I SA/PO 916/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia środków z rachunku bankowego spod egzekucji, uznając, że żądanie złożono po wykonaniu prawa majątkowego.
Skarga dotyczyła postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia środków pieniężnych z rachunku bankowego, które zostały zajęte w toku egzekucji administracyjnej. Strona wniosła o wyłączenie środków, twierdząc, że należą one do małoletniego. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując, że żądanie złożono po wykonaniu prawa majątkowego, co zgodnie z art. 44 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uniemożliwia jego uwzględnienie. WSA w Poznaniu podzielił to stanowisko, oddalając skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym. Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec H. Z. na podstawie decyzji o podatku od spadków i darowizn. W toku postępowania zajęto wierzytelności z rachunku bankowego, a następnie środki te zostały przekazane wierzycielowi. Po tym fakcie, H. Z., działając w imieniu małoletniego G. P., wniosła o wyłączenie tych środków, twierdząc, że stanowią one własność dziecka. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 44 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), który stanowi, że żądanie wyłączenia nie może być zgłoszone, jeżeli z prawa majątkowego przeprowadzono egzekucję przez jego wykonanie. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 44 u.p.e.a. Sąd podkreślił, że wykonanie prawa majątkowego (przekazanie środków wierzycielowi) nastąpiło przed złożeniem wniosku o wyłączenie, co czyniło postępowanie w tej sprawie bezprzedmiotowym. Sąd zaznaczył, że osoba, której prawa zostały naruszone, może dochodzić odszkodowania na drodze cywilnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie wyłączenia spod egzekucji nie może być zgłoszone, jeżeli z prawa majątkowego (w tym wierzytelności z rachunku bankowego) przeprowadzono egzekucję przez jego wykonanie (przekazanie środków wierzycielowi).
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 44 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Wykonanie prawa majątkowego rodzi nieodwracalne skutki prawne, czyniąc postępowanie w sprawie wyłączenia bezprzedmiotowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 38 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 44
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 61a § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 38 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 168a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie wyłączenia spod egzekucji złożono po wykonaniu prawa majątkowego (przekazaniu środków wierzycielowi), co zgodnie z art. 44 u.p.e.a. uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku. Wierzytelność z rachunku bankowego jest prawem majątkowym w rozumieniu art. 44 u.p.e.a.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego, że art. 44 u.p.e.a. nie dotyczy egzekucji z rachunków bankowych (wierzytelności), lecz tylko rzeczy lub praw majątkowych, których sprzedaż lub wykonanie ma charakter definitywny. Argumentacja, że czynność egzekucyjna w przypadku rachunku bankowego nie ma charakteru ostatecznego i może być cofnięta bez szkody dla podmiotu trzeciego.
Godne uwagi sformułowania
Wykonanie prawa rodzi nieodwracalne skutki prawne, które spowodowały, iż postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie spod egzekucji stało się bezprzedmiotowe w świetle art. 44 u.p.e.a. Osoba roszcząca prawa do takiej rzeczy lub prawa może dochodzić jedynie odszkodowania za wyrządzoną w ten sposób szkodę od zobowiązanego na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, o czym stanowi art. 168a u.p.e.a. Wierzytelność jest niczym innym jak prawem majątkowym, dzięki któremu wierzyciel ma uprawnienie do otrzymania świadczenia od dłużnika.
Skład orzekający
Katarzyna Wolna-Kubicka
przewodniczący
Katarzyna Nikodem
sprawozdawca
Izabela Kucznerowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że żądanie wyłączenia spod egzekucji administracyjnej środków z rachunku bankowego jest niedopuszczalne po wykonaniu zajęcia i przekazaniu środków wierzycielowi, zgodnie z art. 44 u.p.e.a."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy egzekucja z rachunku bankowego została już skutecznie przeprowadzona i środki przekazano wierzycielowi. Nie dotyczy sytuacji, gdy wniosek o wyłączenie złożono przed wykonaniem zajęcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w egzekucji administracyjnej, które może mieć znaczenie praktyczne dla wielu podatników i ich pełnomocników.
“Egzekucja administracyjna: Kiedy jest za późno na wyłączenie środków z Twojego konta?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 916/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-02-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Izabela Kucznerowicz Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/ Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane III FSK 871/23 - Wyrok NSA z 2024-12-10 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 61a § 2 , Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 479 art. 38 § 1,. art. 40 § 1 , art. 44 , Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi ma Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 23 września 2022 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej (dalej jako "DIAS" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia małoletniego G. P. w imieniu którego działa opiekun tymczasowy H. Z., reprezentowana przez r.pr. R. W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 30 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Zaskarżone postanowienie DIAS zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] (dalej jako "NUS" lub "organ I instancji") prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 18 października 2021 r. (nr [...]), wystawionego wobec H. Z. przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] na podstawie decyzji z 13 sierpnia 2020 r. nr [...], określającej podatek od spadków i darowizn w kwocie [...]zł. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie zawiadomienia z 8 czerwca 2022 r. nr [...] organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...]. Dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone za pomocą systemu teleinformatycznego 8 czerwca 2022 r. Natomiast zobowiązanej odpis zawiadomienia skierowanego do banku doręczono wraz z odpisem tytułu wykonawczego 13 czerwca 2022 r. Zajęcie okazało się skuteczne. Pismem z 8 czerwca 2022 r. bank poinformował, że zajęcie nie może być zrealizowane, jednak 17 czerwca 2022 r. przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę w wysokości [...] zł, którą rozliczono następująco: [...] zł - należność główna, [...] zł - koszty egzekucyjne, [...] zł - odsetki, [...] zł - koszty upomnienia. Tym samym dochodzone należności zostały uregulowane i egzekucja zakończyła się. Pismem z 20 czerwca 2022 r. (nadanym tego samego dnia, data wpływu do organu 24 czerwca 2022 r.) działając przez pełnomocnika – r.pr. R. W., H. Z. wniosła w imieniu małoletniego G. P., którego jest tymczasowym opiekunem, wniosek o wyłączenie spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku w Banku [...] zajętych zawiadomieniem z 8 czerwca 2022 r. Pełnomocnik podniósł, że środki, które wpłynęły z ZUS na zajęty rachunek bankowy stanowią własność małoletniego G. P., którego H. Z. jest tymczasowym opiekunem ustanowionym przez Sąd. NUS postanowieniem z 30 czerwca 2022 r. [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku małoletniego G. P., w imieniu którego działa H. Z. o wyłączenie spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym w Banku [...]., w związku z zajęciem dokonanym zawiadomieniem z 8 czerwca 2022 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał, że zajęcie zostało zrealizowane, a uzyskane środki przekazane wierzycielowi. Tym samym zdaniem organu egzekucyjnego doszło do wykonania prawa majątkowego. Dlatego organ egzekucyjny na podstawie art. 44 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, a obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., w skrócie "u.p.e.a.") uznał, że żądanie wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych nie może być zgłoszone. W zażaleniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia reprezentowany, zarzucając naruszenie art. 44 u.p.e.a. Strona podniosła, że dyspozycja tego przepisu nie dotyczy egzekucji z rachunków bankowych, lecz rzeczy lub praw majątkowych. Argumentując to stanowisko, wskazał, że ustawa wyróżnia poszczególne przedmioty egzekucji w tytułach rozdziałów działu lI. Egzekucja z rachunków bankowych została określona w dziale 4, egzekucja z praw majątkowych w rozdziale a egzekucja z ruchomości i nieruchomości w rozdziałach 6-7. Stąd według skarżącego intencją ustawodawcy nie było objęcie egzekucji z rachunku bankowego regulacją z art.. 44 u.p.e.a. Kontynuując argumentację uzasadnienia, stwierdził, że charakterystyka rachunku bankowego różni się od cech przypisywanych rzeczom oraz prawom majątkowym (wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2021 r., sygn. akt III CSKP [...]). Zwrócił uwagę na tytuł rozdziału 5: "Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych". Wskazał, że art. 89 § 1 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zdaniem pełnomocnika przepis ten oznacza, że w przypadku rachunku bankowego przedmiotem zajęcia jest wierzytelność, a nie prawo majątkowe. Z powyższego strona wywodzi, że skoro ustawodawca odróżnia "wierzytelności" i "prawa majątkowe", to art. 44 u.p.e.a. nie można interpretować rozszerzająco i stosować do wierzytelności. Pełnomocnik dodał, że pominięcie wierzytelności w art. 44 u.p.e.a. jest uzasadnione, tym, że jej zajęcie nie powoduje nieodwracalnych skutków i w każdym czasie wierzyciel może zwrócić przekazane mu środki pieniężne należące do osoby trzeciej, a nie do zobowiązanego. Natomiast wykładnia językowa art. 44 u.p.e.a wskazuje, że intencją ustawodawcy było uregulowanie sytuacji, w której sprzedaż lub rozdysponowane rzeczy bądź prawa majątkowego miało charakter definitywny. W takim przypadku odwrócenie czynności egzekucyjnej wiązałoby się ze szkodą dla osoby trzeciej. Zdaniem pełnomocnika czynność egzekucyjna przeprowadzona w przedmiotowej sprawie nie ma charakteru ostatecznego i może być cofnięta bez szkody dla podmiotu trzeciego. Utrzymując w mocy postanowienie NUS z 30 czerwca 2022 r. – przywołanym na wstępie postanowieniem z 23 września 2022 r. – DIAS w uzasadnieniu wyjaśnił, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że Bank [...]