I SA/RZ 104/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga spadkobierców M. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) z dnia 29 grudnia 2022 r., która uchyliła decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego i określiła spadkobiercom zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 roku, a także orzekła o ich solidarnej odpowiedzialności ograniczonej stanem czynnym spadku (806.311,52 zł). Spadkobiercy kwestionowali prawidłowość tej decyzji, zarzucając m.in. naruszenie zasady dwuinstancyjności, pozornego uchylenia decyzji organu I instancji oraz niewykonanie wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z wyroku z dnia 22 grudnia 2021 r. (sygn. akt I FSK 2222/19). NSA uchylił poprzedni wyrok WSA i decyzję DIAS, wskazując, że decyzja wydana na podstawie art. 102 § 2 Ordynacji podatkowej (O.p.) wobec spadkobierców powinna zawierać zakres ich odpowiedzialności. DIAS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję uwzględniającą te wskazania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę spadkobierców, uznając, że decyzja DIAS była zgodna z prawem. Sąd podkreślił, że DIAS prawidłowo zastosował art. 102 § 2 O.p. i określił odpowiedzialność spadkobierców, uwzględniając wskazania NSA. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów proceduralnych ani materialnych, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. W szczególności, Sąd uznał, że organ odwoławczy był uprawniony do uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do meritum, w tym określenia zakresu odpowiedzialności spadkobierców, co było zgodne z wytycznymi NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOkreślanie zakresu odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe zmarłego, prawidłowość postępowania organu odwoławczego po uchyleniu decyzji przez NSA, stosowanie art. 102 § 2 O.p.
Dotyczy specyficznej sytuacji sukcesji podatkowej i odpowiedzialności spadkobierców, a także procedury administracyjnej po wyroku NSA.
Zagadnienia prawne (4)
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i orzekająca co do istoty sprawy, w tym o zakresie odpowiedzialności spadkobierców, jest zgodna z przepisami Ordynacji podatkowej i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwłaszcza w kontekście wskazań zawartych w wyroku NSA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja DIAS była zgodna z prawem, ponieważ organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. uchylając decyzję organu I instancji i orzekając merytorycznie, w tym o zakresie odpowiedzialności spadkobierców, zgodnie ze wskazaniami NSA.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo usunął wadliwość poprzedniej decyzji, uwzględniając wyrok NSA i określając zakres odpowiedzialności spadkobierców. Nie było potrzeby uchylania decyzji organu I instancji i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż organ odwoławczy mógł przeprowadzić postępowanie uzupełniające we własnym zakresie.
Czy odpowiedzialność spadkobierców za zobowiązania podatkowe zmarłego podatnika, który był stroną postępowania w chwili śmierci, powinna być określona w decyzji organu odwoławczego, nawet jeśli organ pierwszej instancji nie orzekł o tej odpowiedzialności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja organu odwoławczego powinna zawierać wskazanie zakresu odpowiedzialności spadkobierców, zgodnie z art. 102 § 2 O.p. i wytycznymi NSA.
Uzasadnienie
NSA w poprzednim wyroku wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 102 § 2 O.p. wobec spadkobierców musi zawierać określenie zakresu ich odpowiedzialności. DIAS zastosował się do tej wytycznej, orzekając o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców ograniczonej stanem czynnym spadku.
Czy doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego poprzez orzeczenie o odpowiedzialności spadkobierców w decyzji organu drugiej instancji, gdy organ pierwszej instancji nie wypowiedział się w tej kwestii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada dwuinstancyjności nie została naruszona, a organ odwoławczy był uprawniony do uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do meritum, w tym określenia zakresu odpowiedzialności spadkobierców.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przedmiot postępowania nie uległ zmianie, a jedynie został doprecyzowany. Organy obu instancji orzekały w zakresie zobowiązań spadkodawcy i odpowiedzialności za nie spadkobierców, co było zgodne z wytycznymi NSA.
Czy uwzględnienie przez organ odwoławczy wskazówek NSA dotyczących postępowania dowodowego, w tym konieczności pozyskania faktur zakupu, było wystarczające, czy też należało uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy prawidłowo uzupełnił postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do zastosowania się do wskazań NSA, a następnie orzekł co do istoty sprawy, nie było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nie było konieczności przeprowadzania postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, co jest warunkiem wydania decyzji kasatoryjnej w trybie art. 233 § 2 O.p. Uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia stanu czynnego spadku było wystarczające.
Przepisy (12)
Główne
O.p. art. 102 § § 2
Ordynacja podatkowa
Dotyczy sytuacji, gdy postępowanie podatkowe zostało wszczęte wobec podatnika, który zmarł w trakcie jego trwania. Wówczas postępowanie może być podjęte w stosunku do spadkobierców, a decyzja powinna określać zakres ich odpowiedzialności.
Pomocnicze
O.p. art. 97 § § 1
Ordynacja podatkowa
Reguluje wstąpienie spadkobierców do postępowania podatkowego.
O.p. art. 100
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 233 § § 1 pkt 2 lit. a)
Ordynacja podatkowa
Określa, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy.
O.p. art. 233 § § 2
Ordynacja podatkowa
Określa warunki, kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania (wymaga to przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części).
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu NSA.
P.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie organów administracji orzeczeniami sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.c. art. 1034 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Reguluje odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe, w tym odpowiedzialność solidarną do chwili działu spadku.
ustawa o VAT art. 86 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
K.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 102 § 2 O.p. i określił zakres odpowiedzialności spadkobierców zgodnie z wytycznymi NSA. • Nie było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż organ odwoławczy mógł przeprowadzić postępowanie uzupełniające we własnym zakresie. • Zasada dwuinstancyjności nie została naruszona, a organ odwoławczy był uprawniony do orzeczenia co do meritum. • Organ odwoławczy prawidłowo uzupełnił postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do zastosowania się do wskazań NSA.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 i 2 O.p. przez uchylenie decyzji organu I instancji, podczas gdy nastąpiło jej utrzymanie w całości (pozorne uchylenie). • Naruszenie zasady dwuinstancyjności przez orzeczenie o odpowiedzialności spadkobierców w decyzji organu II instancji, gdy organ I instancji nie wypowiedział się w tej kwestii. • Niewykonanie wskazań NSA z wyroku z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt I FSK 2222/19, w tym brak pozyskania faktur zakupu. • Zawyżenie kwot zobowiązań podatkowych przez pominięcie podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu.
Godne uwagi sformułowania
decyzja powinna wskazywać zakres odpowiedzialności tych spadkobierców • organ odwoławczy był uprawniony do uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do meritum • nie było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania • odpowiedzialność spadkobierców ma charakter solidarny, a jej zakres wyznacza wartość aktywów pozostawionych przez zmarłego
Skład orzekający
Małgorzata Niedobylska
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Panek
sędzia
Jarosław Szaro
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Określanie zakresu odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe zmarłego, prawidłowość postępowania organu odwoławczego po uchyleniu decyzji przez NSA, stosowanie art. 102 § 2 O.p."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sukcesji podatkowej i odpowiedzialności spadkobierców, a także procedury administracyjnej po wyroku NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności spadkobierców za długi podatkowe, co jest częstym problemem praktycznym. Wyrok NSA i jego implementacja przez organy podatkowe oraz WSA pokazują złożoność procedury i interpretacji przepisów.
“Spadkobiercy odpowiadają za długi podatkowe zmarłego – jak sądy interpretują przepisy?”
Dane finansowe
WPS: 806 311,52 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.