I SA/Po 918/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił postanowienia organów egzekucyjnych o oddaleniu skargi na zajęcie rachunku bankowego, uznając, że doszło do naruszenia przepisów poprzez zajęcie środków należących do osoby trzeciej (małoletniego).
Skarga dotyczyła zajęcia środków na rachunku bankowym H. Z., które według niej należały do małoletniego G. P., jej podopiecznego. Organy egzekucyjne dwukrotnie oddaliły skargę, uznając, że kwestia własności środków powinna być rozpatrywana w trybie wniosku o wyłączenie spod egzekucji, a skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny. WSA uchylił postanowienia organów, stwierdzając, że organy naruszyły przepisy, nie badając, czy zajęte środki nie podlegały wyłączeniu z mocy prawa (art. 80 § 2a u.p.e.a.) i nie wyjaśniając stanu faktycznego zgodnie z art. 7 k.p.a.
Sprawa dotyczyła skargi H. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną – zajęcie rachunku bankowego. H. Z. zarzuciła, że na jej rachunku bankowym znajdowały się środki należące do małoletniego G. P., którego była tymczasowym opiekunem, a które pochodziły z renty rodzinnej i dodatkowego świadczenia pieniężnego. Organy egzekucyjne uznały, że skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem subsydiarnym i nie może być stosowana, gdy istnieją inne środki ochrony prawnej, takie jak wniosek o wyłączenie spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przez osobę trzecią (art. 38 § 1 u.p.e.a.). WSA w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy egzekucyjne naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., uchylając się od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd wskazał, że organy nie zbadały, czy zajęte środki nie podlegały wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 80 § 2a u.p.e.a., a tym samym doszło do bezpodstawnego zajęcia praw majątkowych osoby trzeciej, niezgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. Sąd podkreślił, że organy powinny były ustalić tytuł prawny do środków znajdujących się na rachunku przed dokonaniem zajęcia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, skarga na czynność egzekucyjną może być podstawą do kwestionowania zajęcia, jeśli organy egzekucyjne naruszyły przepisy prawa, nie badając, czy zajęte środki nie podlegają wyłączeniu z mocy prawa (np. środki należące do małoletniego), co stanowi naruszenie art. 80 § 2a u.p.e.a. i art. 7 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy egzekucyjne naruszyły przepisy, nie wyjaśniając stanu faktycznego i nie badając, czy zajęte środki na rachunku bankowym H. Z. nie należały do małoletniego G. P. i czy nie podlegały wyłączeniu z mocy prawa. Brak takiego badania stanowił naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., a także art. 67 § 1 u.p.e.a., prowadząc do bezpodstawnego zajęcia praw majątkowych osoby trzeciej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 54 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 38 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 67 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 80 § § 2a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
k.p.a. art. 155 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 33 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy egzekucyjne naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając stanu faktycznego i nie badając, czy zajęte środki na rachunku bankowym należały do małoletniego i czy nie podlegały wyłączeniu z mocy prawa. Zajęcie środków na rachunku bankowym, które należały do osoby trzeciej (małoletniego), stanowiło naruszenie art. 67 § 1 u.p.e.a.
Odrzucone argumenty
Organy egzekucyjne argumentowały, że skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny i nie może być stosowana, gdy istnieją inne środki ochrony prawnej, takie jak wniosek o wyłączenie spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przez osobę trzecią (art. 38 § 1 u.p.e.a.). Egzekucja została skierowana do właściwej osoby (H. Z.).
Godne uwagi sformułowania
skarga na czynności egzekucyjne stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia W ramach skargi na czynność egzekucyjną, na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego W ocenie Sądu w sprawie doszło do naruszenia przywołanych przepisów regulujących procedurę zastosowania czynności egzekucyjnej. brak odniesienia się do wiedzy organów w przedmiocie właściciela zajętych praw majątkowych wskazuje na naruszenie art. 7 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a. tj. brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Skład orzekający
Katarzyna Nikodem
sędzia
Katarzyna Wolna-Kubicka
przewodniczący
Robert Talaga
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "WSA potwierdził, że skarga na czynność egzekucyjną jest właściwym środkiem ochrony prawnej w przypadku naruszenia przepisów przez organ egzekucyjny, nawet jeśli istnieją inne środki prawne, gdy te inne środki nie zostały prawidłowo zastosowane lub nie obejmują wszystkich naruszeń. Podkreślono obowiązek organów egzekucyjnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zbadania, czy zajmowane środki nie podlegają wyłączeniu z mocy prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia rachunku bankowego, na którym znajdują się środki pochodzące z renty rodzinnej i świadczeń dla małoletniego, gdy opiekun prawny jest jednocześnie zobowiązanym w innej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy egzekucyjne i jak sąd administracyjny może interweniować, gdy organy te popełnią błędy proceduralne, chroniąc prawa osób trzecich, w tym małoletnich.
