dopóki nie ma prawomocnego orzeczenia sądu kwestionującego potrącenie, jest ono skuteczne i stanowi formę uregulowania należności, co uniemożliwia skorzystanie z art. 89a ustawy o VAT.
Czy wyrok sądu polubownego, który częściowo uwzględnił powództwo spółki kwestionującej kary umowne, powinien być uwzględniony przez organ podatkowy przy ocenie skuteczności potrącenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrok sądu polubownego może stanowić dowód w postępowaniu podatkowym, ale nie ma mocy dokumentu urzędowego, dopóki nie zostanie uznany przez sąd powszechny lub nie zostanie stwierdzona jego wykonalność. Organ podatkowy ocenił ten dowód, ale uznał, że nie ma on przesądzającego znaczenia dla oceny skuteczności potrącenia w kontekście przepisów podatkowych.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny uznał, że organ podatkowy prawidłowo ocenił wyrok sądu polubownego jako dowód, ale nie miał obowiązku traktować go jako równoważnego z wyrokiem sądu powszechnego, zwłaszcza że nie został on formalnie uznany przez sąd powszechny. Organ podatkowy skupił się na fakcie dokonania potrącenia, a nie na zasadności kar umownych.
Czy organ podatkowy miał obowiązek zawiesić postępowanie podatkowe z uwagi na toczące się postępowanie przed sądem polubownym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie przed sądem polubownym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a zatem organ podatkowy nie miał obowiązku zawieszać postępowania.
Uzasadnienie
Postępowanie podatkowe dotyczące korekty VAT i postępowanie przed sądem polubownym są odrębnymi sprawami. Organ podatkowy ma prawo samodzielnie ustalać stan faktyczny i oceniać skutki podatkowe.
Czy organ podatkowy miał obowiązek wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie stosunku prawnego lub prawa na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek taki powstaje tylko wtedy, gdy materiał dowodowy pozostawia wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego lub prawa. W tej sprawie organ uznał zebrany materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Organ podatkowy ma prawo do kwalifikowania zdarzeń na gruncie prawa podatkowego. Jeśli materiał dowodowy jest wystarczający, nie ma potrzeby występowania do sądu powszechnego.
Przepisy (28)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 89a § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Korekta podstawy opodatkowania i podatku należnego możliwa w przypadku wierzytelności nieuregulowanych lub niezbytych w ciągu 90 dni od terminu płatności, pod warunkiem, że do dnia złożenia deklaracji wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta.
k.c. art. 498 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Potrącenie wzajemnych wierzytelności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 89a § ust. 1a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Definicja uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności.
u.p.t.u. art. 89b
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
k.c. art. 498 § § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
k.c. art. 499
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
k.c. art. 61
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
o.p. art. 199a § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 201 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 194 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 125 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 155 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.przed. art. 10
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
p.przed. art. 11
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
p.przed. art. 12
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
k.p.c. art. 1212 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1213 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konst. RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potrącenie wierzytelności przez kontrahenta stanowi uregulowanie należności w rozumieniu przepisów podatkowych. • Brak prawomocnego orzeczenia sądu kwestionującego potrącenie oznacza, że jest ono skuteczne dla celów podatkowych. • Wyrok sądu polubownego nie ma mocy dokumentu urzędowego bez uznania przez sąd powszechny. • Postępowanie przed sądem polubownym nie stanowi zagadnienia wstępnego obligującego do zawieszenia postępowania podatkowego. • Organ podatkowy nie miał obowiązku występowania do sądu powszechnego o ustalenie stosunku prawnego, gdyż materiał dowodowy był wystarczający.
Odrzucone argumenty
Spółka była uprawniona do korekty VAT na podstawie art. 89a ustawy o VAT z powodu braku zapłaty przez kontrahenta. • Potrącenie kar umownych przez kontrahenta było nieskuteczne, ponieważ kary były kwestionowane. • Wyrok sądu polubownego powinien przesądzić o nieskuteczności potrącenia. • Organ podatkowy naruszył przepisy procesowe, nie zawieszając postępowania i nie występując do sądu powszechnego. • Organy podatkowe naruszyły przepisy materialne, w tym Dyrektywę VAT, odmawiając prawa do ulgi na złe długi.
Godne uwagi sformułowania
potrącenie stanowi formę uregulowania należności • dopóki nie ma prawomocnego orzeczenia sądu, potrącenie wywiera skutek prawny • wyrok sądu polubownego nie ma waloru dokumentu urzędowego bez uznania przez sąd powszechny • postępowanie przed sądem polubownym nie stanowi zagadnienia wstępnego
Skład orzekający
Jarosław Szaro
przewodniczący
Małgorzata Niedobylska
sprawozdawca
Piotr Popek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących ulgi na złe długi (art. 89a u.p.t.u.) w kontekście potrącenia wierzytelności, znaczenie wyroków sądów polubownych w postępowaniu podatkowym oraz obowiązki organów podatkowych w zakresie zawieszania postępowań i występowania do sądów powszechnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji potrącenia kar umownych z wierzytelnościami wynikającymi z faktur VAT. Ocena skuteczności potrącenia zależy od konkretnych okoliczności faktycznych i postanowień umownych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatników - ulgi na złe długi - i pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują pojęcie 'uregulowania' należności w kontekście potrącenia. Wyrok wyjaśnia również relację między postępowaniem podatkowym a arbitrażowym.
“Potrącenie wierzytelności blokuje ulgę na złe długi? WSA w Rzeszowie wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.