I SA/Po 913/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi R. O. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomości wydzielone pod drogi wewnętrzne. Kluczową kwestią było ustalenie, czy działki te, wydzielone decyzją podziałową z 2009 r., przeszły na własność gminy z mocy prawa jako drogi publiczne, co stanowiłoby podstawę do ustalenia odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając stanowisko organów administracji za zasadne. Sąd podkreślił, że z treści decyzji podziałowej oraz obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynikało, iż działki zostały wydzielone pod drogi wewnętrzne, a nie publiczne. W związku z tym nie zaszły przesłanki z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a co za tym idzie, nie było podstaw do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 tej ustawy. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, zgodnie z którym o charakterze działek decyduje treść decyzji podziałowej, a samoograniczenie własności podjęte z inicjatywy właściciela nie rodzi obowiązku odszkodowawczego. Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej o podobieństwie do sprawy przed ETPCz, wskazując na istotne różnice w stanie faktycznym. Stwierdzono również brak naruszeń przepisów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że samoograniczenie właściciela poprzez wydzielenie działek pod drogi wewnętrzne i ustanowienie służebności drogowej nie stanowi podstawy do odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n., nawet jeśli działki są faktycznie wykorzystywane jako ogólnodostępne. Podkreślenie roli decyzji podziałowej w określaniu charakteru dróg.
Dotyczy sytuacji, gdy decyzja podziałowa i plan miejscowy jednoznacznie określają działki jako drogi wewnętrzne, a właściciel sam zainicjował podział.
Zagadnienia prawne (3)
Czy działki gruntu wydzielone decyzją podziałową pod drogi wewnętrzne, na których ustanowiono służebność drogową, mogą stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ nie nastąpiło przejście własności tych działek na gminę z mocy prawa jako drogi publiczne.
Uzasadnienie
Decyzja podziałowa i plan miejscowy jednoznacznie wskazały na przeznaczenie działek pod drogi wewnętrzne. Samoograniczenie właściciela poprzez podział nieruchomości i ustanowienie służebności drogowej nie jest równoznaczne z wywłaszczeniem ani nie rodzi obowiązku odszkodowawczego.
Czy organ administracji w postępowaniu o ustalenie odszkodowania może kwestionować ostateczną decyzję podziałową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena prawidłowości ostatecznej decyzji podziałowej jest poza granicami sprawy o ustalenie odszkodowania.
Uzasadnienie
Ostateczna decyzja podziałowa korzysta z domniemania legalności i powinna być wykonywana, dopóki nie zostanie zmieniona lub uchylona w przewidzianym trybie. Kwestionowanie jej skutków prawnych w postępowaniu o odszkodowanie jest niedopuszczalne.
Czy faktyczne korzystanie z działek wydzielonych pod drogi wewnętrzne jako dróg ogólnodostępnych uzasadnia przyznanie odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli decyzja podziałowa i plan miejscowy jednoznacznie określają je jako drogi wewnętrzne.
Uzasadnienie
Status prawny działek jako dróg wewnętrznych, wynikający z decyzji podziałowej i planu miejscowego, wyklucza możliwość przyznania odszkodowania za ich przeznaczenie pod drogi publiczne, nawet jeśli są one faktycznie wykorzystywane jako ogólnodostępne.
Przepisy (16)
Główne
u.g.n. art. 98 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 98 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 98 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.d.p. art. 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 2 § 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 8 § 1
Ustawa o drogach publicznych
u.g.n. art. 99
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 131
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 3 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 10 § 1
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja podziałowa i plan miejscowy jednoznacznie przeznaczyły działki pod drogi wewnętrzne, a nie publiczne. • Nie nastąpiło przejście własności działek na gminę z mocy prawa. • Właściciel sam podjął inicjatywę podziału nieruchomości, co stanowi samoograniczenie własności, a nie wywłaszczenie. • Ustanowienie służebności drogowej na działkach wydzielonych pod drogi wewnętrzne wyklucza ich charakter jako dróg publicznych.
Odrzucone argumenty
Działki wydzielone pod drogi wewnętrzne są wykorzystywane jako drogi ogólnodostępne i powinny być podstawą do ustalenia odszkodowania. • Organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznego sposobu korzystania z działek. • Sprawa jest podobna do sprawy rozstrzygniętej przez ETPCz nr 22531/05.
Godne uwagi sformułowania
właściciel nieruchomości z własnej woli podjął inicjatywę podziału swojej nieruchomości, doprowadzając do powstania nowych działek, wśród których znajdą się także te tworzące drogę, niemające statusu drogi publicznej (służebność drogi koniecznej). Zdaniem Sądu trudno wówczas uznać, by tego rodzaju "ograniczenie", podejmowane z inicjatywy właściciela, czy też precyzyjniej - samoograniczenie własności, rodziło po stronie Państwa obowiązek odszkodowawczy, zważywszy, że chcącemu nie dzieje się krzywda. • O tym, czy do takiego wydzielenia doszło, rozstrzyga decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości. O charakterze wydzielonej drogi nie przesądza zatem organ rozstrzygający wniosek o odszkodowanie, ale organ wydający decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości. • Decyzja podziałowa nie wywołała skutku rzeczowego, czyli nie przeniosła prawa własności działek na gminę.
Skład orzekający
Karol Pawlicki
sprawozdawca
Małgorzata Bejgerowska
przewodniczący
Robert Talaga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że samoograniczenie właściciela poprzez wydzielenie działek pod drogi wewnętrzne i ustanowienie służebności drogowej nie stanowi podstawy do odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n., nawet jeśli działki są faktycznie wykorzystywane jako ogólnodostępne. Podkreślenie roli decyzji podziałowej w określaniu charakteru dróg."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy decyzja podziałowa i plan miejscowy jednoznacznie określają działki jako drogi wewnętrzne, a właściciel sam zainicjował podział.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odszkodowań za nieruchomości wydzielone pod drogi, a orzeczenie precyzuje kluczowe kryteria decydujące o prawie do odszkodowania, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i praktyków prawa.
“Drogi wewnętrzne czy publiczne? Kiedy właściciel może liczyć na odszkodowanie za działkę?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.