. zrealizował zajęcie egzekucyjne, przekazując 17 czerwca 2022 r. organowi egzekucyjnemu środki pieniężne z zajętego rachunku bankowego w kwocie [...]zł. Środki pieniężne należne wierzycielowi - Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] zostały przekazane 21 czerwca 2022 r. Zatem dysponentem wyegzekwowanej kwoty stał się już wierzyciel, a nie organ egzekucyjny. Zaspokojenie wierzyciela stanowi wykonanie prawa majątkowego. Oznacza to, że wystąpiła przesłanka z art. 44 u.p.e.a., która uniemożliwia możliwość zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji. Ponieważ wniosek o wyłączenie prawa majątkowego spod egzekucji złożony został już po wykonaniu tego prawa majątkowego, sprawa nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Tymczasem wniosek z 20 czerwca 2022 r. o wyłączenie spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym H. Z. prowadzonym przez Bank [...]. zajętych zawiadomieniem z 8 czerwca 2022 r. wpłynął do organu egzekucyjnego 24 czerwca 2022 r. Organ II instancji podkreślił, że na gruncie przedmiotowej sprawy organ egzekucyjny nie pełni jednocześnie roli wierzyciela. Wykonanie prawa rodzi nieodwracalne skutki prawne, które spowodowały, iż postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie spod egzekucji stało się bezprzedmiotowe w świetle art. 44 u.p.e.a. Osoba roszcząca prawa do takiej rzeczy lub prawa może dochodzić jedynie odszkodowania za wyrządzoną w ten sposób szkodę od zobowiązanego na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, o czym stanowi art. 168a u.p.e.a. Z kolei odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu, że art. 44 u.p.e.a. nie dotyczy egzekucji z wierzytelności, DIAS ocenił go jako nieuzasadniony. Wierzytelność jest niczym innym jak prawem majątkowym, dzięki któremu wierzyciel ma uprawnienie do otrzymania świadczenia od dłużnika. Samo świadczenie może mieć charakter pieniężny lub rzeczowy. W tym przypadku wierzycielem jest zobowiązana, a dłużnikiem bank, na podstawie zawartej umowy o prowadzenie rachunku. Natomiast poszczególne rozdziały ustawy, które zostały przywołane w zażaleniu dotyczą sposobu prowadzenia egzekucji z poszczególnych środków egzekucyjnych ze względu na ich specyfikę. Powyższe ustalenia, zdaniem organu II instancji, prowadzą do wniosku, że organ egzekucyjny prawidłowo na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., a obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., w skrócie "k.p.a.") odmówił wszczęcia postępowania w zakresie żądania wyłączenia przedmiotowych środków pieniężnych spod egzekucji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane postanowienie DIAS zarzucono naruszenie: 1) art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 38 § 2 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie przepisu, polegające na bezpodstawnej odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy z przepisów prawa wynikała konieczność rozpoznania żądania i wydania postanowienia przez organ egzekucyjny; 2) art. 44 u.p.e.a. poprzez przyjęcie wadliwej, rozszerzającej wykładni polegającej na uznaniu, że żądanie wyłączenia spod egzekucji środków zgromadzonych na rachunku bankowym (wierzytelności) nie może być zgłoszone jeżeli egzekucja została przeprowadzona, co tym samym uniemożliwiło ochronę własności małoletniego, podczas gdy przepis odnosi się wyłącznie do żądania wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub praw majątkowych W związku z tym wniesiono o: i) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu pierwszej instancji, ii) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Do tej kategorii postanowień należą bez wątpienia postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania – co wynika expressis verbis z art. 61a § 2 k.p.a. W sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie administracyjne, sprawa może zostać rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.) na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.) – co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia DIAS, Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. Należy podkreślić, że organy obu instancji zbadały sprawę na podstawie akt sprawy. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań. Spór w sprawie dotyczy możliwości uwzględnienia złożonego w terminie żądania wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego, z którego egzekucja została przeprowadzona. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., w myśl którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Należy zgodzić się z organem, że taką przyczyną jest w szczególności wystąpienie do organu egzekucyjnego z żądaniem wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, jeżeli z rzeczy lub prawa majątkowego przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a., kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Organ egzekucyjny rozpozna żądanie i wyda postanowienie w sprawie wyłączenia w terminie czternastu dni od dnia złożenia żądania. Termin ten może być przedłużony o dalsze czternaście dni, gdy zbadanie dowodów w tym terminie nie było możliwe (§ 2). Do czasu wydania postanowienia w sprawie wyłączenia organ egzekucyjny zaniecha dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do rzeczy lub prawa majątkowego, których wyłączenia żądano; jednakże dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy (§ 3). Istotą regulacji z art. 38 § 1 u.p.e.a. jest ochrona osób trzecich w przypadku pomyłkowego kierowania egzekucji wobec praw majątkowych nienależących do zobowiązanego (por. wyrok NSA z 06.06.2013 r. II FSK 2026/11, CBOSA) Stosownie do art. 40 § 1 u.p.e.a, na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przysługuje zażalenie osobie, o której mowa w art. 38 § 1. Na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Osoba ta odpis pozwu o zwolnienie kieruje równocześnie do organu egzekucyjnego (§ 2). Na podstawie art. 44 u.p.e.a., żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. W kontrolowanej sprawie H. Z., działająca w imieniu małoletniego G. P., pismem z 20 czerwca 2022 r. (data wpływu do organu: 24 czerwca 2022 r.) wniosła, na podstawie art. 38 § 1 i 4 u.p.e.a., o wyłączenie spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym w Banku [...] wskazując, że środki pieniężne, które wpłynęły na rachunek bankowy H. Z. z tytułu świadczenia wypłaconego przez ZUS stanowią własność małoletniego G. P.. Jak słusznie stwierdziły organy, na dzień wpływu wniosku o wyłączenie spod egzekucji, egzekucja w zakresie żądanej kwoty została już zrealizowana. Żądanie wyłączenia spod egzekucji zostało złożone po wykonaniu prawa majątkowego, na skutek realizacji tytułu wykonawczego z 18 października 2021 r. (nr [...]), wystawionego wobec H. Z. przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] na podstawie decyzji z 13 sierpnia 2020 r. [...] Z akt sprawy wynika, że Bank [...] zrealizował zajęcie egzekucyjne, tj. przekazał 17 czerwca 2022 r. organowi egzekucyjnemu środki pieniężne z zajętego rachunku bankowego. Organ egzekucyjny dokonał zaliczenia otrzymanych środków pieniężnych na poczet zaległości objętych ww. tytułem wykonawczym. Dysponentem wyegzekwowanej kwoty jest już wierzyciel, a nie organ egzekucyjny. Zaspokojenie wierzyciela stanowi wykonanie prawa majątkowego, co stanowi - jak wynika to z art. 44 u.p.e.a. - przesłankę tamującą możliwość zgłoszenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji. W sytuacji bowiem stwierdzenia, że wniosek o wyłączenie prawa majątkowego spod egzekucji złożony został już po wykonaniu tego prawa majątkowego, sprawa nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Natomiast z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji żądanej kwoty strona skarżąca wystąpiła pismem z dnia 20 czerwca 2020 r. Jeżeli dokonanie przez osobę trzecią czynności złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego nastąpi w sytuacji, gdy z rzeczy lub prawa majątkowego przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż lub wykonanie prawa majątkowego, to mimo zachowania terminu, o którym mowa w art. 38 § 1 u.p.e.a, nie będzie ona wywierała skutku prawnego w postaci rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji. Sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego zamyka osobie trzeciej drogę ochrony jej praw przed organem egzekucyjnym, co do tych rzeczy lub praw majątkowych. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w sytuacji gdy wniosek o wyłączenie przedmiotów spod egzekucji złożony został już po wykonaniu prawa majątkowego, sprawa nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu (por. wyrok NSA z 03.08.2016 r. II FSK 1810/14 oraz wyrok WSA z 18.06.2019 r. I SA/Sz 78/19, CBOSA). Wykonanie prawa rodzi nieodwracalne skutki prawne, które spowodowały, iż postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie spod egzekucji stało się bezprzedmiotowe w świetle art. 44 u.p.e.a. Osoba roszcząca prawa do takiej rzeczy lub prawa może dochodzić jedynie odszkodowania za wyrządzoną w ten sposób szkodę od zobowiązanego na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, o czym stanowi art. 168a u.p.e.a. Powyższe ustalenia skutkowały wydaniem przez organ egzekucyjny postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie żądania wyłączenia przedmiotowej kwoty spod egzekucji. Nie było podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie złożonego żądania, skoro kwota, o której wyłączenie wnioskowano została już przekazana wierzycielowi. Zatem organ działał zgodnie z obowiązującym prawem. Sąd zwraca uwagę, że Sąd uwzględnił skargę małoletniego G. P. reprezentowanego przez opiekuna tymczasowego H. Z. na czynność egzekucyjną. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI