I SA/Rz 101/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi Gminy Z. było postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) odmawiające wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Gmina planowała realizację inwestycji w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną o szacunkowej wartości 13 mln zł, z czego nakłady własne Gminy miały wynieść ok. 5,7 mln zł. Następnie Gmina zamierzała udostępnić tę infrastrukturę swojej spółce komunalnej (Gminnemu Zakładowi Komunalnemu) w ramach umowy barterowej. W zamian za udostępnienie infrastruktury, spółka miałaby przejąć od Gminy obowiązki związane z obsługą techniczną, administracyjną i kosztami eksploatacji sieci kanalizacyjnej. Gmina szacowała, że wartość rocznego świadczenia usług przez spółkę wzrośnie o ok. 114 000 zł (wzrost o 2% wartości nakładów Gminy), co oznaczało miesięczny wzrost o 9 500 zł. Gmina twierdziła, że takie świadczenia są równowartościowe i stanowią formę wymiany barterowej, a celem jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania gospodarki wodno-ściekowej w Gminie. Dyrektor KIS, po uzyskaniu opinii Szefa KAS, odmówił wydania interpretacji, wskazując na uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa (art. 5 ust. 5 ustawy o VAT). Organ argumentował, że niska wartość świadczeń wzajemnych (wzrost o 114 000 zł rocznie przy nakładach 13 mln zł) jest niewspółmierna do poniesionych nakładów, co może świadczyć o sztuczności transakcji i dążeniu do uzyskania korzyści podatkowych w postaci pełnego odliczenia VAT naliczonego. Gmina wniosła skargę do WSA w Rzeszowie, zarzucając organowi wyjście poza granice wniosku, błędną ocenę stanu faktycznego i uznanie, że prawo do odliczenia VAT stanowi korzyść podatkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd uznał, że procedura odmowy wydania interpretacji z powodu uzasadnionego przypuszczenia nadużycia prawa została przeprowadzona prawidłowo, w tym poprzez uzyskanie opinii Szefa KAS. Sąd podzielił stanowisko organu, że asymetria między wartością nakładów inwestycyjnych a wartością świadczeń barterowych (zwrot nakładów po ok. 114 latach) uzasadnia przypuszczenie nadużycia prawa. Sąd podkreślił, że Gmina nie może jednocześnie domagać się traktowania jej jako przedsiębiorcy korzystającego z prawa do odliczenia VAT i jako organu władzy publicznej realizującego zadania własne, zwłaszcza gdy transakcja zachodzi z podmiotem powiązanym (spółką komunalną). Sąd uznał, że ustalenie niskiej wartości świadczeń wzajemnych, które nie zapewnia zwrotu nakładów, może świadczyć o sztuczności transakcji i dążeniu do uzyskania korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów o VAT.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOcena transakcji barterowych między jednostkami samorządu terytorialnego a ich spółkami komunalnymi pod kątem nadużycia prawa VAT, zwłaszcza w kontekście prawa do odliczenia VAT od inwestycji.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wartość świadczeń wzajemnych jest rażąco niska w stosunku do wartości inwestycji, co budzi wątpliwości co do ekonomicznego uzasadnienia transakcji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa wydania indywidualnej interpretacji podatkowej na podstawie art. 14b § 5b pkt 3 O.p. jest uzasadniona, gdy istnieją uzasadnione przypuszczenia, że opisane zdarzenie przyszłe (transakcja barterowa dotycząca infrastruktury wodno-kanalizacyjnej) może stanowić nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 ust. 5 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa wydania interpretacji jest uzasadniona, jeśli organ interpretacyjny, po uzyskaniu opinii Szefa KAS, ma uzasadnione przypuszczenie, że opisane zdarzenie przyszłe może stanowić nadużycie prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że procedura odmowy wydania interpretacji z powodu uzasadnionego przypuszczenia nadużycia prawa została przeprowadzona prawidłowo. Niska wartość świadczeń wzajemnych w stosunku do nakładów inwestycyjnych (zwrot po 114 latach) uzasadnia przypuszczenie nadużycia prawa, gdyż może świadczyć o sztuczności transakcji i dążeniu do uzyskania korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów o VAT.