“Sąd chroni pieniądze małoletniego: Organy egzekucyjne nie zbadały, czy zajęty rachunek nie zawierał środków należących do dziecka.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 918/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-02-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Katarzyna Nikodem Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/ Robert Talaga /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 265 § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Dz.U. 2022 poz 479 art. 54 § 1, art. 33 §1, art. 80 § 2a, art. 67 § 1, art. 18 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi H. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 30 czerwca 2022 roku, znak [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...]zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Dnia 18 października 2021 roku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wystawił wobec H. Z. tytuł wykonawczy, nr [...] na podstawie decyzji z 13 sierpnia 2020 r., nr [...] określającej podatek od spadków i darowizn w kwocie [...]zł. Dnia 8 czerwca 2022 r., nr [...] zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało doręczone H. Z.. Pismem z dnia 8 czerwca 2022 r. Banku [...] poinformował, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie może być zrealizowane z uwagi na brak środków na koncie. Dnia 17 czerwca 2022 r. bank przekazał na konto Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako organu egzekucyjnego kwotę w wysokości [...] zł: [...] zł - należność główna, [...] zł - koszty egzekucyjne, [...] zł - odsetki, [...] zł - koszty upomnienia. Pismem z dnia 20 czerwca 2022 roku H. Z. wniosła skargę na czynność egzekucyjną - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] dokonaną zawiadomieniem z 8 czerwca 2022 r. nr [...] Według niej zaskarżona czynność naruszała przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zajęcie znajdujących się na rachunku bankowym środków pieniężnych należących do małoletniego G. P., którego H. Z. jest tymczasowym opiekunem. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Organ egzekucyjny wskazał, że podniesione w skardze okoliczności wyczerpują przesłanki żądania wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przez osobę trzecią, niebędącą zobowiązanym, o czym stanowi art. 38 § 1 u.p.e.a. Takie żądanie zostało wniesione równolegle ze skargą na czynność egzekucyjną, która ma charakter subsydiarny i komplementarny wobec innych środków zaskarżenia. Z tego względu, nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których ustawodawca przewidział inne środki zaskarżenia, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Organ ezgekucyjny wskazał, że podnoszone zarzuty nie mogą być powielane i rozpatrywane w ramach kilku środków ochrony prawnej. W ramach skargi na czynność egzekucyjną podnosić można wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, w związku z przepisami regulującymi sposób i formę jej dokonania. Pismem z dnia 1 lipca 2022 r. skargę uzupełniono przedkładając: - kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt IV [...] w przedmiocie przyznania H. Z. tymczasowej pieczy nad małoletnim G. P. oraz prawa do złożenia wniosku o rentę rodzinną po zmarłej matce małoletniego; kserokopie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia 17 lutego 2022 r. oraz z dnia 11 marca 2022 r. o przyznaniu i przeliczeniu renty rodzinnej oraz przyznaniu dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego. Pismem z 14 lipca 2022 r. H. Z. wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 30 czerwca 2022 roku wskazując na naruszenie art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia do zarzutu zajęcia środków egzekucyjnych, które nie należały do zobowiązanej. Nie zgodziła się, że podniesione w skardze okoliczności wyczerpują w istocie przesłanki żądania wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przez osobę trzecią, o czym stanowi art. 38 § 1 u.p.e.a. Według niej uznając czynności egzekucyjne za niezgodne z ustawą, mogła zareagować wyłącznie poprzez wniesienie skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Natomiast wniosek o wyłączenie spod egzekucji z art. 38 § 1 u.p.e.a. został złożony w imieniu małoletniego G. P., a więc podmiotu niebędącego zobowiązanym. Dlatego niewyczerpujące było stwierdzenie przez organ egzekucyjny, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami art. 80 § 1 u.p.e.a. Skoro podstawę zastosowania środków egzekucyjnych w myśl art. 67 § 1 u.p.e.a. stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego, to zajęcie znajdujących się na rachunku środków osoby trzeciej oznacza przeprowadzenie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z 12 maja 2022 r. powierzył bowiem H. Z. sprawowanie tymczasowej pieczy nad małoletnim G. P.. Postanowieniem z dnia 23 września 2022 roku, nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 30 czerwca 2022 r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] W ocenie organu egzekucja została skierowana do właściwej osoby. Organ egzekucyjny odniósł się do zarzutu, przekazania na konto organu egzekucyjnego z zajętego rachunku środków, które stanowiły własność osoby trzeciej, tj. małoletniego G. P.. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wyjaśnił, że kwestia ta może być rozpoznana na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a., w ramach zgłoszonego przez osobę trzecią żądania wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego. Wniosek taki w imieniu małoletniego G. P. został złożony pismem z dnia 20 czerwca 2022 r. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny i komplementarny wobec innych środków zaskarżenia i nie ma zastosowania do tych przypadków, w których ustawodawca przewidział inne środki zaskarżenia, w tym wnioski, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Zatem nie podlegał badaniu argument o zajęciu znajdujących się na rachunku środków pieniężnych należących do małoletniego G. P.. Pismem z dnia 28 października 2022 H. Z. (poprzez swojego pełnomocnika) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 września 2022 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) poprzez uchylanie się przez organ od podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; art. 54 § 1 pkt 1, w związku z art. 38 § 1 u.p.e.a. poprzez zastosowanie błędnej wykładni wskazującej na niemożność złożenia skargi przez skarżącą w przypadku wadliwie przeprowadzonej czynności egzekucyjnej, w sytuacji gdy osoba trzecia uprawniona jest do złożenia żądania o wyłączenie rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji; art. 67 § 1 u.p.e.a.; poprzez błędną wykładnię polegającą na niedostrzeżeniu, że przepis odnosi się wyłącznie do praw majątkowych zobowiązanego, co doprowadziło do bezpodstawnego zajęcia praw majątkowych osoby trzeciej. Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu pierwszej instancji; - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca przywołała dotychczasowy stan faktyczny w sprawie oraz argumenty zawarte w zażalenie wskazując na sprawowaną tymczasową pieczę nad małoletnim G. P. tj. synem zmarłej siostry skarżącej. Z tego też powodu na rachunek bankowy skarżącej wpłynęły środki pieniężne stanowiące własność małoletniego G. P. z tytułu prawa do renty rodzinnej oraz przyznania dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego. Zarówno organ pierwszej, jak również drugiej instancji posiadały wiedzę o powyższym fakcie. Jednakże poza ww. oświadczeniem wiedzy, w uzasadnieniu postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, organ drugiej instancji nie odniósł się merytorycznie do niniejszego faktu. W tym miejscu wskazał, że skarżąca nie była pozbawiona możliwości zaskarżenia czynności egzekucyjnej, bowiem w myśl art. 38 § 1 u.p.e.a. małoletni był uprawniony do złożenia żądania wyłączenia spod egzekucji swojego prawa majątkowego. Udział skarżącej w niniejszym postępowaniu przybierał szczególnego charakteru. Poza rolą zobowiązanej, skarżąca występowała również jako opiekun sprawujący pieczę nad majątkiem małoletniego (art. 155 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Czynności związane z majątkiem małoletniego powinny były być podejmowane z należytą starannością, przy uwzględnieniu dobra małoletniego. Innymi słowy, skarżąca z mocy samego prawa była i jest zobowiązana do podejmowania wszelkich czynności faktycznych i prawnych w celu ochrony majątku małoletniego. Czynności te podejmowane są nie tylko wobec małoletniego, ale również wobec osób trzecich. W ocenie skarżącej, treść przepisu art. 67 § 1 u.p.e.a. odnosi się wyłącznie do zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego. Stosownie do art. 1 pkt 1-2 u.p.e.a. ustawa określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków. Natomiast prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służą doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków. Z tego też względu realizacja obowiązku zobowiązanego nie może obciążać osoby trzeciej. Organ posiadając wiedzę, że na rachunku bankowym znajdują się wyłącznie środki pieniężne małoletniego G. P., podjął czynność egzekucyjną, którą należy ocenić jako czynność przeprowadzoną z naruszeniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."). Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosownie do art. 134 P.p.s.a. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 t.j.), dalej jako u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2). Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W judykaturze przyjmuje się ponadto, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skarga do sądu powszechnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt I SA/Po 101/21). Skarga na czynność egzekucyjną nie może zatem dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. W ramach skargi na czynność egzekucyjną, na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Jak wskazał NSA w wyroku z 10 listopada 2021 r. sygn. akt III FSK 313/21 skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia. Skarga na czynności egzekucyjne stanowi środek zaskarżenia zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Służy ona możliwości kwestionowania zgodności z prawem czynności egzekucyjnych oraz czynności zabezpieczających organu egzekucyjnego. Może przy tym dotyczyć czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, na które nie przysługują inne przewidziane prawem środki ochrony. Wskutek skargi na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może podnosić okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów egzekucyjnych. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane złożeniem przez stronę skarżącą skargi na dokonanie czynności egzekucyjnych z naruszeniem ustawy. W tym względzie należy zgodzić, się, że istniał obowiązek podlegający egzekucji, a egzekucja została skierowana do właściwej osoby. Nie było zatem podstaw do wniesienia w tym zakresie zarzutu w trybie art. 33 §1 u.p.e.a. Uzasadniona była zatem skarga na czynności egzekucyjne w zakresie jakim nie pozostawiono stosownej ochrony na podstawie innych przepisów. W sprawie należało natomiast uwzględnić, że sposób dokonywania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego regulują wprowadzone w tym celu przepisy. W myśl art. 80 § 2a. u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie obejmuje kwot pochodzących ze: 1) świadczeń alimentacyjnych, świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczeń rodzinnych, dodatków rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych, dla sierot zupełnych, zasiłków dla opiekunów, świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń integracyjnych, świadczeń wychowawczych, jednorazowych świadczeń, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem", świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz.U. poz. 2270), oraz dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, oraz dodatku osłonowego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym; 2) świadczeń, dodatków i innych kwot, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 80 ust. 1 i la, art. 81, art. 83 ust, 1 i 4, art. 84 pkt 2 i 3 i art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, oraz środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, o których mowa w art. 83 ust. 2 i art. 84 pkt 1 tej ustawy, w części przysługującej na umieszczone w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka dzieci i osoby, które osiągnęły pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej. W ocenie Sądu w sprawie doszło do naruszenia przywołanych przepisów regulujących procedurę zastosowania czynności egzekucyjnej. Dokonując oceny prawidłowości dokonanych czynności egzekucyjnych oraz odnosząc się do treści skargi i zażalenia w świetle obowiązujących uregulowań prawnych Sąd stwierdził, że podniesione przez stronę skarżącą argumenty zawierają przesłanki do ich uwzględnienia. Organ odwoławczy nie zweryfikował bowiem czy dokonanie przedmiotowej czynności egzekucyjnej nastąpiło z naruszeniem powyższych przepisów ustawy. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny tym samym dokonał naruszenia obowiązujących przepisów ustawy. W istocie w sprawie niniejszej nie zostało ustalone przez organy egzekucyjne, czy w sprawie miały zastosowanie przepisy art. 80 § 2a u.p.e.a., który określa jakie kwoty z rachunku bankowego nie są objęte w zamach zajęcia wierzytelności. W tym względzie konieczne było ustalenie przez organ z jakiego tytułu na konto H. Z. wpłynęły środki finansowe. Szczególnie, że jak wykazała skarżąca została jej powierzona tymczasowa piecza nad małoletnim G. P. tj. synem zmarłej siostry skarżącej. W tym względzie szczególnego znaczenia nabrał obowiązek zbadania przez organ egzekwowane czy środki jakie wpłynęły na konto H. Z. nie zostały z mocy prawa wyłączone spod zajęcia egzekucyjnego. Kluczowa była w tym względzie korespondencja między bankiem a organem egzekucyjnym zawierająca stosowne zawiadomienie o zajmowanych środkach finansowych. Zawiadomienie przez Bank [...] z dnia 8 czerwca 2022 roku wskazywało bowiem jedynie na brak środków finansowych. W istocie należało rozważyć przed zajęciem środków finansowych jakie wpłynęły na rachunek H. Z. z jakiego tytułu znalazły się one na jej koncie. Brak stosownych ustaleń doprowadził do bezpodstawnego zajęcia praw majątkowych osoby trzeciej, a nie do praw majątkowych należących do zobowiązanej H. Z., a więc niezgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. Brak odniesienia się do wiedzy organów w przedmiocie właściciela zajętych praw majątkowych wskazuje na naruszenie art. 7 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a. tj. brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie organy nie działały zgodnie z zasadami prowadzenia postępowania określonymi m. in. w art. 7 K.p.a., mającymi odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. Uwzględniając skargę zobowiązanej, co do pozbawienia jej środków zwolnionych, organ powinien tę kwestię wyjaśnić, bądź przez wykazanie, że takie środki nie zostały egzekwowane, bądź je zwrócono. Tylko wówczas można mówić, że czynności egzekucyjne były zgodne z ustawą. Brak takiego stanowiska pozbawia skarżącą jej praw. Mając na względzie naruszenie przez organy egzekucyjne obu instancji powyżej przywołanych przepisów prawa procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w ten sposób, że zasądzono na rzecz skarżącej kwotę [...]zł, stanowiącą koszt zastępstwa procesowego, ustaloną jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze. zm.), a także kwotę opłaty za pełnomocnictwo w wysokości [...] zł oraz uiszczony wpis od skargi w wysokości [...] zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI