I SA/Po 892/23

I SA/Po 892/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-08-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/
Michał Ilski
Waldemar Inerowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 422/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 169 § 1, art. 222, art. 239, art. 262 §  1 pkt 2, § 5 i 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Dnia 14 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2025 roku sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza z dnia 06 lipca 2023 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Burmistrz na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 i § 5 ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.;
w skrócie: "o.p.") oraz art. 263 § 1 o.p. w związku z wszczętym z urzędu postępowaniem podatkowym w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2023 r., postanowieniem z 6 lipca 2023 r. ([...]) postanowił
o nałożeniu na J. W. kary porządkowej w wysokości 500 zł.
W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że w toku przeprowadzenia czynności sprawdzających stwierdzono niezgodność informacji dotyczącej podatku od nieruchomości ze stanem faktycznym nieruchomości położonej na terenie R. działka [...], zapisanej w KW [...].
Organ pismem z 18 stycznia 2023 r. (k. [...] akt adm.) oraz z 18 kwietnia 2023 r. (k. [...] akt adm.) wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania do weryfikacji powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego na działce [...] R. oraz do przedłożenia dokumentacji technicznej od przedmiotowego budynku celem potwierdzenia danych zgłoszonych przez skarżącego do opodatkowania lub do dokonania pomiarów powierzchni użytkowej budynku, w przypadku braku dokumentacji technicznej.
Z uwagi na brak przedstawienia dokumentacji technicznej przez skarżącego
– w związku z pierwszym wezwaniem z 18 stycznia 2023 r. - organ postanowieniem
z 23 marca 2023 r. zawiadomił o wyznaczeniu terminu przeprowadzenia oględzin na dzień 14 kwietnia 2023 r. Jak wynika z protokołu oględzin (k. [...] akt adm.), skarżący nie udostępnił nieruchomości.
Następnie organ ponownie wyznaczył termin oględzin na dzień 22 czerwca 2023 r. Jak wynika z protokołu oględzin, w wyznaczonym dniu podatnik nie udostępnił nieruchomości.
W związku z tym organ nałożył karę porządkową.
Pismem z 19 lipca 2023 r. J. W. stwierdził, że postanowienie
z 6 lipca 2023 r. nie dotyczy jego osoby, jednocześnie zwrócił pismo organowi. Burmistrz potraktował pismo jako zażalenie na ww. postanowienie i przekazał je wraz z aktami do Samorządowego Kolegium Odwoławczego .
Zaskarżonym postanowieniem z 12 października 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza z 6 lipca 2023r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wskazało, że postanowieniem z 23 marca 2023 r. wznowiono postanowieniem z 23 marca 2023 r. postępowanie zakończone decyzją ostateczną Burmistrza z 27 stycznia 2023 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym oraz w podatku od nieruchomości za 2023 r. Podatnik był dwukrotnie wzywany do przedłożenia dokumentacji technicznej budynku oraz ustalenia dogodnego terminu do przeprowadzenia oględzin. Wezwania zostały skutecznie doręczone, a przedmiot żądania został w sposób zrozumiały określony. Skarżący jednak nie zastosował się do wezwań i żadnych dokumentów lub samych pomiarów nie przedstawił. Nie udostępnił także obiektu celem przeprowadzenia oględzin.
J. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając naruszenie art. 31 pkt 1-2 oraz art. 50 Konstytucji R. P..
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organy przez lata wyprzedały majątek narodowy, pozamykały wszystkie okoliczne zakłady pracy, a teraz sięgają po prywatną własność. Jego zdaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze i Burmistrz działają w powiązaniu, ponieważ powtarzają te same argumenty bez znajomości przepisów prawa. Wskazuje na ciężką pracę rolników. Jego zdaniem urzędnicy, przychodząc do gospodarstwa rolnego na kontrolę, powinni okazać zaświadczenie o przeprowadzeniu badań w kierunku ASF, BSE czy Covid. Zdaniem skarżącego to właściciel nieruchomości decyduje, kto może przebywać na terenie gospodarstwa rolnego. Czuje się nękany przez urzędników. Uważa, że organy przez swoje działanie naruszają prawo.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Pełnomocnik ustanowiony z urzędu pismem z 31 lipca 2024 r. uzupełnił skargę, wnosząc o:
1) wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji;
2) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji;
3) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Na wstępie należy zaznaczyć, że korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli sądowej, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia go poprzedzającego.