Czy transakcja barterowa pomiędzy Gminą a jej spółką komunalną, polegająca na udostępnieniu infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w zamian za przejęcie przez spółkę kosztów eksploatacji, gdzie wartość świadczeń wzajemnych jest niewspółmiernie niska w stosunku do wartości inwestycji, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 ust. 5 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka transakcja może stanowić nadużycie prawa, jeśli jej głównym celem jest uzyskanie korzyści podatkowych (pełne odliczenie VAT naliczonego), sprzecznych z celem przepisów o VAT.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu, że asymetria między nakładami inwestycyjnymi a wartością świadczeń wzajemnych (które nie zapewniają zwrotu nakładów) może świadczyć o sztuczności transakcji i dążeniu do uzyskania korzyści podatkowych. Dodatkowo, fakt, że transakcja zachodzi między podmiotem powiązanym (Gmina i jej spółka), wzmacnia to przypuszczenie.
Czy Gmina może domagać się traktowania jej jako przedsiębiorcy korzystającego z prawa do odliczenia VAT, a jednocześnie powoływać się na swoją szczególną pozycję jako organu władzy publicznej realizującego zadania własne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Gmina nie może jednocześnie domagać się traktowania jej jako przedsiębiorcy i organu władzy publicznej w kontekście oceny transakcji gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Gmina jest niespójna w swojej argumentacji, gdy raz akcentuje swoją pozycję jako przedsiębiorcy korzystającego z prawa do odliczenia VAT, a innym razem jako organu władzy publicznej realizującego zadania własne. Istotna jest ocena transakcji jako czynności gospodarczej, zwłaszcza gdy zachodzi między podmiotami powiązanymi.
Przepisy (18)
Główne
O.p. art. 14b § § 5b pkt 3 i § 5c
Ordynacja podatkowa
ustawa o VAT art. 5 § ust. 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa art. 14b § § 5b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa art. 14b § § 5c
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług art. 5 § ust. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług art. 86 § ust. 1
Pomocnicze
O.p. art. 14c § § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14b § § 3
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14h
Ordynacja podatkowa
u.s.g. art. 7 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 119g § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14na § pkt 1
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niska wartość świadczeń wzajemnych w transakcji barterowej w stosunku do nakładów inwestycyjnych uzasadnia przypuszczenie nadużycia prawa. • Asymetria między nakładami a wartością świadczeń może świadczyć o sztuczności transakcji i dążeniu do uzyskania korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów o VAT. • Gmina nie może jednocześnie domagać się traktowania jej jako przedsiębiorcy i organu władzy publicznej w ocenie transakcji gospodarczej. • Transakcja między podmiotem powiązanym (Gmina i jej spółka) wzmacnia przypuszczenie nadużycia prawa.
Odrzucone argumenty
Gmina argumentowała, że transakcja barterowa ma uzasadnienie organizacyjne i ekonomiczne, a jej celem jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania gospodarki wodno-ściekowej. • Gmina twierdziła, że organ wyszedł poza granice wniosku i błędnie ocenił stan faktyczny. • Gmina podnosiła, że prawo do odliczenia VAT nie jest korzyścią podatkową, której przyznanie byłoby sprzeczne z celem przepisów.
Godne uwagi sformułowania
uzasadnione przypuszczenie, że mogą one stanowić nadużycie prawa • niewspółmiernie niskiej wartości świadczeń w stosunku do poniesionych nakładów inwestycyjnych • asymetria pomiędzy poniesionymi kosztami Inwestycji a wartością podwyżki wynagrodzenia • brak ekonomicznego uzasadnienia • sztuczność planowanego przez Gminę przedsięwzięcia • nie może domagać się z jednej strony traktowania jej jako podatnika - równoprawnego uczestnika obrotu gospodarczego, a z drugiej strony powoływać się na okoliczności leżące poza sferą związaną z działalnością gospodarczą
Skład orzekający
Piotr Popek
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Smoleń
sędzia
Jarosław Szaro
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ocena transakcji barterowych między jednostkami samorządu terytorialnego a ich spółkami komunalnymi pod kątem nadużycia prawa VAT, zwłaszcza w kontekście prawa do odliczenia VAT od inwestycji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wartość świadczeń wzajemnych jest rażąco niska w stosunku do wartości inwestycji, co budzi wątpliwości co do ekonomicznego uzasadnienia transakcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia nadużycia prawa w kontekście transakcji między jednostką samorządu terytorialnego a jej spółką, co ma istotne implikacje dla odliczania VAT od inwestycji komunalnych.
“Gmina chciała odliczyć VAT od wielomilionowej inwestycji, ale sąd uznał to za próbę nadużycia prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.