I SA/Ol 233/24

I SA/Ol 233/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /sprawozdawca/
Jolanta Strumiłło /przewodniczący/
Katarzyna Górska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 59 §1, §2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 70 §1, §4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 maja 2024 r., nr 2801-IEE.7192.110.2024.3 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 29 lutego 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako: "organ egzekucyjny", "NUS") odmówił R. C. (dalej jako: "zobowiązany", "strona", "skarżący") umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnych trzech tytułów wykonawczych z 9 października 2018 r. obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług (dalej jako: "podatek VAT") za kwiecień oraz od sierpnia do października 2009 r., a także z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (dalej jako: "podatek PIT") za okres od stycznia do grudnia 2009 r. oraz od stycznia do grudnia 2013 r. w łącznej kwocie należności głównej 35.396,41 zł.
Jak wynika z przekazanych tutejszemu sądowi wraz ze skargą akt sprawy, wszczęcie (ponownej) egzekucji administracyjnej nastąpiło 20 grudnia 2018 r. w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - Banku [...] zawiadomienia z 20 grudnia 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Uzasadniając wymienione na wstępie postanowienie, wydane po zakwalifikowaniu podania wniesionego przez zobowiązanego jako wniosku z art. 59 §1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej jako: "u.p.e.a.", NUS podał, że w toku prowadzonego postępowania nie doszło do przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi, a tym samym obowiązek podatkowy nie wygasł.
Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "organ") postanowieniem z 29 maja 2024 r. rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego utrzymał w mocy.
W pierwszej kolejności DIAS wyjaśnił, że w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny związany jest treścią art. 59 §1 u.p.e.a., który wprost wskazuje, że postępowanie egzekucyjne ulega umorzeniu i nie pozostawia organowi egzekucyjnemu możliwości uznania, czy w danym przypadku organ ten może umorzyć postępowanie egzekucyjne czy też nie. Następnie przywołał treść art. 70 §1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, ze zm.), dalej jako: "o.p." regulującego podniesioną w zażaleniu kwestię przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz §4 tegoż przepisu, w którym wprowadzono wyjątek od generalnej zasady przedawnienia zobowiązań podatkowych w postaci możliwości przerwania jego biegu wskutek zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.
W dalszej części uzasadnienia DIAS wymienił decyzje, które stanowiły postawę prawną egzekwowanych należności oraz przebieg postępowania egzekucyjnego (rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych, zabezpieczeń), szczegółowo wyjaśnił okoliczności zawieszenia czy przerwania biegu terminu przedawnienia (str. 6-7 postanowienia).
Organ wyjaśnił też, że w toku egzekucji wszczętej ponownie na podstawie trzech tytułów wykonawczych z 9 października 2018 r., obejmujących należności dochodzone wcześniej (na podstawie tytułów wykonawczych z 7 listopada 2014 r., postępowanie egzekucyjne umorzono, z uwagi na stwierdzoną wówczas bezskuteczność egzekucji) organ egzekucyjny zastosował skuteczne środki egzekucyjne, które zgodnie z art. 70 §4 o.p. spowodowały przerwanie biegu terminu przedawnienia, tj.:
- zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego, dokonane zawiadomieniem z 20 grudnia 2018 r. zostało doręczone organowi rentowemu 3 stycznia 2019 r. oraz zobowiązanemu 11 stycznia 2019 r.,
- zajęcie ruchomości, dokonane protokołem z 29 grudnia 2023 r., zawiadomienie doręczone zobowiązanemu 4 stycznia 2024 r.,
- zajęcie ruchomości, dokonane protokołem z 3 stycznia 2024 r., zawiadomienie doręczone zobowiązanemu 4 stycznia 2024 r.
Uwzględniając wskazane okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia DIAS stwierdził, że egzekwowane należności na podstawie tytułów wykonawczych z 9 października 2018 r. nie uległy przedawnieniu. Termin przedawnienia ww. zaległości przypada na 5 stycznia 2029 r., o ile nie wystąpią kolejne okoliczności mające wpływ na jego bieg. W ocenie organu II instancji NUS słusznie zatem uznał, że zgłoszony przez zobowiązanego zarzut przedawnienia ww. należności jest niezasadny.
Zdaniem DIAS organ egzekucyjny również prawidłowo ocenił, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie pozostałych przesłanek wymienionych w art. 59 §1 u.p.e.a. Stwierdził, że egzekwowany obowiązek nie został wykonany przed wszczęciem postępowania, istnieje, jest wymagalny i nie został umorzony. Został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji podatkowej, zobowiązanemu zostało doręczone upomnienie, a egzekucja jest dopuszczalna zarówno w sensie podmiotowym, jak i przedmiotowym. W sprawie nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, egzekucja administracyjna i zastosowane środki egzekucyjne są dopuszczalne, wszczęcie egzekucji zostało poprzedzone skierowaniem do zobowiązanego upomnienia, gdy obowiązek taki ciążył na wierzycielu, a ponadto nie zaistniały przypadki wskazane w innych ustawach, a wierzyciel nie wystąpił z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 59 u.p.e.a., poprzez przemilczenie przedstawionych przez zobowiązanego kwestii oraz niedokonanie prawidłowej oceny dokumentów stanowiących podstawę do wyliczenia zaległości podatkowych, DIAS podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym nie jest dopuszczalne weryfikowanie istnienia obowiązku, który powstał w wyniku wydania decyzji stanowiącej postawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zaznaczył, że organ egzekucyjny w treści zaskarżonego postanowienia wskazał, że obowiązek uiszczenia należności z tytułu podatku VAT za kwiecień oraz sierpień-październik 2009 r. został określony decyzją z 16 sierpnia 2011 r., z kolei należność z tytułu odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy za 2009 r. została określona decyzją z 3 września 2014 r. Zobowiązany nie odwołał się od żadnego z tych rozstrzygnięć, a więc w administracyjnym postępowaniu stały się ostateczne, a objęte nimi obowiązki stały się wykonalne. Decyzje nie zostały uchylone, nie stwierdzono ich nieważności ani wygaśnięcia. Natomiast należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. wynika z deklaracji PIT-36 złożonej 30 kwietnia 2014 r. Upomnienie wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku, zostało doręczone stronie 23 czerwca 2014 r. Obowiązki objęte tytułami wykonawczymi istnieją i dopóki nie zostanie prawomocnie wzruszona podstawa prawna ich egzekwowania NUS obowiązany jest prowadzić postępowanie egzekucyjne, zmierzające do ich wykonania.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie DIAS strona wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 77 §1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako: "k.p.a.", poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która to była konsekwencją poczynienia ustaleń w oparciu o materiał nierozpatrzony w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia naczelnej zasady postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., na skutek czego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania;
- art. 59 §2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne, podczas gdy sytuacja majątkowa obowiązanego nie pozawala na pokrycie kosztów i dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi jedynie do dalszego zwiększania się kosztów postępowania, zaś nie ma żadnych pozytywnych widoków na skuteczne zakończenie niniejszego postępowania.
Skarżący podkreślił, że organy prowadzące postępowanie całkowicie pomijają fakt wielokrotnego kwestionowania prawnej i faktycznej podstawy istnienia dochodzonych zobowiązań, a samo prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niezasadne.
Strona wyjaśniła, że zaprzestanie prowadzenia w dniu 31 stycznia 2016 r działalności gospodarczej nastąpiło wskutek działań jej kontrahentów, którzy unikali płacenia za wykonane usługi, a jednocześnie dochodzili od niej wykonania następnych prac. Jeden ze zleceniodawców nie dokonał odbioru wykonanych prac, tym samym nie zostały sporządzone protokoły odbioru i skarżący nie miał żadnej podstawy do wystawienia jakiejkolwiek faktury, co więcej nie otrzymał żadnych środków finansowych za wykonane prace. Podał, że jest chory na zaćmę, zdiagnozowano u niego zespół suchego oka, ma przewlekłe zapalenie zatok, cierpi na zaburzenia typu schizofrenii i popada w depresję. Brak środków na życie często uniemożliwia mu zakup leków, które pozwalają na ustabilizowanie stanu zdrowia. Skarżący podał, że jest osobą bezdomną, często musi korzystać z noclegu u córki, która również jest chora na schizofrenię, co nie pozwala mu na szybki powrót do zdrowia, a dodatkowo pogłębia problemy zdrowotne.
Zobowiązany wskazał, że nie posiada żadnego majątku, z którego można skutecznie prowadzić egzekucję. Nie korzysta z żadnej formy państwowego wsparcia finansowego, bo żadne takie świadczenia jemu nie przysługują, z uwagi na otrzymywaną emeryturę. Pojazdy mechaniczne, których posiadanie przez zobowiązanego ustalono mają znikomą wartość i nie ma chętnych na ich zakup ([...] z 1997 r. w złym stanie technicznym o wartości około 4.000,00 zł). Fakt ten jest pomijany przez organy prowadzące postępowanie. Z kolei udział 6/128 lasu odpowiada powierzchni około 300 m2 (cała powierzchnia lasu ma 0,6300 ha) warty jest około 1.300,00 zł i jest "niesprzedawalny". Podał też, że środki które dostaje, ledwo starczają mu na życie. Nie ma możliwości spłacania swojego zadłużenia. Tym samym w jego ocenie zaistniały przesłanki określone w art. 59 §2 u.p.e.a.