Sądowi z urzędu znane jest, że wobec skarżącego toczyło się wiele postępowań w tym samym czasie, ponieważ Sąd rozpoznawał skargi na akty Samorządowego Kolegium Odwoławczego , m.in. na:
- postanowienie z 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Po 655/24 o odrzuceniu skargi na postanowienie w przedmiocie kary porządkowej;
- postanowienie z 26 czerwca 2025 r., I SA/Po 60/25 o odrzuceniu skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r.;
- wyrok z 14 sierpnia 2025 r., I SA/Po 61/25 o oddaleniu skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r.;
- postanowienie z 10 lipca 2025 r., I SA/Po 62/25 o odrzuceniu skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r.;
- postanowienie z 10 lipca 2025 r., I SA/Po 63/25 o odrzuceniu skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r.
W ocenie Sądu z akt administracyjnych nie wynika jednoznacznie
z wszczęciem jakiego postępowania podatkowego została nałożona na skarżącego przedmiotowa kara porządkowa.
W postanowieniu Burmistrza z 6 lipca 2023 r. wskazano, że kara pieniężna została nałożona w związku z wszczętym z urzędu postępowaniem w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego i od nieruchomości za 2023 r. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że w toku prowadzonych przez organ podatkowy czynności sprawdzających stwierdzono niezgodności danych podanych w informacja przez podatnika ze stanem faktycznym przedmiotowej nieruchomości. W postanowieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze z 12 października 2023 r. wskazano natomiast, że wobec skarżącego toczy się postępowanie podatkowe wznowieniowe w zakresie określenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym oraz w podatku od nieruchomości za 2023 r.
W aktach administracyjnych znajdują się wezwania skierowane do podatnika: z 18 stycznia 2023 r. oraz z 18 kwietnia 2023 r., jednak z ich treści nie wynika również, w związku z jakim toczącym się postępowaniem skarżący został wezwany do przedłożenia dokumentacji technicznej budynku celem potwierdzenia danych zgłoszonych przez skarżącego do opodatkowania lub do dokonania pomiarów powierzchni użytkowej budynku, w przypadku braku dokumentacji technicznej.
Z treści orzeczenia o nałożeniu kary powinno jasno wynikać, w toku jakiego postępowania i w związku z jakimi okolicznościami została kara pieniężna nałożona. Zdaniem Sądu niedopuszczalne jest, aby postanowienia I i II instancji zawierały odmienną informację w tym zakresie.
Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 o.p. karą porządkową do 3.300 złotych mogą zostać ukarani strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności. Celem kary porządkowej jest dyscyplinowanie m.in. stron postępowania przez stosowanie wobec nich sankcji administracyjnej wyrażającej się w dolegliwości finansowej. Sankcja ta ma charakter uznaniowy, zarówno co do samego jej nałożenia, jak i wysokości. Organ podatkowy ma prawo nałożenia kary porządkowej tylko w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolnym.
Strona ma dwa środki prawne, które może złożyć po nałożeniu kary pieniężnej: zażalenie – art. 262 § 5 o.p. oraz wniosek o uchylenie postanowienia nakładającego karę - art. 262 § 6 o.p. Są to odrębne i niezależne od siebie środki prawne. Odmienny jest też tryb procedowania, a także przesłanki, które należy wziąć pod rozwagę.
Pismo, które organ uznał za zażalenie na postanowienie organu I instancji w przedmiocie nałożenia kary zawiera wyłącznie oświadczenie, że adresat zwraca pismo, ponieważ nie dotyczy jego osoby.
Należy wskazać, że zażalenie podobnie jak decyzja powinno zawierać zarzuty, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania (zażalenia) – art. 222 o.p. w związku z art. 239 o.p.
Z treści pisma skarżącego nie wynika, aby podatnik składał zażalenie na postanowienie. Nie zawiera zarzutów i wniosków, nie zostało skierowane do organu odwoławczego. W takiej sytuacji organ I instancji winien był zastosować art. 169 § 1 o.p. i wezwać skarżącego do usunięcia braków w terminie 7 dni, wskazując te braki i prawne możliwości zakwalifikowania pisma skarżącego. Organ nie powinien samodzielnie, bez uzyskania stanowiska skarżącego, dokonywać takiej kwalifikacji. Braki, o których stanowi art. 169 § 1 o.p, należy rozumieć szeroko i mogą one dotyczyć istotnego elementu treści pisma, np. podpisu, uzasadnienia, w tym także precyzyjnego określenia żądania.
W ocenie Sądu, akceptacja takiego stanu rzeczy przez organ II instancji narusza obowiązujące prawo.
Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowienie organu I instancji nie odpowiadają prawu.
Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz
art. 135 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania (punkt II sentencji), Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.