I SA/Po 963/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrzył skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) z tytułu umowy pożyczki. Organ podatkowy określił zobowiązanie podatkowe, uznając, że obowiązek podatkowy powstał z chwilą zawarcia umowy pożyczki w dniu 25 sierpnia 2014 r. na kwotę [...] zł, a nie od daty faktycznego przekazania środków. Podatnik złożył deklarację PCC-3, wskazując kwotę [...] zł i uiścił podatek. Następnie strony zawarły aneks zmniejszający kwotę pożyczki do [...] zł. Organ podatkowy uznał, że aneks obniżający kwotę pożyczki nie wpływa na podstawę opodatkowania, ponieważ zgodnie z ustawą o PCC, podatkowi podlegają zmiany umów powodujące podwyższenie podstawy opodatkowania. Sąd administracyjny zgodził się ze stanowiskiem organów, podkreślając konsensualny charakter umowy pożyczki (art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego), co oznacza, że dochodzi ona do skutku przez samo porozumienie stron, a moment zawarcia umowy jest decydujący dla powstania obowiązku podatkowego (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC). Sąd odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, potwierdzając, że sposób wykonania umowy, w tym przekazanie środków, nie ma znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego. Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie zasady, że obowiązek podatkowy PCC od umowy pożyczki powstaje z chwilą jej zawarcia, a nie przekazania środków, oraz że obniżenie kwoty pożyczki aneksem nie wpływa na podstawę opodatkowania.
Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o PCC i definicji umowy pożyczki z Kodeksu cywilnego.
Zagadnienia prawne (2)
Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu umowy pożyczki – w momencie jej zawarcia czy przekazania środków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy pożyczki, która jest umową konsensualną, a nie z chwilą faktycznego przekazania środków.
Uzasadnienie
Umowa pożyczki jest umową konsensualną, dochodzi do skutku przez samo porozumienie stron. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, czyli momentu zawarcia umowy.
Czy aneks do umowy pożyczki obniżający jej kwotę wpływa na podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, aneks obniżający kwotę pożyczki nie wpływa na podstawę opodatkowania, ponieważ podatkowi podlegają zmiany umów powodujące podwyższenie podstawy opodatkowania.
Uzasadnienie
Ustawa o PCC przewiduje opodatkowanie zmian umów tylko w przypadku podwyższenia podstawy opodatkowania. Obniżenie kwoty pożyczki w drodze aneksu nie spełnia tego kryterium.
Przepisy (7)
Główne
P.c.c. art. 1 § ust. 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Podatkowi podlegają umowy pożyczki pieniędzy.
P.c.c. art. 1 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Podatkowi podlegają zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania.
P.c.c. art. 3 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
Pomocnicze
P.c.c. art. 9 § pkt 10 lit. d)
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Zwolnienie z podatku.
O.p. art. 121
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek podatkowy w PCC z tytułu umowy pożyczki powstaje z chwilą jej zawarcia, a nie przekazania środków. • Zmiana umowy pożyczki w drodze aneksu obniżającego jej kwotę nie wpływa na podstawę opodatkowania.
Odrzucone argumenty
Podstawa opodatkowania powinna obejmować jedynie kwotę faktycznie przekazaną pożyczkobiorcy. • Niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy przez organy podatkowe.
Godne uwagi sformułowania
Zmaterializowanie się umowy pożyczki nie następuje dopiero w dacie przekazania pieniędzy pożyczkobiorcy. • Sposób wykonania umowy pożyczki w sytuacji, gdy skarżący dokonał przelewu kwoty pożyczki z rachunku znajdującego się na terytorium RP dla oceny zasadności opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych ze względu na konsensualny charakter tej umowy nie ma znaczenia. • Domniemanie racjonalności prawodawcy jest jednym z najczęściej powoływanych domniemań interpretacyjnych przez polskie sądy.
Skład orzekający
Włodzimierz Zygmont
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Nikodem
członek
Monika Świerczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że obowiązek podatkowy PCC od umowy pożyczki powstaje z chwilą jej zawarcia, a nie przekazania środków, oraz że obniżenie kwoty pożyczki aneksem nie wpływa na podstawę opodatkowania."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o PCC i definicji umowy pożyczki z Kodeksu cywilnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z umowami pożyczek, które jest częste w praktyce. Interpretacja sądu jest klarowna i oparta na utrwalonym orzecznictwie.
“Kiedy zapłacić PCC od pożyczki? Sąd wyjaśnia: liczy się data umowy, nie przelew!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.