Skarżący podniósł, że wielokrotnie tłumaczył, że w momencie przeprowadzenia kontroli nie posiadał wszystkich dokumentów w postaci faktur, ponieważ część z nich znajdowała się w aktach sądu prowadzącego postępowanie na skutek pozwu złożonego przeze niego przeciwko Nadleśnictwu jako dowody w sprawie. Nie posiadał ani ich oryginałów ani kopii, o czym informował organ kontrolujący, mając nadzieję, że całe postępowanie zostanie na ten okres zawieszone, z uwagi na braki w dokumentacji, które w sposób znaczny uniemożliwiały wydanie prawidłowej decyzji. Wbrew istniejącym przesłankom i pomimo pism strony, nie doszło do zawieszenia postępowania, a organ jedynie odwlekał wydanie ostatecznej decyzji, co prowadziło do ciągłego narastania ewentualnych odsetek. Dlatego skarżący uważa, że został pozbawiony prawa do obrony, a jednocześnie doszło do zwiększenia się jego zadłużenia.
Prawidłowa ocena zebranych materiałów dowodowych oraz uwzględnienie faktur, które zostały później dostarczone powinno zdaniem strony doprowadzić organ do konkluzji, że w sposób prawidłowy naliczyła podatek VAT oraz podatek PIT za okresy objęte postępowaniem kontrolnym, co nie powinno skutkować jakimikolwiek sankcjami.
Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 59 §2 u.p.e.a. organ zauważył, że złożony przez niego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego opierał się na twierdzeniu, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone, ponieważ należności uległy przedawnieniu i nie mogą być skutecznie egzekwowane i w takiej sytuacji egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna. Dodał przy tym, że w tym stanie rzeczy, zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w postępowaniu odwoławczym wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji, który z kolei wynika z treści podania z 10 stycznia i 2 lutego 2024 r. a organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju ani zakresu sprawy, a w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może też zastępować organu I instancji w prowadzeniu postępowania, zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania egzekucyjnego, która ma zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszym postępowaniu ocenie podlegała zatem zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłanki z art. 59 §1 u.p.e.a., natomiast podstawa umorzenia z art. 59 §2 u.p.e.a. została przez stronę podniesiona dopiero na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W ocenie DIAS, wbrew argumentom strony organy nie miały obowiązku badać, w ramach postępowania wszczętego na wniosek zobowiązanego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 §1 u.p.e.a., czy ziściła się przesłanka fakultatywnego umorzenia tego postępowania, określona w art. 59 §2 u.p.e.a., przywołując dla poparcia tej tezy wyrok NSA z 25 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1490/17. W świetle powyższego organ uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. art. 59 § 2 u.p.e.a. oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.
Replikując zaś do odpowiedzi na skargę w piśmie procesowym z 21 sierpnia 2024 r. skarżący podtrzymał zarzuty i twierdzenia w niej zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia), jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja (postanowienie) podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.".
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia należało orzec, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy DIAS, a wcześniej organ I instancji miały prawo do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 59 §1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: (1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; (2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; (3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27; (4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek: (a) jest ściśle związany ze zobowiązanym, (b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; (5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; (6)
gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; (7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
Według art. 59 §2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 59 §2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne, podczas gdy sytuacja majątkowa obowiązanego nie pozawala na pokrycie kosztów i dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi jedynie do dalszego zwiększania się kosztów postępowania, zaś nie ma żadnych pozytywnych widoków na skuteczne zakończenie niniejszego postępowania – to w ocenie sądu nie zasługiwał on na uwzględnienie.
Stwierdzić bowiem należy, że wniosek strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego (k. 271-272 i k. 275 akt sprawy) opierał się na twierdzeniu, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone, ponieważ należności uległy przedawnieniu i nie mogą być skutecznie egzekwowane i w takiej sytuacji egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna. Natomiast podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego wynikająca z treści art. 59 §2 u.p.e.a. została wskazana dopiero na etapie wniesienia skargi do tut. sadu. Tym samym, słusznie przyjął organ (wbrew argumentom skarżącego), że organy nie miały obowiązku badać w ramach postępowania wszczętego na wniosek zobowiązanego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 §1 u.p.e.a., czy ziściła się przesłanka fakultatywnego umorzenia tego postępowania, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. Złożony bowiem przez stronę wniosek zakreślał ramy postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z tego względu organy - prowadząc to konkretne postępowanie wpadkowe - miały obowiązek rozważyć zasadność umorzenia postępowania, w oparciu o zarzuty i argumenty przedstawione przez wnioskodawcę. Okoliczność tymczasem określona w art. 59 §2 u.p.e.a. nie została przez skarżącego podniesiona na etapie postępowania egzekucyjnego, stąd nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu w postępowaniu skargowym przed tut. sądem (por. wyrok NSA z 25 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1490/17).
Na marginesie należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia DIAS wskazał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia, m.in.: (-) wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] oraz otrzymywanego przez stronę świadczenia emerytalnego w ZUS – o czym strona została powiadomiona 11 stycznia 2019 r.; (-) samochodu ciężarowego marki [...] (rok prod. 1997), (-) przyczepy ciężarowej [...] (rok prod. 2008), (-) udziału w ruchomości - ciągnik rolniczy [...] (rok prod. 2008) - o czym skarżący został powiadomiony 4 stycznia 2024 r. Ponadto sama strona podniosła w skardze, że posiada udział 6/128, (tj. ok. 300,00 m2) w 0,6300 ha lasu położonego w G. (gmina [...], powiat [...], województwo [...]). Powyższe daje więc podstawę do przyjęcia wniosku, że organ – jakkolwiek nie dał temu jasnego wyrazu - uwzględnił również w wydanym postanowieniu treść art. 59 §2 u.p.e.a.
Odnośnie natomiast do podnoszonych przez stronę w skardze (stanowiących przeważającą część jej uzasadnienia) argumentów dotyczących istnienia egzekwowanych obowiązków (i braku ich weryfikacji przez organy w toku przedmiotowego postępowania wpadkowego), które powstały w wyniku wydania, m.in. decyzji stanowiących postawę wystawienia tytułów wykonawczych, to wskazać należy (przyjmując w tym zakresie za prawidłową argumentację organu zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę), że w tym postępowaniu organy nie mają prawa do weryfikacji ich istnienia. Wynika to bezpośrednio z treści art. 29 §1 u.p.e.a., który stwierdza, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Na etapie postępowania egzekucyjnego nie bada się więc legalności decyzji administracyjnej, którą nałożono stosowne obowiązki następnie podlegające egzekucji, w przypadku ich niewykonania przez zobowiązanego. Krótko mówiąc, w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny w żadnym wypadku nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek (por. wyrok NSA z 16 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1530/23). Nadto, zgodnie z art. 122 §3 u.p.e.a. zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. W zażaleniu, o którym mowa w art. 122 §3 u.p.e.a., a także w razie wniesienia następnie skargi do sądu możliwe jest zakwestionowanie dopuszczalności oraz prawidłowości skorzystania przez organ egzekucyjny ze środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Nie można natomiast kwestionować zasadności obowiązku, do którego wykonania grzywna ma przymusić. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony, jak już wskazano wcześniej do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wynika wprost art. 29 §1 u.p.e.a. Przypomnieć jednocześnie należy, że obowiązek uiszczenia należności z tytułu podatku VAT za kwiecień 2009 r. oraz sierpień-październik 2009 r. został określony decyzją z 16 sierpnia 2011 r. (doręczoną 19 sierpnia 2011 r.). Natomiast należność z tytułu odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy za 2009 r. została określona decyzją z 3 września 2014 r. (doręczoną 19 września 2014 r.). Od tych rozstrzygnięć skarżący, co istotne nie odwołał się, co powoduje, że są one ostateczne, a objęte nimi obowiązki stały się wykonalne. Jeśli natomiast chodzi o należności z tytułu podatku PIT za 2013 r. to wynikają one z deklaracji PIT-36, którą skarżący złożył 30 kwietnia 2014 r. (upomnienie wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku, zostało zaś mu doręczone 23. czerwca 2014 r.).
Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględniania zarzutów naruszenia art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która to dowolna ocena była konsekwencją poczynienia ustaleń w oparciu o materiał, który nie został rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia naczelnej zasady postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a., na skutek czego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący zarzutu tego praktycznie nie uzasadnił a nie jest rolą sądu doszukiwanie się motywów stawianych skardze zarzutów. Niemniej jednak uwzględniając dotychczasowe rozważania trudno uznać, że doszło w niniejszej sprawie do naruszenia zasady prawdy obiektywnej. Skarżący nie wykazała również, że zgromadzony w sprawie materiał nie został zgromadzony w sposób wyczerpujący, a organy nie rozpatrzyły go w całości. Wbrew tym ogólnikowym twierdzeniom, w ocenie sądu zgromadzony w sprawie materiał umożliwiał organowi dokonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. DIAS zgromadził bowiem niezbędny do oceny i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy materiał dowodowy, przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe i dokonał jego rozpatrzenia w powiązaniu ze wszystkimi wynikającymi z niego okolicznościami oraz twierdzeniami strony. Tym samym trudno uznać, że dopuścił się w prowadzonym postępowaniu naruszenia art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. Jak słusznie też podniósł DIAS w odpowiedzi na skargę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia znalazło się wyjaśnienie podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia, wraz z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie. Opisano również ustalony w sprawie stan faktyczny, który jest zgodny z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Ponadto jego uzasadnienie zawiera ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.
Zgodzić się należy również z DIAS (co nie było już podnoszone w skardze w przeciwieństwie do zażalenia na zaskarżone postanowienie), że nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności egzekwowanych na podstawie trzech tytułów wykonawczych z 9 października 2018 r.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych uregulowana została w Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 70 §1 o.p. zobowiązanie podatkowe co do zasady przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Od tej zasady przewidziany został wyjątek wskazany w art. 70 §4 o.p., z którego wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Zauważyć przy tym należy, że w ustawi o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca wskazał środki egzekucyjne stosowane w toku postępowania egzekucyjnego, w tym m.in.: egzekucję z wynagrodzenia za pracę, egzekucję z innych wierzytelności, egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, egzekucję z rachunków bankowych, egzekucję z pieniędzy, egzekucję z ruchomości oraz egzekucję z nieruchomości. Ponadto jak słusznie zauważył DIAS bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu.
Jednocześnie z akt sprawy wynika, że nie nastąpiło przedawnienie tych należności (których termin przedawnienia w przypadku należności z tytułu podatku VAT za okres kwiecień, sierpień - październik 2009 r. oraz z tytułu odsetek od zaliczek na podatek dochodowy za 2009 r. - upływał 31 grudnia 2014 r., zaś przypadku należności z tytułu podatku PIT za okres styczeń - grudzień 2013 r. - upływał 31 grudnia 2019 r.), a tym samym podlegają one dalszej egzekucji, z uwagi na opisane szczegółowo w treści zaskarżonego postanowienia okoliczności (pkt. 1-3, s. 6/11-7/11, jak też s. 3/8-5/8 postanowienia organu I instancji). W pełni wyjaśniono zatem motywy podjętego rozstrzygnięcia w tym zakresie, dokonując szczegółowej analizy okoliczności mających wpływ na ocenę przedawnienia wszystkich dochodzonych należności. Organ odwoławczy (jak też wcześniej organ I instancji) wskazał bowiem okoliczności, które spowodowały przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia. DIAS zauważył też, że o ile nie wystąpią kolejne okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności na podstawie ww. tytułów wykonawczych, termin ten przypada na 5 stycznia 2029 r. Prawidłowo zatem przyjęto, że nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności, a tym samym brak było też podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie pozostałych przesłanek wymienionych w art. 59 §1 u.p.e.a. Przedmiotowy bowiem obowiązek jak wskazały organy obu instancji nie został wykonany przed wszczęciem postępowania. Istnieje nadal, jest też wymagalny i nie został umorzony. Nie wygasł także z innego powodu. Został również określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji podatkowej. Doręczono też stronie upomnienie (w przypadku złożonej deklaracji PIT-36). Ponadto egzekucja jest dopuszczalna zarówno w sensie podmiotowym jak i przedmiotowym. Jak wyjaśnił nadto DIAS w sprawie nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, egzekucja administracyjna i zastosowane środki egzekucyjne są dopuszczalne, wszczęcie egzekucji zostało poprzedzone skierowaniem do strony upomnienia, gdy obowiązek taki ciążył na wierzycielu, a ponadto nie zaistniały przypadki wskazane w innych ustawach, a wierzyciel nie wystąpił z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe pokazuje, że słusznie przyjęto, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego także na podstawie pozostałych przesłanek wymienionych w art. 59 §1 u.p.e.a.
Sąd, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznając, że żaden z zarzutów skargi nie okazał się trafny, oddalił tę skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.